کوردستان
بەپێی ھەواڵی کۆڵبەرنیوز، لە سنووری سەرداڤ سووراو لە شارۆچکەی بانە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ھێزەکانی ئێران تەقەیان لە کۆلبەرێک بە ناوی ھەژار فەرەجی کردووە، لە ئەنجامدا لە شوێنی ڕووداوەکە گیانی لەدەستداوە.
ھەروەھا لە سنووری گوندی نۆدشە سەر بە مەریوان سەربازانی ئێران کۆلبەرێک دەگرن و ئەشکەنجەی دەدەن.
لە لایەکی ترەوە چالاکوانێکی ژینگەپارێزی لە شاری سنە و چالاکوانێکی دیکە لە مەریوان لەلایەن ھێزە ئەمنیەکانی ئێرانەوە دەستبەسەر کراون و ھیچ زانیارییەک لەبارەی چارەنووسییان نییە.
دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤی ھەرێم لە رونکردنەوەیەکدا بۆ رایگشتی رایگەیاند، وەفدێکی باڵای دەستەکەیان سەردانی بەڕێوەبەرایەتی چاکسازی گەورانی ھەولێریان کردوە بۆ لە نزیکەوە ئاگاداربوون لە رەوشی سزادراوانی ناو چاکسازی و رەوشی تەندروستی سزادراوان ومانگرتنیان.
راشیگەیاندوە، رەوشی تەندروستی مانگرتوانی ناو چاکسازی گەورانی ھەولێر جێگیرە، بەڵام لە حاڵەتی بەردەوام بوونیان لە مانگرتن رەنگە مەترسی لەسەر ژیانیان و تەندروستیان دروست بێت.
لە بەشێکی تری راگەیەنراوەکەدا ھاتووە، بنکەی تەندروستی چاکسازی وەکو پێویست نییە لە رووی نەبوونی پزیشکی پسپۆر و پێداویستی پزیشکی سزادراوان، بۆ ئەو مەبەستەش ئەو بابەتە لەگەڵ وەزارەتی تەندروستی تاوتوێ دەکەن بە تایبەت کە ئێستا چەند سزادراوێک توشی نەخۆشی پێست بوون.
"ئومێد ئەحمەد"وتەبێژی وەزارەتی کارەبای ھەرێم رایگەیاندوە، لەئێستادا بەھۆی شەپۆلی گەرما، خواست لەسەر بەکارھێنانی کارەبا زۆر زیادیکردوە و گوشار لەسەر تۆڕەکانی کارەباش دروستبووە، ئەوەش بوەتە ھۆی کەمکردنەوەی سەعاتەکانی پێدانی کارەبای نیشتمانی.
وتیشی، ھەوڵێکی زۆر ھەیە بۆ ئەوەی پێدانی کارەبای نیشتمانی بە ھاووڵاتیان زیاد بکەنەوە بۆ ١٥ سەعات، بۆ ئەو مەبەستەش پڕۆژەیەک لە بازیان ھەیە و بڕیارە لە مانگی تشرینی یەکەمی ئەمساڵ بڕی ٥٠٠ مێگاوات کارەبا زیاد بکرێت.
حەمدان عەبد جێگری ھاوسەرۆکی ئەنجومەنی جێبەجێکاری خۆبەڕێوەبەری باکور و رۆژھەڵاتی سوریا راگەیاند، خۆبەڕێوەبەری رۆژئاوای کوردستان و باکور و رۆژھەڵاتی سوریا کراوەیە بۆ دیالۆگی سوری – سوری و پاراستنی یەکگرتووی خاکی سوریا، وتیشی، چاوەڕێی دیالۆگێکی جددی دەکەن لەگەڵ دیمەشق بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی سوریا لەڕووی سیاسییەوە، نەک لەڕووی سەربازییەوە.
عەبد ئاماژەی بەوەشکرد، وەک خۆبەڕێوەبەی چاوەڕێی پاراستنی ھەموو سنورەکان دەکەن، ھەروەک چاوەڕێی داڕشتنی دەستورێکن کە ھەمووان لە سوریا لە ماف و ئەرکەکاندا کۆک بن.
فەرمانگەی میدیا و زانیاری حکومەتی ھەرێمی کوردستان رایگەیاند، رۆژی دووشەممە ٨ی ئابی ٢٠٢٢، کە دەکاتە رۆژی ١٠ی موحەڕڕەمی ١٤٤٤ی کۆچی، لە تەواوی دامودەزگا رەسمییەکانی ھەرێمی کوردستان پشووی رەسمییە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، رۆژی سێشەممە ٩ی ئابی ٢٠٢٢ لە ھەموو دامودەزگاکان دەوامی رەسمی دەبێت.
"کامەران وریا" بەڕێوەبەری سایلۆی سلێمانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لەسەر داوای وەزارەتی بازرگانی عێراق جارێکی تر پڕۆسەی وەرگرتنی گەنم دەستپێدەکەنەوە بۆ ئەو جوتیارانەی کە تائێستا بڕی تەواوی گەنمەکەیان رادەستی سایلۆ نەکردوە، وتیشی، لە بەرژەوەندی جوتیاران ماوەی وەرگرتنی گەنم درێژکراوەتەوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، رۆژی یەکشەممە پرۆسەی وەرگرتنی گەنم لە سایلۆی سلێمانی دەستپێدەکاتەوە و تا رۆژی پێنجشەممە بەردەوام دەبێت.
بە پێی میدیاکانی باکوری کوردستان، دادگای تورکیا بریاری ئازادکردنی ئایسەڵ توغلوک پەرلەمانتاری پێشووی (ھەدەپە)ی دەرکردووە کە تووشی نەخۆشی بیرچوونەوە بووە، بەڵام بە ھۆی کەیسێکی دیکەوە دەستبەسەرکردنی بەردەوام دەبێت.
لەلایەکی دیکەوە، زیندانیانی سیاسی وان دژی زیادبوونی ئازار و ئەشکەنجە لە ناو زیندانەکە، مانگرتنیان لە خواردن راگەیاندووە.
مانگرتنی زیندانیانی سیاسی وان، دوای ئەوە دێت، بەڕێوەبەرایەتی زیندانەکە دەستیگرت بە سەر سکاڵانامەیەکی زیندانیان کە ئاراستەی پەرلەمان و وەزارەتی داد و داواکاری گشتی تورکیایان کردبوو.
بە پێی ھەواڵی میدیاکانی باکوری کوردستان،"عەبدوڵا تارھان"جێگری سەرۆکی شارەوانی ناوچەی حەسەنکێفی ئێلیح کە سەر بە پارتی داد و گەشپێدان"ئاکەپە"یە، بەھۆی بونی گەندەڵی دەستی لە کارکێشاوەتەوە، ناوبراو رایگەیاندوە، گەندەڵی لە ئاستێکدایە چیتر مایەی دانبەخۆداگرتن نییە.
ھاوکات لە نامەی دەستلەکارکێشانەوەکەیدا ئاماژەی بۆ ئەوەکردوە، لە ناوچەکە ھەموو گەنجان بێکارن، لە بەرامبەردا لێپرسراوانی سەر بە ئاکەپە لە شار و ناوچەکان، خزموکەسوکاری خۆیان لە شارەوانی و دامودەزگاکانی تر دامەزراندوە، "تارھان" بەرامبەر ئەو گەندەڵیانەش داوای لێبوردنی کردووە و رایگەیاندووە، لە حزبەکەی دەکێشێتەوە.
"د. کامەران یونس"سەرۆکی زانکۆی سەڵاحەدین رایگەیاند، بۆ ساڵی نوێی خوێندنی ٢٠٢٢ - ٢٠٢٣ سیستمی یەکپۆشی جلوبەرگی خوێندکاران لە ھەموو کۆلێژەکانی زانکۆ جێبەجێ دەکەن، وتیشی، دوو ڕەنگی جلوبەرگی"رەساسی و سپی لەگەڵ ڕەش و سپی"یان بۆ خوێندکاران دیاریکردوە، کۆلێژەکانیش ئازادن کام رەنگ ھەڵدەبژێرن.
ئاماژەی بەوەشکرد، سیستمی یەکپۆشی بۆ کەمکردنەوەی جیاوازی کۆمەڵایەتی و چینایەتییە، ھەروەھا ھۆکارە بۆ کەمکردنەوەی ئەرکی سەرشانی بنەماڵەی خوێندکاران.
روانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردەوە، بنکەی سەربازی تورکیا لە گوندی عەناب لە خۆرھەڵاتی شاری عەفرین تۆپباران کراوە و لە ئەنجامدا چوار سەربازی تورکیا و سێ چەکداری نزیک لەو وڵاتە بریندار بوون.
ئاماژە بەوەشکراوە، سەرچاوەی تۆپبارانەکە ناوچەکانی ژێر کۆنتڕۆلی حکومەتی سوریا و ھێزە کوردییەکان بووە لە ریفی حەلەب.
لە بەرامبەردا سوپای تورکیا و گروپە چەکدارەکانی نزیک لەو وڵاتە، چەند گوندێکیان لە ناحیەی شەرا و ناوچەی شەھبا تۆپباران کردووە.
ھاوکات لە گوندی مەرعەناز لە باکوری شاری حەلەب، شەڕ و پێکدادان لە نێوان ھێزەکانی حکومەتی سوریا و گروپە چەکدارەکان روویداوە.
لە راگەیەندراوێکی دەستەی نوێنەرایەتی فەرمانبەرانی گرێبەستدا ھاتووە، ئەمڕۆ شەممە خۆپیشاندان لەلایەن جوڵانەوەی نەوەی نوێ ڕێکدەخرێت و لەلایەن کەناڵی رەسمی ئەو حزبەشەوە ئەوە ڕاگەیەندراوە فەرمانبەرانی گرێبەست بەڵێنی پشتیوانی و بەشداریکردنیان داوە لەم خۆپیشاندانە، ئێمە وەک دەستەی نوێنەرایەتی فەرمانبەرانی گرێبەست سەرلەبەری ئەو ھەواڵە ڕەتدەکەینەوە.
لە راگەیەندراوەکە ئاماژە بەوەشکراوە، ئەوان پشتیوانی داوای ڕەوای سەرجەم چین و توێژەکانین بەڵام بەھیچ جۆرێک بەشداری لەو خۆپیشاندانە ناکەن و نایانەوێت پرسەکەیان تێکەڵی ململانێی حزبی بکرێت، داواکاریشین ھیچ ھێز و لایەنێکی سیاسی بۆ مەرامی حزبی بەناوی فەرمانبەرانی گرێبەستەوە لێدوان نەدەن.
خۆپیشاندانی لایەنگرانی ھەدەپە بە دروشمی"ئێمە چارەسەرین نا بۆ شەڕ و داگیرکاری" دەستی پێ کرد. ئامانجی سەرەکی لە گردبوونەوەکەی ھەدەپە بۆ دەربڕینی ناڕەزایی دژی سیاسەتی گۆشەگیری سەر "عەبدوڵا ئۆجالان" سەرۆکی پارتی کرێکارانی کوردستان، پەکەکە و ھێرشەکانی تورکیا بۆ سەر ڕۆژئاوا و باشوری کوردستان و ئەو قەیرانە ئابورییەی بەرۆکی تورکیا گرتووە.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، ئێوارەی رۆژی شەممە فڕۆکە جەنگییەکانی سوپای تورکیا دووجار نزیک ماڵەکانی "گوندی بڵاڤە"یان لە ناوچەی نھێلێ بۆردومان کردووە، کە ئەو گوندە نزیکەی ٣٠ ماڵی تێدایە و یەکەم جارە تورکیا سنووری ئەو گوندە بۆردومان دەکات.
راشیگەیاند، لە مانگی نیسانی ئەمساڵەوە کە تورکیا لەشکرکێشیی چڕنووک-قووفڵی لە سنوورەکانی ھەرێمی کوردستان دەستپێکردووە، لانیکەم رۆژانە سێ بۆ چوار جار سنووری گوندەکانی نھێلێی بۆردومانکردووە.
موقتەدا سەدر داواش دەکات پاڵپشتی بن بۆ ڕزگارکردنی عێراق لە گەندەڵی و پاشکۆیەتی و کاربکەن بۆ ڕاستکردنەوەی ڕێڕەوی پڕۆسەی سیاسی کە زیانی بە پەرستش و وڵات گەیاندووە، سەدر بانگھێشتیان دەکات بۆ کاری جددی و دوورکەوتنەوە لە گفتوگۆی بێ ئەنجام و جەخت دەکاتەوە لەوەی عێراق پێویستی بە کردار ھەیە نەک گوفتار.
سەدر دەشڵێت با ھەمووان بزانن شۆڕشگێران بەردەوام دەبن لە شۆڕشەکەیان تاکو بەدیھێنانی ئامانجەکەیان و ھەرگیز سازش ناکەن، چونکە ئەوە چانسی یەکەم و کۆتاییە. ئاشکرایکردووە، داواکاری ھەڵوەشانەوەی ئەنجومەنی نوێنەران داواکاری گەل و سیاسی و دەستەبژێرەکانە و ھیچ بژاردەیەکی دیکە نییە ئەوەش دەمی ھەموو گەندەڵکارانی داخستووە.
فەھمی بورھان، سەرۆکی دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێم بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، ھێزێکی سەر بەسوپای عێراق ھەڵیانکوتاوەتە سەر گوندی "گابەلکە"ی سەر بە ناحییەی سەرگەڕان لە سنوری پردێ و کارەبای حەوت بیری ئەو گوندەیان بڕیوە.
وتیشی، ئامانج لە بڕینی کارەبای بیرەکانی ئەو گوندە بۆ ئەوەیە ڕێگری بکەن لە جوتیارە کوردەکان تاوەکو زەوی و زارەکەیان پێ ئاو نەدرێت و بەرھەمەکەیان وشک بێت.
بە وتەی فەھمی بورھان، ئەو ھێزەی سوپای عێراق ئەنجامدانی ئەو کارەیان بە چاوساخی عەرەبە ھاوردەکان کردووە، ناوبراو راشیگەیاند، ئەو ڕووداوە لەکاتێکدایە لایەنە سیاسییەکانی عێراق لە خراپترین دۆخی ناکۆکی خۆیانن، بەڵام دژی کورد ھاودەنگن و کێشەکانیان وەلاوە دەنێن.
فوئاد حسێن وەزیری دەرەوەی عێراق و حسێن ئەمیر عەبدوڵاھیان وەزیری دەرەوەی ئێران لە پەیوەندییەکی تەلەفونیدا گفتوگۆیانکرد لەبارەی پەیوەندییەکانی نێوان ھەردوڵات و چۆنێتی بەھێزکردنیان، ھەروەھا ھەردولا کێشە و ئاڵۆزییەکانی ئێستای عێراقیشیان تاوتوێ کرد.
ھەر لەو پەیوەندییە تەلەفونییەدا، وەزیری دەرەوەی عێراق داوای کرد ئێران رێگە بدات مەرزی کێلێ کە ئێستا تەنھا بۆ ھاتوچۆی بازرگانیە و دەکەوێتە سەر سنوری نێوان سەردەشت و قەڵادزێ، بۆ ھاتوچۆی ھاوڵاتیان و گەشتیارانیش بەکاربھێنرێت، لەبەرامبەریشدا وەزیری دەرەوەی ئێران بەڵێنیدا بە دواداچون بۆ ئەو بابەتە بکات و رێکارە پێویستەکانیش بۆ ئەو مەبەستە جێبەجێبکەن.