ئەمینداری گشتی کۆمکاری وڵاتانی عەرەبی رایگەیاند، بەردەوامی ھێرشەکانی سوپای تورکیا کە لەژێر ناوی چنگی-قفڵ لە ھەرێمی کوردستان دەستدرێژییەکی بێپاساوە بۆسەر سەروەری خاکی عێراق.

ئەحمەد ئەبو غیت، ئەمینداری گشتی کۆمکاری وڵاتانی عەرەبی لەراگەیەنراوێکدا باسی لەوەشکردوە، ھێرشەکانی تورکیا پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکانە.

ئەمینداری گشتی کۆمکاری وڵاتانی عەرەبی دەشڵێت، ئۆپراسیۆنەکەی تورکیا، گرژییەکانی نێوان بەغدا و ئەنقەرە زیاتر دەکات، بۆیە داوا دەکەن تورکیا دەستھەڵگرێت لەو جۆرە رەفتارانە و رێز لە سەروەری عێراق و بنەمای دراوسێیەتی بگرێت.

تورکیا لە ڕۆژی ١٥ی ئەم مانگەوە ھێرشی سەربازی بۆسەر چەند ناوچەیەکی ھەرێمی کوردستان دەستپێکردووە و لەدوای سەردانەکەی سەرۆکی حکومەتی ھەرێمیش بە توندی دەستیکردووە بە تۆپبارانکردن و بۆردوومانکردنی ئەو ناوچانە و سەربازێکی زۆری ڕەوانە کردووە.

ئەوەش لە کاتێکدایە ئێوارەی دوێنێ سوپای عێراق ھەڵیکوتایە سەر بازگەی ئاسایشی ئێزیدخان لە کۆمەڵگەی دووگۆر و داوای لێکردن سەربازگەکە ڕادەست بکەن، بەڵام ئاسایشی ئێزیدخان داواکەی ڕەتکردەوە و دواتر سوپای عێراق ھێرشیکردە سەر ئاسایشی ئێزیدخان و بەوھۆیەوە پێکدادان دروستبوو و ماوەی دوو سەعات بەردەوام بوو.

بافڵ جەلال تاڵەبانی لە پەیامێکدا پیرۆزبایی جەژنی چوارشەممەی سوور لە ئێزیدییەکان دەکات و دەڵێت "ھیوادارم جەژنی ئەمساڵ سەرەتایەک بێت بۆ کۆتاییھاتنی سەرجەم ئازار و نەھامەتییەکانی ئەو پێکھاتە گرنگەی کوردستان."

پێشتریش مەکتەبی سیاسیی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بەبۆنەی سەری ساڵی ئێزدی کە بە "چوارشەممەی سوور" ناسراوە، پەیامێکی پیرۆزبایی بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند پێویستە ھەنگاوەکانی ئاوەدانکردنەوەی ئەو ناوچانەی ئێزدییەکانی تێدا نیشتەجێ بوون خێراتر بکرێت و کوردانی ئێزدی بەشدارییان پێبکرێت لە ئیدارەدانی ناوچەکانی خۆیاندا.

مەکتەبی سیاسیی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لە ڕاگەیەندراوێکدا وتی پیرۆزبایی گەرمی خۆمان ئاراستەی سەرجەم خوشک و برا ئێزدییەکانی کوردستان و عیراق و جیھان دەکەین، " بۆ رەوینەوەی ئازار و  مەینەتییەکانی  ئێزدییەکان،  پێویستە پێش  ھەموو شتێک گشت ھەوڵەکان کارا بکرێن بۆ دۆزینەوەی ئەوانەی لە شەنگال و ناوچەکانی تر فڕێنران  چارەنووسیان ئاشکرا بکرێت."

دەقی پەیامەکەی بافڵ جەلال تاڵەبانی:

جەژنی چوارشەممەی سوور لە ھەموو خوشک و برا ئێزیدییەکانمان پیرۆزبێت.
ھیوادارم جەژنی ئەمساڵ سەرەتایەک بێت بۆ کۆتاییھاتنی سەرجەم ئازار و نەھامەتییەکانی ئەو پێکھاتە گرنگەی کوردستان. ئاساییبوونەوەی دۆخی شەنگال و گەڕانەوەیان بۆ زێدی رەسەنی خۆیان.

بافڵ جەلال تاڵەبانی
١٩ی نیسانی ٢٠٢٢

ناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی ھەپەگە رایگەیاند، لە وەڵامی ھێرشەکانی تورکیا لە ماوەی ٢٤ سەعاتدا ٤١ سەربازی تورکیا لە زاپ و ئاڤاشین کوژراون و ٥ سەربازیشیان بریندارن و ٢ درۆنیش خراونەتەخوارەوە.

بەپێی زانیارییەکان لەو ژمارە کوژراوەی تورکیا ٦یان سەربازی پلە باڵان. 

ھەپەگە راشیگەیاندووە، لە شەڕەکاندا ٥ گەریلا گیانیان لەدەستداوە و دواتر ناسنامەکانیان ئاشکرا دەکرێت.

لە بەرامبەردا وەزارەتی بەرگری تورکیا رایگەیاند، سەربازانی تورکیا توانیویانە کۆنتڕۆڵی ناوچەکە بکەن. سوپای تورکیا باسی لەوەشکردووە تا ئێستا ١٩ گەریلا گیانیان لەدەستداوە.

تورکیا لە ڕۆژی ١٥ی ئەم مانگەوە ھێرشی سەربازی بۆسەر چەند ناوچەیەکی ھەرێمی کوردستان دەستپێکردووە و لەدوای سەردانەکەی سەرۆکی حکومەتی ھەرێمیش بە توندی دەستیکردووە بە تۆپبارانکردن و بۆردوومانکردنی ئەو ناوچانە و سەربازێکی زۆری ڕەوانە کردووە.

ئەوەش لە کاتێکدایە ئێوارەی دوێنێ سوپای عێراق ھەڵیکوتایە سەر بازگەی ئاسایشی ئێزیدخان لە کۆمەڵگەی دووگۆر و داوای لێکردن سەربازگەکە ڕادەست بکەن، بەڵام ئاسایشی ئێزیدخان داواکەی ڕەتکردەوە و دواتر سوپای عێراق ھێرشیکردە سەر ئاسایشی ئێزیدخان و بەوھۆیەوە پێکدادان دروستبوو و ماوەی دوو سەعات بەردەوام بوو.

بەرەبەیانی ئەمڕۆ "خڵوسی ئاکار" وەزیری بەرگری تورکیا رایگەیاند، ئۆپراسیۆنێکیان بە ناوی "کلیک-چنگ" لە ناوچەکانی "مەتینا و زاب و ئاڤەشین و باسیان" لە رێگەی ھێزی ئاسمانی و وشکانییەوە دەستپێکردووە و بە ھەلیکۆپتەر و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی چەکھەڵگریش پشتیوانی دەکرێن و ئەو ئامانجانەشی لە قۆناغی یەکەمدا دیاریکرابوون بەدیھاتوون.

بەپێی ڕاگەیەندراوی وەزارەتی بەرگری تورکیا، خلوسی ئاکار وەزیری بەرگری خۆی بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ سەرپەرشتی ئۆپەڕاسیۆنەکە دەکات.

(کامەران حەمە ساڵح) بەڕێوەبەری باخچەکانی سلێمانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ساڵی رابردوو روبەڕوی گرفتی وشکبوونی باخچەکان بونەوە، دواتر گرێبەست لەگەڵ کۆمپانیایەک ئیمزاکرا بۆ ئاودانی باخچەکان و ھەردوو بلواری مەلیک مەحمود و بلواری شەقامی تاسڵوجە-سلێمانی، گرێبەستەکەش تا مانگی ١٠ی ئەمساڵە.

وتیشی، داوایان لە سەرۆکایەتی شارەوانی سلێمانی و لایەنە پەیوەندیدارەکان کردووە گرێبەستەکان ساڵانە نەبن، بەڵکو زیاد بکرێن بۆ ماوەی ١٠ تا ١٢ ساڵ بۆئەوەی روبەڕوی گرفتی وشکبونی باخچەکان نەبنەوە.

جەختیشیکردەوە، دەبێت لە مانگی ١٠ی ئەمساڵ جارێکی تر پارە بۆ باخچەکان پەیدا بکەن، بۆ ئەو مەبەستەش بۆ ھەردوو بلوارەکە پێویستیان بە ملیارێک و ٥٠٠ ملیۆن دینار ھەیە، بۆ پاراستانی باخچەکان لە وشکبوون، بۆ چاککردنەوەی باخچەکانی ناوشاریش پێویستییان بە نزیکەی ملیارێک دینار ھەیە.

بەڕێوەبەری باخچەکانی سلێمانی ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، سلێمانی لە ئاستی عێراق و ھەرێمی کوردستان زۆرترین رێژەی سەوزایی تێدایە و لە ستانداردی جیھانیدایە.

ئەمڕۆ بەڕێوەبەرایەتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی ھەرێم، پێشبینییەکانی کەشوھەوای ئەمڕۆ و سبەینێی بڵاوکردەوە، لەبارەی پارێزگای ھەولێر دەڵێت ئەمڕۆ لە سنوری پارێزگای ھەولێر ئاسمان لەنێوان نیمچە ھەور و ھەوری تەواو دەبێت لەگەڵ ئەگەری بەرزبوونەوەی تۆزێکی سوک، خێرایی با لە نێوان (١٠-٢٠ ) کم لە کاتژمێرێکدا دەبێت بە ئاراستە گۆڕاو.

لەبارەی پارێزگای دھۆک کەشناسی ھەرێم دەڵێت سبەینێ لە سنوری پارێزگای دھۆک ئاسمان لەنێوان ھەور و نیمچە  ھەور دەبێت لەگەڵ ئەگەری نمە بارانێکی کەم  لەناوچە شاخاوچە سنوریەکانی باکوری پارێزگادا و ئەگەری بەرزبونەوەی تۆزو خۆڵێکی سووک لەناوچەکانی باشوری پارێزگادا.

دەشڵێت مەودای بینین لەنێوان ٧ -٩  کم دەبێت، نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو  ١٦ پلەی سیلیزی، بەرزترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو ٢٨ پلەی سیلیزی دەبێت، سبەینێش ئاسمان نیمچە ھەور بۆ ھەوری تەواو دەگۆڕێت لەگەڵ ئەگەری بەرزبوونەوەی تۆزو خۆڵێکی سوک.

لەبارەی کەشوھەوای پارێزگای سلێمانی، بەڕێوەبەرایەتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی ھەرێم دەڵێت ئەمڕۆ ئاسمان لەنێوان نیمچە ھەور و ھەوری تەواو دەبێت لەگەڵ ئەگەری بەرزبوونەوەی تۆزێکی سوک، خێرایی با لە نێوان (١٠-٢٠ ) کم لە کاتژمێرێکدا دەبێت بەئاراستەی گۆڕاو، مەودای بینین(٨ -١٠) کم، نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو ١٦ پلەی سیلیزی بەرزترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو٢٦ پلەی سیلیزی دەبێت.

بۆ سبەی لە پارێزگای سلێمانی، ئاسمان ھەوری تەواو دەبێت لەگەڵ بەرزبونەوەی تۆزوخۆڵێکی سوک خێرایی با/ لە نێوان (١٠-٢٠ ) کم لە کاتژمێرێکدا دەبێت بە ئاراستەی باشوری خۆرھەڵات، مەودای بینین/ (٧ - ٩) کم ،  نزمترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو  ١٧ پلەی سیلیزی .بەرزترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو ٢٩ پلەی سیلیزی  دەبێت.

ھەر بە گوێرەی پێشبینییەکان ئەمڕۆ لە سنوری پارێزگای ھەڵەبجە ئاسمان لەنێوان نیمچە ھەور و ھەوری تەواو دەبێت. خێرایی با لە نێوان (١٠- ٢٠) کم لە کاتژمێرێکدا دەبێت ئاراستەی گۆڕاو  مەودای بینین/ (٨ -٩) کم نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو  ١٣ پلەی سیلیزی .بەرزترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو ٢٧ پلەی سیلیزی دەبێت، بۆ سبەینێش ئاسمان نیمچە ھەور بۆ ھەوری تەواو دەبێت،  خێرایی با/ لە نێوان (١٠- ٢٠) کم لە کاتژمێرێکدا دەبێت  بەئاراستەی باشووری خۆرھەڵات. مەودای بینین (٨- ١٠) کم . نزمترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو  ١٤ پلەی سیلیزی .بەرزترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو ٣٠ پلەی سیلیزی دەبێت.

وەزارەتی دارایی و ئابوری ڕایگەیاند میکانیزمەکان تایبەتن بە ھەژمارکردنی باج بۆ گرێبەستەکانی دابینکردن کە لەنێوان لایەنی گرێبەستکاری عێراقی و بیانی ئەنجامدەدرێت، ھەروەھا گرێبەستەکانی دیکە کە لەنێوان کەسی نیشتەجێ لەگەڵ کەسی بیانی نانیشتەجێ ئەنجام دەدرێت.

لە نوسراوێکدا، وەزارەتی دارایی و ئابووری دەڵێت بڕیارەکان بەشداریپێکردنی لقی کۆمپانیای بیانی لە خەرجییەکانی کۆمپانیای دایک دەگرێتەوە.

ئەمڕۆ لە ھەولێر وۆرکشۆپی ئەشکەنجەدانی زیندانییان لە ھەرێمی کوردستان و عێراق بەڕێوەچوو، لە لێدوانێکدا "شوان سابیر" سەرۆکی تۆڕی دادپەروەری بەندییەکان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، زیندانییانی بادینان و بەشێک لە زیندانیانی تر لەکاتی دادگاییکردنیان لەبەردەم دادوەر ئاشکرایان کردووە کە لە زیندانەکان ئەشکەنجە دراون، ئەو کارانەش لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی کاردانەوەی دروستکردووە و پێویستە ئەو رەوشە چارەسەر بکرێت.

وەزارەتی بەرگری تورکیا لە نوێترین راگەیەنراویدا ئاشکرایکرد، بە ھاوکاری دۆستەکانیان ئۆپەراسیۆنەکەیان بۆسەر ناوچەکانی "مەتینا و زاب و ئاڤاشین و باسیان" لە ھەرێم دەستپێکردووە و تەنھا چەکی تورکیا بەکاردەھێنن و زیانی گەورەش لە پەکەکە دراوە.

بەرەبەیانی ئەمڕۆ "خڵوسی ئاکار" وەزیری بەرگری تورکیا رایگەیاند، ئۆپەراسیۆنەکەیان لە رێگەی ھێزی ئاسمانی و وشکانییەوە دەستپێکردووە و ئەو ئامانجانەشی لە قۆناغی یەکەمدا دیاریکرابوون بەدیھاتوون.

بەپێی ڕاگەیەندراوی وەزارەتی بەرگری تورکیا، خلوسی ئاکار وەزیری بەرگری خۆی بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ سەرپەرشتی ئۆپەڕاسیۆنەکە دەکات.

لە بەرامبەردا ھێزەکانی پاراستنی گەل (ھەپەگە) راگەیەندراوێکی تری بڵاوکردەوە و رایگەیاند، لە روبەڕوبونەوەیەکدا ٢٨ سەربازی تورکیا لە زاپ و ئاڤاشین کوژران و ٩ سەربازی تریش برینداربوون و دوو ھێلیکۆپتەری سوپای تورکیاشیان خستووەتەخوارەوە.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، بەیانی ئەمڕۆ تورکیا لەرێگەی تۆپخانەکانی و درۆنی مووشەکھەڵگرەوە ناوچەی زەرگانی لە حەسەکە بۆردومان و تۆپباران کرد، پێش نیوەڕۆی ئەمڕۆش سوپای تورکیا دەستیکردووە بە ھێرش و بۆردومان بۆ سەر گوندەکانی ناوچەی تەل تەمر. 

بە پێی زانیارییەکان، لە ئێستاشدا تۆپھاوێژەکانی تورکیا گوندەکانی سەفا و تەلوەرد و تەل شنانی و دردارا و گوندی ئوم ئەلکێف لە دەوروبەری ناوچەی تەل تەمر تۆپباران دەکات.

بەپێی راگەیەنراوێکی ھاتوچۆی سلێمانی، وەزارەتی ناوخۆ بڕیاریداوە لەمەودوا ھەر کەسێک بیەوێت ساڵانەی ئۆتۆمبێلەکەی لە ھاتووچۆی پارێزگاکانی ھەرێم نوێ بکاتەوە ، پێویستە کەسەکە (واتە ئەو کەسەی ساڵانەکەی بەناوەوەیە) ئامادەبێت‌و ڕێکارەکانی نوێکردنەوەی ساڵانەکە ئەنجام بدات.

لە ڕاگەیەندراوەکەی ھاتوچۆی سلێمانیدا ھاتووە، ڕێگەیەکی دیکە بۆ نوێکردنەوەی ساڵانەی ئۆتۆمبێل ئەوەی دەبێت کەسێکی ڕێگەپێدراو لە ڕێگەی یاساوە واتە ( وەکالەت)ی پێبێت دەتوانێت ساڵانەکە نوێ بکاتەوە.

ھاتوچۆی سلێمانی دەشڵێت، "سەبارەت بە نوێکردنەوەی مۆڵەتی شۆفێری، بەپێی بریارەکە پێویستە خاوەن مۆڵەتەکە خۆی ئامادەبێت‌و کارەکانی نوێکردنەوەی مۆڵەتەکە ئەنجام بدات‌و ھیچ کەسێکی دیکە ناتوانێت مۆڵەتی شۆفێری کەسێکی دیکە نوێ بکاتەوە."

پۆلیسی ھەولێر ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا ھاتووە، لە پارکی ئەڤین لە گەڕەکی ھەڤاڵان شەش کەس بە ناوەکانی (ڕ. م. م.) و (ک. ج. ع.) و (ف. م. م.) و (ک. ک. ح.) و (ھـ. ع. ڕ.) و (ف. ع. ع.) بەھۆی خواردنەوەی ماددە کحولییەکان دەستگیرکران.

لە ڕاگەیەندراوەکەی پۆلیسی ھەولێردا ھاتووە " دەست بەسەر ئۆتۆمبێلێک لە جۆری (شۆفرلێت ئۆپتڕا) و ماددەکحولییەکان داگیرا و ڕادەستی بنکەی پۆلیسی سەروەران کران."

سەرەتای ئەم مانگە پارێزگای ھەولێر ژمارەیەک بڕیار و ڕێنمایی تایبەت بە مانگی ڕەمەزان دەرکرد، بەپێی بڕیارەکە لەمانگی ڕەمەزاندا فرۆشتن و پێشکەشکردنی خواردنەوە کحولییەکان بەھەموو شێوەیەک قەدەغەیە.

رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردەوە، شەوی رابردوو ھێزە ئەمنییەکانی ئێران لە سنوری شارۆچکەی نەوسود لە پارێزگای کرماشان تەقەیان لە کاروانێکی کۆڵبەران کردووە و بەھۆیەوە لانیکەم ١٠ کۆڵبەر برینداربوون، بەوەش ژمارەی ئەو کۆڵبەرانەی لە ماوەی کەمتر لە یەک ھەفتەدا لەو سنورە برینداربوون، بۆ ١٧ کەس بەرزبووەتەوە.

ساڵانە دەیان کۆڵبەر لە رێگە سەخت و پڕ مەترسییەکانی سنورەکانی نێوان ھەرێم و خۆرھەڵاتی کوردستان دەکوژرێن و برینداردەبن و ساڵی رابردوش ٥٤ کۆڵبەر کوژران و نزیکەی ١٧٠ دیکەش برینداربوون.

فەرمانگەی خوێندن و پلاندانان و بەدواداچوون لە وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، لە نوسراوێکدا کە ئاڕاستەی سەرجەم زانکۆ حکومییەکانی کردووە ئاگاداریان دەکاتەوە، دەرچووانی ئێواران ئاستی یەکەم و دووەم و سێیەمی خوێندنی ئێواران ھەمان مامەڵەی خوێندنی بەیانیان لەگەڵ دەکرێت و سەبارەت بە تەواوکردنی خوێندنەکەیان واتا خوێندنەکەیان بە خۆڕایی دەبێت.

لە نوسراوەکە ئاماژە بەوەشکراوە، سەبارەت بەو خوێندکارانەی ئێستا لە قۆناغە جیاوازەکاندا بەردوامن لە ساڵی خوێندنی ٢٠٢١-٢٠٢٢ واتا خوێندکار لە ھەر قۆناغێکدا بێت لە ئێستادا تا تەواوکردنی خوێندنەکەی کرێێ خوێندنی لێ وەناگیرێت بە مەرجێک تێکڕای نمرەیان لە ٨٠٪ کەمترە نەبێت.