حکومەتی ئیتاڵیا بڕیارێکی پەسەند کرد کە تێیدا نیقاب لە قوتابخانەکاندا قەدەغە دەکات، هەروەها سەقفێک بۆ ژمارەی ئەو خوێندکارانە دیاری دەکات کە ئاستی شارەزاییان لە زمانی ئیتاڵیدا سنووردارە لە هەر پۆلێکدا.

جۆرجیا میلۆنی، سەرۆک وەزیرانی ئیتاڵیا لە رێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە روونی کردەوە کە بڕیارەکە کەڵەکەکردنی زۆرتر لە 30%ی ئەو خوێندکارانەی کە شارەزایی باشیان لە زمانی ئیتاڵیدا نییە لە یەک پۆلدا قەدەغە دەکات، هاوکات ئامرازی زیادە بۆ فێربوونی زمانەکە دابین دەکات و نیقاب لە قوتابخانەکاندا قەدەغە دەکات.

میلۆنی ئاماژەی بەوەش کرد: ئەگەر منداڵێک تووشی ئاستەنگی گەورە بووەوە لە تێکەڵبوون بە کۆمەڵگەی قوتابخانە، خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان ئاگادار دەکرێنەوە و دایک و باوکان ناچار دەکرێن بەشداری لە وانەی بێبەرانبەری زمانی ئیتاڵیدا بکەن، بە فەرزکردنی سزای دارایی تا 1000 یۆرۆ (نزیکەی 1140 دۆلار) لە حاڵەتی پابەندنیابووندا.

میلۆنی لە چاوپێکەوتنێکی تەلەڤزیۆنیدا دوای کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیران وتی: قەدەغەکردنی نیقاب مەسەلەیەکی پەیوەستە بە ئاسایشەوە، و وتیشی: کاتێک ژنێک یان، کچێکی بچووک ناچار دەکرێت دەموچاوی دابپۆشێت، لە مافە سەرەتاییەکانی و لە وێنای تێکەڵبوون خۆی بێبەش دەکرێت کە زۆرجار بە دەنگی بەرز بەرگری لێ دەکرێت.

لە مانگی تەمووزدا گرووپی "داهاتووی نیشتمانی" داوای توندکردنەوەی رێکارەکانی کردبوو دژی بەکارهێنانی نیقاب لە قوتابخانەکاندا؛ ئەو گرووپە بەشێک نییە لە هاوپەیمانیی فەرمانڕەوا و دەکەوێتە لای راستڕەوی حزبی میلۆنییەوە، و دوای بەرزبوونەوەی بەرچاوی لە راپرسییەکاندا لە کاتی دامەزراندنیەوە لە شوباتی رابردوودا، وەکو رکابەرێکی سەرەکی دەركەوتووە.

لەدوای فرۆكەخانەی بەغداد، فرۆكەخانەی نێودەوڵەتیی نەجەفیش سەرجەم گەشتەكانی لەگەڵ ئێران رادەگرێت.

ئیدارەی فرۆكەخانەی نێودەوڵەتیی نەجەف بڕیاریدادا بە ڕاگرتنی سەرجەم گەشتە ئاسمانییەكانی بۆ ئێران،  بریارەكەش لە سەعات دووی بەرەبەیانی ئەمڕۆوە چووەتەوە بواری جێبەجێ كردنەوە، ئیدارەی فرۆكەخانەكەش رایگەیاندوە، بەپێی رێنماییە رەسمیەكانی لایەنە پەیوەندیدارەكان، بریارەكە تا كاتێكی نادیار بەردەوام دەبێت. 

ئیدارەی فرۆكەخانەكە داواشی لە كۆمپانیاكانی فڕۆكەوانی و لایەنە پەیوەندیدارەكان كردووە هیچ رێكارێك سەبارەت بەو گەشتانەی راگرتنەكە دەیانگرێتەوە نەگرنەبەر .

پێشتر رێكخراوی فڕۆكەوانی مەدەنیی ئێران رایگەیاندبوو،  فرۆكەخانەی بەغداد پێشوازی لە گەشتی كۆمپانیا ئاسمانییەكانی ئێران ناكات،  راشیگەیاندبوو هەوڵدەدەن گەشتەكانیان بۆ عیراق لەرێی فرۆكەخانەی نەجەفەوە ئەنجام بدەن
 

کۆمپانیای سوری بۆ پەترۆڵ دەستی کرد بە خاڵیکردنەوە و گواستنەوەی یەکەم بارەبەنزینی هاوردەکراو لە رێگەی دەریاوە بۆ بەندەری بانیاسی سوری بە ئاڕاستەی دەروازە سنوورییەکان بەرەو عیراق، ئەمەش وەک یەکەم هەنگاوی لەو جۆرە بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی سوتەمەنی.

لایەنە پەیوەندیدارەکان گەیشتنی سێ کەشتیی نەوتهەڵگریان ڕاگەیاند کە هەڵگری بەرهەمە نەوتییەکان بوون؛ کەشتیی یەکەم خاڵیکراوەتەوە کە بارەکەی نزیکەی 32 هزار تۆن بنزین بووە، و چاوەڕوانی خاڵیکردنەوەی دوو کەشتییەکەی دیکەش دەکرێت.

هاوکات تەنکەرەکانی عیراق دەستیان بە بارکردنی بنزین لە دامەزراوەکانی بانیاس کردووە، بە مەبەستی گواستنەوەیان بە رێگەی وشکانی و لە رێگەی دەروازە سنوورییەکانەوە بۆ ناو خاکی عیراق.

ئەم جووڵە لۆجیستییە ستراتیژییە وەک چارەسەرێکی خێرا دەێت بۆ پرکردنەوەی کەلەبەری نێوان بەرهەمهێنانی ناوخۆیی و بەکاربردنی روولەکشەی بنزین لە عیراق، و هەروەها بۆ تێپەڕاندنی ئاستەنگ و قەیرانەکانی دواکەوتنی بارە دەریاییەکان کە لە ئەنجامی گرژییە هەرێمییەکانی ناوچەکەوە سەریانهەڵداوە.

جارێكی تر، ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا رەتیكردەوە دەسەڵاتەكانی ترەمپ لە جەنگی ئێراندا سنوردار بكات.

ئێوارەی رۆژی پێنجشەممە، ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا بە جیاوازیی تەنها یەك دەنگ، یاسایەكی رەتكردەوە كە لەلایەن دیموكراتەكانەوە پێشەنگایەتی دەكرا و ئامانجی راگرتنی كردەوە سەربازییەكان بوو دژی ئێران تا كۆنگرێس مۆڵەتی رەسمی نەدات.

ئەنجومەنەكە بە زۆرینەی 50 دەنگی دژ بەرانبەر 49 دەنگی پاڵپشت، بڕیارەكەی رەتكردەوە، چوار ئەندامی كۆمارییەكان (سوزان كۆلینز، ڕاند پۆڵ، تۆم تیلیس و لیسا مۆركۆڤسكی) پاڵپشتی بڕیارەكەیان كرد، لە بەرانبەردا جۆن فیتەرمان، دیموكراتی ویلایەتی پەنسلڤێنیا، دەنگی دژیدا.

ئەمە لە كاتێكدایە، ئەنجومەنی نوێنەران لە مانگی تەمووزدا بڕیارەكەی پەسەند كردبوو، ئەمە چەندین جار ئەو هەوڵە دراوە بەڵام تا ئێستا سەركەوتونەبووە.

ئەم جووڵەیە پێش هەڵبژاردنەكانی نیوەی خول دێت كە بڕیارە لە 3ی تشرینی دووەمدا بەڕێوەبچێت، بەپێی چەند راپرسیەكیش قورسە كۆمارییەكان دەنگی زۆرینەی لە كۆنگرێس بپارێزین، ئەوەش لە سایەی بەرزبوونەوەی نرخی سووتەمەنی بەهۆی جەنگی ئێرانەوە.

 

ئۆلیگ کۆبیاکۆڤ، سەرۆکی مەکتەبی رێکخراوی خۆراک و کۆشتبوواڵی نەتەوە یەکگرتووەکان "فاو" لە روسیا ئاماژەی بەوە کرد کە ژمارەی برسییەکان لەسەر ئاستی جیهان لە ساڵی 2025دا بە بڕی 14 ملیۆن کەس کەمی کردووە، ئەمەش ئاماژەیەکە بۆ باشتربوونێکی هێواش لەو رێژەیەدا.

زیادیشی کرد کە ژمارەی برسییەکان تا ساڵی 2025 گەیشتووەتە 645 ملیۆن کەس، کە دەکاتە 7.8%ی کۆی دانیشتووانی زەوی.

رونیشی کردەوە ئەم ژمارەیە بە بەراورد بە ساڵی 2024 بڕی 14 ملیۆن کەس کەمتری کردووە، هەروەها بە بەراورد بە ساڵی 2022 بە رێژەی 43 ملیۆن کەس دابەزیوە، کە ئەمەش جێگیربوونی ئاڕاستەی باشتربوون نیشان دەدات، ئەگەرچی بە شێوەیەکی هێواشیش بێت.

لە لایەکی ترەوە، ئەو بەرپرسەی نەتەوە یەکگرتووەکان سەرنجی بۆ ئەوە راکێشا کە داتاکانی "سیستەمی جیهانی بۆ زانیاری و ئاگادارکردنەوەی پێشوەختە"ی سەر بە رێکخراوەکە دەریخستووە کە لە ئێستادا 41 دەوڵەت پێویستیان بە هاوکاریی خۆراکی دەرەکی هەیە، کە 31 دەوڵەتیان کەوتوونەتە کیشوەری ئەفریقاوە.

سەرۆکی ئێران مەسعود پزیشکیان، ئەمڕۆ هەینی رایگەیاند کە وڵاتەکەی لە چوارچێوەی یاسا نێودەوڵەتییەکاندا دەستبەرداری یۆرانیۆمی پیتێنراو بە رێژەی 60% دەبێت.

پزیشکیان لە لێدوانێکدا بۆ کەناڵی "فۆکس نیوز" ئاماژەی بەوە کرد: لە چوارچێوەی یاسا نێودەوڵەتییەکان و پەیماننامەی رێگری لە بڵاوبوونەوەی چەکی ناوەکیدا (NPT)، دەستبەرداری یۆرانیۆمی پیتێنراو بە رێژەی 60% دەبین.

سەرۆکی ئێران وتیشی: پابەند دەبین بە هەموو ئەو ئەرک و پابەندییانەی کە پەیماننامەی رێگری لە بڵاوبوونەوەی چەکی ناوەکی لەسەرمان فەرزی دەکات.

دەربارەی بارودۆخی یەمەنیش پزیشکیان وتی: ئەنساروڵا (حوسییەکان) لە یەمەن خۆیان بەرپرسن لە کردەوەکانیان و هیچ رێنمایی و ئاڕاستەکردنێک لە ئێمەوە وەرناگرن.

جەعفەر شێخ مستەفا جێگری سەرۆكی هەرێم رایگەیاند، سەرۆك مام جەلال بناغەی یەكخستنی پێشمەرگەی داناوە و پێگەی پێشمەرگە بە پێی دەستور جێگیر كراوە.

جەعفەر شێخ مستەفا جێگری سەرۆكی هەرێمی كوردستان لە میانەی بەشداریكردنی لە بەرنامەی پانۆرامای كوردسات نیوز رایگەیاند، سەرۆك مام جەلال لە كاتی وەرگرتنی پۆستی سەرۆككۆماری عیراق راسپاردەی كردبوو كە هێزی پێشمەرگە یەكبخرێتەوە.

جێگری سەرۆكی هەرێم باسی لە رۆڵی بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆكی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان كرد و ئاماژەی بەوە دا، سەرۆكی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان لە روانگەی خەمخۆری و هەستكردن بە بەرپرسیارێتییەوە سەرجەم دەسەڵاتەكانی داوەتە یەكەكانی 70 بۆ ئەوەی هێزەكانی پێشمەرگە بە تەواوی یەكبخرێنەوە .

لە بەشێكی دیكەی قسەكانیدا، جەعفەر شێخ مستەفا روونیكردەوە كە پێگەی هێزی پێشمەرگە لە دەستووردا چەسپێنراوە و هیچ كەسێك ناتوانێت ئەو راستییە بشێوێنێت.

 سەبارەت بە پرسی كشانەوەی هێزەكانی هاوپەیمانانیش لە 30ی ئەیلول، جەختی لەوە كردەوە كە هێزەكانیان بۆ مەشق و یارمەتی پێویستیان بە هاوپەیمانان هەیە، بەڵام ناكرێت بۆ هەتا هەتایە تەنها پشت بە ئەمریكا و هاوپەیمانان ببەسترێت.

جێگری سەرۆكی هەرێم :  سەرۆك مام جەلال  بناغە ی یەكخستنەوەی پێشمەرگەی دانا.

جەعفەر شێخ مستەفا: بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرجەم دەسەڵاتەكانی داوەتە یەكەكانی 70 بۆ یەكخستنەوەی هێزەكانی پێشمەرگە.

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند کە وڵاتەکەی سەرکەوتن بەدەستدەهێنێت چونکە هیچ بژاردەیەکی دیکەی لەبەرجەستەدا نییە، ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەمە یەکەم جارنییە تووشی مەترسیی لەناوبردن دەبنەوە.

لە میانی وتارەکەیدا، لە بارەگای نەتەوەیەگرتووەکان، بنیامین نەتانیاهۆی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، روبەریو هەموو ئەو هەوڵانە دەبنەوە کە بۆ لەناوبردنیان دەدرێت.

 ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەکرد، ئەوەی ئەوان هەوڵی بۆدەدەن  پەیوەندی بە خاکەوە نییە، بەڵکو پەیوەندیدارە بە بوونی دەوڵەتێکی جوولەکەوە هەیە.

 سەبارەت بە تێکدانی دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران، نەتانیاهۆ جەختی کردەوە،  ئەگەر ئەوەیان نەکردایە ، ئێستا هەموویان لەژێر مەترسیی مردندا دەبوون، دەشڵێت؛ هەرچەندە وێرانکردنی ئەو دامەزراوانە کارێکی زۆر سەخت بوو، بەڵام بۆ ئەو لە ئاسانترین بڕیارەکان بووە.

لە بەشێکی دیکەی وتارەکەیدا، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رەخنەی توندی لە هەڵوێستی هەندێک وڵاتی رۆژئاوایی گرت  و ئاماژەی بەوەکرد، "بەشێک لەوانەی تۆمەتباری دەستبەسەرداگرتنمان دەکەن لە بەریتانیا و فەرەنسان، پێیان دەڵێم؛ بەسە درۆکردن، چونکە خۆتان جیهانتان داگیر کردبوو".

سەبارەت بە بەرزاییەکانی جۆلان رایگەیاند، بە ئەحمەد شەرع دەڵێت؛  جولەکەکان لە سەردەمی موساوە لەوێ بوونیان هەبووە.

نەتانیاهۆ تیشکی خستە سەر رەوشی ناوخۆیی و رایگەیاند،  سێ ساڵە لە حەوت بەرەی جیاوازەوە شەڕ دەکەن، هاوکات بەرگریی لە هەڵسوکەوتی هاووڵاتییانی کرد لە کەرتی رۆژئاوا و رایگەیاند، کاتێک هەندێک لە هاووڵاتییانیان بەرگریی لە خۆیان دەکەن، راگەیاندنە جیهانییەکان بە توندوتیژیی نیشتەجێبووان ناوی دەبەن.

 وەزیری دەرەوەی سعودیە رایگەیاند، دەبێت ئیسرائیل دەستبەجێ چالاکییەکانی نیشتەجێبون لە کەرتی رۆژئاوا راگرێت و پشتگیری پلانەکەی دۆناڵد ترەمپ دەکەن بۆ کەرتی غەززە.

فەیسەڵ بن فەرحان،وەزیری دەرەوەی سعودیە رایگەیاند دژی ئەو چالاکیانەی ئیسرائیلن لە کەرتی رۆژئاوا، ئاماژەی بەوەشکرد هێرشی حوسییەکان بۆ سەر رێڕەوی کەشتیوانی لە باب مەندەب مەترسی و هەڕەشەیەکی راستەوخۆن بۆ سەر ئاسایشی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی.

ناوبراو وتیشی، دەستدرێژی و هێرشەکانی  حوسییەکان شوێنە مەدەنییەکانی ناو خاکی سعودیە دەکەنە ئامانج و وڵاتەکەی مافی پاراستن و بەرگرییکردن لە خۆی هەیە لە بەرانبەر ئەم هەڕەشانەدا و وەڵامی پێویستیان دەداتەوە. 

سەبارەت بە رەوشی ناوخۆیی یەمەنیش، دووپاتی کردەوە لە ئێستادا لەپێشینەی سەرەکیی کارەکانیان پاراستنی یەکپارچەیی خاکی یەمەنە.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا وەزیری دەرەوەی سعودیە تیشکی خستە سەر رەوشی فەلەستین  رایگەیاند، دەبێت دەستبەجێ چالاکییەکانی نیشتەجێکردنی ئیسرائیل لە کەرتی رۆژئاوا رابگیرێت و پشتگیریی وڵاتەکەیشی بۆ جێبەجێکردنی تەواوەتیی پلانی دۆناڵد ترەمپ سەبارەت بە داهاتووی کەرتی غەززە دەربڕی.

حەج وعومرەی هەرێم رایگەیاند، هـــه‌فته‌ی داهــــاتوو تیروپشكی حاجیان ئه‌نجام ده‌درێت و تا ئێستا زیاتر لە 1600 هاووڵاتی ناویان بۆ حەج  پڕکردوەتەوە، ئاگاداریان بۆچووە تا کەموکڕییەکان و هەڵەکان چاک بکەن، بەڵام وەڵامیان نەداوەتەوە  و هۆشداریشیان پێدەدرێت ناویان ناچێتە ناو تیروپشکەوە.

بەرێوه‌به‌ری گشتی حه‌ج و عومرەی هەرێم رایگەیاند، له‌ هه‌فته‌ی داهاتودا تیروپشكی ناوی حاجیان ئه‌نجام ده‌درێت و تیروپشكه‌یش بۆ دوو ساڵ ده‌بێت، وتەبێژی بەرێوەبەرایەتییەکەش دەڵێت؛ زیاتر لە 1600 هاووڵاتی نامەی ئاگادارکردنەوەیان بۆ نێردراوە تاوەکو کەمپوڕی و هەڵەکانی فۆڕمەکانیان چاک بکەن، بەڵام تاوەکو ئێستا نامەکانیان نەکردووەتەوە و هیچ دەستکارییەکیان ئەنجام نەداوە.

وتەبێژی حەج و عومرە داوای لە سەرجەم پێشکەشکاران دەکات لە رێگەی ئەکاونتەکانیانەوە لە هەژماری "کورد پاس" (KRDPass) سەردانی فۆرمەکانیان بکەنەوە، تاوەکو دڵنیا ببنەوە لەوەی ئایا نامەی ئاگادارکردنەوەیان بۆ رەوانە کراوە یان نا.

کاروان ستونی جەختیکردوەتەوە، هەر کەسێک نامەی دەستکاریی بۆ گەڕابێتەوە و لە چەند رۆژی داهاتوودا هەڵە و کەمکوڕییەکانی فۆرمەکەی چاک نەکات، ناوی ناچێتە پرۆسەی تیروپشکەوە.

ئەمریکا بەردەوامە لە فشارە ئابورییەکانی بۆ سەر ئێران و لە نوێترین هەنگاویشدا شەش ملیۆن لیتر نەوتی ئەو وڵاتە، کە دەستیبەسەردا گرتوە دەبات بۆ خۆی.

رۆژنامەی تایمز ئۆف ئیسرائیل بڵاویکردوەتەوە، ئەمریکا سێ کەشتیی نەوتهەڵگری ئێرانی دەستبەسەرداگرتووە، کە شەش ملیۆن بەرمیل نەوتیان تێدایە و بە نیازە بیگوازێتەوە بۆ وڵاتەکەی.

رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، بەهای ئەو نەوتەی ئێران، کە ئەمریکا دەیبات بۆخۆی، زیاترە لە 600 ملیۆن دۆلار و لە کاتی گەمارۆ دەریایەکاندا کەشتییەکان دەستیان بەسەرداگیراوە.

بە گوێرەی زانیارییەکانی تانکەر تراکەرز، کە چاودێری جوڵەی کەشتییەکان دەکات، کەشتییەکان بەرەو ئەمریکا دەڕۆن و لە ئێستادا لە نزیک کەناراوەکانی باکوری بەرازیلن.

ئەوەشخراوەتەڕوو، ئەم دەستبەسەرداگرتنە لە چوارچێوەی ئەو سزایانەی ئەمریکادایە، کە ئامانجیان سنوردارکردنی هەناردەی نەوتی ئێرانە. 

لای خۆشیەوە، وەزارەتی جەنگی ئەمریکا لە راگەیەندراوێکدا ئەم هەنگاوەی وەک هەوڵێک بۆ تێکدان و پەکخستنی تۆڕە نایاساییەکان و دەستبەسەرداگرتنی ئەو کەشتییە سزادراوانە پێناسە کردووە، کە هاوکاریی مادی پێشکەشی ئێران دەکەن.

لەپێناو پێدانى دەرفەتى زیاتر بە دەرچوانى دوانزەى ئامادەیى، پڕکردنەوەی فۆڕمی زانکۆلاین 48 سەعات درێژکرایەوە، خوێندنی باڵاش دەڵێت؛  تا ئێستا 70٪ـی دەرچوان فۆرمی زانکۆلاینیان پرکردوەتەوە.

لە راگەیەندراوێکدا، وەزارەتی خوێندنی باڵای هەرێم، رایگەیاند لەپێناو پێدانى دەرفەتى زیاتر بە دەرچوانى دوانزەى ئامادەیى بۆ ئەوانەى تا ئێستا فۆڕمى (زانکۆلاین) یان پڕنەکردوەتەوە یان تەواویان نەکردوە، بڕیاردرا ماوەى زانکۆلاین (48) سەعات درێژبکرێتەوە.

وەزارەتى خوێندنى باڵا راشیدەگەیەنێت، تا ئێستادا 70٪ـی دەرچوان فۆرمی زانکۆلاینیان پرکردوەتەوە و ئەم بڕیارەیان  لەپێناو بەرژەوەندى گشتى و پێدانى دەرفەتى زیاتر بە دەرچوانى ئەمساڵ.

ئاماژەی بەوەشکردوە،  دەرچوانى خوێندنگە نێودەوڵەتییەکان و پیشەییەکانیش بەهەمان شێوە دەتوانن سود لەم دەرفەتە وەربگرن و لەو 48 سەعاتەدا فۆرمى زانکۆلاین پڕبکەنەوە.

خوێندنی باڵا هۆشداریشدەدات، ئەمە دواین دەرفەتە و چیتر ماوەی زانکۆلاین درێژناکرێتەوە و پێویستە خوێندکاران لەماوەى ئەو 48 سەعاتەدا پەلەبکەن و تەواوى هەوڵەکانیان بخەنە گەڕ بۆ پڕکردنەوەو تەواوکردنى فۆرمى زانکۆلاین.

قوباد تاڵەبانی، لێپرسراوی مەکتەبی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال، بە ئامادەبوونی کاروان گەزنەیی، لێپرسراوی مەڵبەندی 6ـی سۆرانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەگەڵ ئەندامانی ئەنجوومەنی مەڵبەندەکە کۆبووەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی پێنجشەممە 24ـی 9ـی 2026 بەڕێوەچوو، قوباد تاڵەبانی باسی گرنگیی دەڤەری سۆرانی کرد و ئاماژەی بەوەدا، کە ئەم دەڤەرە لە دەستپێکی شۆڕشی نوێوە و تا ئێستا مەڵبەندێکی گرنگ و جێی بایەخی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە و بۆ داهاتووش یەکێتی پلانی هەیە لەم سنوورەدا پێگەی زۆر بەهێزتر ببێت.

هەر لەم چوارچێوەیەدا لێپرسراوی مەکتەبی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال بەپێویستی زانی ئەندامانی ئەنجوومەنی مەڵبەندی راسپارد ئاستی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ چین و توێژە جیاوازەکان و ناوچە جیاوازەکانی دەڤەری سۆران بەهێزتر بکەن و ببنە داکۆکیکاری سەرسەختی ماف و داواکارییە رەواکانی خەڵکی سنوورەکە، جەختیشی کردەوە کە دەبێت بە شێوەیەک هەڵسووکەوت بکەن کە هەموو خەڵکی ناوچەکە، مەڵبەندی یەکێتی بە ماڵی دووەمی خۆیان بزانن.

لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا قوباد تاڵەبانی روونیکردەوە، یەکێتی بە تەواوی پابەندە بە هەموو ئەو بەڵێنانەی بە خەڵکی کوردستانی داوە و هەر بۆیە تا ئێستاش بە هەموو تواناوە پێداگری دەکات لەسەر پێکهێنانی حکومەتێکی خزمەتگوزار و دادپەروەر لەسەر بنەمای هاوبەشیی راستەقینە.

سەبارەت بە دۆخی ئێستای یەکێتیش، لێپرسراوی مەکتەبی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال ئاماژەی بە پێگەی گرنگی یەکێتی کرد لەسەر ئاستی عیراق و ناوچەکەدا و روونیکردەوە کە لە دوای سەرۆک مام جەلالەوە هەرگیز یەکێتی وەک ئێستا پێگەی بەهێز نەبووە و بۆ هەموو پرسە گرنگەکانی کوردستان و عیراق و ناوچەکە پرس و راوێژ بە یەکێتی دەکرێت، بە جۆرێک سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی بە بەردەوامی لەگەڵ سەرکردەکانی ناوچەکە و ناوەندەکانی بڕیار لە پەیوەندیدایە.

 

لە کۆنگرەی رۆژنامەوانی دوو زلهێزەکەی جیهان، دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، ئەو بڕیارانەی ئەمڕۆ دەیدەن ئاشتیی و خۆشگوزەرانی بۆ دەیان ساڵی داهاتوو دابین دەکەن، سەرۆکی چێنیش جەختیکردەوە بە بێ هاوکاری ئەوان جآرەسەرکردنی زۆرێک لە کێشەکانی جیهان ئاسان نابێت.

پێش کۆبونەوەی سەرۆکی ئەمریکا و سەرۆکی چین کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیان ئەنجامدا و دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، لەگەڵ شی جینگپینگ گفتوگۆ لەسەر پرسگەلێکی گەورە دەکەن و زیرەکی دەستکردیش یەکێکە لە تەوەرە سەرەکییەکان.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکرد، پەیوەندییە دۆستانەی لەگەڵ سەرۆکی چێن هەیە لەسەر بنەمای رێزگرتنی یەکتر و بەرژەوەندییە گرنگەکانی هەردوو گەلی ئەمریکا  وچین، جەختیشیکردەوە ئەو بڕیارانەی ئەمڕۆ دەیدەن دەتوانن ئاشتی و خۆشگوزەرانی بۆ دەیان ساڵی داهاتوو دابین بکەن

لای خۆشیەوە، شی جینگپینگی سەرۆکی چین رایگەیاند، دەبێت پەیوەندیەکانیان لەگەڵ ئەمریکا بەهێزتر بکەن  و لاریان نییە لە کردنەویە گەشتیی ئاسمانی راستەوخۆ لە نێوان چین و ئەمریکا.

لە بارەی کێشەکانی جیهانیشەوە، سەرۆکی چین ئاماژەی بەوەکرد، رەنگە هاوکاری لەگەڵ واشنتۆن هەموو کێشەکانی جیهان چارەسەر نەکات، بەڵام زۆرێکیان بەبێ هاوکاری چین چارەسەرکردنیان قورس دەبێت.

هەروەها ئەوەشی خستەڕوو، دەرگاکانیان کراوەیە بۆ کۆمپانیا ئەمریکییەکان بۆ وەبەرهێنان، هیوادارن لە ئەمریکا مامەڵەیەکی دادپەروەرانە لەگەڵ کۆمپانیاکانی چیندا بکرێت.

میدیاکانی ئۆکراین بڵاویانکردوەتەوە، پیۆنگ یانگ رۆڵی سەرەکی هەیە لە پڕچەککردنی مۆسکۆ لە ئێستادا 25 هەزار سەرباز  و هاووڵاتیی لە روسیادا سەرقاڵی دروستکردنی درۆنن.

نەتەوەیەگرتوەکان و میدیاکانی ئۆکراینیش لە راپۆرتێکدا ئاشکرایان کردوە، 25 هەزار کەسەی کۆریای باکور، کە لە کارگە پیشەسازییەکاندا کاردەکەن موچەکانیان لەلایەن کۆریای باکورەوە دابیندەکرێت.

بە گوێرەی زانیاریی میدیاکانی ئۆکراین، ئەو 25 هەزار سەربازەی ئۆکراین، کە کار لەسەر بەرهەمهێنانی درۆن دەکەن لە ناوچەی ئابوری تایبەتی ئەلابوگا لە تاتارستانە، کە تێیدا درۆنی ئێرانی بە وەشانی نوێ تێدا دروست دەکرێتەوە.

ئاماژە بەوەشکراوە، ئەو سەربازانەی کۆریای باکور بە رەسمی وەک "خوێندکار" تۆمارکراون بۆ دەربازبوون لە سزاکانی نەتەوەیەکگرتوەکان کە دامەزراندنی کرێکارانی کۆریای باکور لە دەرەوەی وڵات قەدەغە دەکەن.

لە راپۆرتەکەدا هاتووە؛  لە ساڵی 2025 روسیا زیاتر لە 36 هەزار و 400 ڤیزەی بە هاووڵاتیانی کۆریای باکور داوە کە 35 هەزار و 800 ڤیزای بە ناوی خوێندکارانەوە بووە.

ئەمە لە کاتیكدایە، رۆژانە ئۆکراین و روسیا بە سەدان درۆن هێرش دەکەنە سەر یەکتری و بە تایبەتیش کەرتی وزەی یەکتری دەکەنە ئامانج.

سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق باس لە لیژنەیەک دەکات کە لە ئەنجومەنی نوێنەران پێکهێندراوە بۆ دابینکردنی سوتەمەنی بۆ هەرێمی کوردستان بەنرخێکی پاڵپشتیکراو هاوشێوەی پارێزگاکانی تری عیراق.

هەرێم کەمال ئاغا، سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەران لە هەژماری رەسمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک رایگەیاندووە: دوای هەوڵ و ماندوبونێکی زۆر بۆ بەدواداچوون بۆ قەیرانی سوتەمەنی بە تایبەتی ماددەی بەنزین لە عیراق و هەرێمی کوردستان و دیراسەکردنی هۆکارەکانی ئەم قەیرانە، لێژنەی نەوت و غاز لە پەرلەمانی عیراق هەستاین بە پێکهێنانی لێژنەیەکی لاوەکی سەبارەت بە تەرخانکردنی بڕی 50 هەزار بەرمیل رۆژانە لە نەوتی خاو لەلایەن وەزارەتی نەوتی حکومەتی فیدرال و رادەست کردنی بە حکومەتی هەرێمی کوردستان بە مەبەستی پاڵاوتنی و دابینکردنی سوتەمەنی بۆ هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستان بەنرخێکی پاڵپشتیکراو هاوشێوەی پارێزگاکانی تری عیراق.

 سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی دەشڵێت: راسپاردەکان لە لایەن لێژنەکەمانەوە بەرزکرایەوە بۆ سەرۆکی پەرلەمان و رایدەگەینین کە لیژنەکەمان بەردەوام دەبێت لە بە دواداچوون بۆ جێبەجێکردنی ئەم راسپاردانە.

 

راسپاردەکان بریتین لەم خاڵانەی کە لە خوارەوە هاتوون  

یەکەم: دابینکردنی سووتەمەنی بۆ پارێزگاکانی هەرێم لەلایەن کۆمپانیای دابەشکردنی بەرهەمە نەوتییەکانەوە و بڕی شایستە بۆ هەر پارێزگایەکی هەرێم هاوشێوەی ئەژمارکردنی بڕەکە بۆ هەموو پارێزگاکانی دیکەی عیراق دیاری دەکرێت.

دابەشکردنەکەش بەپێی میکانیزمی کۆمپانیای دابەشکردنی بەرهەمە نەوتییەکان بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێم دەبێت. لە حاڵەتی هەبوونی کەمی لە بڕی سووتەمەنیدا، بڕەکە بە یەکسانی بەسەر هەموو پارێزگاکاندا دابەش دەکرێت. لەم حاڵەتەدا، دابینکردنی 50 هەزار بەرمیلی رۆژانە بۆ هەرێم هەڵدەوەشێندرێتەوە و لە رێگەی کۆمپانیای سۆمۆوە هەناردە دەکرێت، هەروەها وەزارەتی سامانە سروشتییەکان بەڵێن دەدات کە بەرهەمە نەوتییەکان لە پارێزگاکانی هەرێمدا بەپێی ئەو نرخە بفرۆشێت کە لای وەزارەتی نەوتی فیدراڵی پەسەند کراوە.

دووەم: لە حاڵەتی پەسەندکردنی پێشنیازی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان بۆ زیاتکردنی نەوتی خاوی دابینکراو لەلایەن حکومەتی فیدراڵییەوە بۆ زیاتر لە 50 هەزار بەرمیلی رۆژانە، پێشنیاز دەکەین:

• لەبەرچاوگرتنی ژمارەی دانیشتووان بە ڕەچاوکردنی بارودۆخی قەیرانەکان هاوشێوەی هەموو پارێزگاکانی دیکە.
• دیاریکردنی بڕەکە لە رێگەی لیژنەیەکی تەکنیکی بەشداری کۆمپانیاکانی پاڵاوگەکان و کۆمپانیای دابەشکردنی بەرهەمە نەوتییەکان.
• فرۆشتنی نەوتی خاوی ناوخۆیی بۆ هەرێم بە هەمان ئەو نرخەی پاڵاوگەکانی پارێزگاکانی دیکەی عیراق.
• رادەستکردنی نەوتی رەش بە هەمان ئەو میکانیزمەی كه لە باقی پارێزگاکانی دیکەی عیراقدا پەیڕەو دەکرێت.
• وەزارەتی سامانە سروشتییەکان بەڵێن دەدات کە هاووڵاتییانی هەرێم بە هەمان ئەو نرخەی لە پارێزگاکانی دیکەی عیراقدا پەسەند کراوە دابین بکات.
• یەکلاکردنەوەی تێچووی پاڵاوتن لە نێوان پاڵاوگەکانی سەر بە وەزارەتی نەوتی فیدراڵی و پاڵاوگەکانی هەرێمی کوردستان لە کۆتایی هەموو ساڵێکدا بە مەبەستی دانه وه ى تێچوەکان لەلایەن وەزارەتی نەوتی فیدراڵییەوە.