جیهان
سەرچاوە میدیاییەکان ئاشکرایان کرد کە سویسرا میوانداریی دانوستانی بازرگانی راستەوخۆی نێوان بەرپرسانی باڵای ئەمەریکا و چین دەکات لەم قۆناغەدا، کە گرژییە بازرگانییەکان لە نێوان هەردوو زلهێزدا پەرەیان سەندووە.
بەپێی زانیارییە بڵاوکراوەکان، سکۆت بیسنت، وەزیری گەنجینەی ئەمەریکا و جیمسۆن گریر، نوێنەری بازرگانیی ئەمەریکا، رۆژی شەممە لە جنێڤ لەگەڵ هی لیفێنگ، جێگری سەرۆک وەزیرانی چین کۆدەبنەوە بۆ گفتوگۆکردن دەربارەی پەیوەندییە بازرگانییەکانی نێوان هەردوو وڵات.
ئەم کۆبوونەوەیە لە کاتێکدا دێت کە پەیوەندییە بازرگانییەکانی نێوان ئەمەریکا و چین لە دوای سەپاندنی باجی 10% لەلایەن دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمەریکا، لەسەر سەرجەم هاوردەکردنەکان بۆ ئەمەریکا زیاتر ئاڵۆز بوون و جگە لەمەش، باجی زیادە لەسەر ژمارەیەک کۆمپانیای بازرگانی چینی سەپێنراوە کە بووەتە هۆی شێواندنی بازاڕەکانی دارایی و بۆرسە.
لەلایەکی ترەوە، کارین کیلەر سوتەر، سەرۆکی سویسرا رایگەیاند، کە وڵاتەکەی لەگەڵ ئەمریکا رێککەوتووە بۆ خێراکردنی دانوستانە بازرگانییەکانیان، نوسینگەی نوێنەری بازرگانی ئەمریکاش هەمان زانیاری پشتڕاست کردەوە.
سەبارەت بە ئەگەری کەمکردنەوەی باج لەسەر بەرهەمە چینییەکان، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، رایگەیاند، "دەکرێت ئەوە روبدات".
ئاماژەی بەوەش کرد "چاوەڕوانی کۆبوونەوەیەکی دۆستانە لەگەڵ چین دەکەم و حەز دەکەم ئامادەیی چین ببینم." ترەمپ لە لێدوانێکی دیکەیدا وتی: "کۆبوونەوەی داهاتوو لەگەڵ چین سەرنجڕاکێش دەبێت."
شایەنی باسە، سەرۆکی ئەمەریکا ئاشکراشی کردووە، رەنگە لەگەڵ شی جینپینگ، سەرۆکی چین کۆببێتەوە دوای دانوستانە بازرگانییەکانی نێوان هەردوو وڵات لە کۆتایی ئەم هەفتەیەدا.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئەمڕۆ رایگەیاند کە بە نێوەندگیری واشنتۆن، هیندستان و پاکستان گەیشتوونەتە رککەوتنێک بۆ ئاگربەستێکی دەستبەجێ و تەواو.
لە راگەیاندنێکدا، سەرۆکی ئەمریکا پیرۆزبایی لە هەردوو وڵاتی ناوبراو کرد کە "زیرەکانە مامەڵەیان کرد لەم دۆخە هەستیارەدا".
لە لایەکی ترەوە، محەمەد ئیسحاق دار، وەزیری دەرەوەی پاکستان دووپاتی کردەوە کە وڵاتەکەی "هەمیشە هەوڵی بەدەستهێنانی ئاشتی و ئاسایشی ناوچەکەی داوە، بەبێ ئەوەی سازش لەسەر سەروەری و یەکپارچەیی خاکی بکات".
وەزیری دەرەوەی پاکستان ئاشکرای کرد کە نزیکەی 30 وڵات بەشدارییان لە هەوڵە دیپلۆماسییە چالاکەکاندا کردووە بۆ وەستاندنی شەڕەکە، هەروەها ئاماژەی بە "چالاککردنی کەناڵە سەربازییەکان و هێڵە گەرمەکانی نێوان هیندستان و پاکستان" کرد.
بەپێی راگەیاندنی وەزارەتی دەرەوەی هیندستان، ئاگربەستەکە لە سەعات 5ـی ئێوارەی ئەمڕۆوە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە و هەردوو وڵات پابەند دەبن بە رێککەوتنەکەوە.
شایەنی باسە، ئەم ئاگربەستە دوای چەند رۆژێک لە گرژی و ئاڵۆزی و ئاڵوگۆڕی هێرش لە نێوان هەردوو وڵاتی ناوبراو دێت، کە نیگەرانی زۆری لە ناوچەکەدا دروست کردبوو.
ئۆكراین رایدەگەیەنێت، لەگەڵ هاوپەیمانە ئەوروپییەكانی گەیشتوونەتە چوارچێوەیەك بۆ ئاگربەست لەگەڵ روسیا و روژی دووشەممەش ئاگربەستەكە دەكەوێتە بواری جێبەجێكردنەوە.
ئەمڕۆ سەرۆكی فەرەنسا و سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا و سەرۆك وەزیرانی هۆڵەنداو راوێژكاری ئەڵمانیا لە کیێڤ، لەگەڵ زینیلسکی سەرۆکی ئۆکراین کۆبوونەوە و لە کۆبونەوەکدا پەیوەندیان بە سەرۆکی ئەمریکا کرد و تاوتوێی راگەیاندنی ئاگربەستی 30 رۆژەیان کرد.
ئۆكراین داواكارە روسیا نیازپاكی خۆی نیشان بدات بۆ راگرتنی شەڕ و وەزارەتی دەرەوەی ئۆکراینیش رایدەگەیەنێت، کە ئەگەر روسیا پابەند بێت بە ئاگر بەستەکەوە رەنگە بچینە ناو دانوستانی راستەوخۆوە.
هەوڵەكانی وڵاتانی رۆژئاوا بۆ ئەوەیە ئاگربەستەكە لە 30 رۆژەوە درێژ بكەنەوە بۆ ماوەیەكی زیاتر.
میدیای ئیسرائیل رایگەیاند، سەرۆكی ئەمریكا لە میانی سەردانەیەكەیدا بۆ سعودیە داندەنێت بە دەوڵەتی فەلەستینی و حكومەتێك بەبێ حەماس لە فەلەستین پێكدەهێنێت.
رۆژنامەی جیروسالیم پۆستی ئیسرائیلی رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە میانی سەردانەیەكیدا بۆ وڵاتی سعودیە بە رەسمی داندەنێت بە دەوڵەتی فەلەستینی و پێكهێنانی حكومەتێكیش رادەگەیەنێت بەبێ بزوتنەوەی حەماس.
دەشڵێت، داننانی ئەمریكا بە دەوڵەتی فەلەستینی دەبێتەهۆی گۆڕانكاری لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و چەند دەوڵەتێكی تریش دێنە ناو رێككەوتنی ئیبراهیمی و پەیوەندیەكانیان لەگەڵ ئیسرائیل ئاسایی دەكەنەوە.
وتیشی، لە سەردانەكەی ترەمپدا چەند رێككەوتنێكی ئابوری دەكرێت و وڵاتانی كەنداوی عەرەبیش لە سەپاندنی باجی گومگری دەبەخشرێن.
پوتن رەزامەندی نیشاندا بۆ ئاگربەستی 30 رۆژە لەگەڵ ئۆكراین، زیلینسكیش داوای نیەت پاكی لە مۆسكۆ دەكات.
دیمیتری پیسكۆڤ، وتەبێژی كرملن رایگەیاند، روسیا پشتیوانی مەرجدار لە ئاگربەستی 30 رۆژە دەكات لەگەڵ ئۆكراین، بەڵام بەوتەی خۆی، پرسەكە زۆر قورسەو هێشتا هیچ نیەتێكی جدییان نەبینیوە.
هەروەها پیسكۆڤ ئاماژەی بەوە كرد، ڤلادیمێر پوتن پشتگیری خۆی بۆ دەستپێشخەرییەكە دەربڕیوە كە لەلایەن ئیدارەی دۆناڵد ترەمپەوە خراوەتەڕوو.
لای خۆیەوە ڤۆلۆدیمێر زیلنسكی سەرۆكی ئۆكراین رایگەیاند، ئەمڕۆ سەركردەكانی ئەوروپا لە كیێڤ كۆدەبنەوە، بەبێ ئەوەی زانیاری زیاتر لەوبارەوە ئاشكرا بكات.
هەروەها زیلنسكی بە پێویستی زانی سەرەتا روسیا نیاز پاكی خۆی بۆ كۆتاییهێنان بە شەڕ نیشان بدات و دەستبەجێ ئاگربەستێكی و بێمەرج رابگەیەنێت.
پاکستان چەند هێرشێکی بۆسەر کشمیر ئەنجامدا و سوپای هیندستانیش بڵاویکردەوەتەوە، لەهێرشەکاندا پێنج کەس کوژروان.
سوپای هیندستان رایگەیاند، پاکستان دامەزراوە پزیشکی و پەروەردەییەکانی ژێر دەسەڵاتی هیندستانی لە کشمیر کردەوەتە ئامانج و پێنج لە ئەنجامی هێرشەکان کوژراون.
ئاماژەی بەوەشکرد، پاکستان سەرەوەری هیندستانی پێشێلکردووە و مەترسی خستوەتەسەر هاووڵاتیانی مەدەنی و ئەمەش لەلای هیندستان قبوڵنەکراوە و وەڵاممان دەبێت.
جێگەی ئاماژەیە، وەزارەتی فڕۆکەوانی شارستانی هیندستان داخستنی 32 فڕۆکەخانەی لە سەرتاسەری وڵاتەکەی راگەیاند، ئەمەش لەکاتێکدایە کە گرژییەکانی نێوان نیودەلهی و ئیسلام ئاباد زیاتر بووە.
ئەمریکا جەخت لەوەدەکاتەوە کە رێگە نادەن ئێران ببێتە خاوەن چەکی ئەتۆمی، نوێنەری ترەمپیش دەڵێت: ئەگەر رۆژی یەکشەممە لە دانوستانەکان لەگەڵ تاران نەگەینە رێککەوتن رێگەی دیکە دەگرینەبەر.
ستیڤ ویکتۆف نوێنەری سەرۆکی ئەمریکا بۆ رۆژهەڵاتی ناوڕاست رایگەیاند؛ رێگە نادەین ئێران ببێتە خاوەن چەکی ئەتۆمی، هەروەها تاران جەختیکردوەتەوە کە نایەوێت کڵاوەی ئەتۆمی بەدەستبهێنێت.
ویکتۆف وتیشی: ئیران هیچ بژاردەیەکی دیکەی نییە دەبێت مەجەکانی ئەمریکا قبوڵ بکات، ئاماژەی بەوەشکرد، ئەگەر رۆژی یەکشەممە دانوستانەکان بە ئەنجام نەگەن، ئەوا رێگەی دیکە دەگرینەبەر.
ئەوەشی خستەڕوو، ئێران دەبێت دامەزراوەکانی پیتاندنی یۆرانیۆم هەڵبوەشێنێتەوە، ناشمانەوێت رێککەوتنی لاواز لەگەڵ ئێران ئەنجام بدەین.
جێگەی ئاماژەیە، بڕیارە رۆژی یەکشەممە داهاتوو، لە مەقسەتی پایتەختی عوممان گەڕی چوارهەمی دانوستانەکانی ئەمریکا و ئێران بەڕێوەبچێت.
زیاتر لە ٪90ی هاووڵاتیانی غەززە و بەتایبەت منداڵان دەستیان بە ئاوی پاكی خواردنەوە ناگات و هۆشداری لە روودانی كارەسات دەدرێت.
سندوقی منداڵانی سەر بە نەتەوە یەكگرتووەكان هۆشداری لەبارەی قەیرانێكی مەترسیداری نەبوونی ئاوی پاكی خواردنەوە لە غەززە دەدات و رایگەیاندوە، لە هەر 10 كەسێك لە غەززە تەنها یەك دەستی بە ئاوی پاكی خواردنەوە دەگات و ئەو رەوشەش ژیانی ملیۆنان كەس و بەتایبەت منداڵانی خستووەتە مەترسیەوە.
ئاماژەی بەوەش كردوە، لە 2024دا، بە چەند هەوڵێك ئاوی پاك بۆ نزیكەی 600 هەزار كەس دابینكراوە، بەڵام كورتخایەن بووە و دووبارە كێشەكە سەریهەڵداوەتەوە.
قەیرانەكانی غەززە تەنها نەبوونی ئاوی خواردنەوە نییە، بەڵكو بەپێی مەزەندەی نەتەوە یەكگرتووەكان، نزیكەی دوو ملیۆن كەس لە كەرتەكە كە بەشێكی زۆریان منداڵن پێویستیان بە خۆراك و پێداویستی پزیشكی هەیە.
تا دێت رەوشەكە بەرەو خراپتر دەڕوات و بەهۆی پچڕانی هێڵی كارەباوە پڕۆسەی گرنگی وەك پاڵاوتنی ئاو وەستاون.
ترەمپ پێشنیازی كەمكردنەوەی پێناسی گومرگی سەر چین بۆ ٪80 بە باش دەزانێت و چاوەڕوان دەكرێت ئەو بابەتە تەوەری گفتوگۆكانی نێوان ئەمریكا و چین بێت لە سویسڕا.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تروس بڵاویكردەوە، پێدەچێت ٪80 بۆ پێناسی گومرگی كاڵا هاوردەكراوەكانی چین رێژەیەكی باش بێت، وتیشی، وا باشترە چین بازارەكانی بەڕووی ئەمریكادا بكاتەوە، چونكە ئەو سودی چینییەكانی تێدا دەبێت.
ئەوەش لە كاتێكدایە، بڕیارە سكۆت بێسێنت وەزیری گەنجینەی ئەمریكا و جەیمسۆن گریر، سەرۆكی دانوستانكاری بازرگانی ئەمریكا، لە سویسرا چاویان بە هی لیفێنگ جێگری سەرۆك وەزیرانی چین بكەوێت و هەنگاو بەرەوە ئاساییكردنەوەی گرژی و ناكۆكیە ئابوریەكانی نێوانیان بنێن.
ئەمریكا سزای نوێی بەسەر چەند كەس و دامەزراوەی ئێراندا سەپاند بەهۆی گواستنەوە و بازرگانیكردن بە نەوتی ئێران.
وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا بڵاویكردەوە، دوو كەس و 11 دامەزراوە و 6 كەشتیگەلییان سزا داوە كە پەیوەندییان بە گواستنەوە و بازرگانیكردن بە نەوتی ئێرانەوە هەیە.
دەشڵێت، دوو كەس كە بەڕێوەبەرن لە كۆمپانیای ئۆ ئێف ئەی سی بە رەگەز هیندین و هەریەك لە گروپی كۆمپانیای شینهای كیمیایی و سێ كۆمپانیای چینی لە لیستی سزاكاندان كە سەدان ملیۆن دۆلار بۆ ئێران پەیدا دەكەن و نەوتەكەی دەگوازنەوە.
وتیشی، چەند دامەزراوەیەكی تریش لە هۆنگ كۆنگ و سەنگاپورە و بەریتانیا سزادراون بەهۆی ئەوەی پەیوەندی ئابوریان هەیە بە نەوتی ئێرانەوە.
بیڵ گەیتس، دامەزرێنەری كۆمپانیای مایكرۆسۆفت رایگەیاند، زووتر لەوەی بڕیاری لەسەر داوە، سامانەكەی دەبەخشێت و بە هەژاری دەمرێت، رەخنەش لە ئیلۆن ماسك دەگرێت.
بیڵ گەیتس دامەزرێنەری كۆمپانیای مایكرۆسۆفت و ملیاردێری جیهان رایگەیاند، بەپێی ئەو پلانەی دایناوە رێكخراوی خێرخوازیی گەیتس لە ماوەی 20 ساڵی داهاتوودا نزیكەی 200 ملیار دۆلاری بیڵ گەیتس خەرج دەكات و لە ساڵی 2045 رێكخراوەكە دادەخرێت، لە كاتێكدا سەرەتا پلانی دانابوو 20 ساڵ دوای مردنی گەیتس دابخرێت.
ئەمە لەكاتێكدایە كە ئێستا گەیتس تەمەنی 69 ساڵە و بە نیازە لە ماوەی 20 ساڵی داهاتوودا بە رێژەی 99٪ سامانەكەی ببەخشێت. كە لەئێستادا بڕەكەی نزیكەی 200 ملیار دۆلار و لە ریزبەندی 13 هەمینی دەوڵەمەنترین كەسەكانی جیهاندایە.
وتیشی، كاتێك دەمرێت، خەڵك زۆر شت لەبارەیەوە دەڵێن، بەڵام سوورە لەسەر ئەوەی ئەو یەكێك نابێت لەو كەسانەی كە بە دەوڵەمەندی دەمرێت.
بیڵ گەیتس لە چاوپێكەوتنێكدا گاڵتەی بە ئیلۆن مەسك كرد و وتی، وێنەی دەوڵەمەندترین پیاوی جیهان كە هەژارترین منداڵانی جیهان دەكوژێت، وێنەیەكی جوان نییە و بودجەی رێكخراوە خێرخوازییەكانی ئەمریكای بڕیوە.
سەرۆكی ئەمریكا داوای ئاگربەستی بێ مەرج لە ئۆكراین دەكات بۆ ماوەی 30 رۆژ.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا لە پۆستێكیدا لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تروس سۆشیاڵ داوای ئاگربەستی بێ مەرجی لە نێوان ئۆكراین و روسیا بۆ ماوەی 30 رۆژ كرد و هەروەها هەڕەشەی ئەوەیكرد، هەرلایەك ئامادە نەبێت بۆ راگەیاندنی ئاگربەست ئەوا لە لایەن واشنتۆنەوە سزادەدرێت.
ترەمپ راشیگەیاند، دانوستانەكان لەگەڵ روسیا و ئۆكراین بەردەوامن، وتیشی، رەنگە جێگرەكەی راستیكردبێت كە وتی، روسیا داوای زۆر دەكات بۆ یەكلاكردنەوەی دانوستانەكان.
ئەمە لە كاتێكدایە، رۆژی پێنج شەممە كۆشكی كرملن رایگەیاند، بە بریاری ڤلادیمیر پوتن سەرۆكی روسیا ئاگربەستی سێ ڕۆژە لە 8 بۆ 11 ئایار نێوان روسیا و ئۆكراین كەوتووەتە بواری جێبەجێكردنەوە، كیێڤیش ئاگربەستەكەی رەتكردەوە و بە فێڵی میدیایی ناوی برد.
سەرۆك كۆماری ئیران وەڵامی سەرۆكی ئەمریكا لەبارەی گۆڕینی ناوی كەنداو دەداتەوە و دەڵێت، كەنداوی فارس هەر كەنداوی فارس دەبێت.
مەسعود پزیشكیان، سەرۆك كۆماری ئێران لە پێگەی خۆی لە پلاتفۆرمی ئێكس چەند وێنەیەكی كەنداوی بڵاوكردەوە و لەبارەیەوە نوسیویەتی، كەنداوی فارس هەمیشە وەك كەنداوی فارس دەمێنێتەوە.
ئەو قسانەی سەرۆكی ئێران ئاراستەیە بۆ دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا كە رایگەیاند، لە گەشتەكەیدا بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست كە بڕیارە لە 13 بۆ 16 ئایار بخایەنێت، تێیدا بە رەسمی ناوی كەنداو بگۆڕێت بۆ كەنداوی عەرەب، ئەوەش كاردانەی لێپرسراوانی ئێرانی بەدوای خۆیدا هێنا، لە یەكەم كاردانەوەشدا وەزیری دەرەوەی ئێران وتی، ترەمپ تەنها لە ناوخۆی ئەمریكا دەتوانێت ناوی كەنداوی فارس بگۆڕێت.
ئاڵۆزییەكانی نێوان پاكستان و هیندستان بەردەوامن و ئیسلام ئاباد داوا دەكات هێزەكانی نیودەلهی بكشێنەوە.
لە دوایین پێشهاتدا پاكستان بە موشەك و درۆن هێرشی كردەسەر سەر سنوری هیندستان و لە بەرامبەردا هیندستان بە موشەك وەڵامی هێرشەكەی دایەوە.
میدیاكانی نیودەلهی بڵاویانكردەوە، لەبەرانبەر هەڵدانی درۆن و موشەك لەلایەن پاكستانەوە، هێزی دەریایی هیندستان خراوەتە حاڵەتی ئامادەباشی و ئۆپەراسیۆنی تۆڵەسەندنەوە ئەنجام دەدات.
عەتاڵلا تارار وەزیری راگەیاندنی پاكستان، داوای لە هیندستان كرد هەنگاوێك بۆ دواوە بنێت بۆ كەمكردنەوەی ئاڵۆزی دۆخی ناوچەكە؟، ڕەتیشیكردەوە سوپای پاكستان پەرستگاكانی سیخەكانی بۆردومان كردبێت.
پاكستان داوای لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی كردووە هاوكار بن بۆ هێوركردنەوەی رەوشەكە لەگەڵ هیندستان.
پارتی دیموکراتی گەلان (دەم) لە راگەیاندراوێکی تایبەتدا ئاشکرای کرد، بە جێگیرکردنی ئامێرێکی تیژی ئاسنین لە تایەی ئۆتۆمبێلەکەیدا، بەر لە مردنی هەوڵی تیرۆرکردنی سری سورەیا ئۆندەر سیاسەتمەداری کورد دراوە.
بەپێی راگەیانراوی پارتی دەم، لە 2ی نیسانی ئەمساڵ، کارمەندێکی شوێنی راگرتنی ئۆتۆمبێل بە بیستنی دەنگێکی نائاسایی لە تایەی ئۆتۆمبێلەکەی ئۆندەر کەوتووەتە گومانەوە و ئۆتۆمبێلەکەی بردووە بۆ خزمەتگوزاریی چاککردنەوە.
پارتەکە روونی کردووەتەوە، "پشکنینەکان دەریانخستووە لە تایەی دواوەی ئۆتۆمبێلەکەدا ئامێرێکی تیژی لە ئاسن دروستکراو جێگیرکراوە، کە توانای هەبووە تایەکە بتەقێنێت".
لە راگەیانراوەکەی پارتی دەم'دا هاتووە: ئۆندەر لە کاتی خۆیدا رووداوەکەی بۆ پارتەکەی باسکردووە و راستەوخۆ لێکۆڵینەوە و هەڵسەنگاندنی پێویستی بۆ کراوە، هەروەها بەڵگەى رووداوەکە بۆ لایەنە پەیوەندیدارەکان نێردراوە.
پارتەکە ئەوەشی خستەڕوو، "ئێمە و ئۆندەریش لە نزیکەوە چاودێریی دۆخ و رووداوەکەمان کرد، بەڵام بەهۆی هەستیاریی دۆسییەکەوە بابەتەکەمان بۆ رای گشتی ئاشکرا نەکرد و تاوەکو ئێستا هیچ ئەنجامێک لەبارەی لێکۆڵینەوەکان بە ئێمە نەدراوە".
سری سورەیا ئۆندەر، یەکێک بوو لە سیاسەتمەدارە دیارەکانی پارتی دیموکراتی گەلان، کە رۆژی 3ی ئەم مانگە و پاش ١٨ رۆژ مانەوە لە نەخۆشخانە، بەهۆی جەڵتەی دڵەوە کۆچی دوایی کرد.
وەزارەتی دارایی سوریا رایگەیاند، قەتەر بە رەزامەندی ئەمریكا، موچەی سێ مانگی فەرمانبەرانی شارستانی دابین دەكات.
محەمەد برنیە وەزیری دارایی سوریا رایگەیاند، وڵاتی قەتەر بۆ سێ مانگ 87 ملیۆن دۆلار تەرخان دەكات بۆ موچەی فەرمانبەرانی شارستانی، بەڵام موچەخۆرانی سەربازی ناگرێتەوە.
دەشڵێت، ئەو مینحەیەی قەتەر بە رەزامەندی ئەمریكا دابینكراوە و بەشێكە لە چاوپۆشی سزاكانی واشنتن بۆ سەر دیمەشق و دەیەوێت لە رووی ئابورییەوە وڵاتەكەی ببوژێتەوە و كار لەسەر بنیاتنانەوەی دەوڵەت بكەن.
هاوكات، چەند سەرچاوەیەك لە وەزارەتی دارایی سوریا رایانگەیاند، مینحەكەی قەتەر وەزارەتی ناوخۆ و بەرگری سوریا ناگرێتەوە بەهۆی ئەوەی ئەوروپا و ئەمریكا ترسیان لەو گروپانە هەیە كە لە دەزگا ئەمنیەكان كار دەكەن.
راشیگەیاندوە، چاوەڕوان دەكرێت مانگی داهاتوو موچەكە خەرج بكرێت و بە رێژەی 400٪ زیاد بكرێت بە چەند قۆناغێك و زیاتر لە یەك ملیۆن فەرمانبەر سودمەند دەبن.