عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، ئەمڕۆ یەکشەممە، بە سەردانێکی رەسمی گەیشتە بەغدادی پایتەخت.

ئاژانسی "ئیرنا" رایگەیاندووە کە وەزیری دەرەوەی ئێران لەم سەردانەیدا، لەگەڵ بەرپرسانی باڵای عیراق کۆمەڵێک راوێژکاری ئەنجام دەدات سەبارەت بە پەیوەندییە دووقۆڵییەکان و دواین پەرەسەندنە هەرێمی و نێودەوڵەتییەکان.

هەروەها بەرنامەی کارنامەی سەردانەکە، هەماهەنگیکردن لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکانی عیراق لەخۆدەگرێت بۆ بەڕێوەبردنی رێوڕەسمی بەخاکسپاردنی تەرمی سەید عەلی خامنەیی لە عەتەبە پیرۆزەکانی عیراقدا.

لە درەنگای شەوی رابردوەوە و تا بەرەبەیانی ئەمڕۆ، ئۆپراسیۆنێکی ئەمنی چڕ بۆ دەستگیرکردنی لێپرسراوان وکەسایەتییە دەستڕۆشتوەکانی بەغداد دەستیپێکردوە، بە تۆمەتی گەندەڵی، میدیاکانی عیراق دەڵێن؛ ئۆپراسیۆنەکە بە فەرمانی رەسمی سەرۆک وەزیرانی عیراقە.

بە گوێرەی میدیاکانی عیراق و ئەو گرتە ڤیدیۆیانەی بڵاوکراونەتەوە، ئۆپراسیۆنەکە بەردوامی هەیە و دژەتیرۆری عیراق هەڵیکوتاوەتە سەر ماڵی ژمارەیەک لێپرسراو و کاربەدەست و  بە تۆمەتیی گەندەڵی دەستگیرکراون، هەروەها  بە چەکی قورس و تانک و زرێپۆش بڵاوە بە هێزەکان کراوە بۆ هەر ئەگەرێکی نەخوازراو.

بە گوێرەی زانیاریەکان تا ئێستا دەیان لێپرسراو و کاربەدەستی حکومی و ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران لەناو ئەو کەسانەدان کە دەستگیر کراون، بەڵام تا ئێستا بە رەسمی ناوی هیچ کەسێک ئاشکرا نەکراوە.

ئەم ئۆپراسیۆنی دەستگیرکردنە بە تۆمەتی تێوەگلان لە گەندەڵی بەشێکە لە هەوڵەکانی عەلی زەیدن سەرۆک وەزیرانی عیراق بۆ بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و گەندەڵکاران، وەک ئەوەی خۆی ئاماژەی پێ کردبوو کاری لە پێشینەی  بەرەنگاربونەوەی گەندەڵییە.

سەرەتای دەستپێکردنی ئەم ئۆپراسیۆنە دەگەڕیتەوە بۆ دەستگیرکردنی عەدنان جومەیلی، بریکاری وەزارەتی نەوت، کە مانگی رابردوو دەستگیرکرا و دوای دەستگیرکردنەکەی  دەستیان بەسەر بڕی زیاتر لە 85 ملیۆن دۆلاردا گرتووە لە سامانەکەی و بەشێکی زۆری ئەم پارانە بە شێوەی نەختینە لەناو ماڵەکان و لەناو چاڵدا لە قوڵایی چوار مەتر لەژێر زەویدا شاردرابوونەوە.

سەرەڕای بونی ئاگربەست، ئەمریکا  و ئێران بەردەوامن لە هێرشکردنە سەر یەکتری و سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند کە فڕۆکە جەنگییەکانی وڵاتەکەی هێرشیان کردووەتە سەر کۆگاكانی موشەک، فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و وێستگەکانی ڕاداری کەناراوەکانی ئێران، لای خۆشیوە سوپای پاسداران وەڵامی هێرشەکانی ئەمریکای داوەتەوە.

دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا، لە رێگەی پۆستێکەوە لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "تروس سۆشیاڵ" رایگەیاندوە، بۆیە هێڕشیان کردوەتە سەر پێگەکانی ئێران، چونکە دەرسیان وەرنەگرتووە و هۆشداری دا کە رەنگە کاتێک بێت بێدەنگی بشکێنن و ناچار بن ئەو ئەرکە سەربازییەی دەستیان پێکردووە بە سەرکەوتوویی کۆتایی پێ بهێنن.

لە دوای هێرشەکانی ئەمریکا، سوپای پاسدارانی ئێرانیش رایگەیاند،  لە رێگەی ئۆپراسیۆنێکی هاوبەشی موشەکی و درۆنەوە، هەشت پێگەی گرنگی سوپای ئەمریکای لە بنکەی "عەلی ئەلسالم" لە کوێت و "سەربازگەی پێنجەم" لە بەندەری سەلمانی بەحرەین کردووەتە ئامانج.

 بەپێی راگەیەندراوی پاسداران، ئەم هێرشە وەک وەڵامدانەوەیەک بووە بۆ ئەو پەلامارەی، کە لایەنی بەرانبەر کردویەتییە سەر پێنج ناوچەی کەناراوەکانی ئێران و بە پێشێلکردنی رێککەوتنی ئاگربەست ناوی بردوە.

جوڵانەوەی نەوەی نوێ بە راگەیەندراوێک وەڵامی راگەیەندراوەکەی پارتی دیموکراتی کوردستانی دەداتەوە...

دەقی راگەیەندراوەکە

وەڵامێک بۆ مەکتەبى سیاسیى پارتى دیموکراتى کوردستان 

ئەمرۆ مەکتەبی سیاسی پارتی بەیاننایەکى بڵاوکردۆتەوەو تیایدا باسی ئەوە دەکات هەرێم لە دۆخێکی نەخوازراودایە و داواى دانیشتن و زەمینەسازى بۆ گفتوگۆ دەکات بۆ چارىسەرى کێشەکان.

سەرەتا پێویستە بەبیرى هەمو لایەکی  بهێنینەوە کە رۆژى ٢-١٢-٢٠٢٤ کەرۆژى سوێندخواردنى پەرلەمانتاران بوو، فراکسیۆنەکانى پارتى و یەکێتى دانیشتنەکەیان جێهێشت و رێگەیان نەدا کە دەستەى سەرۆکایەتى پەرلەمان هەڵبژێردرێت.
پاشان رۆژى ٩-١٢-٢٠٢٤ کاتژمێر ١٢ى نیوەڕۆ دانیشتن دانرا، بەڵام فراکسیۆنی پارتی نەچوونە ژوورەوە، هەمان رۆژ سەرۆکى کاتیى پەرلەمان داواى کرد کە هەموو رۆژ زەنگى دانیشتن لێبدرێت، کەچى جێگرى سەرۆکى دیوانى پەرلەمان کە پارتییە، رێگەى نەداوە زەنگ لێ بدرێت و وتویەتى تەعمیر دەکەن.
پاشان لە رۆژى ١٩-١-٢٠٢٥ سەرۆکى کاتیی پەرلەمان داواى کرد کە رۆژى ٢٦-١-٢٠٢٥ کۆبوونەوە بکرێت، بەڵام پارتى ئامادە نەبوو، بۆیە رۆژى ٢٢-١-٢٠٢٥ سەرۆکی کاتی پەرلەمان دەستى لەکارکێشایەوە.

جگە لەمانەش، کاتێک شاسوار عەبدولواحید سەرۆکى جوڵانەوەى نەوەى نوێ، بەوپەڕى رێز و دڵسۆزیەوە هۆشداری دەدات لەوەى کە ئەگەر ئەم کێشانە چارەسەر نەکرێن، هەرێمەکەمان لەدەست دەچێت، ئەوا میدیاکانى پارتى بەڕەسمى و نا ڕەسمیەوە، لە بری سوپاسی ئەم هەڵویستە خەمخۆرییە، کەچی بەوپەڕى بێڕێزیەوە دەست دەکەنە هێرشکردن و تەخوین و ناوزڕاندن، بەبێ ئەوەى خۆیان لە قەرەى مەترسییە راستەقینەکە بدەن.

ئەم جۆرە هێرشکردن و ناوزڕاندن و تەخوین کردنە بەرامبەر سەرۆکى پارتێکى گەورەى خاوەن ١٥ کورسى پەرلەمانى کوردستان، لەکوێی دنیا زەمینەسازى بۆ گفتوگۆو دانیشتن و چارەسەرى کێشەکان دروست دەکات؟ 

پێویست بوو پارتى دیموکراتى کوردستان درک بەوە بکات کە هۆشداریەکەى شاسوار عەبدولواحید لە خەمخۆرى و دڵسۆزیەوە بوو بۆ هەرێمى کوردستان و دامەزراوەو دام و دەزگا رەسمیەکانى، تا گەلى کوردستان و هەرێمەکەش لەڕێگەى بەگەڕخستن و شەرعیەت پێدانى دامەزراوەکانیەوە لەهەموو مەترسییەک بپارێزرێت.

لە کۆتاییدا پێویستە هەموو لایەک ئەو راستییە بزانن، گەر هەر لایەنێک خۆی بە دڵسۆزی هەرێم و کورد و کوردستان دەزانێت، ئەوا نابێت شەڕی پۆست بکات و دەست بگرێت بە هیچ پۆستێکەوە و نابێت هەرێمی کوردستان بکرێت بەقوربانی پۆست.

بۆیە گەر پارتی دیموکراتی کوردستان ئامادەن دەستبەرداری شەڕی پۆست ببن، ئەوا هەموو لایەنەکانی تر ئامادەی دانیشتنن، بەڵام کاتێک پارتی دیموکراتی کوردستان  بە ٣٩ کورسیەوە دەڵێت ئێمە هێڵی سورمان هەیە بۆ پۆستەکانی سەرۆکی هەرێم و سەرۆکی حکومەت و راوێژکاری ئەنجومەنی ئاسایش، ئەوا مانای کۆتاییهێنانە بە ئەزمونی هەرێم و داخستنی هەموو دەرگاکانە بەڕووی گفتوگۆ و دانیشتن.

ئەنجومەنی باڵای جوڵانەوەی نەوەی
٢٠٢٦/٦/٢٧

موقتەداسەدر، رێبه‌رى ره‌وتى سه‌در راگەیەندراوێکی لەسەر ئاستی هەڵبژارەی عیراق بڵاوکردوەتەوە و دەڵێت؛ چیتر ناتوانین لە ئاستە شەرمەزارکەری هەڵبژاردەی عیراق لە مۆندیال و پاڵاوتنەکاندا بێدەنگ بین.

لە راگەیەندراوەکەی موقتەدا سەدردا هاتووە؛ چیتر بێدەنگی هەڵنەبژێردرێت لەسەر ئەو ئاستە شەرمهێنەرەی، کە هەڵبژاردەی عیراق لە مۆندیال و یارییەکانی پاڵاوتندا پێشکەشی کردووە و داوای دەستبەجێ چاکسازی دەکات.

موقتەدا سەدر ئاماژەی بەوەکردوە، پێویستە گۆڕانکاری خێرا بکرێت، دوور لە هەر جۆرە دەستوەردانێکی تائیفی، نەتەوەیی و حزبی.

سەدر لە راگەیەندراوەکەدا، جەختیکردوەتەوە پێویستە ئەم گۆڕانکارییانە تەنها یاریزانان نەگرێتەوە، بەڵکو تەواوی ستافی کارگێڕی، راهێنەرایەتی و هەموو ئەوانەش بگرێتەوە، کە پەیوەندییان بەو رەوشەی هەڵبژاردەکەوە هەیە.

سەدر هۆداریشیداوە، ئەگەر رێگری لە گەندەڵی، بەسیاسیکردن و ململانێ پەنهانەکان نەکرێت، هەڵبژاردەی عیراق هیچ پێگەیەکی لەسەر ئاستی ناوچەیی، کیشوەری و نێودەوڵەتیدا نامێنێت و لەدەستدانی ئەم دەرفەتەش پەشیمانییەکی گەورەی لێدەکەوێتەوە کە دواتر دادی کەس نادات.

بنیامین ناتانیاهو، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، وڵاتەکەی گەیشتووەتە چوارچێوەی رێککەوتنێک، کە رێگەیان پێدەدات کۆتایی بە ململانێکان لەگەڵ لوبنان بهێنن، ئاماژەی بەوەش کرد ئیسرائیل و لوبنان لەسەر دیاریکردنی دوو ناوچەی ئەمنی رێککەوتوون بۆ تاقیکردنەوەی پرۆسەی داماڵینی چەکی حزبوڵا.

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، ئەم رێککەوتنە لە سایەی ئەو گورزە بەهێزانە هاتە بەرهەم، کە لە حزبوڵایان داوە، جەختیکردەوە توانیویانە لە 90٪ ی کۆگا موشەکییەکانی حزبوڵا لەناو بەرن.

ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەشکردوە، کاریان لە لوبنان تەواو نەبووە و بەردەوام دەبن لە تێکدانی ژێرخانە چەکدارییەکانی حزبوڵا لە باشوری لوبنان و لە غەززەش نزیکن لە کۆنتڕۆڵکردنی لە 70٪ـی کەرتەکە و بەردەوام دەبن لە گەمارۆدانی حەماسیش.

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ئاشکرای کرد، بە گوێرەی رێککەوتنەکە، ئەمریکا و لوبنان رەزامەندییان دەربڕیوە لەسەر مانەوەی هێزەکانی ئیسرائیل لە ناوچە ئەمنییەکەی باشوری لوبنان، بە تایبەتیش کۆنترۆڵکردنی ناوچەی قەڵای شەقیف و مانەوەیان تێیدا.

نەتانیاهو دووپاتی کردەوە کە بە توندی دژی هەر هەوڵێک وەستاوەتەوە، کە ویستوویەتی کشانەوە بەسەر ئیسرائیلدا بسەپێنێت،و لە ئێستاشدا ئەمریکا و لوبنان پەیامێکی رونیان ئاڕاستەی ئێران کردووە کە ئەم بابەتە پەیوەندی بەوانەوە نییە.

یسرائیل کاتز، وەزیری بەرگری ئیسرائیل رایگەیاند، وەک ئەوەی ئەو و سەرۆک وەزیران بەڵێنیان دا، سوپای ئیسرائیل لە لوبنان ناکشێتەوە و ناوچەی ئەمنی لە باشوری لوبنان بە بەرزاییەکانی بیوفۆرتیشەوە دەپارێزێت.

وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل، رایگەیاند کە ئەو رێککەوتنەی دوێنێ لە نێوان وڵاتەکەی، ئەمریکا و لوبناندا ئیمزا کرا، رداوێکی مێژوویی و دەستکەوتێکی سیاسی و ئەمنیی گەورەیە بۆ ئیسرائیل، کە دەبێتە هۆی گۆڕینی واقیعی ئەمنی لەسەر سنورەکانی باکور.

کاتز جەختی لەوەش کردەوە، کە هێزەکانی ئیسرائیل بە چاوپۆشین لەم ڕێککەوتنە لە باشوری لوبنان ناکشێنەوە و بەردەوام دەبن لە جێگیربوون لە ناوچە ئەمنییەکەدا، لەنێویاندا قەڵای شەقیف.

وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل مەرجی سەرەکی بۆ هەر جۆرە کشانەوەیەک یان دوبارە بڵاوەپێکردنەوەی هێزەکانی کورتکردەوە لە داماڵینی تەواوەتی چەکی لە دەستی حزبوڵادا لە سەرتاسەری لوبنان.

ئەمە لە کاتیكدایە، نەعیم قاسم، ئەمینداری گشتیی حزبوڵای لوبنان، رایگەیاند، رێککەوتنی نێوان ئیسرائیل و لوبنان پوچەڵە و پێویستە یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی ئێران و ئەمریکا جێبەجێبکرێت، ئاماژەی بەوەشکردوە بەردەوام دەبن  لە فشارەکانیان تا ئەوکاتەی ئیسرائیل لە لوبنان دەکشێتەوە.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان پێشوازی لە ئەکیرا ئیندۆ، باڵیۆزی ژاپۆن لە عیراق کرد.

لە کۆبوونەوەکەدا نوێترین گۆڕانکارییە سیاسییەکان لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان، عیراق و ناوچەکە گفتوگۆیان لەبارەوەکرا.

سەرۆکی یەکێتی رایگەیاند؛ لە سەرەتاوە هەوڵمان بۆ ئەوەبوو جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران کەمترین کاریگەریی لەسەر وڵاتەکەمان هەبێت.

بافڵ جەلال تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشکرد، یەکێتی بە پەرۆشەوە کاردەکات بۆ گەیشتن بە حکومەتێکی خزمەتگوزار و بەهێز، کە لەسەر بنەمای دادپەروەری ئەرکەکانی راپەڕێنێت و هاوسەنگی و گیانی پێکەوەیی بپارێزێت و دەبێت هەموو لایەنەکان مافیان پارێزراو بێت.

هەر لە میانی کۆبوونەوەکەدا، دووپات لە بەهێزترکردنی پەیوەندییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و ژاپۆن کرایەوە.

میدیاکانی فەرەنسا بڵاویانکردوەتەوە، بەهۆی ئەو شەپۆلە گەرما بەهێز و توندەی روی لە وڵاتەکە کردووە، لە ماوەی تەنها 24 سەعاتی رابردوو، 109 کەس گیانیان لەدەستداوە و ئەم  بەرزبونەوە بێ پێشینەی پلەکانی گەرما رەوشی نائاسایی لە چەند شارێکی وڵاتەکە دروست کردوە.

بەپێی راپۆرتە میدیاییەکان، بەرزبونەوەی لەرادەبەدەری  پلەکانی گەرما هۆکاری سەرەکی زیادبوونی کتوپڕی رێژەی گیانلەدەستدان بووە لە 24 سەعاتی رابردودا.

ئەمەش لە کاتێکدایە کە دامەزراوە تەندروستی و خزمەتگوزارییەکانی ئەو وڵاتە لە ئامادەباشیدان بۆ روبەڕوبوونەوەی دەرهاوێشتە مەترسیدارەکانی ئەم شەپۆلە گەرمایە.

ئاماژەبەوەشکراوە، سەرەڕای ئەوەی لێپرسراوانی فەرەنسا بەردەوامن لە گرتنەبەری رێوشوێنی پێویست و بەپەلە بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی گەرماکە، بەڵامهۆشداری توندیان ئاڕاستەی هاووڵاتیان کردووە.

 بەتایبەتی داوا لە بەساڵاچوان، منداڵان و ئەو کەسانە دەکەن، کە نەخۆشی درێژخایەنیان هەیە و زیاتر لەبەردەم مەترسییەکەدان، رێنماییە تەندروستییەکان جێبەجێ بکەن و لەو کاتانەی پلەکانی گەرما دەچنە بەرزترین، لەماڵ بمێننەوە  و نەچنە دەرەوە.

بەڕێوەبەرایەتیی تۆمارکردنی خانوبەرەی دووەمی سلێمانی بڵاویکردوەتەوە، بە گوێرەی یاسا سەرجەم ئاوی کانییە سروشتییەکانی سنووری پارێزگاکانی سلێمانی، هەولێر و دهۆک  بە موڵکی گشتیی دەوڵەت ئەژمار دەکرێن و بە ناوی وەزارەتی داراییوە تۆمار دەکرێن.

لە راگەیەندراوەکەی بەڕێوەبەرایەتیی تۆمارکردنی خانووبەرەی دووەمی سلێمانی دا هاتووە؛  بەپێی هەموارکردنی مادەی (7، بڕگەی 2) لە یاسای ژمارە 90ی ساڵی 1975 ئەم یاسایە تەنانەت ئەو کانییانەش دەگرێتەوە کە لە رابردوودا بەپێی وێنەی تۆماری تاپۆ لەسەر ناوی هاووڵاتیان تۆمار کراون، بە جۆرێک کە ئیتر ئەو تۆمارانە حوکمی یاساییان نامێنێت و خاوەندارێتییان بۆ وەزارەتی دارایی دەگوازرێتەوە.

ئاماژە بەوەشکراوە، بەپێی رێکارە نوێیەکان، ئەو هاووڵاتییانەی کە پێشتر کانییەکان بەناویانەوە بووە، لەمەودوا ناتوانن لە فەرمانگە حکومییەکاندا (وەک فەرمانگەی تاپۆ) هیچ جۆرە مامەڵەیەکی کڕین و فرۆشتن یان گواستنەوەی خاوەندارێتی بەو کانییانەوە بکەن.

یاساکە جەخت دەکاتەوە، کانییە سروشتییەکان دەستیان بەسەردا دەگیرێت و تەنها لەپێناو بەرژەوەندی و سوودی گشتی جەماوەردا بەناوی وەزارەتی داراییەوە تۆمار دەکرێن.

وەک لە راگەیەندراوەکدا هاتووە؛  هیچ رێگەچارەیەکی یاسایی نەهێڵدراوەتەوە بۆ ئەوەی هاووڵاتیان بتوانن دووبارە ئەم کانییانە بەناوی خۆیانەوە تۆمار بکەنەوە، تەنانەت لە رێگەی کڕینەوەش لە حکومەت، چونکە ئەم کانییانە وەک موڵکی گشتیی دەوڵەت سەیر دەکرێن نەک موڵکی تایبەت، بۆیە حکومەت مافی هیچ جۆرە رەفتارپێکردن یان فرۆشتنێکیانی نییە.

تۆمارکردنی خانووبەرەی سلێمانی رونیشیکردوەتەوە، ئەم بڕیارە یاساییە تەنها ئەو سەرچاوە ئاوییانە دەگرێتەوە کە بە سروشتی هەڵدەقوڵێن و بە هیچ شێوەیەک ئەو سەرچاوە ئاوییانە ناگرێتەوە کە مرۆڤ خۆی لە دروستکردنیاندا دەستی هەبووە، وەک کارێزەکان، بیرە ئاساییەکان و بیرە ئیرتیوازییەکان.

سەرەڕای پێشبینییە زۆرەکان بۆ بەشداریکردنی دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمریکا لە یارییەکانی مۆندیالی 2026 کە وڵاتەکەی میوانداری دەکات، بەڵام تا ئێستا لە هیچ یارییەکدا دەرنەکەوتووە، ئەمەش لە کاتێکدایە هەڵبژاردەی ئەمریکا دوو یاری لە قۆناغی کۆمەڵەکان بردووەتەوە.

شارەزایانی سیاسی و کەسانی نزیک لە کۆشکی سپی چەند هۆکارێک بۆ ئەم بابەتە دەستنیشان دەکەن و ئاماژە بەوەدەکەن، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا تەنیا حەزی لە "روداوە گەورەکانە"، راشیانگەیاند، پێدەچێت ترەمپ چاوەڕێی یاری کۆتایی مۆندیال بکات کە زۆرترین بینەری هەیە.

دوای ئەوەی لە سەرەتای ئەم مانگەدا لە نیویۆرک لەلایەن هاندەرانی خولی باسکەی (NBA) 'فیکەی ناڕەزایەتی' دژی لێدرا، تیمی سەرۆکایەتی ترەمپ دەترسن لەوەی لە یارییەکانی مۆندیالدا کە جەماوەرێکی نێودەوڵەتی و هەمەجۆری هەیە، رووبەڕووی هەمان رەوش ببێتەوە.

جێی ئاماژەیە جیانی ئینفانتینۆ، سەرۆکی فیفا پێشتر رایگەیاندبوو، بڕیارە سەرۆکی ئەمریکا لە یاری کۆتایی ئامادە بێت و جامی جیهانی پێشکەش بکات.

هەرچەندە دۆناڵد ترەمپ لە یاریگەکاندا ئامادە نەبووە، بەڵام بەرپرسانی کۆشکی سپی ئاماژەیان بەوەکردووە، "ئەو لە رێگەی تەلەفۆنەوە پەیوەندی بە یاریزانانی ئەمریکاوە کردووە و پاڵپشتی خۆی بۆ دەربڕیون، فیفاش پێی باشە کە ئامادەبوونی سەرۆکی ئەمریکا تەنیا لە یاری کۆتاییدا بێت بۆ ئەوەی سەرنجەکان لەسەر خودی وەرزشەکە لادەنەدەن".

نەعیم قاسم، ئەمینداری گشتیی حزبوڵای لوبنان، رایگەیاند، رێککەوتنی نێوان ئیسرائیل و لوبنان پوچەڵە و پێویستە یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی ئێران و ئەمریکا جێبەجێبکرێت، ئاماژەی بەوەشکردوە بەردەوام دەبن  لە فشارەکانیان تا ئەوکاتەی ئیسرائیل لە لوبنان دەکشێتەوە.

نەعیم قاسم، داوای لە حکومەتی لوبنان کرد دەستبەرداری رێککەوتنی نێوان لوبنان و ئیسرائیل بێت رەتیشیکردەوە، چەکدانانی حزبوڵا ببێتە مەرجی کشانەوەی سوپای ئیسرائیل لە باشوری لوبنان و ئەوەی بە هێڵی سور وەسف کردوە.

نەعیم قاسم داوای لە حکومەتی لوبنان کردوە وازبهێنێت لە رێککەوتنی لەگەڵ ئیسرائیل کە خەریکە بەوە لوبنان لەناو دەبات و ئاماژەی بەوەشکردوە ئەو رێککەوتنە شەرمەزارییە و دەستبەرداربونە لە سەروەری وڵات.

فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی کەرکوک یەکەمین گەشتی ئاسمانیی راستەوخۆی خۆی بۆ بەیروتی پایتەختی لوبنان لە رێگەی هێڵی ئاسمانیی عیراقییەوە راگەیاند.

فڕۆکەخانەکە لە راگەیەندراوێکدا، دەستپێکردنی یەکەم گەشتی راستەوخۆ خۆی لە فڕۆکەخانەی کەرکوکەوە بۆ بەیروتی پایتەختی لوبنان راگەیاند.

فرۆکەخانەکە دەڵێت؛ ئەم هەنگاوە ستراتیژییە لە چوارچێوەی پلانەکانی ئیدارەی فڕۆکەخانەکەدا دێت بۆ فراوانکردنی تۆڕی گەشتە هەرێمی و نێودەوڵەتییەکانی، لەگەڵ ئەوەشدا دابینکردنی بژاردەی زیاتر بۆ گەشتیاران و بەهێزکردنی پەیوەندییە ئاسمانییەکانی نێوان پارێزگای کەرکووک و وڵاتی لوبنان.

هەروەها ئاماژەی بەوەکراوە، پێشبینی دەکرێت؛ ئەم هێڵە نوێیە کاریگەرییەکی بەرچاوی هەبێت لە ئاسانکاریی هاتوچۆی گەشتیاران و کەمکردنەوەی کات و ماندووبوونیان، هاوکات دەبێتە هۆی گەشەپێدانی ئابوری، چالاککردنی کەرتی گەشتیاری و زیادکردنی ئاڵوگۆڕی بازرگانی نێوان هەردوو وڵات.

سەرچاوە رەسمییەکانی ئێران هۆشداریی توند دەدەنە سەرجەم ئەو کەشتیانەی، کە بە گەروی هورمزدا تێپەڕدەبن، پێویشتە پابەندی مەرجەکانی سوپای پاسداران بن، بۆ ئەوەی بە سەلامەتی بتوانن گەروەکە تێپەڕێنن.

بەپێی راپۆرتێکی تەلەڤزیۆنی رەسمی ئێران، تاران جەخت دەکاتەوە، کە رێنمایی و یاساکانی ئێران بۆ تێپەربون  لە گەروی هورمز وەک خۆیان ماونەتەوە و بە توندی جێبەجێ دەکرێن.

ئەمەش لە دوای ئەوەهات، کە هێزە ئێرانییەکان تەقەی ئاگادارکردنەوەیان لە چەند کەشتییەک کردووە کە بەبێ مۆڵەت هەوڵی تێپەڕبونیان دابوو، بە گێورەی تەلەڤزیۆنی ئێران لە ئێستادا چەندین کەشتیی  هەوڵی وەرگرتنی مۆڵەتی رەسمین لە ئێران بۆ دڵنیابوون لە سەلامەتی گەشتەکانیان.

تەلەڤزیۆنی ئێران ئاماژەی بەوە کردووە، کە پێویستە لەمەودوا سەرجەم کەشتییەکان لە کاتی هاتنەناوەوە یان چوونەدەرەوەیان لە گەروی هورمز، هەماهەنگی و پەیوەندی راستەوخۆ لەگەڵ هێزی دەریایی سوپای پاسدارانی ئێراندا بکەن.

هاوکات هۆشداری ئەوەش دراوە، کە هێزە دەریاییەکانی  ئێران بە توندی و بەبێ سڵەمینەوە مامەڵە لەگەڵ هەر کەشتییەک دەکەن، کە سەرپێچی بکات و ئەو رێڕەوانە نەگرێتەبەر کە لەلایەن ئێرانەوە بۆیان دەستنیشان کراوە.

ژنێكی توركی تەمەن 56 ساڵ، لە رێگەی باڵیۆزخانەی ئەمریكاوە نامەیەكی ئاراستەی دۆناڵد ترەمپ كردووە و داوا دەكات لە شاری ئەنکەرە چاوی پێی بكەوێت، چونكە بانگەشەی ئەوە دەكات كە ترەمپ باوكیەتی.

بەپێی هەواڵی میدیاكانی توركیا، نێكلا ئۆزمێنی تەمەن 56 ساڵ لە رێگەی نامەیەكەوە بۆ باڵوێزخانەی ئەمریكا داوا دەكات لە كاتی سەردانەكەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بۆ ئەنکەرە بە مەبەستی بەشداری لە لوتكەی ناتۆ، بتوانێت ترەمپ ببینێت لەبەر ئەوەی بە باوكی خۆی دەزانێت.

چیرۆكی ئەم ژنە توركە چەندین ساڵە لە میدیاكاندا باسی لێوە دەكرێت، تەنانەت لە ساڵی 2021ـدا سكاڵای یاسایی بۆ سەلماندنی باوكایەتیی ترەمپ تۆمار كردووە.بەو بەڵگەیەی كە دایكی پێش لەدایكبوونی، بازرگانێكی ئەمریكیی لە دەرەوەی وڵات ناسیوە بەڵام ئەو نهێنییەی بۆ ماوەیەكی زۆر شاردووەتەوە.

نێكلا ئۆزمێن چەندین جار داوای پشكنینی دی ئێن ئەی كردووە بۆ ئەوەی بیسەلمێنێت ، جەختیش دەكاتەوە كە هیچ مەبەستێكی مادیی نییە و تەنها دەیەوێت راستییەكان ئاشكرا ببن.

تا ئێستا دۆناڵد ترەمپ و نوسینگەكەی هیچ جۆرە لێدوانێكیان لەسەر ئەم بابەتە نەداوە و دادگاكانی توركیاش هیچ بڕیارێكیان بۆ پشتڕاستكردنەوەی قسەكانی ئەو ژنە دەرنەبڕیوە.