کوردستان
هاووڵاتییەکی شاری کەرکوک دوای نزیکەی 24 کاتژمێر لە بێسەروشوێنبوونی تەرمەکەی لە گەڕەکی شۆراو دۆزرایەوە.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، هاووڵاتییەکی شاری کەرکوک بەناوی "مام عەلی حەمەد ئیسماعیل"، دوای ئەوەی رۆژی رابردوو هەواڵی بێسەروشوێنبوونی بڵاوکرایەوە، ئەمڕۆ تەرمەکەی لە گەڕەکی شۆراو لەناو خانویەکی تەواو نەکراودا دۆزرایەوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، رۆژی رابردوو ئۆتۆمبێلی ئەو هاووڵاتییە لەلایەن کەسێکەوە لە بازاڕی کڕین و فرۆشتنی ئۆتۆمبێل لە کەرکوک هەوڵی فرۆشتنی دراوە، بەڵام دوای ئەوەی گومانی لێدەکرێت، کەسەکە بەرەو شوێنێکی نادیار هەڵدێت.
پەیامنێری کوردسات نیوز وتیشی، تەرمی ئەو هاووڵاتییە بۆ پزیشکی دادی کەرکوک گوازراوەتەوە، تۆمەتباری روداوەکەش لە نزیک گەڕەکی رەحیماوا لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستگیرکرا، دەستبەسەر ئۆتۆمبێلە دزراوەکەشدا گیرا.
كەشناسیی هەرێم رایگەیاند، ئێوارەی ئەمڕۆ رەشەبا هەڵدەكات و لە ناوچەكانی باشوری هەرێم توز و خۆڵی لەگەڵ دەبێت، سبەینێش لە ناوچە شاخاوییەكان نمە باران دەبێت.
بەڕێوەبەرایەتی كەشناسیی هەرێم رایگەیاند، ئێوارەی ئەمڕۆ رەشەبا هەڵدەكات و لە ناوچەكانی باشوری هەرێم توز و خۆڵیشی لەگەڵ دەبێت. هەروەها مەودای بینین لە نێوان 7 بۆ 8 كیلۆمەتر دەبێت، بەڵام لە كات و شوێنی رەشەبا و دابارین دادەبەزێت بۆ نێوان 4 بۆ 5 كیلۆمەتر.
كەشناسیی هەرێم پێشبینییەكانی بۆ سبەینێش بڵاوكردەوە و ئاماژەی بۆ ئەوە كرد، رۆژی شەممە ئاسمان لە نێوان نیمچە هەور و هەوری تەواو دەبێت، لەگەڵ بارینی كەمێك نمە باران لە ناوچە شاخاوییەكان، هەروەها تاوە بارانی كەم لە ناوچەكانی رۆژهەڵاتی هەرێم، پلەكانی گەرماش بەراورد بە تۆماركراوەكانی ئەمڕۆ 2 تا 4 پلە نزم دەبنەوە.
پاش نیوەڕۆی ئەمڕۆ کرێکارێک بەناوی "رابەر موزەفەر" لە بنەسڵاوەی هەولێر، لە رۆژی جیهانی کرێکاراندا بەهۆی روخانی دیوارێکەوە بەسەریدا گیانی لەدەستدا.
بەپێی زانیارییەکانی پەیامنێری کوردسات نیوز، رابەر موزەفەر لەکاتی کارکردندا لە پرۆژەیەکی بیناسازی لە ناوچەی بنەسڵاوە، دیوارێک بەسەریدا رووخاوە و بووەتە هۆی کۆتایی هاتن بە ژیانی.
شایەنی باسە ئەمڕۆ 1ـی ئایار، رۆژی جیهانیی کرێکارانە و لە کاتێکدا ئەم کارەساتە روویداوە کە رێکخراوەکانی داکۆکیکار لە مافی کرێکاران داوای چاککردنی هەلومەرجی کاری کرێکاران و دابینکردنی سەلامەتی پیشەیی دەکەن.
تۆڕی رۆژنامەنوسانی کوردی سوریا سەبارەت بە دیارنەمانی دوو رۆژنامەوانی کەناڵ 8 راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوەئەکرەم ساڵح، پەیامنێری کەناڵی 8 و جودی حاج عەلی، وێنەگری، بەیاننامەیەکی نیگەرانی بڵاوکردەوە، کە لە کاتی روماڵکردنی پێکدادانەکانی ناوچەی سەحنایا لە گوندەکانی دیمەشق دیار نەماون.
بەپێی بەیاننامەکە، هەردوو رۆژنامەنووسەکە لە کاتژمێر 7:00ی ئێوارەی رۆژی چوارشەممە، لەکاتی ئەنجامدانی ئەرکی پیشەییان بۆ روماڵکردنی پێکدادانە بەردەوامەکان لە ناوچەی سەحنایا دیار نەماون.
تۆڕی رۆژنامەنوسانی کوردی سوریا داوای لە وەزارەتەکانی ناوخۆ و راگەیاندنی سوریا و هەموو دەزگا ئەمنی و سەربازییە پەیوەندیدارەکان کردووە کە بە زوویی هەنگاو بنێن بۆ دیاریکردنی شوێنی ئەو دوو رۆژنامەنووسە و دڵنیابوونەوە لە سەلامەتیان.
لە بەیاننامەکەدا هاتووە: "دیارنەمانی رۆژنامەنوسان لەکاتی ئەنجامدانی ئەرکی پیشەییان دەرکەوتەیەکی مەترسیدارە و پێشێلکارییەکی جددییە بۆ مافی ئازادی رۆژنامەگەری کە لە راگەیاندنی دەستووری و کۆنوانسیۆنە نێودەوڵەتییەکان دەستەبەر کراوە."
هەروەها تۆڕەکە داوای لە هەموو لایەنە رەسمی و نارەسمیەکان دەکات ناوچەکە کردووە کە هاوکاری بکەن و هەر زانیارییەک کە یارمەتیدەر بێت بۆ
تۆڕەکە داوا لە رێکخراوەکانی پاراستنی مافی مرۆڤ لە ناوخۆ و دەرەوە دەکات؛ کە فشار دروست بکەن بۆ کۆتاییهێنان بەم دۆخە و دڵنیابوون لە سەلامەتی رۆژنامەنوسەکان و گەڕاندنەوەیان بۆ شوێنی نیشتەجێبونیان لە دیمەشق.
هاوکات کەناڵ هەشت لە راگەیەندراوێکیدا ئیدانەی ونبوونی رۆژنامەنوسەکانی دەکات و جەختدەکاتەوە لەوەی، “لەسەرەتاى روداوەکانى سوریاوە، بەشێوەیەکى پیشەییانە کاریانکردووە و خۆیان لە لایەندارى پاراستووە و روماڵ و کارەکانیان گەواهیدەرى ئەو راستییەن و هاوکارانیشیان لە نووسینگەکانی سوریا، بەدرێژایی پێنج مانگى رابردوو بەشێوەیەکى پیشەییانە کارەکانیان ئەنجامداوە و روماڵى روداوەکانیان کردووە”.
قائیمقامییەتی سلێمانی رایگەیاند، لەپێناو پاراستنی کرێکاران و پێشێلنەکردنی مافەکانیان، حەوت شوێنمان داخستووە و هەزار و 104 شوێنیشمان ئاگادار کردووەتەوە، شوێنێکیشمان داوە بە دادگا.
ئاوات محەمەد قائیمقامی سلێمانی لە رۆژی جیهانی کرێکاراندا رایگەیاند، لە رێگای لیژنەکانەوە بۆ سەلامەتی کرێکاران و لەبەر نەبوونی مەرجی سەلامەتی شوێنکارێکیان رووبەڕووی دادگا کردووەتەوە، هەروەها هەزار و 104 شوێنیشیان ئاگادارکردووەتەوە کە مەرجەکانی سەلامەتی جێبەجێ بکەن، ئەمە جگە لەوەی ٧ شوێنیشیان لەسەر پابەندنەبوون داخستووە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، هەوڵەکانیان چڕتر دەکەنەوە بۆ پاراستنی گیانی کرێکاران، تاوەکو ژیانێکی شایستەیان هەبێت.
دەشڵێت، "لە سۆنگەی باوەڕبوونمان بە دادپەروەری کۆمەڵایەتی، بەردەوام بووین لە پشتیوانیکردن لە خەباتی مەدەنی و پیشەیی کرێکاران و داکۆکیکردن لە مافە رەواکانییان، لەبەرئەوەی چینی كرێكاران لە كوردستاندا، چینێکی سەرەکی کۆمەڵگە پێکدەهێنن و هەمیشە رۆڵێکی گرنگ و بەرچاویان هەبووە لە گەشە و ئاوەدانکردنەوە و بنیادنانی وڵاتەکەمان".
قائیمقامی سلێمانی روونیشیکردووەتەوە، لیژنەی سەلامەتی کرێکاران لە ساڵی 2018ـەوە کە دامەزراوە، هەشت هەزار و 181 سەردانیان ئەنجام داوە، کە ئامانج لێی ئەوەیە لەو رێگایەوە ئاستەنگ و مەترسییەکانی بەردەم کرێکاران کەمبکەنەوە، تاوەکو رێگری بکرێت لەو قوربانییە زۆرانەی دەستی کار، کە ساڵانە بەهۆی نەبوونی مەرجەکانی سەلامەتییەوە روودەدەن.
پەیامنێری کوردسات نیوز باسی لەوەکرد، ئاگر لە بەشی کۆگای کارگەیەکی دروستکردنی شیش لەسەر رێگای مەخمور کەوتووەتەوە و هێشتا کۆنتڕۆڵ نەکراوە.
ئاگرەکە لە بەشی کۆگای کۆکردنەوەی ئاسنی کارگەکەدا کەوتووەتەوە، بەهۆی ئەوەی بەشێکی ئەو ئاسنانەی دەکڕدرێنەوە بۆ تواندنەوە پاشماوەی تەقەمەنییان تێدایە، بۆیە تاڕادەیەک ئاگرەکە گەورەیە و هێشتا نەتوانراوە کۆنتڕۆڵ بکرێت.
لە ئێستادا تیمەکانی بەرگری شارستانی هەولێر و کرێکارانی کارگەکە سەرقاڵی کوژاندنەوەی ئاگرەکەن.
بەرگری شارستانی هەولێر باس لەوەدەکات، لیژنەیەکی لێکۆڵینەوە لە هۆکاری کەوتنەوەی ئاگرەکە دەکۆڵێتەوە و دواتر لە راپۆرتێکدا وردەکارییەکانی رووداوەکە دەخاتە روو.
حکومەتی هەرێم بەبۆنەی رۆژی جیهانیی کرێکارانەوە رایگەیاندووە، تاوەکو ئێستا 193 هەزار و 768 کرێکار لە هەرێم دەستەبەری کۆمەڵایەتییان بۆ کراوە و نزیکەی هەزار کرێکاریش خانەنشین بوون.
حکومەتی هەرێم رایگەیاندووە، لە سەرجەم هەرێمی کوردستاندا 193 هەزار و 768 کرێکار دەستەبەری کۆمەڵایەتییان بۆ کراوە، کە لەو ژمارەیە 165 هەزار و 464یان کرێکاری ناوخۆیین و 28 هەزار و 300ـی دیکەشیان کرێکاری بیانین.
ئەوەشی خستووەتە روو، تاوەکو ئێستا 958 کرێکار دوای دەستەبەرکردنیان لە پڕۆژەکانی کەرتی تایبەت، خانەنشین بوون و موچەی مانگانەیان هەیە.
حکومەتی هەرێم راشیگەیاندووە، بەپێی یاسای، دەبێت 75٪ی کرێکاری پڕۆژەکان، هاووڵاتی هەرێم بن.
هەروەها کرێکاران دەتوانن لەکاتی سەرپێچیدا پەیوەندی بکەن بە لایەنی پەیوەندیدار و ژمارە 5500، بۆ گرتنەبەری رێکاری پێویست.
سەرۆک کۆماری عیراق پەیامێکی بەبۆنای رۆژی جیهانیی کرێکارانەوە بڵاوکردەوە و رایگەیاندووە، جەختدەکەنەوە لە مسۆگەرکردنی مافی کرێکاران و دەرکردنی یاسای پێویست بۆیان.
د، لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق رایگەیاند، "بەبۆنەی رۆژی جیهانی کرێکارانەوە پیرۆزبایی لە رۆڵەکانمان 'کرێکارانی ژنان و پیاوان' دەکەین".
ئاماژەی بەوەشکردووە، "وەک چۆن خەبات و هەڵوێست و بەشدارییان لە پێشخستن و پێشکەوتنی وڵاتدا وەبیر دەهێنینەوە، جەختیش لە پێویستی بەردەوامبوونی کارکردن دەکەینەوە بۆ مسۆگەرکردنی مافەکانیان و باشترکردنی بارودۆخی کارکردن و دەرکردنی یاسای پێویست بۆیان، کرێکاران پایەیەکی بنەڕەتین لە پاڵپشتیکردنی پرۆسەی بونیادنان و ئاوەدانکردنەوە و پەرەپێدانی کەرتەکانی بەرهەمه جۆراوجۆرەکان".
لە کۆتاییدا دەشڵێت، هەموو ساڵیک کرێکارانی عێراق و جیهان لە خێر و خۆشیدا بن.
بەبۆنەی ڕۆژی جیهانی کرێکارانەوە پیرۆزبایی لەڕۆڵەکانمان کرێکارانی ژنان و پێاوان دەکەین.
— Abdullatif J Rashid عبد اللطيف جمال رشيد (@LJRashid) May 1, 2025
وەک چۆن خەبات و هەڵوێست و بەشدارییان لە پێشخستن و پێشکەوتنی وڵاتدا وەبیر دەهێنینەوە،جەختیش لەپێویستی بەردەوامبوونی کارکردن دەکەینەوە بۆ مسۆگەرکردنی مافەکانیان و باشترکردنی بارودۆخی کارکردن و…
خانمی یەکەمی عیراق پەیامێکی بەبۆنای رۆژی جیهانیی کرێکارانەوە بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکردووە، کرێکارانن بەشێکن لە بونیادنانی نیشتمان و دەڵێت، نیشتمان ئەو دەستی کارەیە کە بنیادی دەنێت و پارێزگاری لێدەکات ئەو دەست و بازووانەی شایستەی پێزانین.
شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق لە رۆژی جیهانیی کرێکاراندا رایگەیاند، 1ی ئایار، رۆژی جیهانیی کرێکاران، ئەو رۆژەی زۆرجار بەدەستکەوتە نوێیەکانی کرێکارانەوە دەبەسترێتەوە، بەڵام رەگوڕیشەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی رۆمانییەکان، کە ئەوکات بەهاتنی بەهار و بەڵێنەکانی نوێبوونەوەوە دەناسێنرا.
ئاماژەی بەوەشکردووە، "هەموو سەرەتایەکی نوێ، هەموو وەرزێک و هەر قۆناغێک، کەسێک هەیە ئەو بناغەیە بنیات دەنێت کە پشتی پێدەبەسترێت، کاتێک باس لە بنیادنانی نیشتمان دەکەین با لە یادمانبێت کە نیشتمان تەنیا بنەما یان زانست یاخود هیواکان نین، بەڵکو رێگا و پرد و هێڵی کارەبا و خوێندنگە و ژێرخانە، ئەو دەستی کارەیە کە بنیادی دەنێت و پارێزگاری لێدەکات، ئەو دەست و بازووانەی شایستەی پێزانین و وەبەرهێنانی راستەقینە و ئینجا پاراستنی شکۆمەندییەتی لە هەلومەرجی کاردا".
دەشڵێت: ئەمڕۆ پیرۆزبایی لە کرێکارانی عێراق دەکەین لە رابردوو و ئێستا و دوارۆژیشدا.
کەشناسیی هەرێم هۆشداریی دەداتە هاووڵاتیان لەبارەی کەشی سبەینێ هەینییەوە و رایگەیاندووە، کەشی هەرێم و عیراق ناسەقامگیر دەبێت و رەشەبا و هەورەتریشقە و تاوەباران دەبێت، هەروەها خۆڵ دەبارێت.
کەشناسیی هەرێم رایگەیاندووە، سبەینێ هەینی، کەشوهەوای ناوچەکە و عێراق بە گشتی و هەرێمی کوردستان بەتایبەتی ناسەقامگیر دەبێت، بەجۆرێک رەشەبا و هەورەتریشقە و تاوەبارانی پچڕپچڕ دەبێت.
دەشڵێت، سبەینێ خێرایی با زیاد دەکات لەدوای نیوەڕۆوە و هەندێک کات دەگاتە سەروو 50 کیلۆمەتر لە سەعاتێکدا، هەروەها لە ناوچەکانی باشوری هەرێم رێژەی تۆز و خۆل زیاتر دەبێت، بۆ کاتەکانی ئێوارە خێرایی با ئاسایی دەبێتەوە.
هاووڵاتیانیش ئاگادار دەکاتەوە بەوەی، پێشبینی روودانی ژمارەیەکی زۆر هەورەتریشقە دەکرێت.
هەروەها کەشناسیی هەرێم پێشبینییەکانی کەشەهوای بڵاوکردووەتەوە و دەڵێت، ئەمڕۆ پێنجشەممە، ئاسمان ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت، لەگەڵ ئەگەری بوونی کەمێک تۆز و خۆڵ لە کەشدا و پلەکانی گەرما نزیک دەبنەوە بە بەراورد لە تۆمارکراوەکانی دوێنێ.
دەشڵێت، سبەینێ هەینی، پلەکانی گەرما 3 بۆ 5 پلەی سیلیزی نزم دەبنەوە.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی:
هەولێر: 34 پلەی سیلیزی
سلێمانی: 29 پلەی سیلیزی
دهۆک : 29 پلەی سیلیزی
کەرکوک : 36 پلەی سیلیزی
زاخۆ : 28 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە : 30 پلەی سیلیزی
سۆران : 24 پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران : 19 پلەی سیلیزی
گەرمیان :36 پلەی سیلیزی
قوباد تاڵەبانی لە رۆژی جیهانیی کرێکاراندا رایگەیاند، لە رابردوودا هەوڵماندا لەڕێی هەمواری یاسا و دەرکردنی رێنمایی نوێوە بەشێک لە مافەکانی کرێکاران دەستەبەر بکەین، لەمەودواش هەوڵدەدەین ماف و شایستەی کرێکاران بەپێی پێوەرە نێودەوڵەتییەکان گەرەنتی دەکەین.
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان بەبۆنەی رۆژی جیهانیی کرێکارانەوە رایگەیاند، هەرێمی کوردستان لە قۆناغی گەشەسەندندایە و کەرتی تایبەت ساڵ لە دوای ساڵ بەهێزتر دەبێت، بەڵام گەشەسەندنی راستەقینە بەدی نایەت بەبێ هێزێکی کاری شارەزا کە مافەکانیان بەپێی ستانداردە نێودەوڵەتییەکان پارێزراو بێت.
ئاماژەی بەوەشکرد، "لە ساڵانی رابردوودا هەوڵماندا لەڕێی هەمواری یاسا بەرکارەکان و دەرکردنی رێنمایی نوێوە بەشێک لە مافەکانی کرێکاران دەستەبەر بکەین، لەمەودواش هەوڵ دەدەین بە هەماهەنگی لەگەڵ کەرتی تایبەت و لایەنە پەیوەندیدارەکان کە لەلایەکەوە پەرە بە تواناکانی دەستی کاری ناوخۆیی بدەین و لەلایەکی دیکەشەوە ماف و شایستەکانیان بەپێی پێوەرە نێودەوڵەتییەکان گەرەنتی بکەین".
لە کۆتاییدا دەشڵێت: لە رۆژی جیهانی کرێکاراندا پیرۆزبایی لە هەموو کرێکارانی زەحمەتکێشی کوردستان دەکەین و رۆڵیان لە بوژانەوە و ئاوەدانکردنەوەی کوردستاندا بەرز دەنرخێنین.
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان راگەیەنراوێکی بەبۆنەی رۆژی جیهانیی کرێکارانەوە بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکردووە، "کرێکاران بەشێک بوون لە سەرخستنی خەباتی گەل و لە بونیادنان و ئاوەدانکردنەوەی کوردستانە ئازیزەکەشماندا دەستێکی باڵایان هەبووە".
بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە رۆژی جیهانیی کرێکاراندا رایگەیاند: لەم رۆژەدا بە گەرمی پیرۆزبایی لە کرێکارانی خۆشەویست دەکەم و دەستی ماندوبوونیان دەگوشم، وەکو هەمیشە بە رێزەوە لە رۆڵی گرنگ و بەشداری و ماندووبوونی کرێکارانی کوردستان دەڕوانم کە بەشێکبوون لە قوربانیدان و سەرخستنی خەباتی گەلەکەمان کە لە بونیادنان و ئاوەدانکردنەوەی کوردستانە ئازیزەکەشماندا دەستێکی باڵایان هەبووە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، "یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پەرۆش و پشتگیریی هێنانەدی خواست و پاراستنی مافی کرێکارانە و کاردەکەین بۆ دەستەبەرکردنی یاسایەکی کاری سەردەمیانە، کە یەکسانی و دادپەروەری لە کارکردندا بپارێزێت و لە سایەیدا ژیانێکی شەرەفمەندانەتر بۆ کرێکاران دابینبکات".
سەرۆکی یەکێتی دەشڵێت: ئێمە باوەڕی تەواومان بە خەباتی پیشەیی کرێکاران هەیە و بۆ هەمیشە لەگەڵتان دەبم و پشتگیرێکی سەرەکیم بۆ داواکارییە رەواکانتان.
لە کۆتاییشدا ئەوەی خستووەتە روو، دروود و سڵاو بۆ گیانی پاکی ئەو کرێکارانەی لەپێناو دەستەبەرکردنی ژیانێکی شایستە بوونە قوربانی و گیانیان لەدەستداوە، سەربەرزیش بۆ کەسوکارە بەڕێزەکانیان.
یەكی ئایاری هەموو ساڵێك ڕۆژی جیهانی كرێكارانە، كە ساڵانە كرێكاران لەو ڕۆژەدا جەژن دەگێڕن و هەندێك جاریش بۆ خستنەڕووی داواكارییەكانیان گردبوونەوە ڕێكدەخەن.
ڕۆژی جیهانی كرێكاران بۆ یەكی ئایاری ساڵی 1886 دەگەڕێتەوە، كە زیاتر لە 340 هەزار كرێكار لە ئەمریكا دەستیانلەكاركێشایەوە، تەنیا لە شیكاگۆدا كۆی كرێكارانی مانگرتوو 40 هەزار كەس بوون و داوایان دەكرد سەعاتی كاركردن بۆ 8 سەعات كەمبكرێتەوە، كە لەو كاتەدا ، هەر كرێكارێك 14 بۆ 16 سەعات كاری دەكرد.
یەكی ئایار لە بەشێكی زۆر لە وڵاتانی جیهان پشووی ڕەسمییە، بەڵام لە بەشێكی تری وڵاتەكان وەك ئەمریكا و كەنەدا و ئوسترالیا پشوو نییە، لە چەند وڵاتێكی دیكەش ڕێگەنادرێت كرێكاران لەو ڕۆژەدا چالاكی ئەنجامبدەن، وەك سعودیە و ئەفغانستان و عومان.
بەپێی ئامارەكانی سەندیكای كرێكارانی كوردستانیش، تەنیا لەمساڵدا 12 كرێكار لە هەرێمی كوردستان لەكاتی كاردا گیانیانلەدەستداوە، یەكێك لە هەولێر و سێ لە سلێمانی و سێی دیكە لە دهۆك و دووان لە گەرمیان و دووانی دیكە لە سۆران و كرێكارێك لە زاخۆ.
رۆژی گەشتی هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستان بۆ بەجێگەیاندنی فەریزەی حەجی ئەمساڵ بە هەردوو ڕێگای وشکانی و ئاسمانی دیاری کرا کە ژمارەیان 5136 هاووڵاتییە.
کاروان ستونی، وتەبێژی حەج و عومرەی هەرێم لە لێدوانێکدا بۆ کوردسات نیوز رایگەیاند: "ئامادەکارییەکانمان بۆ پێشوازیکردن لە وەرزی حەجی ئەمساڵ تەواو کردووە و لە رۆژی 16\5\2025 یەکەم کاروانی حاجیانی کوردستان بە رێگای وشکانی بەرەو عەرەبستانی سعوودیە بەڕێ دەکەون."
بەپێی قسەکانی ستونی، گەشتەکان بە دوو رۆژ ئەنجام دەدرێن بەجۆرێک کە حاجیانی پارێزگای سلێمانی، پارێزگای هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی سەربەخۆی راپەڕین و گەرمیان لە ڕۆژی 16\5\2025 گەشت دەکەن، لە کاتێکدا حاجیانی پارێزگای هەولێر، پارێزگای دهۆک و ئیدارەی سەربەخۆی سۆران و زاخۆ لە ڕۆژی 17\5\2025 بەرەو عەرەبستانی سعودیە بەڕێ دەکەون کە ژمارەیان 1645 حاجییە.
وتەبێژی حەج و عومرەی هەرێم ئاماژەی بەوەشدا کە رۆژی19\5\2025 یەکەم کاروانی حاجیانی کوردستان بە رێگەی ئاسمانی لە رێگەی هەردوو فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی هەولێر و سلێمانییەوە بەرەو سعودیە بەڕێ دەکەون کە ژمارەیان3491 حاجییە.
بەپێی زانیارییەکان، گەشتەکانی ئاسمانی تاوەکوو رۆژی 28\5\2025 بەردەوام دەبێت.
حكومەتی هەرێم جەخت دەكاتەوە لەوەی بۆ دەستپێكردنەوە بە هەناردەی نەوت، پابەندییەکانی خۆی بەتەواوی جێبەجێ کردوە و هیچ ئاستەنگ و بەربەستێک لەلایەن هەرێمەوە نییە.
ئەمڕۆ حكومەتی هەرێمی كوردستان كۆبوەوە و لە پاش کۆبوونەوەکە راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا ئاماژەی بەوەکردووە کە لە کۆبوونەوەکەدا باس لە چەند پرسێک کراوە و بڕگەی دووەمیش تایبەتکراوە بە خەرجكردنی شایستە داراییەكانی خانەنشین بوەكان، لەو روەشەوە ئەنجومەنی وەزیران بڕیار دا كە لیژنەی تایبەتمەندی هاوبەش پێکبهێنن بۆ دانانی رێکار و میکانیزمیی گونجاو بۆ ئاسانکاریی لە زو بەجێگەیاندنی ڕێکارەکانی خانەنشینی و خەرجکردنی موچە و شایستەکانی خانەنشینانی هەرێمی کوردستان لە کەرتەکانی مەدەنی و سەربازیی و هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ.
ئەمەش دەقی راگەیەندراوەكەیە:
ئەنجومەنی وەزیران وەزارەتە پەیوەندیدارەکانی ڕاسپارد، بەزوترین کات لیژنەی تایبەتمەندی هاوبەش پێکبهێنن بۆ دانانی ڕێکار و میکانیزمی گونجاو بۆ ئاسانکاری لە زو بەجێگەیاندنی ڕێکارەکانی خانەنشینی و خەرجکردنی موچە و شایستەکانی خانەنشینانی هەرێمی کوردستان.
ئەمڕۆ چوارشەممە 30ی نيسانى 2025، بە سەرپەرشتيی سەرۆکوەزیران مەسرور بارزانی و ئامادەبونی قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکوەزیران، ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان کۆبوەوە.
لە سەرەتای کۆبونەوەکەدا، کەمال محەمەد ساڵح، وەزیری سامانە سروشتییەکان بە وەکالەت، دوا پێشهاتەکانی پەیوەندیدار بە گفتوگۆ و دانوستانەکانی تایبەت بە دەستپێکردنەوەی هەناردەکردنی نەوتی هەرێمی کوردستان لەسەر بنەمای یاسای هەمواری یەکەمی یاسای بودجەی گشتیی عێراقی فیدراڵ و ئەنجامی کۆبونەوەی هەردو حکومەتی هەرێم و فیدراڵ و کۆبونەوەی هاوبەشی حکومەتی هەرێم و کۆمپانیا نەوتییەکان خستەڕو.
وەزیری سامانە سروشتییەکان بە وەکالەت، لە ڕاپۆرتێکدا، ڕونی کردەوە کە وەزارەتیان ئەوەندەی پەیوەندی بە حکومەتی هەرێم هەبێت، پابەندییەکانی خۆی بەتەواوی جێبەجێ کردوە بە ئاراستەی هەرچی زو دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوتی هەرێم و دانانی داهاتەکەی لە گەنجینەی گشتيی فیدڕاڵ، لەم ڕوەوە هیچ ئاستەنگ و بەربەستێک لەلایەن هەرێمی کوردستانەوە نییە بۆ دەستپێکردنەوەی هەناردەکردنی نەوتی هەرێم.
دواتر هەریەک لە ئومێد سەباح، سەرۆکی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران و ئامانج ڕەحیم، سکرتێری ئەنجومەنی وەزیران، وردەکاريی تەوەرەکانی گفتوگۆی نێوان لایەنە پەیوەندیدارەکانيان لەسەر ئاستی حکومەتی فیدڕاڵ و حکومەتی هەرێم و کۆمپانیا نەوتیيەکان خستەڕو و ئاماژە بەو بڕگانەی گفتوگۆکان درا کە بەرەوپێشچونی باشیان بەخۆوە بینیوە و هەوڵەکان بەردەوامن بۆ یەکلاییکردنەوەی ئەو تەوەرانەی ماون و پەیوەندیدارن بە کۆمپانیا نەوتییەکان.
ئەنجومەنی وەزیران هەڵوێستی نەگۆڕی خۆی بۆ پشتیوانيی دانوستان و گفتوگۆکانی نێوان هەردو وەزارەتی نەوت و سامانە سروشتییەکان دوپات دەکاتەوە بۆ هەرچی زو دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت. لەم پێناوەشدا، ئەنجومەنی وەزیران داوا لە وەزارەتی سامانەسروشتییەکان و وەزارەتی نەوتی فیدراڵ و کۆمپانیا نەوتيیەکان و کۆمپانیای سۆمۆ دەکات، لە هاوئاهەنگی و دانوستان بەردەوام بن بۆ ئەوەی لە زوترین کاتدا، بابەتەکان یەکلایی بکەنەوە و بگەنە ڕێککەوتن و دەست بە هەناردەکردنەوەی نەوتی هەرێم بکەن بۆ ئەوەی چیتر زیانی دارایی بە گەنجینەی گشتی نەگات کە دەیان ملیار دۆلاری تێپەڕاندوە.
لە بڕگەی دوەمدا، گفتوگۆ لەسەر ڕێکخستنەوەی دامەزراوەی بەڕێوەبردنی خانەنشینی گشتی لە هەرێمی کوردستان کرا لە بەر ڕۆشنایی یاسای خانەنشینی گشتی یەکگرتوی ژمارە 9 ی ساڵی 2014 و بڕیاری دادگای فیدراڵی، لەم بڕگەیەدا لەلایەن عەبدولحەکیم خسرەو سەرۆکی فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچون ڕاپۆرتێک خرایەڕو.
لە دوای گفتوگۆ و ڕاگۆڕینەوە، ئەنجومەنی وەزیران وێڕای جەختکردنەوە لە بایەخدانی تایبەت بە خانەنشینان و ڕەچاوکردنی تایبەتمەندییان کە تەمەنی خۆیان لە خزمەتی گشتی بەسەربردوە و شایانی خزمەتکردنن، ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتەکانی (دارایی و ئابوری، كاروباری پێشمەرگە و ناوخۆ )ی ڕاسپارد، بەزوترین کات لیژنەی تایبەتمەندی هاوبەش پێکبهێنن بۆ دانانی ڕێکار و میکانیزمیی گونجاو بۆ ئاسانکاریی لە زو بەجێگەیاندنی ڕێکارەکانی خانەنشینی و خەرجکردنی موچە و شایستەکانی خانەنشینانی هەرێمی کوردستان لە کەرتەکانی مەدەنی و سەربازیی و هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ، بەجۆرێک کە ڕاییکردنی مامەڵەکانی خانەنشینی و خەرجکردنی شایستەکانیان دوا نەکەوێت.
سامان نادر بەڕێوەبەری فریاکەوتنی خێرای سلێمانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، پاسێکی خوێندکاران لە کونەماسی لە ناوچەی شارباژێڕ کە لە گەشت و سەیران بوون، لەکاتی گەڕانەوەدا وەرگەڕا و بەهۆیەوە 14 خوێندکار برینداربوون.
ئاماژەی بەوەشکرد، پاسەکە تایبەت بووە بە خوێندکارانی خوێندنگەیەک لە سلێمانی و بەگشتی خوێندکارەکان باری تەندروستیان جێگیرە.
بەناز رەمەزان، بەڕێوەبەری پەروەردەی رۆژئاوای سلێمانی بە کوردسات نیوزی وت؛ دوو لە خوێنکارەکان بەهۆی خراپی باری تەندروستیانەوە بۆ نەشتەرگەری گەیاندراونەتە نەخۆشخانەی تایبەت.
هاوکات سوپاسی نوسینگەی قوباد تاڵەبانی و شێخ فاخر شێخ تەیبی کرد کە ئامادەییان نیشانداوە بۆ چارەسەرکردنی سەرجەم خوێندکارەکان.