سەرۆک وەزیرانی عیراق، رایدەگەیەنێت؛ سەردانی چاوەڕوانکراوی بۆ واشنتن تەنها سەردانێکی پرۆتۆکۆڵی نییە، بەڵکو راگەیاندنی قۆناغێکی نوێیە لە هاوبەشی نێوان عیراق و ئەمریکا، دەشڵێت لە مانگی ئەیلول هێزە بیانییەکان دەکشێنەوە و کۆنگرەی سەروەری عیراق دەبەستین، مەبەستیشمان تا سێ ساڵی تر، بری هەناردەی نەوت بۆ حەوت ملیۆن بەرمیلی رۆژانە بەرز بکەینەوە و بەردەوامیش دەبین لە رووبەڕوو بونەوەی گەندەڵی و پێداچوونەوەش گرێبەستەکان دەکرێت.

عەلی زەیدی سەرۆک وەزیرانی عیراق، لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ کەناڵی سکای نیوز عەرەبیە، رایگەیاند: سەردانەکەمان بۆ واشنتۆن سەردانێکی پرۆتۆکۆڵی نییە، بەڵکو راگەیاندنی قۆناغێکی نوێیە لە هاوبەشی نێوان عیراق و ئەمریکا، کە لەسەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش و ڕێزی یەکتری بونیاد نراوە.

روونیشی کردەوە، دەمانەوێت لە قۆناغی هاوبەشی سەربازییەوە بگوازینەوە بۆ هاوبەشییەکی ئابوری بەردەوام، و پردێکی ئابوری کارا لە نێوان عیراق و ئەمریکا دروست بکەین کە بەرژەوەندی هەردوو گەل بەدی بهێنێت،بۆیە رێنماییمان داوە بە وەزارەتەکانی نەوت، کارەبا و پەیوەندییەکان کە کاری لە پێشینە بدەنە کۆمپانیا بەناوبانگەکانی ئەمریکا لە بوارەکانی وزە، پەیوەندییەکان، تەکنۆلۆژیا و گەشەپێدان.
ئاماژەی بەوەش کرد، ئەنجومەنی وەزاری بۆ کاروباری ئابوری بڕیاری گرنگی داوە سەبارەت بە پڕۆژە گەورەکانی نەوت لەگەڵ کۆمپانیا جیهانییەکان، لەوانە :شیڤرۆن، هالیبێرتۆن، و کۆمپانیای HKN، جگە لەوەش هەلی کار لە کێڵگە نوێیەکانیان پێدەدەین.

عەلی زەیدی، ئەوەشی خستەڕوو، کەرتی پەیوەندییەکان بەرەو هاوکارییەکی ستراتیژی لەگەڵ کۆمپانیای (ستارلینک) هەنگاو دەنێت بەجۆرێک کە ژێرخانی دیجیتاڵی عیراق لەگەڵ لایەنی ئەمریکی بەهێز بکات .

 لە بارەی سندوقی گەشەپێدانی وزەشەوە، رایگەیاند، پڕۆژەی سندووقی وزە و گەشەپێدان لە 500 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا دەست پێدەکات تا دەگاتە دوو ملیۆن بەرمیل، ئەمەش بەپێی بارودۆخی ئابوری و بەرهەمهێنان، و یاساکانی ئۆپیک گۆڕانکاری بەسەردا دێت.
سەرۆک وەزیرانی عیراق دەشڵێت؛ لە ماوەی سێ دەیەدا، دەکرێت دارایی سندووقەکە بگاتە نزیکەی 400 ملیار دۆلار، لەگەڵ گەشەکردنێکی قۆناغ بە قۆناغ کە بەستراوەتەوە بە ئەدای پڕۆژەکان و کۆمپانیا جێبەجێکارەکانەوە.

 پەیوەست بە چەکدانانی گروپەکانیش، سەرۆک عەلی زەیدی، رایگەیاند: گفتوگۆیەکی قووڵمان لەگەڵ گرووپە چەکدارەکان ئەنجامداوە و دووپاتمان کردووتەوە، دەوڵەت کۆکەرەوەی هەمووانە،بۆیە ناتوانرێت بوونی چەک لە دەرەوەی دامەزراوەکانیدا قبووڵ بکرێت،چونکە قۆناغی ئێستا پێویستی بەوەیە هەمووان  لە چوارچێوەی دامەزراوەکانی دەوڵەتەوە کار بکەن.

جەختیشیکردەوە، ئامادەکاری بۆ بەستنی کۆنفرانسێکی نێودەوڵەتی بە ناونیشانی (کۆنفرانسسی سەروەری) دەکەین، کە جەخت دەکاتەوە بڕیاری عیراق بە دەستی عیراقییەکان خۆیانە، لەگەڵ عیراقێک کە هێزە بیانییەکانی تێدا نییە و گروپی چەکدار لە دەرەوەی دەوڵەت بوونی نییە.

ئەندامێكی مەكتەبی سیاسی یەكێتی دەڵێت، لە دووبارەكردنەوەی هەڵبژاردن ناترسن و چیتر پارتیش لە كوردستان زۆرینە نییە.

سەعدی ئەحمەد پیرە ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان رایگەیاند، یەكێتی لە دووبارەكردنەوەی هەڵبژاردن ناترسێت، بۆ ئەگەرێكی لەو شێوەیەش تەواو ئامادەیە، چونكە رەوشی ناوخۆیی و جەماوەریی ئێستای یەكێتی باشتر و بەهێزترە بەراورد بە هەڵبژاردنی رابردوو.

وتیشی، یەكێتی لەسەر بنەمای هاوبەشی راستەقینە و هاوسەنگیی هێز، هەنگاوی ناوە بۆ پێكهێنانی حكومەت، بەڵام پارتی شیكردنەوەی جیاواز و تایبەت بە خۆی بۆ چەمكی هاوبەشیی دەكەن و هەر شتێك لە بەرژەوەندییان بێت ئەوە بە هاوبەشیی و هاوسەنگی دەزانێت.

نزیكەی 80 مینی دەریایی لە رێڕەوی سەرەكی گەروی هورمز بوونەتە ئاستەنگێكی گەورە لەبەردەم ئاساییبوونەوەی هاتوچۆی بازرگانیی لەو گەروەدا.

رێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان لە راگەیاندراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، جەنگی ئەمدواییەی دژی ئێران بووەتە هۆی پەككەوتنی رێڕەوی سەرەكیی گەروی هورمز و لە ئێستاشدا دوو رێڕەوی جێگرەوە بەدرێژایی كەناراوەكانی عومان و ئێران بەكاردەهێنرێن، هۆشداریشیداوە كە مەترسیی بوونی تەقەمەنی لە رێڕەوە جێگرەوەكەشدا هێشتا ماوە، ئەوەش دڵەڕاوكێی لای كۆمپانیاكانی كەشتیوانی دروستكردووە.

هەر بەپێی راگەیاندراوەكە، كەرتی نەوت و بازرگانیی جیهانیی فشارێكی زۆر دەكەن بۆ كردنەوەی رێڕەوە سەرەكییەكە، بەڵام پاككردنەوەی مینەكان پێویستی بە چەندین هەفتە كاركردن هەیە و بەپێی رێككەوتنەكانیش بڕیارە ئێران ئەركی هەڵگرتنەوەی ئەو 80 مینە لە ئەستۆ بگرێت بۆئەوەی یەكێك لە گرنگترین رێڕەوە ئاوییەكانی جیهان بە تەواوی بۆ هاتوچۆی كەشتییەكان بكرێتەوە، كە ئێستا ئەو ژمارە مینە رێگرێكی گەورەیە لە بەردەم ئاساییبوونەوەی هاتوچۆ لە گەروی هورمز.

کەشناسی هەرێم، پێشبینییەکانی خۆی بۆ کەشوهەوای ئەمرۆ و سبەینێ بڵاوکردەوە و بەپێی پێشبینییەکان، پلەکانی گەرما بە جێگیری دەمێننەوە.

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ ئاسمان بە گشتی ساماڵ دەبێت لەگەڵ پەیدابوونی هەندێک پەڵە هەور، هاوکات ئاراستەی با بەرەو باکووری ڕۆژئاوا دەبێت و خێراییەکەی لەسەرخۆ بۆ مامناوەند دەبێت.

ئاماژەی بەوەشکرد، سبەینێ ئاسمان ساماڵ دەبێت و لە ناوچە شاخاوییەکان هەندێک پەڵە هەور دەردەکەوێت.

کەشناسی هەرێم ئەوەشی خستەڕوو، پلەکانی گەرما لەم دوو رۆژەدا جێگیر دەبن و نزیک دەبنەوە لەو رێژانەی کە لە رۆژانی پێشوودا تۆمارکراون.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی

هەولێر: 41 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 39 پلەی سیلیزی

دهۆک: 40 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 41 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 40 پلەی سیلیزی

زاخۆ 40 : پلەی سیلیزی

ئاکرێ : 40 پلەی سیلیزی

پیرمام: 37 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران : 29 پلەی سیلیزی

گەرمیان : 43 پلەی سیلیزی

ئێران، ئەمرۆ شەممە، بە توندی سەرکۆنەی ئەو هێرشە ئاسمانییانەی کرد کە سوپای ئەمریکا شەوی رابردوو کردیانە سەر چەند پێگەیەک لە کەناراوەکانی باشوری وڵاتەکە.

وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، ، ئەو هێرشانەی ئەمریکا کە دامەزراوەکانی چاودێریی کەناراوەکانی ئێرانیان کردووەتە ئامانج، "پێشێلکردنێکی روونی بەندی یەکەمی یاداشتی لێکتێگەیشتنە" کە لە نێوان هەردوولادا هەبووە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، هێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر لوبنان بە هەماهەنگی لەگەڵ واشنتن ئەنجامدراون، ئەمەش بە هەمان شێوە "پێشێلکردنی بەندی یەکەمی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکەیە".

وەزارەتی دەرەوەی ئێران جەتیکردەوە، هێرشە بەرگرییەکانی ئەوان بۆ سەر ئەو ئامانجانەی کە پەیوەندییان بە هێزەکانی ئەمریکاوە هەیە، تەنها پشت بە "مافی رەوای خۆیان بۆ بەرگریکردن لە خۆ" دەبەستێت.

ترەمپ هەڕەشەی سەپاندنی پێناسی گومرگی بە رێژەی 100 بەسەر كاڵا و كەلوپەلی ئەوروپادا دەكات لە بەرانبەر سەپاندنی باج بەسەر كۆمپانیاكانی وڵاتەكەیدا.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە تروس سۆشیاڵ رایگەیاند، ژمارەیەك لە وڵاتانی ئەوروپا لێكۆڵینەوە لە جێبەجێكردنی باجی دیجیتاڵی بەسەر كۆمپانیا تەكنەلۆژییەكانی ئەمریكادا دەكەن.

ترەمپ هۆشداریشیدا بەو وڵاتانەی ئەو هەنگاوە بگرنەبەر و رایگەیاند، پێناسی گومرگیی بە رێژەی 100% بەسەر كاڵاكانیاندا دەسەپێت كە هەناردەی ئەمریكا دەكرێن.

وتیشی، باجی گومرگیی دەسەپێنرێت لەسەرو ئەو رێككەوتنە بازرگانییانەی كە لەگەڵ وڵاتانی ئەوروپا ئیمزاكراون.

دوای بۆردومانەکەی دوێنێی ئەمریکا بۆ سەر چەند پێگەیەکی ناوخۆی ئێران، سوپای پاسداران بە هێرشکردنە سەر بنکەکانی ئەمریکا لە کەنداو وەڵام دەداتەوە و دەڵێت: وەڵامەکانیان خێرا و یەکلاکەرەوە دەبێت.

سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند، وەڵامی ئەوان بۆ هێرشە سەربازییەکەی ئەمریکا زۆر خێرا و یەکلاکەرەوە دەبێت و هۆشداری توندیش دەداتە هێزەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا.

له‌ راگەیەنراوێکدا كه‌ ئاژانسی "ئیسنا"ی ئێرانی بڵاویكردووه‌ته‌وه‌، سوپای پاسداران رایگەیاندووە، هێزە دەریایی و ئاسمانییەکانیان توانیویانە هێرشەکەی ئەمریکا بۆ سەر شاری سيرك پووچەڵ بکەنەوە و هێزە هێرشبەرەکان ناچار بە پاشەکشە بکەن.

سوپای پاسداران ئەوەشی خستووەتەڕوو، ئەم دەستدرێژییەی ئەمریکا بێ وەڵام تێپەڕ نابێت، وەڵامەکانیان خێرا و یەکلاکەرەوە دەبێت و لە کات و شوێنێکدا دەبێت کە خۆمان دیاریی دەکەین."

ئاماژەی بەوەشکرد، هۆشداری دەدەن کە هەر هێرشێکی نوێ، بە وەڵامێکی زۆر توند دەدرێتەوە کە سەرجەم بەرژەوەندییەکانی دەستدرێژیکاران لە ناوچەکەدا تێکدەشکێنێت.

ڤانس دوای هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا بۆ سەر ناوخۆی ئێران رایگەیاند: "هەر لایەنێک هێرش بکاتە سەر بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا یان هاوڕێکانمان لە ناوچەکە، دەبێت باجەکەی بدات." جەختیشی کردەوە کە: "توندوتیژی تەنها بە توندوتیژی وەڵام دەدرێتەوە."

 

ئەم پەرەسەندنە سەربازییە دوای ئەوە دێت، پێشتر فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا 'سێنتکۆم' رایگەیاندبوو، وەک وەڵامێک بۆ هێرشێکی درۆنیی ئێران بۆ سەر کەشتییەکی بازرگانی لە گەروی هورمز، چەند ئامانجێکیان لە ناوخۆی ئێران پێکاوە.

هێزەکانی فەرماندەیی ناوەندیی سوپای ئەمریکا 'سێنتکۆم' لە وەڵامێکی تونددا بۆ سەر هێرشەکەی دوێنێی سەر کەشتییەکی بازرگانی لە گەروی هورمز، چەند هێرشێکی ئاسمانییان کردە سەر پێگەکانی ئێران.

فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا 'سێنتکۆم' لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، فڕۆکە جەنگییەکانی ئەمریکا کۆگاکانی موشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (درۆن) و وێستگەکانی راداری کەناراوی ئێرانیان کردووەتە ئامانج؛ ئەمەش دوای ئەوەی، ئێران بە درۆنێکی خۆکوژ هێرشی کردە سەر کەشتیی بازرگانیی کەشتییە کە بە ئاڵای سەنگافورەوە لە کاتی هێرشەکەدا لە گەروی هورمزەوە بەرەو کەناراوەکانی عومان لە رێگادابوو.

سێنتکۆم رایگەیاندووە کە ئەم دەستدرێژییە بێ پاساوەی هێزەکانی ئێران بۆ سەر کەشتیوانیی بازرگانی، پێشێلکردنێکی روونی رێککەوتنی ئاگرربەستەکەیە. هاوکات جەختیان کردووەتەوە کە ئەم رەفتارە مەترسیدارانەی ئێران ئازادیی هاتوچۆی دەریایی دەخاتە مەترسییەوە، بەتایبەت لەم رێڕەوە نێودەوڵەتییە گرنگەی کە جموجۆڵی بازرگانیی تێدا لە گەشەکردندایە.

لە کۆتاییدا فەرماندەیی ناوەندیی سوپای ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو، هێزەکانیان بەردەوامن لە هەماهەنگی و دابینکردنی رێڕەوی ئارام بۆ کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروەکەد، سوپای ئەمریکا لە ناوچەکەدا لە ئامادەباشی و چاوکراوەییدا دەمێنێتەوە بۆ دەستەبەرکردنی پابەندبوون بە سەرجەم خاڵەکانی رێککەوتنەکە لەگەڵ ئێراندا.

ژمارەی گیانلەدەستدن بەهۆی هەردوو بوومەلەزرەكەی باكوری ڤەنزوێلا گەیشتە زیاتر لە  900 كەس و زیاتر لە سێ‌ هەزار كەسیش برینداربوون.

دێڵسی رۆدریگز سەرۆكی كاربەڕێكەی ڤەنزوێلا رایگەیاند، دوو بوومەلەرزەكە تەنها یەك خولەكیان لە نێواندا بووە بە گوڕی 7.2 و 7.5 پلە  باكوری ڤەنزوێلایان هەژاند و چەقی بوومەلەرزەكانیش رۆژئاوای شارۆچكەی كەناراوی مۆرۆن بووە كە دەكەوێتە رۆژئاوای شاری كاراكاسی پایتەختی ئەو وڵاتە.

خورخی رۆدریگێز، سەرۆكی پەرلەمانی ڤەنزوێلاش رایگەیاند، بەهۆی ئەو دوو بومەلەرزەیەوە تائێستا ژمارەی گیان لەدەستدان گەیشتووەتە 920 كەس و سێ‌ هەزار و 360 كەسیش برینداربوون، 172 كەسیش لە ژێر داروپەردودا گیریانخواردووە، وتیشی، لەناو بریندارەكاندا ژمارەیەكی زۆر منداڵ هەیە و تائێستاش ژمارەیەك زۆر بێسەروشوێنن.

بە چاودێری ئەمریكا لوبنان و ئیسرائیل لە واشنتۆن رێككەوتنێكی سەرەتاییان ئیمزاكرد و سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیلیش دەڵێت؛ لەو ناوچانەی لوبنان دەمێنێتەوە تاوەكو حزبوڵا چەك دادەنێت

ماركۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا بە رەسمی رایگەیاند، ئیسرائیل و لوبنان دوای سێ رۆژ لە گفتوگۆ و دانوستانە چڕەكانیان لە شاری واشنتۆن، گەیشتوونەتە رێككەوتنێكی هاوبەش.

هاوكات لەگەڵ راگەیاندنی رێككەوتنەكە، كەناڵ 12ی ئیسرائیلی لە چەند سەرچاوەیەكەوە رایگەیاند، هەردوولا رێككەوتوون لەسەر ئەوەی كە سوپای ئیسرائیل لەو ناوچەیەی كە بە هێڵی زەرد ناسراوە بمێنێتەوە، تا ئەو كاتەی حزبوڵا بە تەواوی چەك دادەنێت و سوپای لوبنانیش بەرپرسیارێتیی ئەمنیی بە گشتی  لە چەند ناوچەیەكی تر دەگرێتە ئەستۆ

لە هەمان كاتدا بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل، جەختی كردەوە سوپاكەی لە ناوچە ئەمنییەكان پاشەكشە ناكات و بە ئیمزاكردنی رێككەوتنەكە ئێران و حزبوڵا هیچ رۆڵێكیان لە لوبنان نامێنێت، لەگەڵ لوبنان لە داهاتوودا دەگەنە رێككەوتن.

وتیشی، رێگە دەدەن سوپای لوبنان چەند ناوچەیەكی دیاریكراوی باشوری لوبنان كۆنترۆڵ بكەن.

ترەمپ رایدەگەیەنێت، ئێران رێککەوتنی ئاگربەستی پێشێل کردووە و هێزەکانی ئەمریکاش سێ فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئێرانییان لە گەروی هورمز خستووەتە خوارەوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئێران نزیکەی چوار فڕۆکەی بێفڕۆکەوانیئاڕاستەی چەند کەشتییەک لە گەروی هورمز کردووە.

سەرۆکی ئەمریکا وتیشی، سوپای ئەمریکا دوێنێ پێنجشەممە بە سەرکەوتوویی توانیویانە سێ لەو فڕۆکە بێفڕۆکەوانە ئێرانییانە لە ئاسمانی گەروی هورمز بخەنە خوارەوە.

ترەمپ راشیگەیاند، یەکێک لە فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان راستەوخۆ بەر پشتی کەشتییەکی گەورە و زۆر بەهاداری بارهەڵگر کەوتووە و زیانی پێگەیاندووە، بەڵام کەشتییەکە توانیویەتی بەردەوام بێت لە گەشتەکەی.

پڕۆژەیەکی گرنگی ستراتیژی لە کەرتی وزەدا جێبەجێ کرا؛ غازی کێڵگەی کۆرمۆر گەیەندرایە وێستگەی کارەبای سلێمانی و ئاستی بەرهەمهێنان بەرز دەکرێتەوە.

هەردوو وەزارەتی کارەبا و سامانە سروشتییەکانی حکومەتی هەرێم لە راگەیەنراوێکی هاوبەشدا بڵاویانکردەوە، تیمە تەکنیکییەکانی هەردوو وەزارەت، بە هەماهەنگی لەگەڵ کۆمپانیاکانی (کار) و (دانەغاز)، توانیان پڕۆژەیەکی گرنگ و ستراتیژی بۆ زیادکردنی بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا بە سەرکەوتوویی جێبەجێ بکەن.

لە راگەیەنراوەکەدا ئاماژە بەوەشکراوە، تیمە تەکنیکییەکان لە ماوەی تەنها شەش سەعاتدا توانیویانە بۆریی نوێی گازی کێڵگەی کۆرمۆر بە وێستگەی بەرهەمهێنانی کارەبای غازیی سلێمانییەوە ببەستنەوە.

هەردوو وەزارەتەکە ئەوەشیان خستوەتەڕوو، لە کاتی بەستنەوەی بۆرییە نوێیەکە و راگرتنی کاتیی وێستگەی سلێمانی، وەزارەتی کارەبا پشتی بە وێستگەکانی تری هەرێم بەستووە، بەمەش نەیانهێشتووە ئەم پرۆسەیە کاتەکانی پێدانی کارەبا بە هاووڵاتیان تووشی کێشە و گۆڕانکاری بکات.

ئاشکراشیانکرد، جێبەجێکردنی ئەم پڕۆژەیە رێگە خۆش دەکات بۆ ئەوەی لەمەودوا ئاستی بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا لە وێستگەی سلێمانی بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد بکات.

هەردوو وەزارەتی سامانە سروشتییەکان و کارەبا، دەستخۆشیی و پێزانینی خۆیان ئاڕاستەی تەواوی تیمە تەکنیکییەکان و کۆمپانیا بەشداربووەکان کردووە کە لە ماوەیەکی پێوانەییدا ئەم پڕۆژە گرنگەیان گەیاندە قۆناغی کۆتایی.

کیشوەری ئەوروپا لەبەردەم گەورەترین و بەهێزترین شەپۆلی گەرمای مێژوویی دایە؛ رێکخراوە جیهانییەکان هۆشداری دەدەن و ژیانی سەدان ملیۆن کەس کەوتووەتە مەترسییەوە.

رێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی بواری کەشناسی هۆشداری دەدەن لە سەرهەڵدانی بەهێزترین و توندترین شەپۆلی گەرما لە مێژووی تۆمارە رەسمییەکانی کیشوەری ئەوروپادا، بەپێی راپۆرتە نوێیەکان، ئەم رەوشە نائاساییە کە تەواوی ژمارە پێوانەییەکانی مانگی حوزەیرانی شکاندووە، ژیانی سەدان ملیۆن کەسی خستووەتە مەترسییەوە و فشارێکی زۆری خستووەتە سەر کەرتی تەندروستی و وزە. رێکخراوی "وۆرڵد وێزەر ئەتریبیوشن" جەخت دەکاتەوە کە پلەکانی گەرما لە وڵاتانی فەرەنسا، ئەڵمانیا، ئیتالیا و ئیسپانیا بە شێوەیەکی کتوپڕ (5 بۆ 12) پلەی سەدی لە سەرووی تێکڕای ساڵانەی وەرزی هاوینەوە تۆمارکراون، ئەمەش گۆڕانکارییەکی مەترسیدارە لە رەوشەکەدا.

ئامارەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە تەنها لە ماوەی یەک رۆژدا، زیاتر لە 150 ملیۆن کەس رووبەڕووی گەرمایەکی توند بوونەتەوە کە 35 پلەی سەدی تێپەڕاندووە، کە تێیدا 50 ملیۆن کەس لە ئەڵمانیا و 30 ملیۆن لە فەرەنسا بوون بە گشتی، شەپۆلەکە کار دەکاتە سەر 420 ملیۆن کەس لە سەرتاسەری کیشوەرەکەدا، بە جۆرێک کە لە هەر 10 هاووڵاتییەکی ئەوروپی، 7 کەسیان لەژێر کاریگەریی پلەی گەرمی زیاتر لە 30 پلەی سەدیدان، ئەم رەوشە بووەتە هۆی راگەیاندنی "ئامادەباشی سوور" و داخستنی چەندین خوێندنگە و ناوەندی کولتووری لە بەریتانیا و فەرەنسا.

بەریتانیا لە چەند رۆژی رابردوودا بەرزترین پلەی گەرمی لە مێژووی خۆیدا بۆ مانگی حوزەیران تۆمارکرد، کە بووە هۆی گیان لەدەستدانی دەیان کەس و پچڕانی کارەبا لە چەندین ناوچە، لە فەرەنسا و ئیسپانیاش پلەکانی گەرما 40 پلەی سەدییان تێپەڕاندووە، زانایان هۆشداری دەدەن لە دیاردەی "گەرمای تاقەت پڕوکێن"، چونکە جەستەی مرۆڤ بەهۆی بەرز مانەوەی پلەی گەرمی شەوان بۆ سەروی 20 پلە، ناتوانێت لە رێگەی ئارەقکردنەوە خۆی فێنک بکاتەوە، ئەمەش مەترسییەکی گەورە بۆ سەر ژیانی بەساڵاچووان دروست دەکات.

لێکۆڵینەوەکان لەسەر 800 شاری ئەوروپی نیشانی دەدەن کە 45٪ی ئەو شارانە لە کۆتایی ئەم مانگەدا بەرزترین ئاستی مەترسیداری گەرما تۆمار دەکەن، زانایانی کەشوهەوا دەڵێن ئەم جۆرە شەپۆلانە پێش 50 ساڵ مەحاڵ بوون، بەڵام بەهۆی چالاکییەکانی مرۆڤ و دەردانی گازە گەرمخانەییەکان، تێکڕای گەرمی زەوی 1.4 پلە بەرزبووەتەوە، ئەم گۆڕانکارییانە ئەگەری بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرمای شەوانی بە رێژەی 100 هێندە لە چاو دوو دەیەی رابردوو زیادکردووە، بەمەش ئەوروپا بووەتە خێراترین کیشوەر لە جیهاندا کە گەرمای تێدا بەرز دەبێتەوە.

لە کۆتاییدا، ئەم شەپۆلە گەرمایە تەنها دیاردەیەکی کاتی نییە، بەڵکو زەنگێکی مەترسیدارە بۆ داهاتووی ژینگە لە ئەوروپا، شارەزایان جەخت دەکەنەوە کە ئەگەر هەنگاوی خێرا بۆ کەمکردنەوەی سووتانی خەڵوز و نەوت و گاز نەنرێت، ئەم رەوشە دەبێتە دیاردەیەکی ئاسایی و ساڵانە، کە دەرەنجامی کارەساتباری بۆ سەر تەندروستی گشتی و سیستمی ژینگەیی کیشوەرەکە دەبێت.

هاتوچۆی هەڵەبجە چەند رێکارێکی نوێی بۆ رێکخستنی ناوشار گرتەبەر و رایگەیاند، چیتر رێگە نادرێت ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاکان لەناو بازاڕ و شوێنە گشتییەکاندا بوەستن، هاوکات هاتنی ماتۆڕسکیلەکانیش بۆ ناو سەنتەری شار قەدەغە دەکرێت.

بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی پارێزگای هەڵەبجە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا ئاگاداری سەرجەم شۆفێرانی ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاکان و خاوەن ماتۆڕسکیلەکان دەکاتەوە، بە هیچ شێوەیەک رێگەنادرێت بە وەستانی ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاکان (تەنانەت ئەوانەشی کە کۆدیان بۆ کراوە) لەناو سەنتەری بازاڕ و شوێنە گشتییەکاندا، هەر بەپێی بڕیارە نوێیەکە هاتنی هەر جۆرە ماتۆڕسکیلێک بە هەر بیانوویەک یان بۆ راپەڕاندنی کاروباری تایبەت، بۆ ناو سەنتەری شار بە تەواوی قەدەغەیە.

روونیشی کردووەتەوە، بەهۆی ئەوەی ئەم جۆرە ئۆتۆمبێل و ماتۆڕسکیلانە تۆمارنەکراون و سیستمی سزای دارایی "غەرامە" نایانگرێتەوە لە کاتی ئەنجامدانی هەر سەرپێچییەکدا، تیم و مەفرەزەکانی هاتوچۆ بە هاوکاری هێزە ئەمنییەکان، راستەوخۆ دەست بەسەر ئامرازەکانیاندا دەگرن و رەوانەی گەراجی دەستبەسەرداگرتن دەکرێن.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا، هاتوچۆی هەڵەبجە داوا لە هاووڵاتیان و شۆفێران دەکات پابەندی رێنماییەکان بن، ئەمەش لە پێناو پاراستنی سیمای شارستانی و گەشتیاری شارەکە و دوورکەوتنەوە لە لێپێچینەوەی یاسایی.

سەرۆک وەزیرانی عیراق پەیامێکی هاوخەمى ئاڕاستەی سەرۆکی ڤەنزوێلا دەکات و ئامادەیی بەغداد بۆ ناردنی هاوکاریی مرۆیی بۆ ئەو وڵاتە رادەگەیەنێت.

عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، ئەمڕۆ هەینی پەیامێکی هاوخەمى و پاڵپشتی ئاڕاستەی دێڵسی رۆدریگز سەرۆكی كاربەڕێكەی ڤەنزوێلا کرد، بەهۆی ئەو بوومەلەرزە بەهێزەی چەند ناوچەیەکی ئەو وڵاتەی هەژاند و زیانی گەورەی گیانی و مادی لێکەوتەوە.

نوسینگەی راگەیاندنی سەرۆک وەزیرانی عیراق لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، عەلی زەیدی، سەرەخۆشی و پاڵپشتی خۆی بۆ گەلی ڤەنزوێلا دەربڕیوە بۆ تێپەڕاندنی شوێنەوارە بەژانەکانی ئەو کارەساتە سروشتییە."

سەرۆک وەزیرانی عیراق جەختی لە هاوخەمی و هاوپشتی تەواوی حکومەت و گەلی عیراق لەگەڵ ڤەنزوێلا کردووەتەوە لەم بارودۆخە مرۆییە سەختەدا.

لە راگەیەنراوەکەدا، عیراق ئامادەیی تەواوی خۆی دەربڕیوە بۆ پێشکەشکردنی هەر جۆرە هاوکارییەکی مرۆیی پێویست و هەماهەنگیکردن لە هەوڵەکانی فریاگوزاری و پشتیوانیکردنی لێقەوماوانی بوومەلەرزەکە.

لە کۆتایی راگەیەنراوەکەشدا، سەرۆک وەزیرانی عیراق هیوای سەلامەتی بۆ گەلی ڤەنزوێلا خواستووە بۆ ئەوەی بتوانن لە زووترین کاتدا لێکەوتەکانی ئەم کارەساتە تێپەڕێنن.

سەرۆكی كۆریای باكور دوای تاقیكردنەوەی چەند چەكێكی نوێ داوا دەكات سوپای وڵاتەكەی بەهێزتر بكرێت بۆ بەرپەرچدانەوە و هێرشی كوشندە.

ئاژانسی هەواڵی ناوەندیی كۆریای باكور بڵاویكردەوە، كیم جۆنگ ئۆن سەرۆكی وڵاتەكەی سەرپەرشتی تاقیكردنەوەی كڵاوەی جەنگیی و موشەكی بالیستی و چەند تۆپهاوێژێكی تری كردووە و لە وتارێكیشدا رایگەیاندووە، ئەنجامی تاقیكردنەوەكان رەنگدانەوەی پێشكەوتنێكی گرنگی تەكنەلۆژیایە بە ئامانجی بەهێزكردنی تواناكانی هێرشبردن لەسەر سنورەكانی باشوری كۆریای باكور.

وتیشی، سیاسەتی بەرگری كۆریای باكور لەسەر پێگەیەكی هێرشبەری كوشندە و وێرانكەر بنیاتنراوە و دەبێت دوژمن لە دڵەڕاوكێدا بژیت.