جیهان
رێبەری باڵای شۆڕشی كۆماری ئیسلامی ئێران رایدەگەیەنێت، ئەگەر ئەمریكا و ئیسرائیل پێیانوایە بە كەوتنی بەشار ئەسەد بەرەی مقاوەمە لە ناوچەكە كۆتاییهاتووە، ئەوا لە هەڵەیەكی گەورەدان.
عەلی خامنەیی رێبەری باڵای شۆڕشی كۆماری ئیسلامی ئێران، لەسەر روداوەكانی سوریا رایگەیاند، ئەمریكا و ئیسرائیل و نزیكەكانیان كەوتنە ئەو خەیاڵەی كە پرسی مقاوەمە لە ناوچەكە كۆتاییهاتووە لە دوای كەوتنی بەشار ئەسەد، بەڵام ئەوان بە تەواوی لەهەڵەدان.
ئاماژەی بەوەشکرد، "ئیسرائیل بە خەیاڵی خۆی لە رێكخستندایە تاوەكو لەڕێی سوریاوە حزبوڵای لوبنان لەناوببات، بەڵام ئەوەی لەناودەچێت خودی ئیسرائیلە خۆیەتی".
میدیا جیهانییەکان بڵاویانکردەوە، تەقینەوەیوک لە مۆسکۆی پایتەختی روسیا روویدا و بەهۆیەوە دوو کەس و گیانیان لەدەستدا، کە هەردووکیان جەنەڕاڵی سوپای روسیا بوون.
میدیاکان ئاماژەیان بەوەکردووە، تەقینەوەکە بەهۆی سکۆتەرێکی بۆمبڕێژکراوەوە روویداوە، کە لە تەنیشت ئۆتۆمبێلێکەوە دانراوە، لە رێگای ریمۆت کۆنتڕۆڵەوە تەقێنراوەتەوە.
میدیاکان ئەوەیان خستووەتە روو، بەهۆی تەقینەوەكەوە جەنەڕاڵ ئیگۆر كریلۆڤ فەرماندەی هێزی تایبەتی ئەتۆم و جەنەڕاڵێكی یاریدەدەری لە بەردەم ماڵەكەیاندا كوژراون.
باس لەوەشكراوە، دوای تەقینەوەكە لیژنەیەكی لێكۆڵینەوە پێكهێنراوە، كە بەپێی ئەنجامە سەرەتاییەكان، تاکە زانیاری هەیە ئەوەیە سكۆتەرێكی كارەبایی بۆمبڕێژكراو تەقێنراوەتەوە.
ڕێکخراوێکی مافی مرۆڤی سووریا ڕایگەیاند، گۆڕێکی بەکۆمەڵ لە دەرەوەی دیمەشق ڕوفاتی زیاتر لە ١٠٠هەزار لەو کەسانەی تێدایە کە لە سەردەمی حکوومەتی بەشار ئەسەدی سەرۆکی پێشووی سووریادا کوژراون.
مەعاز مستەفا، سەرۆکی ڕێکخراوی فریاکەوتنی سووریا لە دیدارێکدا لەگەڵ ئاژانسی ڕۆیتەرز لە دیمەشق ڕایگەیاند " لە دووریی ٤٠ کیلۆمەتر لە ئەلقەتیفە لە باکوری پایتەختی سووریا، گۆڕێکی بەکۆمەڵیان دۆزیوەتەوە کە یەکێکە لەو پێنج گۆڕە بەکۆمەڵانەی لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا دەستنیشانیان کردووە."
مەعاز مستەفا ئاماژەی بەوەش کردووە، گۆڕەکە زیاتر لە ١٠٠ هەزار ڕووفات تێدایە،"دڵنیایە لەوەی گۆڕی بەکۆمەڵ زیاتری هەن کە هاووڵاتیی سووری، ئەمەریکی، بەریتانی و کەسانی دیکەشیان تێدایە."
ئەمە لە کاتێکدایە،مەزەندە دەکرێت لە ساڵی ٢٠١١وە تا ئێستا سەدان هەزار سوری کوژرابن، کە لە رابردوودا ناڕەزایەتییان لە دژی دەسەڵاتی ئەسەد دەربڕیوو
هەروەها لە ڕابردووشدا، ئەسەد چەندان جار ڕەتی کردووەتەوە حکوومەتەکەی پێشێلکاری مافەکانی مرۆڤی کردبێت
ئەمڕۆ سێشەممە سوپای ئیسرائیل چەند ناوچەیەکی نزیک دیمەشق و چەند ناوچەیەکی دیکەی لە سوریا بۆردومانکرد،چەند شوێنێکی دیکەی سەربازی کردە ئامانج.
ئەمڕۆ سێشەممە سوپای ئیسرائیل چەند ناوچەیەکی نزیک دیمەشق و چەند ناوچەیەکی دیکەی لە سوریا بۆردومانکرد، میدیاکانی سوریا بڵاویانکردەوە، بهرهبهیانی ئهمڕۆ فڕۆكه جهنگییهكانی ئیسرائیل چەند کۆگایەکی چەکیان لە ناوچەی سهیده زهینهب له دیمهشق کردە ئامانج. هەر لە هێرشەکاندا چەند شوێنێکی سەربازی له گوندەکانی باكوری حمس له ناوهڕاستی چەند ناوچەیەکی شاری لازقییه له كهناراوهكانی سوریا له ڕۆژئاوای ئهو وڵاته کرانە ئامانج.
تەقینەوەیەك لە مۆسكۆی پایتەختی روسیا روویدا و بەهۆیەوە دوو جەنەڕاڵی سوپای روسیا كوژراون.
ئاژانسی تاس رایگەیاند، تەقینەوەکە لە ڕێگەی بۆمبێکەوە بووە کە بە سکۆتەرێکەوە چێندراوە .
نوێدەکرێتەوە...
سەرۆكی دەستەی تەحریر شام داوا لە وڵاتانی رۆژئاوا دەكات، ناوی دەستەكەیان لە لیستی تیرۆر دەربهێنن، تاكو بتوانن دەست بكەن بە بنیادنانەوەی سوریا.
رۆژنامەی " نیویۆڕك تایمز"ـی ئەمریكی بڵاویكردەوە، ئەحمەد شەرع سەرۆكی دەستەی تەحریر شام داوای لە حكومەتەكانی وڵاتانی رۆژئاوا كردووە، ناوی دەستەكەیان لە لیستی تیرۆر دەربهێنن، تاكو بتوانن دەست بكەن بە بنیادنانەوەی سوریا.
ئەحمەد شەرع جەختی لەوەشكردووەتەوە، سوریا لەئێستادا پێویستی بەوەیە بنیادنانەوی دەوڵەت و دروستكردنەوەی دامەزراوە گشتییەكان بكاتە پێشەنگی كارەكانی تاكو لە رێگەیانەوە خزمەتی گەلی سوریای پێبكەن.
ئەوەش لەكاتێكدایە، نزیكەی ٩ ساڵە دەستەی تەحریر شام لە بەشێكی زۆری وڵاتانی رۆژئاوا خراوەتە لیستی تیرۆرەوە، دوای ئەوەی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیەكگرتووەكان لە بڕیاری ژمارە ٢٢٥٤ـیدا، تایبەت بە ئاگربەست و یەكلاییكردنەوەی ناكۆكییە سیاسییەكان لە سوریا، داعش و بەرەی نوسڕەی خستە لیستی تیرۆرەوە و دەستەی تەحریر شامیش بەشێكە لە بەرەی نوسڕە.
هێزە ئەمنییەكانی ئێران سێ هاووڵاتی دیكەی كوردیان لە مەهابادی رۆژهەڵاتی كوردستان دەستگیركرد، بەوەش ژمارەی دەستگیركراوان لە یەك رۆژدا لە مەهاباد گەیشتە ١٠ كەس.
رێكخراوی هەنگاو بۆ مافی مرۆڤ بڵاویكردەوە، رۆژی 15ـی ئەم مانگە، هێزەكانی ئیتڵاعاتی سوپای پاسدارانی ئێران لە هەڵمەتێكی ئەمنیدا، ١٠ كوردیان لەسنوری شاری مەهاباد دەستگیركردووە، بەبێ ئەوەی هیچ بەڵگەیەكی دادوەری یاخود یاسایی نیشانی كەسوكارەكانیان بدەن.
ئەوەشی خستووەتەڕوو، هێزەكانی ئیتڵاعات لەكاتی دەستگیركردنی ئەو هاووڵاتییە كوردەكاندا، توندوتیژییان بەكارهێنانەوە و هەوڵیانداوە دەستبگرن بەسەر كەلوپەلی دەستگیركراوەكاندا، دوای ئەوەی پشكنیان بۆ ماڵەكانیان كردووە.
رێكخراوی هەنگاو ئاماژەی بەوەشداوە، سەرجەم دەستگیركراوەكان بۆ یەكێك لە زیندانەكانی ئورمیە گواستراونەتەوە و تائێستا چارەنوس و دۆخی تەندروستیان لەگەڵ ئەو تۆمەتانەی لەسەری دەستگیركراون نادیارە.
بەهۆی رووداوەكانی ئەم دواییەی سوریاوە بەشێك لە بەنداوی تشرینی ئەو وڵاتە زیانی پێگەیشتووە و وەزارەتی سەرچاوە ئاوییەكانی عیراقش دەڵێت، ئامادەكاری پێشوەختەیان كردووە و لە ئەگەری شكانی بەنداوەكە، عیراق توانای گلدانەوەی ئاوەكەی بەبێ زیان هەیە.
لە ئاكامی شەڕ و پێكدادانەكانی چەند رۆژی رابردووی سوریا، لەنێوان هەسەدە و گروپە چەكدارەكان بەشێك لە بەنداوی تشرین كە دەكەوێتە نێوان حەلەب و رەقە زیانی پێگەیشتووە و مەترسی شكانی و هاتنی ئاوەكەی بۆ عیراق هەیە.
لەوبارەیەوە، عەلی رازی بەڕێوەبەری گشتی دەستەی بەنداو و كۆگاكان لە وەزارەتی سەرچاوە ئاوییەكانی عیراق دەڵێت، وڵاتەكەی توانایەكی فراوانی هەیە لە كۆگاكردنی ئاودا، ئەویش لەرێی بەنداوی حەدیسە و دەریاچەكانی حبانیە و رزازە لەسەر روباری فوڕات.
دەشڵێت، لەئەگەری هاتنی هەر شەپۆلێكی گەورەی ئاو عیراق دەتوانێت گلی بداتەوە، لە وەزارەتیان ئامادەكاری پێشوەختەیان بۆ هەر حاڵەتێكی لەوشێوەیە كردووە.
وەزیری بەرگری ئیسرائیل دەڵێت، لە هەموو كات زیاتر نزیكن لە گەیشتن بە ئاگربەستی غەززە و ئازادكردنی بارمتەكان، چونكە حەماس نەرمی نیشانداوە لە دانوستانەكاندا.
ئیسرائیل كاتز وەزیری بەرگری ئیسرائیل لەمیانەی كۆبوونەوەیەكی داخراودا لە ئەنجومەنی یاسادانانی نیشتمانی وڵاتەكەی رایگەیاند، لە هەموو كات زیاتر نزیكن لە گەیشتن بە ئاگربەستی غەززە و ئازادكردنی بارمتەكان.
ئەوەشی خستەڕو، رێڕەوەكانی فیلادلفیا و نەتساریم نابێتە بەربەست لەبەردەم جێبەجێكردنی ئاگربەستەكەدا.
وەزیری بەرگری ئیسرائیل ئاماژەی بەوەشدا، حەماس نەرمی نیشانداوە لە گفتوگۆكاندا و روون بووەتەوە بۆی كە ئیسرائیل كۆتایی بە شەڕ ناهێنێت، وتیشی، لەبارەی قۆناغی دواتری غەززە لەگەڵ زۆر لایەن گفتوگۆیان كردووە، مەرجی ئیسرائیلیش ئەوەیە حەماس حكومڕانی غەززە نەگرێتەوە دەست.
لێپرسراوی كاروباری دەرەوەی یەكێتی ئەوروپا دەڵێت، نابێت لە قۆناغی داهاتووی سوریادا هیچ شوێنێك بۆ روسیا و ئێران هەبێت.
كایا كالاس لێپرسراوی كاروباری دەرەوەی یەكێتی ئەوروپا رایگەیاند، نابێت لە قۆناغی داهاتووی سوریادا، هیچ شوێنێك بۆ روسیا و ئێران هەبێت، بە دیاریكراویش لایەنگرانی رژێمی پێشووی سوریا.
راشیگەیاند، ناكۆكییە سیاسییەكان پرسی دوو سەربازگەكەی روسیا لە سوریا، لەگەڵ سەركردایەتی نوێی ئەو وڵاتە دەوروژێنێت، بە تایبەتی دوای ئەوەی بەشێك لە لێپرسراوانی یەكێتی ئەوروپا، داوایان لە دەسەڵاتدارانی نوێی سوریا كردووە، هێزەكانی روسیا لەو وڵاتە دەربكەن.
دۆناڵد ترەمپ توركیا بە دەستی پشت رووداوەكانی سوریا تۆمەتبار دەكات و دەڵێت، توركیا لەرێی گروپە چەكدارەكانەوە بەشێوەیەكی نادۆستانە دەستیبەسەر سوریادا گرت.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی هەڵبژێردراوی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، توركیا لە پشت رووداوەكانی سوریا و رووخانی رژێمی بەشار ئەسەدەوەیە كە لەرێی گروپە چەكدارەكانەوە بەشێوەیەكی نادۆستانە دەستی بەسەر سوریادا گرت.
وتیشی، لە سوریا زۆر بابەت ناڕوونە بەڵام پێیوایە تێیدا توركیا براوەیە.
دۆناڵد ترەمپ ئاماژەی بەوەشدا، ئەمریكا 900 سەربازی لە ناوچە سنورییەكانی سوریا هەیە و نایانەوێت هیچ سەربازێكی ئەمریكی لەو وڵاتە بكوژرێت، بەڵام مەترسی روودانی هەیە، راشیگەیاند، توركیا كاریگەتی دەبێت لەسەر رووداوەكانی داهاتووی سوریا.
بۆ یەكەمجار لەدوای رووخانی رژێمەكەی لە سوریا، بەشار ئەسەد پەیامێكی بڵاوكردەوە و دەڵێت، بەشێوەیەكی پلان بۆ داڕێژراو دیمەشقی جێنەهێشتووە.
بەشار ئەسەد سەرۆكی پێشووی سوریا لە پەیامێكدا كە لە تێلیگرامی سەرۆكایەتی سوریا بڵاویكردووەتەوە، رایگەیاند، بەشێوەیەكی پلان بۆ داڕێژراو دیمەشقی بەجێنەهێشتووە، لە دوایین سەعاتەكانی شەڕیشدا نەڕۆشتووە، بەڵكو تاكو سەعاتەكانی سەرەتایی رۆژی 8ـی ئەم مانگە لە دیمەشق ماوەتەوە.
دەشڵێت، لەگەڵ هاتنە ناوەوەی گروپە چەكدارەكان بۆ ناو دیمەشق، لەگەڵ هێزەكانی روسیا چووەتە سەربازگەی حەمیمیم لە لازقیەوە و دواتریش بەرەو روسیا بەڕێكەوتووە، شەوی 8ـی ئەم مانگەش گەیشتووەتە ئەو وڵاتە، رۆژێك بەر لە كەوتنی دیمەشق و سەرجەم دامەزراوەكانی دەوڵەتی سوریا.
بەشار ئەسەد ئاماژەی بەوەشداوە، پرسی داواكردنی مافی پەنابەری یەكێكنەبووە لە بژاردەكان و تاكە بژاردە وەستانەوە بووە دژی گروپە چەكدارەكان.
لە كۆتایی پەیامەكەیدا، ئەسەد دەشڵێت، كەوتنی حكومەتەكەی، بە واتای پشتكردن لە ئینتمای نیشتمانی و دەستبەرداربوونی لە گەلی سوریا نایەت و ئینتیمای بەرامبەر پۆست و دۆخەكە نەگۆڕە.
کلیک لێرە بکە بۆ خوێنەنەوەی بەیاننامەکە
وتەبێژی کۆشکی کرێملن رایگەیاند، هیچ بڕیارێکیان لەبارەی داهاتووی هێزەکانی روسیا لە سوریا نەداوە.
وتەبێژی کۆشكی کرێملنی روسیا رایگەیاند، رەتی دەکەنەوە هیچ بڕیارێکیان لەبارەی داهاتووی هێزەکانی روسیا لە سوریادا دابێت و گفتوگۆ لەگەڵ هێزی باڵادەستی سوریادا دەکەن لەبارەی ئەو پرسەوە.
ئاماژە بەوەش کراوە، تاوەکو ئەم ساتە هیچ بڕێارێکی کۆتایی لەو بارەیەوە نییە.
ئەوەش لەکاتێکدایە، لەدوای رووخانی رژێمەکەی بەشار ئەسەد لە ٨ی ئەم مانگەدا، بەشار ئەسەد و خێزانەکەی بەرەو روسیا هەڵهاتن و ئەوەی لە گۆڕەپانی سیاسیدا باس دەکرێت ئەوەیە، روسیا پشتگیری رژێمەکەی پێشووی سوریا بووە، بۆیە هەڵوێستی روون نییە بۆ داهاتوو.
هێزەکانی سوپای ئیسرائیل ئەمڕۆ دووشەممە، چەند بنکەیەکی سەربازییان لە سوریا کردە ئامانج و ناتانیاهۆش دەڵێت، "سوریا چیدیکە سوریای پێشتر نییە و گۆڕانکاریش لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەکەین".
بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل لە تۆمارێکی ڤیدیۆییدا کە لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس (تویتەری پێشوو) بڵاویکردووەتەوە، دەڵێت، "وتمان گۆڕانکاری لە رۆژهەڵات یناوەڕاستدا دەکەین، ئەوەتا ئێستا روودەدات".
ناتانیاهۆ نووسیویشییەتی، "سوریا چیتر ئەو سوریایەی پێشوو نییە، لوبنان چیتر لوبنانی پێشوو نییە، غەززە و ئێران چێتر ئەوانەی پێشوو نین".
ئەمە لەکاتێکدایە، لەماوەی ١١ رۆژدا کۆتایی بە حکومەتەکەی بەشار ئەسەد هات و شکستی پێهێنرا، لە سەروبەندی تێکشکانی رژێمەکەی ئەسەددا، دەنگۆی هەڵهاتنی بەشار ئەسەد و خێزانەکەی بۆ روسیا میدیاکانی تەنی و دواتریش بە فەرمی ئەوە یەکلا کرایەوە، کە بەشار ئەسەد لە روسیایە.
ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری رۆژئاوای كوردستان دەستپێشخەرییەكی ١٠ خاڵی بۆ پێکهێنانی حکومەتی داهاتووی سوریا راگەیاند و دەڵێت، دەستپێشخەرییەكە بۆ بنیاتنانی سوریای نوێیە.
ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری رۆژئاوای کوردستان ئاماژەی بەوەشکردووە، هەماهەنگی نێوان ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری و دیمەشق لە بەرژەوەندی گەلی سوریایە و پێویستە كۆبوونەوەیەكی بەپەلە بەبەشداری سەرجەم لایەنەكان لە دیمەشق سازبكرێت.
ئەوەشی خستووەتە روو، پێویستە پێویستە ژنان بەشداری كاریایان هەبێت لە پڕۆسەی سیاسیدا، هەروەها یەكێتی و سەروەری خاكی سوریا بپارێزرێت و سوریا لە هێرشەكانی توركیا و گروپە هاوپەیمانەكانی بپارێزرێت.
راشیگەیاندووە، پێویستە سەرجەم پڕۆسە سەربازییەكان لە سوریا بوەستێنرێن و پارێزگاری لە پێکهاتەکانی سوریا بکرێت.
داواش دەکات، گفتوگۆیەكی نیشتمانی گشتگیر دەستپێبكات و دەشڵێت، پێویستە سامان و داهاتی سوریا بەشێوەیەكی دادپەروەرانە دابەشبكرێت. هەروەها گرەنتی گەڕانەوەی ئاوارەكان بۆ ناوچەكانیان بكرێت.
لە رۆژی ٨ی ئەم مانگەدا بە فەرمی رووخانی رژێمی بەشار ئەسەد راگەیەنرا و لەدوای ئەو رۆژەشەوە هەوڵەکان بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێی سوریا بەردەوامن و هەوڵە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکانیش بۆ ئەوەیە، سوریای نوێ بە جۆرێک بێت کە بەرژەوەندی باڵای گەل پارێزراو بێت و دۆخێکی سەقامگیر بۆ خەڵکی سوریا بونیاد بنرێت، لە پاڵ ئەوانەشدا سەروەریی و یەکپارچەیی خاکەکەی پارێزراو بێت.
لەدوای ١٣ ساڵ لە داخستنی باڵیۆزخانەی قەتەر لە سوریا، وەزارەتی دەرەوەی قەتەر رایگەیاندووە، لە رۆژی سێشەممەوە دووبارە باڵیۆزخانەکەیان دەکەنەوە.
وەزارەتی دەرەوەی قەتەر لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردووەتەوە، لە رۆژی سێشەممە ١٧ی ١٢ی ٢٠٢٤ـەوە، باڵیۆزخانەی وڵاتەکەیان لە سوریا دەکەنەوە و باڵیۆزخانەکە دەست بە کارەکانی دەکاتەوە. کە ئەوەش دوای ١٣ ساڵ لە داخستنی دێت، کە لە ساڵی ٢٠١١ـەوە سەرجەم پەیوەندییە دبلۆماسییەکانی قەتەر لەگەڵ رژێمی سوریادا راگیران.
وەزارەتەکە ئاماژەی بەوەکردووە، "کردنەوەی باڵیۆزخانەکەمان لە سوریا دەرخەری ئەوەیە کە دەمانەوێت لەپاڵ گەلی سوریادا بووەستین و پشتگیرییان بکەین بۆ بەدەستهێنانی ژیانێکی ئازاد و دادپەروەرانە، هەروەها وەک پشتڕاستکردنەوەیەک بۆ ئەوەی قەتەڕ هەموو سیاسەتەکانی رژێمی پێشوو رەتدەکاتەوە".
ئەوەش هاتووە، "وڵاتەکەمان هاوکارییەکانی بۆ گەلی سوریا زیاتر دەکات، لە سەرەتاشدا بە پردێکی ئاسمانی دەستمان پێکرد بۆ گەیاندنی هاوکارییەکان، هەروەها هەر هاوکارییەکی دیکەی مرۆییش پێشکەشی وڵاتەکە دەکەین کە پێویستیان پێبێت".
وەزارەتی دەرەوەی قەتەر راشیگەیاندووە، قەتەر خوازیارە بەشدار بێت لە بەهێزکردنی هەوڵە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان بۆ گەیشتن بە پێکهێنانی حکومەتێکی گونجاو کە یەکپارچەیی وسەروەری و سەقامگیری خاکی سوریا بەدی بهێنێت، هەروەها سوریای نوێ بەرەو ئایندەیەک ببات کە تیایدا گەلەکەی لە پارێزراوی و گەشەسەندندا بژین.
ئەوەش لەکاتێکدایە، دوای ١١ رۆژ لە رووبەڕووبوونەوەی نێوان گروپە چەکدارەکانی سەر بە ئۆپۆزسیۆن و هێزەکانی سوریای دیموکرات لەگەڵ سوپای سوریادا، رۆژی ٨ی ئەم مانگە بە فەرمی رووخانی رژێمی بەشار ئەسەد راگەیەنرا و بەوەش کۆتایی بە حوکمی بنەماڵەی ئەسەد هات لە سوریادا.