لە حەوتەمین رۆژی جەنگی نێوان ئێران و ئیسرائیلدا، رەوشەکە بەرەو ئاڵۆزیی زیاتر هەنگاو دەنێت و دەنگی تەقینەوە گەورەکان پایتەختی ئێرانی هەژاندووە.

لە حەوتەمین رۆژی جەنگی نێوان ئێران و ئەمریکا - ئیسرائیلدا، ئاستی گرژییەکان رووی لە هەڵکشانی زیاتر کردووە، سوپای ئیسرائیل ١٤ـەیەمین شەپۆلی هێرشە ئاسمانییەکانی بۆ سەر تاران ئەنجامدا و رایگەیاند، ژێرخانە ستراتیژییەکانی ئەو وڵاتە کراونەتە ئامانج، هاوکات دەنگی تەقینەوەی گەورە لە پایتەختی ئێران بیستراوە.

لە بەرانبەردا، سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند، بە دەیان موشەک و درۆن هێرشیان کردووەتە سەر تەلئەبیب و بنکەی ئاسمانی "رامات دەیڤد"،وتەبێژی سوپای پاسداران جەختی کردەوە، وڵاتەکەی ئامادەیە بۆ "شەڕێکی درێژخایەن" و هێشتا چەکە نوێ و داهێنراوەکانیان بەکارنەهێناوە.

لە پێشهاتێکی تردا، سوپای پاسداران رایگەیاند، لە رێگەی درۆنەوە بنکەیەکی سەربازیی هێزەکانی ئەمریکایان لە هەولێر کردووەتە ئامانج.

لەلای خۆشیەوە، پێت هێگسێس وەزیری جەنگی ئەمریکا ئاشکرایکرد، واشنتۆن ئامانجە سەربازییەکانی لەناو خاکی ئێراندا فراوانتر ناکات، بەڵام جەختی کردەوە کە خشتەی کاتیی جەنگەکە تەنها لەژێر کۆنترۆڵی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادایە.

ئاماژەی بەوە کرد، ئۆپراسیۆنە سەربازییەکەیان کە بە ناوی ' داستانی توڕەیی' ناسراوە، ئامانج لێی تێکشکاندنی توانای موشەکیی ئێران و کارگەکانی بەرهەمهێنانی چەک و هێزی دەریایی ئەو وڵاتەیە، هاوکات رێگریکردنە لەوەی تاران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.

ئاژانسەکانی هەواڵ بڵاویانکردەوەتەوە، لە ناوخۆی ئێرانیش، رەوشەکە بەرەو قۆناغێکی هەستیار هەنگاو دەنێت؛ میدیاکانی ئەو وڵاتە بڵاویانکردەوە کە ئەنجومەنی سەرکردایەتی کاتی بە سەرۆکایەتی مەسعود پزیشکیان کۆبووەتەوە. ئامانجی سەرەکی کۆبوونەوەکە ئامادەکارییە بۆ کۆبوونەوەی "ئەنجومەنی شارەزایانی رێبەری" بە مەبەستی دیاریکردنی رێبەرێکی نوێ بۆ ئێران ئەوەش دوای ئەوەی دەسەڵاتی فراوان بە ئەنجومەنی سەرکردایەتی دراوە بۆ بەڕێوەبردنی جەنگ و دەستبەکاربوونی فەرماندە سەربازییەکان.

لەگەڵ بەردەوامیی ئەم پێکدادانە سەربازییە توندانە و ئەگەری بەکارهێنانی چەکی نوێتر، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی سەختدایە، رەوشی ناوخۆیی ئێران و گۆڕانکاری لە لوتکەی دەسەڵاتدا، لەگەڵ دەستێوەردانە دەرەکییەکان، ئاماژەن بۆ ئەوەی کە سەعاتەکانی داهاتوو رەنگە نەخشەی سیاسی و سەربازیی ناوچەکە بە تەواوی بگۆڕن و ئاراستەیەکی تر بدەنە ململانێکان.

ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا دەنگ لەسەر پڕۆژەبڕیارێک دەدات بۆ سنووردارکردنی دەسەڵاتەکانی دۆناڵد ترەمپ سەبارەت بە ئەنجامدانی هێرشی سەربازیی زیاتر بۆ سەر ئێران.

پڕۆژەبڕیارەکە داوای کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لەو ململانێیە دەکات مەگەر ئەوەی کۆنگرێس رەزامەندی لەسەر ئۆپەراسیۆنەکە بدات. بەڵام هەوڵەکانی پێشوو شکستیان هێناوە و روون نییە کە سەرکەوتنی ئەم بڕیارە تا چەند گۆڕانکاری لە جەنگەکەدا دەکات.

دیموکراتەکان پێیان وایە کە ترەمپ کۆنگرێسی پەراوێز خستووە و پاساوی گۆڕاوی بۆ جەنگەکە هێناوەتەوە. لە بەرامبەردا، زۆربەی کۆمارییەکان دەڵێن رێگری لە بڕیارەکە دەکەن، بەڵام رەنگە هەڵوێستیان بگۆڕن ئەگەر جەنگەکە فراوانتر بێت.

ئەم دەنگدانە پێنج رۆژ دوای ئەوە دێت کە ئەمریکا و ئیسرائیل دەستیان بە هێرشکردنە سەر ئێران کرد، و ئێرانیش لە بەرامبەردا هێرشی کردە سەر ئیسرائیل و وڵاتانی هاوپەیمانی ئەمریکا لە کەنداو. لەو کاتەوە، بەشێک لە یاسادانەران لە دڵەڕاوکێدان و چاوەڕێن بزانن چ رۆڵێکیان دەبێت لەم هێرشانەی کە بەردەوامن.

لەم بارەیەوە، سیناتۆر تیم کەین، نوێنەری دیموکراتەکان لە ڤێرجینیا کە سپۆنسەری پڕۆژەیاساکەیە، رایگەیاند: "پێویستە هەموو سیناتۆرێک بە ئاشکرا هەڵوێستی خۆی رابگەیەنێت کە ئایا لە بەرژەوەندیماندایە کوڕ و کچەکانمان بنێرینە ناو ململانێیەکەوە دژی ئێران". هەروەها وتی: "نزادەکەم هاوپیشەکانم دەنگ بدەن بۆ کۆتاییهێنان بەم جەنگە مەترسیدار و بێپێویستە کە تا ئێستا بووەتە هۆی لەدەستدانی شەش سەرباز و برینداربوونی چەندانی دیکە".

بەڕێوەبەری گشتیی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم هۆشداری دەدات کە بەهۆی رێگریکردن لە پشکنەرەکان و کەڵەکەبوونی یۆرانیۆمی پیتێنراو، ناتوانن دڵنیایی بدەن کە بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران تەنیا بۆ مەبەستی ئاشتییانەیە.

لە نوێترین لێدوانیدا سەبارەت بە دۆسیەی ئەتۆمیی ئێران، رافائیل گرۆسی رایگەیاند کە لە راپۆرتەکانیدا هەمیشە هەڵوێستێکی روون و جێگیری هەبووە. ئاماژەی بەوە کرد کە هەرچەندە تا ئێستا هیچ بەڵگەیەک نییە کە بیسەلمێنێت ئێران سەرقاڵی دروستکردنی بۆمبی ئەتۆمییە، بەڵام هەبوونی بڕێکی زۆر لە یۆرانیۆمی پیتێنراو کە نزیکە لە ئاستی دروستکردنی چەک، جێگەی نیگەرانییەکی زۆر جدییە.

هەروەها رەخنەی توندی لە تاران گرت بەهۆی ئەوەی رێگە نادات پشکنەرەکانی ئاژانسەکە بە تەواوی دەستیان بگاتە بنکە و دامەزراوە ئەتۆمییەکان.

گرۆسی جەختی لەوە کردەوە کە بەپێی راپۆرتەکانی پێشووی، تا ئەو کاتەی کۆماری ئیسلامیی ئێران هاوکاریی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم (IAEA) نەکات بۆ چارەسەرکردنی کێشە هەڵپەسێردراوەکانی پەیوەست بە رێکارەکانی پاراستن، ئاژانسەکە لەو پێگەیەدا نابێت کە دڵنیایی بدات بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران بەدەر لە چەک و تەنیا بۆ مەبەستی ئاشتییانەیە.

ئەم لێدوانەی گرۆسی لە کاتێکدایە کە گرژییەکان گەیشتوونەتە لوتکە و ئیسرائیلیش بانگەشەی خاپوورکردنی پێگە ئەتۆمییەکانی ئێرانی کردووە، ئەمەش زیاتر دۆخەکە ئاڵۆزتر دەکات.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا هێرشێکی توندی کردە سەر ئێران و بە دەوڵەتێکی شەیتانی ناوی برد، هاوکات ئاشکرای کرد کە تاران هێرشی کردووەتە سەر وڵاتانی دراوسێی لە کەنداو.

لە نوێترین لێدوانیدا سەبارەت بە جەنگی دژی ئێران، ترەمپ رایگەیاند کە رژێمی ئێران دەوڵەتێکی شەیتانییە و 35 هەزار هاووڵاتیی خۆی کوشتووە.

هەروەها ئاشکرای کرد کە ئێران هێرشی کردووەتە سەر دراوسێکانی و هەریەک لە قەتەر، ئیمارات، عەرەبستانی سعوودیە و تەنانەت سوڵتاننشینی عومانیشی کردووەتە ئامانج کە پێشتر هاوکارییان دەکرد. سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەکەشی، سەرۆکی ئەمریکا جەختی لەوە کردەوە کە بەدیهێنانی ئاشتی لە ناوچەکەدا مەحاڵە ئەگەر رێگە بە ئێران بدرێت بەردەوام بێت لە پەرەپێدانی بەرنامە ئەتۆمی و موشەکییەکانی.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، ترەمپ رەخنەی توندی لە ئیدارەی پێشووی ئەمریکا گرت و وتی: ئۆباما دوو فڕۆکەی پڕ لە پارەی کاشی بۆ ئێران نارد. هەروەها وتیشی کە ئەگەر ئەو رێککەوتنە ئەتۆمییەکەی ئۆبامای لەگەڵ ئێران هەڵنەوەشاندایەتەوە، ئەوا سێ ساڵ پێش ئێستا ئێران دەبووە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، و دووپاتیشی کردەوە کە ئەگەر ئێرانییەکان چەکی ئەتۆمییان هەبووایە، بێگومان بەکاریان دەهێنا.

واشنتۆن هەوڵەکانی بۆ بەهێزکردنی تواناکانی لە ناوچەی تۆژهەڵاتی ناوەڕاست چڕتر کردووەتەوە و بەپێی نوێترین زانیارییەکان، ئەمریکا بەنیازی گواستنەوەی چەندین سیستمی بەرگریی ئاسمانیی پێشکەوتووە لە کۆریای باشورەوە بۆ ناوچەکە، ئەم هەنگاوەی واشنتۆن دوای ئەوە دێت کە فشارەکان بۆ سەر کۆگا ستراتیژییەکانی چەک و تەقەمەنی زیادیان کردووە و لێپرسراوانی سەربازیی ئەو وڵاتە ترسیان هەیە لە کەمبوونەوەی موشەکە بەرگرییەکان، ئەمەش وایکردووە پەنا بۆ ئەو پارچە سەربازییانە بەرن کە لە بنکەکانی کۆریای باشور جێگیر کراون، ئەم رەوشە نوێیەش کاردانەوە و نیگەرانیی زۆری لای لێپرسراوانی سیئۆل دروست کردووە.

رۆژنامەی "تشوسون دەیلی" بڵاویکردەوە، ئەو کەرەستە سەربازییانەی ئەگەری گواستنەوەیان هەیە بریتین لە سیستمی بەرگریی ئاسمانیی پاتریۆت و پاترییەکانی سیستمی تاد کە لە ناوچەی سۆنگجۆ جێگیر کراون، هاوکات فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی چاودێری و هەواڵگری لە جۆری MQ-9 Reaper کە لە ساڵی رابردووەوە لە بنکەی ئاسمانیی گۆنسان جێگیر کراون، بەشێکی تر دەبن لەو هێزەی دەگوازرێنەوە بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ رووبەڕووبوونەوەی هەر ئەگەرێکی نەخوازراو و پڕکردنەوەی ئەو بۆشاییانەی بەهۆی شەڕەکانەوە دروست بوون.

شارەزایانی سەربازی لە کۆریای باشور هۆشداری دەدەن لەوەی ئەم هەنگاوە کاریگەریی نەرێنی لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتەکەیان دەبێت، شین جۆنگ وو، سکرتێری گشتیی کۆڕبەندی توێژینەوە بەرگرییەکانی کۆریا، ئاماژە بەوە دەکات کە ئەگەر هێرشە ئاسمانییەکان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست درێژە بکێشن، واشنتۆن ناچار دەبێت زیاتر سوود لە تواناکانی سوپای ئەمریکا لە کۆریا و ناوچەکانی تر وەربگرێت، هەروەها ئیم چۆل گیۆن، توێژەری باڵا لە پەیمانگای کۆریا بۆ توێژینەوە ستراتیژییەکان، دەڵێت بەهۆی هەڕەشە موشەکییەکانی کۆریای باکور، گواستنەوەی ئەم سیستمانە کێشەی گەورە بۆ سیئۆل دروست دەکات.

مێژووی ئەم جۆرە گواستنەوانە بۆ ساڵی رابردوو دەگەڕێتەوە، کاتێک لە مانگی حوزەیراندا ئەمریکا سێ پاتریی پاتریۆتی لە کۆی هەشت پاتری لەگەڵ زیاتر لە 500 سەرباز گواستەوە بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەپێی راپۆرتێکی رۆژنامەی فاینانشیاڵ تایمز، تەنها لە ماوەی شەڕێکی 12 رۆژەی ساڵی رابردوودا، نزیکەی 150 موشەکی بەرگریی سیستمی تاد بەکار هێنراون، ئەمەش وایکردووە واشنتۆن هەست بە مەترسیی کەمبوونەوەی چەکەکانی بکات و پەنا بۆ هێزەکانی لە ناوچەکانی تری جیهان بەرێت بۆ ئەوەی رەوشەکە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەدەست دەرنەچێت.

لە کۆتاییدا، گواستنەوەی ئەم سیستمە بەرگرییە پێشکەوتووانە نیشانەی گۆڕانکارییە لە ئەولەویەتە سەربازییەکانی ئەمریکا لەسەر ئاستی جیهان. هەرچەندە ئەمە وەک رێکارێکی کاتی بۆ پاراستنی رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەرپەرچدانەوەی هێرشەکان دەبینرێت، بەڵام هاوکات بۆشاییەکی ئەمنی لە نیمچە دوورگەی کۆریا دروست دەکات کە رەنگە لە داهاتوودا واشنتۆن و هاوپەیمانەکانی بخاتە بەردەم تاقیکردنەوەیەکی سەختتر و ئاڵۆزتر.

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت؛ بەردەوامن لە هێرشەکانیان بۆسەر ئێران و رەنگە شەڕەکە ماوەیەکی زۆر بخایەنێت.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە نوێترین لێدوانیدا سەبارەت بە پەرەسەندنە سەربازییەکانی ناوچەکە، رایگەیاند، ئەمریکا لە پێناو لەناوبردنی هەڕەشەکانی ئیسلامی ئێران، بەردەوامە لە ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنە سەربازییەکانی لە ناوچەکە و ناو خاکی ئێراندا.

ترەمپ جەختیکردەوە، هۆشداری توندیان دابووە تاران لە دروستکردنی دامەزراوەی ئەتۆمی نوێ، بەڵام ئێران گوێی نەداوەتە هۆشدارییەکان و رەتیکردووەتەوە واز لە هەوڵەکانی بۆ بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمی بهێنێت.

وتیشی، ئامانجیان لەناوبردنی موشەکە بالیستییەکان و هێزە دەریاییەکانی ئێرانە، تا ئێستاش 10 کەشتی ئێرانییان نوقم کردووە.

سەرۆکی ئەمریکا ئاشکراشیکرد، ئامانجی سەرەکییان ئەوەیە ئێران هەرگیز نەتوانێت چەکی ئەتۆمی بەدەست بهێنێت.

ترەمپ دەشڵێت؛ ئێران هەڕەشەیەکی گەورەیە بۆ سەر رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و هاووڵاتیانی ئەمریکا.

سەبارەت بە درێژخایەنی شەڕەکە، سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکرد، پێشبینییان دەکرد شەڕی ئێران چوار بۆ پێنج هەفتە بخایەنێت، بەڵام رەنگە بۆ ماوەیەکی درێژتر درێژە بکێشێت.

سێنتکۆم رایدەگەیەنێت: ئێران بە شێوەیەکی هەڕەمەکی موشەک ئاراستەی سەرانسەری ناوچەکە دەکات.

فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا 'سێنتکۆم' رایگەیاند، ئێران بەردەوامە لە هەڵمەتە موشەکییەکانی و بە شێوەیەکی هەڕەمەکی و بێسەروبەر موشەک دەگرێتە ناوچە جیاوازەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

سێنتکۆم ئاماژەی بەوەکردووە، ئەم هێرشە موشەکییانە هیچ ئامانجێکی سەربازیی روون ناپێکن و تەنها دەبنە هۆی تێکدانی سەقامگیری و دروستکردنی مەترسی بۆ سەر ژیانی هاووڵاتیانی مەدەنی لە وڵاتانی ناوچەکەدا.

هێزەکانی ئەمریکا جەخت دەکەنەوە، ئەرکەکانیان بەردەوامن بۆ لەناوبردنی ئەم هەڕەشانە، هەروەها ئاماژەی بەوەکردوە: "ئیرادەی ئێمە بۆ رووبەڕووبوونەوە لە هەموو کاتێک بەهێزترە."

ئەم لێدوانەی سێنتکۆم لە کاتێکدایە کە گرژییە سەربازییەکان لە نێوان ئەمریکا و ئێران گەیشتوونەتە ئاستێکی مەترسیدار و واشنتۆن جەخت لە پاراستنی هاوپەیمانەکانی لە ناوچەکەدا دەکاتەوە.

پیت هێگسێس رایدەگەیەنێت: ئامانجیان لەم جەنگەدا لەناوبردنی تەواوی تواناکانی ئێرانە و جەختیش دەکاتەوە کە رێگە نادەن تاران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.

پیت هێگسێس ، وەزیری بەرگریی ئەمریکا لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، تاران لە رابردوودا مەبەستی دانوستان نەبووە، بەڵکو تەنیا کاتی کوشتووە بۆ ئەوەی پەرە بە بەرنامە ئەتۆمییەکەی بدات.

هەروەها ئاماژەی بەوەکرد، ئێران سەرقاڵی دروستکردنی موشەک و درۆنی بەهێز بووە تەنیا بۆ ئەوەی پارێزگاری لە پەرەپێدانی چەکە ئەتۆمییەکانی بکات. لەبارەی قەبارەی هێرشەکانیشەوە، وەزیری جەنگ بە راشکاوی رایگەیاند، هێرشی زۆر کوشندەیان لە ناوخۆی ئێران داوە و بۆ هیچ یەکێک لەو هێرشانەش داوای لێبوردن ناکەن.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، ئامانجی سەرەکیی وڵاتەکەی لەم ئۆپەراسیۆنە سەربازییەدا روون کردەوە و ئەوەی خستەڕوو، بەشێکی زۆری هێزی دەریایی و توانای موشەکیی ئێرانیان لە ناوبردووە.

ئاشکراشیکرد،  هێرشەكان بۆسەر ئێران بۆ گۆڕینی سیستمی سیاسیی نەبووە و هیچ هێزێكمان لەسەر خاكی ئێران نییە .
 

ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم هۆشدارییەکی توند دەداتە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و رایدەگەیەنێت کە مەترسیی دزەکردنی تیشکی ئەتۆمی هەیە کە ببێتە هۆی چۆڵکردنی ناوچەی زۆر گەورە، هاوکات ئاشکرای دەکات کە پەیوەندییان لەگەڵ ئێران پچڕاوە.

لە وتارێکدا بۆ دانیشتنی تایبەتی ئەنجومەنی پارێزەرانی ئاژانسەکە، بەڕێوەبەری گشتیی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم رایگەیاند کە بە وردی چاودێریی هێرشە سەربازییەکانی ئێران دەکەن بۆ سەر رۆژهەڵاتی ناوەڕاست. 

ئاماژەی بەوە کرد کە سەنتەری رووداو و فریاگوزاریی ئاژانسەکە (IEC) کارایە و تیمێکی تایبەت خەریکی هەڵسەنگاندنی دۆخەکەن. بەپێی وتەکانی، تا ئێستا هیچ بەرزبوونەوەیەک لە ئاستی تیشکدانەوە لە وڵاتانی دراوسێی ئێران تۆمار نەکراوە، و هیچ ئاماژەیەکیش نییە بۆ پێکرانی وێستگە ئەتۆمییەکانی ئێران وەک بوشەهر و وێستگەی لێکۆڵینەوەی تاران.

بەڵام ئەوەی جێگەی نیگەرانییە، هەوڵەکان بۆ پەیوەندیکردن بە دەسەڵاتدارانی رێکخستنی ئەتۆمیی ئێرانەوە بێ وەڵام ماونەتەوە و پەیوەندییەکان پچڕاون، ئاژانسەکەش هیوادارە بە زووترین کات ئەو کەناڵە گرنگەی پەیوەندی دروست ببێتەوە.

بەڕێوەبەری ئاژانسەکە هۆشداریی دا کە جگە لە ئێران، چەندین وڵاتی تری ناوچەکە کە رووبەڕووی هێرش بوونەتەوە وەک ئیمارات، ئەردەن، سوریا، بەحرەین، عێراق، کوەیت، عومان، قەتەر و سعودیە، خاوەنی وێستگەی ئەتۆمی یان بەرنامەی بەکارهێنانی وزەی ئەتۆمین، ئەمەش هەڕەشەی سەر سەلامەتیی ئەتۆمی زیاتر دەکات و داوای دانبەخۆدادانی تەواوی لە پرۆسە سەربازییەکاندا کرد.

هاوکات ئاشکرای کرد کە بەشداریی لە دوایین گەڕی دانوستانەکانی جنێڤ کردووە بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێکی دیپلۆماسی، بەڵام بێئاکام بووە. لە کۆتاییدا جەختی کردەوە کە ناتوانن ئەگەری دزەکردنی تیشکی ئەتۆمی رەتبکەنەوە کە لێکەوتەی مەترسیداری دەبێت و رەنگە پێویست بە چۆڵکردنی ناوچەیەک بکات کە هێندەی شارە گەورەکان یان گەورەتریش بێت، بەڵام ئاژانسەکە ئامادەیە بۆ هەر حاڵەتێکی لەناکاو.

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: 48 فەرماندەی باڵای ئێران لە یەک هێرشدا کوژراون.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە لێدوانێکدا رایگەیاند کە هێزەکانیان گورزێکی کوشندەیان لە سەرکردایەتی سەربازیی ئێران وەشاندووە.

ترەمپ ئاشکرایکرد، لە یەک هێرشی ورد دا، 48 فەرماندە و سەرکردەی باڵای ئێران کوژراون.

سەرۆکی ئەمریکا ئەم ئۆپەراسیۆنەی بە "سەرکەوتنێکی گەورە" بۆ ئاسایشی ناوچەکە و جیهان وەسف کرد.

هەرچەندە ترەمپ وردەکاری زیاتری دەربارەی شوێن و کاتی هێرشەکە نەخستە ڕوو، بەڵام جەختی لەوەکردەوە، سوپای ئەمریکا ئامادەی بەرپەرچدانەوەی هەر کاردانەوەیەک و پاراستنی بەرژەوەندییەکانی خۆیەتی لە ناوچەکەدا

پیت هیگسێس، وەزیری جەنگی  ئەمریکا، رایگەیاند، لەسەر فەرمانی راستەوخۆی سەرۆک دۆناڵد ترەمپ، سوپای ئەمریکا ئۆپراسیۆنی هێرشی دژی ئێران دەستپێکردووە.

 هیگسێس ئەم هەنگاوەی وەک "کوشندەترین و ئاڵۆزترین ئۆپراسیۆنی ئاسمانی لە مێژوودا" وەسف کرد و ئاماژەی بەوە دا کە ئەمە وەڵامێکە بۆ نیو سەدە لە سیاسەتەکانی تاران و شکستهێنانی هەوڵەکان بۆ گەیشتن بە رێککەوتن.

ناوبرا جەختیکردوەتەوە،  کە ئامانجی سەرەکی ئەم هێرشانە بریتییە لە لەناوبردنی تەواوەتی توانای موشەکی و هێزی دەریایی ئێران و رێگریکردن لە دەستڕاگەییشتنی ئەو وڵاتە بە چەکی ئەتۆمی بۆ هەمیشە..

وەزیری جەنگ هۆشدارییەکی توندی دایە تاران و رایگەیاند، کە ئەمریکا چیتر بەرگەی هەڕەشە بۆ سەر هاووڵاتییانی ناگرێت و "ئەم شەڕە دەبەنە قۆناغی کۆتاییەوە".

 ئاماژەی بەوەشکردوە، کە هێزەکانی ئەمریکا بە تەواوی "ئازاد کراون" بۆ پێکانی ئامانجە ستراتیژییەکان و پاراستنی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە وتارێکی ڤیدیۆییدا دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی "فراوان و بەردەوام"ـی دژی ئێران راگەیاند.

دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، ئامانجی هێرشەکانیان "پاراستنی ئەمریکییەکانە و بەڵێنی دا کە "بەرنامە موشەکییەکەی ئێران بە تەواوی بسڕێتەوە.

ئەوەشی خستەڕوو، ئێران بۆ چەندین ساڵ هێرشی کردووەتە سەر ئامانجەکانی ئەمریکا و دروشمی "مەرگ بۆ ئەمریکا"ی بەرزکردووەتەوە، ئێستا واشنتۆن ئەمریکا کار دەکات بۆ ئەوەی تاران چیتر هەڕەشەیەکی ئەتۆمی نەبێت.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکرد، سوپای پاسداران دەبێت چەکەکانیان دابنێن، ئەگەرنا لەناویان دەبەن، هەروەها پێویستە ئێران فێری ئەوە بێت کە ناتوانێت ئاڵەنگاری ئەمریکا بکات.

راشیگەیاند، ئەمریکا پشتگیری لە گەلی ئێران دەکات و کاتی ئازادی نزیک بووەتەوە.

سەرۆکی ئەمریکا جەختی لەوەشکردەوە، ئێران نابێتە خاوەنی بۆمبی ئەتۆمی و لە دانوستانەکاندا ئێران تەنها كاتی بە فیڕۆدا.

ترەمپ راشیگەیاند، بەرنامەی موشەكی و هێزی دەریایی ئێران لەناو دەبەن و داوا لە هاووڵاتیانی ئێران دەكەات لەماڵەكانیان نەیەنە دەرەوە.

سەرۆکی ئۆکراین ئامادەیی وڵاتەکەی نیشان دەدات بۆ وەرگرتنی چەکی ئەتۆمی لە هاوپەیمانە ئەوروپییەکانی، روسیاش هۆشداریی توند دەدات و دەڵێت: "ئەم هەنگاوە جیهان بەرەو کارەسات دەبات."

ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکراین لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ تۆڕی "سکای نیوز" رایگەیاند؛ ئەگەر پاریس و لەندەن بڕیاری پێدانی چەکی ئەتۆمی بە وڵاتەکەی بدەن، ئەو "بەوپەڕی خۆشحاڵییەوە" پێشوازی لەو هەنگاوە دەکات. زیلینسکی ئاماژەی بەوەکرد، تا ئێستا هیچ پێشنیازێکی رەسمی لەو شێوەیەی پێنەگەیشتووە، بەڵام بۆ پاراستنی ئۆکراین ئامادەیە ئەو جۆرە چەکانە وەربگرێت.

ئەم لێدوانانەی زیلینسکی دوای ئەوە دێت کە دەزگای هەواڵگریی دەرەوەی روسیا ئاشکرای کرد؛ هەریەک لە فەرەنسا و بەریتانیا تاوتوێی بژاردەی پڕچەککردنی ئۆکراین بە چەکی ئەتۆمی یان "بۆمبی پیس" دەکەن، ئەوەش دوای تێکچوونی رەوشی بەرەکانی جەنگ و نەمانی هیوا بۆ سەرکەوتنی سەربازیی کیێڤ.

لەلایەکی دیکەوە، ئەنجومەنی فیدراڵیی روسیا ئەم هەوڵانەی بە "پیلانگێڕییەکی نایاسایی" وەسف کرد کە دەبێتە هۆی هەڵگیرسانی کارەساتێکی گەورە لە جیهاندا. ڤالێنتینا ماتڤینکۆ، سەرۆکی ئەنجومەنەکە رایگەیاند؛ ئەم پلانانە ئاسایشی کیشوەری ئەوروپا تێکدەدەن و داوای لێکۆڵینەوەی نێودەوڵەتی لە نێوان نەتەوە یەکگرتووەکان و ئاژانسی وزەی ئەتۆمی کرد.

هاوکات، دیمیتری مێدڤێدێڤ ، جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی ئاسایشی روسیا هۆشدارییەکی توندی ئاراستەی وڵاتانی رۆژئاوا کرد و ئاشکرایکرد؛ ئەگەر تەکنەلۆژیای ئەتۆمی بگاتە دەستی کیێڤ، مۆسکۆ ناچار دەبێت چەکی ئەتۆمی لە دژیان بەکاربهێنێت، لێپرسراوانی روسیا جەخت دەکەنەوە کە هەر هەنگاوێکی لەو شێوەیە وەک "هێرشێکی راستەوخۆی هاوبەش" بۆ سەر خاکی روسیا هەژمار دەکرێت.

لە هەنگاوێکی نوێدا، سەرۆکی کۆریای باکور وەک پاداشتێک بۆ دڵسۆزییان، نوێترین جۆری چەکی نیشانەشکێن دەبەخشێتە فەرماندە و لێپرسراوانی باڵای وڵاتەکەی و کچەکەشی لە مەیدانی تەقەکردن دەردەکەوێت.

دوای کۆتاییهاتنی کۆنگرەی پارتی کرێکارانی دەسەڵاتدار، کیم جۆنگ ئون، رێبەری کۆریای باکور، کۆمەڵێک تفەنگی نیشانەشکێنی (قەناس) ـی نوێی پێشکەش بە ژمارەیەک لە لێپرسراوانی باڵای حکومی و سەربازیی وڵاتەکەی کرد.

ئاژانسی هەواڵی رەسمی کۆریای باکور بڵاویکردەوە؛ کیم جۆنگ ئون ئەم دیارییانەی وەک هێمایەک بۆ "متمانەی رەها" و پێزانین بۆ ماندووبوونی ئەو لێپرسراوانە لە پێنج ساڵی رابردوودا بەخشیویانە، هاوکات، میدیا رەسمییەکانی ئەو وڵاتە وێنەی کچە هەرزەکارەکەی کیم جۆنگ ئون بڵاوکردەوە کە چاکەتێکی چەرمیی هاوشێوەی باوکی پۆشیوە و لە مەیدانی راهێناندا سەرقاڵی تەقەکردنە، ئەمەش جارێکی تر دەنگۆکانی سەبارەت بە ئامادەکردنی ئەو کچە وەک سەرۆکی داهاتووی وڵات گەرم کردووەتەوە.

لە لایەکی دیکەوە، کۆنگرەی پارتەکە گۆڕانکاریی نوێی لە پۆستە باڵاکاندا بەخۆوە بینی؛ کیم یۆ جۆنگ، خوشکە دەستڕۆیشتووەکەی کیم، پلەکەی بەرزکرایەوە بۆ بەڕێوەبەری کاروباری گشتی لە لیژنەی ناوەندی، کە ئەمەش ئاماژەیە بۆ فراوانبوونی دەسەڵاتەکانی لە سەرپەرشتیکردنی کاروبارە ناوخۆیی و کارگێڕییەکاندا.

دیمەنە بڵاوکراوەکان ئەوەش نیشان دەدەن کە خوشکی کیم و لێپرسراوە باڵاکان بەو چەکە نوێیانەی پێیان دراوە، مەشقی نیشانەشکێنییان ئەنجامداوە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە کۆریای باکور بەردەوامە لە نمایشکردنی هێز و بەهێزکردنی ریزەکانی ناوخۆی پارتە دەسەڵاتدارەکەی.

گەورەترین و نوێترین کەشتیی فڕۆکەهەڵگری جیهان بە ناوی "جێراڵد فۆرد" گەیشتە کەناراوەکانی ئیسرائیل، ئەوەش دوای ئەوەی هێزی دەریایی ئەمریکا جەختی لە ئامادەباشیی تەواوی کەشتییەکە کردەوە بۆ هەر ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی.

رۆژی هەینی، ئاژانسی رۆیتەرز دیمەنی نزیکبوونەوەی کەشتیی "جێراڵد فۆرد"ی لە کەناراوەکانی ئیسرائیل بڵاوکردەوە. هێزی دەریایی ئەمریکا وێڕای راگەیاندنی ئامادەباشی کەشتییەکە، هەموو ئەو دەنگۆیانەشی رەتکردەوە کە باس لە بوونی کێشەی تەکنیکی یان پەککەوتنی بەشێک لە کارەکانی دەکەن. ئەم جموجۆڵە دەریاییە هاوکاتە لەگەڵ بڵاوبوونەوەی وێنەی مانگە دەستکردەکانی کۆمپانیای (MizarVision)ی چینی، کە تێیدا جێگیرکردنی 11 فڕۆکەی جەنگیی جۆری (F-22 Raptor)ی ئەمریکی لە بنکەی ئاسمانیی "عۆڤدا" لە ناو خاکی ئیسرائیل نیشان دەدەن.

کەشتیی جێراڵد فۆرد بە پێشکەوتووترین سیستمی بەرگری و هێرشبەر لە جیهاندا دادەنرێت و رەوانەکردنی بۆ ناوچەکە وەک پەیامێکی هێز و پشتیوانیی واشنتۆن بۆ ئیسرائیل لێکدەدرێتەوە. جێگیرکردنی فڕۆکە جەنگییە جۆری "ڕاپتۆر"ەکانیش لە بنکە ئاسمانییەکان، بەشێکە لە ستراتیژی نوێی ئەمریکا بۆ بەهێزکردنی باڵی سەربازیی خۆی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە کاتی هەر ئەگەرێکی نەخوازراودا.