هەواڵەکان
دوو منداڵ لە رانیە بەهۆی غازی سۆپاوە گیانیان لەدەستدا، کە کچ و کوڕێکی دوانەی تەمەن شەش ساڵانن.
خالید ئەحمەد پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، سەعات شەشی بەیانی ئەمڕۆ لە روداوێکی دڵتەزێندا لەگەڕەکی تیتۆکەی رانیە دوو منداڵ بەهۆی سۆپای غازەوە گیانیان لەدەستدا.
وتیشی، قوربانییەکانی روداوەکە کچێک و کوڕێکی دووانەی تەمەن شەش ساڵانن.
پەیامنێری کوردسات نیوز ئەوەشی خستەڕوو، بەپێی بەدواداچوونە سەرەتاییەکان، منداڵەکان لە کاتی خەودا بەهۆی غازی سۆپای ناوماڵەکەیان توشی خنکان بوون و پێش گەیشتنیان بۆ نەخۆشخانە گیانیان لەدەستداوە.
لەلای خۆشیەوە بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی ئیدارەی راپەڕین بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەو دوو منداڵە کە خەوتوون سۆپاکەیان نەکوژاندووتەوە، کە کورسییەک لە نزیک سۆپا گڕی گرتووە و بەهۆیەوە دوکەڵ و غاز دروست بووە و گیانیان لەدەستداوە.
سەرۆکی ئەمریکا نوێترین پێشهاتەکانی پەیوەست بە گفتوگۆکانی وڵاتەکەی لەگەڵ تاران ئاشکرا کرد و رایگەیاند، ئێران خوازیارە بۆ ئیمزاکردنی رێککەوتنێکی نوێ.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا جەختی لەوەکردەوە، گفتوگۆکانیان لەگەڵ لایەنی ئێرانی "زۆر باش" بوون و تاران هەنگاوی ناوە بۆ نیشاندانی ویستی خۆی لەپێناو گەیشتن بە رێککەوتن.
ئەوەشی خستەڕوو، کەشتیگەلێکی جەنگیی گەورەیان لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەڕێخستووە و لە چەند رۆژی داهاتوودا دەگەنە شوێنی مەبەست."
سەرۆکی ئەمریکا راشیگەیاند، رێگە نادەن ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، وتیشی: "دەمەوێت لە رێگەی رێککەوتنەوە ئەم کێشەیە چارەسەر بکەین."
جێگەی ئاماژەیە، بڕیارە لە هەفتەی داهاتووەوە گەڕێکی نوێی کۆبوونەوە و گفتوگۆکان لە نێوان هەردوولا دەستپێبکاتەوە.
ئەم لێدوانانەی ترەمپ لە کاتێکدایە کە ناوچەکە لە بارودۆخێکی هەستیاردا دەگوزەرێت و چاودێرانی سیاسیش چاوەڕێی دەرەنجامی ئەو کۆبوونەوانەن کە بڕیارە هەفتەی داهاتوو بەڕێوەبچن.
دەستەی ئۆپراسیۆنەكانی سوپای سوریا بڵاویكردەوە، وەفدێكی باڵای سوریا گەشتێكی مەیدانییان بۆ چەند ناوچەیەكی پارێزگای حەسەكە ئەنجامداوە.
دەشڵێت، ئەم سەردانە كە هاوڕێیەتی وەفدی هەسەدە ئەنجامدراوە، ئامانجی دەستپێكردنی جێبەجێكردنی مەیدانیی ئەو رێككەوتنەیە كە لە 30ی كانوونی دووەمی رابردوو لە نێوان هەردوولادا ئیمزا كراوە.
بەگوێرەی بەیاننامەكە، رێككەوتنەكە كشانەوەی هێزە چەكدارەكان لە ناوچە مەدەنییەكان بۆ خاڵە سەربازییە لەخۆ دەگرێت، لەگەڵ كردنەوەی رێگاكان، هەڵگرتنەوەی مین و لابردنی بەربەستەكان.
جەخت لەوەش دەكاتەە، بڕیارە لە چەند رۆژی داهاتوودا پڕۆسەی یەكخستنی هێزە سەربازی و كارگێڕییەكان قۆناغ بە قۆناغ دەستپێبكات.
کۆمسیۆنی ئەوروپا بڵاویکردەوە، لە کاتێکدا جەنگی روسیا بۆ سەر ئۆکراین بەرەو هەزارو500 رۆژ هەنگاو دەنێت، 20هەمین پاکێجی سزا ئابورییەکانیان دژ بە مۆسکۆ ئامادە کردووە، کە توندترین رێکارەکانی تێدایە بۆ وشککردنی سەرچاوە داراییەکانی ئەو وڵاتە.
لە پاکێجە نوێیەکەدا، یەکێتیی ئەوروپا قەدەغەی تەواوەتیی خزمەتگوزارییە دەریاییەکانی بۆ نەوتی خاوی روسیا راگەیاند، ئەمەش وادەکات دۆزینەوەی کڕیار بۆ نەوتەکەی قورستر بێت. هەروەها 43 کەشتیی دیکە خرانە لیستی سزاکانەوە کە بەشێکن لە "کەشتیگەلی سێبەر" و ژمارەیان گەیشتە 640 کەشتی؛ هاوکات رێگری دەکرێت لەوەی روسیا کەشتیی نەوتهەڵگری نوێ بکڕێت و خزمەتگوزاریی چاککردنەوەش بۆ کەشتییەکانی گواستنەوەی گازی سروشتی (LNG) قەدەغە کرا.
بۆ زیاتر لاوازکردنی بونیاتی ئابوریی روسیا، یەکێتیی ئەوروپا 20 بانکی ناوچەیی دیکەی روسیای خستە لیستی سزاکانەوە. هەروەها رێکاری توند بەرامبەر دراوە دیجیتاڵییەکان (کریتۆ) و ئەو پلاتفۆرمانە دەگیرێتەبەر کە رێگە بە مامەڵەکردن بەو دراوە دەدەن، تاوەکو روسیا نەتوانێت سزاکان بپێچێتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەو بانکانەی وڵاتی سێهەم کە هاوکاریی مۆسکۆ دەکەن لە بازرگانییە نایاساییەکاندا، سزادەدرێن.
پاکێجە نوێیەکە قەدەغەی هەناردەکردنی چەندین مادە و کەلوپەل بۆ روسیا دەگرێتەوە، لەوانە لاستیک، تراکتۆر و خزمەتگوزارییەکانی ئاسایشی ئەلیکترۆنی کە بەهاکەیان زیاتر لە 360 ملیۆن یۆرۆیە. لە بەرامبەریشدا، هاوردەکردنی کانزا و مادە کیمیاییەکان و کانزا گرنگەکان لە روسیاوە قەدەغە کرا، کە بەهاکەیان 570 ملیۆن یۆرۆ دەبێت.
بەپێی زانیارییەکانی کۆمسیۆنی ئەوروپا، داهاتی نەوت و گازی روسیا لە ساڵی 2025دا بە رێژەی 24% دابەزیوە، ئەمەش نزمترین ئاستە لە دوای ساڵی 2020وە. بۆ پاڵپشتیکردنی ئۆکراین، ئەنجومەنی ئەوروپا قەرزێکی 90 ملیار یۆرۆیی بۆ کیێڤ پەسەند کرد، تاوەکو بتوانێت بەرگری لە سەروەریی خاکی خۆی بکات.
سەرۆکایەتی کۆماری عیراق، پەیامێکی هاوخەمی ئاڕاستەی حکومەت و گەلی پاکستان کرد بەهۆی ئەو هێرشە تیرۆرستییەوە کە کرایە سەر مزگەوتێکی نوێژخوێنانی وڵاتەکە و دەڵێت: هەڵوێستی نەگۆڕمان بۆ پەرپەرچدانەوەی هەموو جۆرەکانی تیرۆر و توندوتیژی و توندڕەوی دووپاتدەکەینەوە.
دەقی راگەیەندراوەکەی سەرۆکایەتی کۆمار:
سەرۆکایەتی کۆمار بە توندی ئیدانەی ئەو پەلامارە تیرۆریستییە قێزەونە دەکات کە نوێژخوێنانی لە ناو مزگەوتێکی پاکستان کردە ئامانج و لە ئەنجامدا ژمارەیەک شەهید و برینداری لێکەوتەوە کە پەلامارەکە پێچەوانەی هەموو بەهایەکی مرۆیی بوو.
وێڕای هاوخەمی قووڵ و دڵسۆزانەمان ئاراستەی کەسوکاری شەهیدان دەکەین، هیوای زوو چاکبوونەوە بۆ برینداران دەخوازین، هاوسۆزی تەواومان لەگەڵ حکومەت و گەلی دۆستی پاکستان دووپاتدەکەینەوە و هاوکات هەڵوێستی نەگۆڕمان بۆ پەرپەرچدانەوەی هەموو جۆرەکانی تیرۆر و توندوتیژی و توندڕەوی دووپاتدەکەینەوە.
هەروەها داوای بەهێزکردنی هاریکاری نێودەوڵەتی و ئیقلیمی دەکەین بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەم بەڵا مەترسیدارە، چەسپاندنی بەهاکانی لێبوردەیی و پێکەوەژیانی ئاشتیانە و پاراستنی مافی مرۆڤ بۆ ژیان و ئاسایش و ئازادی رادەربرین دوپات دەکەینەوە.
سەرۆکایەتی کۆماری عێراق
٦ی شوباتی ٢٠٢٦
ئەمڕۆ هەینی، 6ی شوباتی 2026، گەڕی یەکەمی دانوستانە ئەتۆمییە ناڕاستەوخۆکانی نێوان ئێران و ئەمریکا بە نێوەندگیریی عومان لە مەسقەت بەڕێوەچوو؛ عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران پاش کۆبوونەوەکان رایگەیاند کە دانوستانەکان دەستپێکردنێکی باش بوون.
عەباس عراقچی لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا ئاشکرایکرد؛ "چەندین خولی دانوستانی ناڕاستەوخۆ بەڕێوەچوون و تێیدا تێڕوانین و نیگەرانییەکانی هەردوو لامان ئاڵوگۆڕ کرد." ئاماژەی بەوەش کرد کە ماف و بەرژەوەندییەکانی ئێران لە کەشێکی زۆر باشدا خرانە روو.
وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بە دۆخی دوای جەنگە 12 رۆژییەکەی مانگی حوزەیرانی رابردوو کرد و وتی: "ئێستا لە قۆناغێکداین کە دوای ئەو جەنگەی بەڕێمانکرد، جارێکی دیکە پڕۆسەی گفتوگۆ دەست پێ دەکاتەوە؛ بێ متمانەیی ئاستەنگێکی قورسە لەبەردەم دانوستانەکان و دەبێت بەسەر ئەم بێ متمانەییەدا زاڵ بین."
عراقچی جەختی کردەوە کە بڕیار دراوە دانوستانەکان بەردەوام بن، بەڵام چۆنیەتیی بەردەوامبوون و هەنگاوەکانی داهاتوو پەیوەستن بەو راوێژانەی کە شاندی هەردوو وڵات لەگەڵ پایتەختەکانیاندا ئەنجامی دەدەن، تاوەکو بڕیاری کۆتایی لەسەر بونیاتی رێککەوتنەکە بدەن.
ئەمە یەکەمین دیداری رەسمیی دیپلۆماسییە لە نێوان تاران و واشنتن لە دوای پێکدادانە سەربازییەکانی هاوینی رابردوو، کە جیهان بە بایەخەوە چاوەڕێی ئەنجامەکانی دەکات بۆ پاراستنی سەقامگیریی ناوچەکە.
مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، کۆتاییهاتنی رێککەوتنی "ستارتی نوێ"ی بۆ کەمکردنەوەی چەکی ئەتۆمی راگەیاند و جەختی کردەوە کە واشنتن چیتر مەرجێک قبوڵ ناکات زیان بە بەرژەوەندییەکانی بگەیەنێت.
رۆبیۆ لە پەیامێکدا ئاماژەی بەوە کرد، لە 5ی شوباتی 2026، رێککەوتنی "ستارتی نوێ" (New START) بەسەرچوو. وتیشی: "ئەم رێککەوتنە لە سەردەمێکی جیاوازدا و بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئاستەنگێکی جیاواز بونیات نرابوو، بۆیە ئێستا چیتر خزمەت بە ئامانجەکانی ناکات."
وەزیری دەرەوە جەختی کردەوە کە هەرچەندە ئەمریکا خواستی راستەقینەی بۆ کەمکردنەوەی هەڕەشە ئەتۆمییە جیهانییەکان هەیە، بەڵام "هیچ مەرجێک قبوڵ ناکەین کە زیان بە ویلایەتە یەکگرتووەکان بگەیەنێت، یان چاوپۆشی لە جێبەجێنەکردنی پابەندییەکان بکەین تەنیا لەپێناو ئەوەی بڵێین گەیشتوینەتە رێککەوتن."
مارکۆ رۆبیۆ ئاماژەی بەوەش کرد، ئەمریکا پێوەرێکی باڵا بۆ هەموو ئەو وڵاتانە دادەنێت کە هاوتای ئەوان خاوەنی چەکی ئەتۆمین و وتی: "ئێمە هەمیشە لە پێگەی هێزەوە دانوستان دەکەین."
رێککەوتنی "ستارتی نوێ" کۆتا رێککەوتنی گەورەی نێوان ئەمریکا و روسیا بوو بۆ سنووردارکردنی کڵاوە ئەتۆمییە ستراتیژییەکانی هەردوو وڵات، کە ئێستا بە رەسمی کۆتایی هاتوە.
بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، رەتیکردەوە جێفری ئیپستاین، ملیاردێری کۆچکردووی ئەمریکی هیچ پەیوەندییەکی بە کارکردن بۆ دەوڵەتی ئیسرائیلەوە هەبووبێت و هێرشی توندیش دەکاتە سەر ئیهود باراک.
ناتانیاهۆ لە پەیامێکدا لە پلاتفۆرمی (X) نوسیویەتی، ئەو پەیوەندییە نزیک و نائاساییەی لە نێوان جێفری ئیپستاین و ئیهود باراکدا هەبووە، نیشانەی ئەوە نییە کە ئیپستاین کاری بۆ ئیسرائیل کردبێت، بەڵکو: "ئەوە رێک پێچەوانەکەی دەسەلمێنێت."
سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا هێرشی توندی کردە سەر ئیهود باراک و رایگەیاند، باراک هێشتا لە شکستەکەی لە هەڵبژاردنەکانی زیاتر لە 20 ساڵ لەمەوبەردا گیری خواردووە؛ هەروەها تۆمەتباری کرد بەوەی چەندین ساڵە بە شێوەیەکی وەسواسییانە هەوڵ دەدات بونیاتی دیموکراسیی ئیسرائیل تێکبدات، ئەمەش لەرێگەی کارکردن لەگەڵ "چەپە رادیکاڵە دژە زایۆنیزمەکان" بۆ رووخاندنی حکومەتی هەڵبژێردراوی ئیسرائیل.
ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەش کردووە، باراک بە شێوەیەکی رەسمی و لە پشت پەردەشەوە خەریکی ئەنجامدانی چەندین چالاکییە بۆ لاوازکردنی حکومەت، لەوانە هاندانی خۆپیشاندانە جەماوەرییەکان، دروستکردنی پشێوی و بڵاوکردنەوەی هەواڵ و گێڕانەوەی نادروست لە میدیاکاندا.
ئەم لێدوانانەی ناتانیاهۆ لە کاتێکدایە کە دۆسیەی جێفری ئیپستاین و پەیوەندییەکانی لەگەڵ سەرکردە و کەسایەتییە جیهانییەکان، جارێکی دیکە بوەتە رۆژەڤی میدیاکان و مشتومڕی زۆری لە ناوخۆی ئیسرائیلیش لێکەوتووەتەوە.
وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا دەڵێت، ئامادەیە بۆ گرتنەبەری هەر رێوشوێنێكی پێویست تاكو نوری مالكی جارێكی تر نەبێتەوە بە سەرۆك وەزیرانی عیراق.
وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا لە لێدوانێكیدا بۆ میدیایەكی عیراقی ئاماژەی بەوەداوە، هۆشداری توند و راستەوخۆیان داوە بە عیراق لە دووبارەبوونەوەی سیناریۆكانی حكومڕانی پێشووتر لە عیراق، بە دیاریكراویش حكومڕانی مالكی كە عیراقی بەرەو فەقیری و ئاژاوەگێڕی سەرتاسەری بردووە، نابێت رێگە بە دووبارەبوونەوەی ئەو بدرێتەوە.
ئەوەشی خستووەتەڕو، ئامادەن بۆ گرتنەبەری هەر رێوشوێنێكی پێویست تاكو نوری مالكی جارێكی تر نەبێتەوە بە سەرۆك وەزیرانی عیراق.
ئەو وەزارەتە دەشڵێت، حكومڕانی مالكی زیان بە پەیوەندی و بەرژەوەندییە هاوبەشەكانی نێوان ئەمریكا و عیراق دەگەیەنێت، بەوپێیەش سیاسەتی ئێستای ئەمریكا وادەخوازێت حكومەتی عیراق توانای كاری پێكەوەیی لەگەڵ ئەمریكا هەبێت.
ئەوەش لەكاتێكدایە، چوارچێوەی هەماهەنگی پێداگرە لەسەر كاندیدكردنی نوری مالكی بۆ پۆستی سەرۆك وەزیرانی داهاتووی عیراق.
دارایی عیراق نەمانی پارە لە گەنجینەكاندا بۆ دابینكردنی موچە رەتدەكاتەوە و ئاماژەی بەوەكردووە، موچەی خانەنشینان و فەرمانبەران مسۆگەرە و لەكاتی خۆیدا خەرجدەكرێت.
وەزارەتی دارایی عیراق رایگەیاند، ئەو هەواڵانەی لە سۆشیاڵ میدیاكاندا بڵاوكراونەتەوە و باس لەوەدەكەن گەنجینەكانی عیراق پارەیان تێدا نەماوە، تەنها دەنگۆن و دوورن لە راستییەوە.
جەختی لەوەشكردووەتەوە، موچەی مانگەكانی داهاتوو مسۆگەرە و لەكاتی خۆیاندا بە بڕیاری رەسمی خەرجدەكرێن.
داواش لە میدیاكان دەكات، ئەو زانیارییانە تەنها لە لایەنی رەسمی وەربگرن و بڵاوی بكەنەوە و نەبنە هۆكاری دروستكردنی دڵەڕاوكێ و نیگەرانی لەلای هاووڵاتیان.
شوێنی دانوستانە ئەتۆمییەکانی نێوان ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، کە بڕیار بوو لە ئەنکەرە بەڕێوەبچێت، بۆ شاری مەسقەت گۆڕدرا؛ ئەمەش دوای فشارێکی زۆری سەرکردە عەرەب و موسڵمانەکان بۆ رێگری لە کشانەوەی واشنتن لە کۆبوونەوەکە.
سەرچاوە ئەمریکییەکان بە ماڵپەڕی "ئەکسیۆس"یان راگەیاندووە، سەرەتا ئیدارەی ئەمریکا داوای تارانی بۆ گۆڕینی شوێن و شێوازی دانوستانەکان رەتکردووەتەوە و بە توندی پێی راگەیاندوون: "یان ئەمە یان هیچ". بەرپرسێکی ئەمریکی دەڵێت، ئێران لە وەڵامدا وتبووی: "باشە، کەواتە هیچ". بەڵام دواتر 9 دەوڵەتی ناوچەکە پەیوەندییان بە ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکاوە کردووە و داوایان کردووە لە دانوستانەکان نەکشێتەوە و دەرفەت بە هەوڵە دیپلۆماسییەکان بدات
رۆژنامەی "نیویۆرک تایمز" ئاماژەی بەوە کردووە، تاران نیگەران بووە لەوەی ئەگەر کۆبوونەوەکە لە ئەنکەرە و بە بەشداریی وڵاتانی ناوچەکە وەک چاودێر بەڕێوەبچێت، وا نیشانی بدات کە ئێران "ناچارکراوە" بە دانوستان لەبەردەم هەموو ناوچەکەدا، نەک وەک گفتوگۆیەکی رەسمی و یەکسان لەگەڵ واشنتن؛ هەر بۆیە مەسقەت وەک شوێنێکی گونجاوتر هەڵبژێردرا.
رەزا غەبیشاوی، شرۆڤەکاری سیاسی بە میدیا عەرەبییەکانی راگەیاندووە، مەسقەت بۆ ئێران زۆر باشترە لە ئەنکەرە، چونکە تورکیا رکابەری ناوچەیی ئێرانە، بەڵام عومان وەک نێوەندگیرێکی بێلایەن و جێگەی متمانە تەماشا دەکرێت. ئاماژەی بەوەش کرد کە ئێران دەیەوێت ئەو عەقڵیەتەی ئەمریکا بگۆڕێت کە پێی وایە دەتوانێت "دانوستانی خۆبەدەستەوەدان" بەسەر تاراندا بسەپێنێت.
موختار حەداد، شارەزای دۆسیەی ئێران پێی وایە، هەڵبژاردنی مەسقەت بۆ ئەوەیە کە دانوستانە نوێیەکان ببنە بەردەوامیی ئەو پڕۆسەیەی 8 بۆ 9 مانگ لەمەوبەر لە عومان دەستیپێکردبوو. وتیشی، ئامانجی سەرەکی گەڕانەوەیە بۆ ئەو ئەنجامانەی کە پێش جەنگە 12 رۆژییەکەی حوزەیرانی رابردوو هەردوولا لەسەری نزیک ببوونەوە.
ئێستا کە ئەمریکا و ئێران لەو وڵاتە لە دانوستانی ناراستەوخۆدان و گفتوگۆکان بەرەو پێشدەچن، عەمان وەک وڵاتێکی بێ لایەن لە نێوانیاندا و وەک مێزی کۆکەرەوەی هەمووان دەبینرێت و جیهانیش چاوەڕوانی ئەنجامەکانی ئەم کۆبوونەوەیە دەکات.
سولتاننشینی عومان؛ بونیاتێکی سیاسی لەسەر بنەمای بێلایەنی و نێوەندگیری
سولتاننشینی عومان کە دەکەوێتە رۆژهەڵاتی نیمچە دوورگەی عەرەبی، یەکێکە لە سەقامگیرترین وڵاتانی ناوچەکە لە رووی سیاسییەوە. سیستمى حوکمڕانی لەم وڵاتەدا پادشایەتییەکی رەسمییە و دەسەڵاتەکان لە دەستی "سولتان"دا کۆکراونەتەوە.
لە رووی سیاسییەوە، عومان بە "سویسرا"ی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەناسرێت. سیاسەتی رەسمیی وڵاتەکە لەسەر بنەمای "دۆستایەتی لەگەڵ هەمووان و دەستوەرنەدان لە کاروباری کەس" بونیات نراوە. ئەمەش وای کردووە عومان ببێتە جێگەی متمانەی هەموو لایەنە ناکۆکەکان؛ بۆ نمونە، عومان پەیوەندییەکی توندوتۆڵی لەگەڵ ئەمریکا و وڵاتانی ئەوروپا هەیە، هاوکات هاوبەشێکی نزیکی ئێرانیشە.
شاری مەسقەت، پایتەختی رەسمیی وڵاتەکەیە و ناوەندی بڕیاری سیاسی و کارگێڕییە. ئەم شارە مێژوویەکی دێرینی هەیە و بەهۆی پێگە جوگرافییەکەیەوە کە دەڕوانێتە سەر دەریای عومان، بایەخێکی ستراتیژیی گەورەی هەیە. مەسقەت لە چەند دەیەی رابردوودا بوەتە مەیدانی گرنگترین رێککەوتنە نهێنی و رەسمییەکان، بەتایبەت لە دۆسیە ئەتۆمییەکەی ئێران و هەوڵەکان بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگەکانی ناوچەکە.
عومان رۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە نێوەندگیری نێوان واشنتن و تاران، هەروەها لە دۆسیەی جەنگی یەمەن و کێشە ناوخۆییەکانی وڵاتانی کەنداویشدا هەمیشە وەک لایەنێکی ناوبژیوان دەردەکەوێت. ئەم پێگەیە وای کردووە کە مەسقەت ببێتە "پەناگەیەکی ئارام" بۆ دیپلۆماتکاران تاوەکو لە کاتە هەستیارەکاندا، دوور لە ململانێ سەربازییەکان، بگەنە رێککەوتن.
لە رووی ئابورییەوە، حکومەتی عومان پلانێکی درێژخایەنی بە ناوی "عومان 2040" داڕشتووە، کە ئامانجی کەمکردنەوەی پشتبەستنە بە نەوت و پەرەپێدانی کەرتەکانی گەشتیاری و پیشەسازی، تاوەکو ژیانێکی باشتر بۆ هاووڵاتییان دابین بکات.
هاوکات لەگەڵ بەڕێوەچوونی دانوستانەکانی مەسقەت لە نێوان تاران و واشنتن، وڵاتی چین پشتگیریی خۆی بۆ ئێران دووپات کردەوە و رایگەیاند، دژی هەر جۆرە فشار و ستەمکارییەکی تاک لایەنەیە بۆ سەر ئەو وڵاتە.
لە راگەیەندراوێکی رەسمیی وەزارەتی دەرەوەی چیندا هاتوە، پەکین "پاڵپشتی لە ئێران دەکات بۆ پاراستنی سەروەری، ئاسایش، کەرامەتی نیشتمانی و ماف و بەرژەوەندییە رەواکانی". هەروەها چین دژایەتیی خۆی بۆ ئەو جۆرە سیاسەتانە دەربڕیوە کە بە "ستەمکاریی تەنیا لایەنە" ناوی بردوون.
رۆژی پێنجشەممە، میاو دیو، یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی چین لەگەڵ کازم غەریب ئابادی، هاوتا ئێرانییەکەی لە پەکین کۆبوەوە. لە دیدارەکەدا بارودۆخی ناوخۆیی ئێران تاوتوێ کراوە. هاوکات لۆو بین، یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی چین بە وەفدی ئێرانیی راگەیاندوە، چین "پاڵپشتی لە مافی رەوای ئێران دەکات بۆ بەکارهێنانی وزەی ئەتۆمی بۆ مەبەستی ئاشتییانە".
وەزارەتی دەرەوەی چین جەختی کردوەتەوە کە پەکین دژی هەڕەشەی بەکارهێنانی هێز و سەپاندنی سزا ئابورییەکانە بۆ سەر تاران. ئاماژە بەوەش کراوە کە چین بەردەوام دەبێت لە هەوڵەکانی بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێکی گونجاو بۆ دۆسیەی ئەتۆمیی ئێران، بە جۆرێک کە هاوسەنگی و بەرژەوەندیی هەموو لایەک بپارێزێت.
ئەم هەڵوێستەی چین لە کاتێکدایە کە هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە رێگەی دانوستانەکانی مەسقەتەوە بەردەوامییان هەیە.
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ساڵیادی راگەیاندنی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان پەیامێکی بڵاوکردەوە و رایگەیاند، یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان وەک هێزێکی میانڕەو، هەمیشە بەشێک بوون لە چارەسەر و پاراستنی تەبایی و برایەتی لە هەرێمەکەماندا.
دەقی پەیامەکەی سەرۆک بافڵ...
بەڕێز مامۆستا سهڵاحهدین محەمەد بههائهدین، ئەمینداری گشتیی یهكگرتووی ئیسلامی كوردستان
بەڕێزانمان لە سەرکردایەتی و برایان و خوشکانمان لە یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان.
سڵاوی خودای گەورەتان لێبێت
لەیادی سی و دووهەمین ساڵەی راگەیاندنی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان، پیرۆزبایی گەرمتان لێدەکەم و هیوای سەرکەوتنی زیاترتان بۆ دەخوازم.
لەم رۆژەدا بەڕێزو پێزانینەوە لە رۆڵی جەنابتان و یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان دەڕوانین، وەک هێزێکی میانڕەو کە هەمیشە بەشێک بوون لە چارەسەر و پاراستنی تەبایی و برایەتی لە هەرێمەکەماندا.
لەم بۆنەیەدا دووپات لە گەشەپێدانی پەیوەندییەکان و هەماهەنگی و هاریکاری زیاتر لەنێوانمان دەکەینەوە لە پێناو کارکردنمان بۆ زیاتر خزمەتکردنی خەڵکە خۆشەویستەکەمان و پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکان و بنیادنانی حکومڕانییەکی دادپەروەر و خزمەتگوزار.
هەر شاد و سەربەرز و سەرکەوتووبن
بافڵ جەلال تاڵەبانی
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
ئەمڕۆ هەینی، لە شەقامی سالمی شاری سلێمانی و لە بەردەم پەروەردەی رۆژئاوا، روداوێکی سەختی هاتوچۆ لە نێوان دوو ئۆتۆمبێلدا رویدا و بەهۆیەوە گیانلەدەستدانی کەسێک و برینداربوونی چەند کەسێکی لێکەوتەوە.
بەپێی زانیارییەکانی رێباز هیوا پەیامنێری کوردسات نیوز، لە ئەنجامی ئەم روداوەدا یەکێک لە سەرنشینەکان گیانی لەدەستداوە و 3 سەرنشینی دیکەش بە سەختی بریندار بوون و بۆ وەرگرتنی چارەسەر رەوانەی نەخۆشخانە کراون.
شایەتحاڵانی روداوەکە بە پەیامنێری کوردسات نیوزیان راگەیاندووە؛ یەکێک لە ئۆتۆمبێلەکان خێراییەکی لەرادەبەدەری هەبووە؛ دوای پێکدادانەکەش دەرکەوتووە کە گێچی خێرایی ئۆتۆمبێلەکە لەسەر 180 کم وەستاوە.
تیمەکانی هاتوچۆ گەیشتوونەتە شوێنی روداوەکە و لێکۆڵینەوەیان بۆ دیاریکردنی هۆکارەکان و چۆنیەتیی روداوەکە دەستپێکردووە.
بەرپرسێکی باڵای کۆریای باشور رایگەیاند، چاوەڕوان دەکرێت لە چەند رۆژی داهاتوودا هەندێک پێشکەوتن لە دۆسیەی کۆریای باکووردا بێتە ئاراوە.
ئەم لێدوانانەی ئەو بەرپرسە کۆرییە لە دیدارێکدا لەگەڵ رۆژنامەنوسان لە واشنتن هات، لە کاتێکدا دەنگۆی ئەوە هەیە کە ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا هەوڵ دەدات لە مانگی نیسانی داهاتوودا و لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ وڵاتی چین، لەگەڵ کیم جۆنگ ئون، رێبەری کۆریای باکوور کۆببێتەوە.
بەرپرسە باڵاکەی کۆریای باشور رونیکردەوە: "رەنگە لە رۆژانی داهاتوودا پێشکەوتنی نوێ رووبدات، کە پێشکەوتنێکی گەورە نابێت، بەڵکو تەنیا نیشانەیەکی نییەتپاکی دەبێت و دەکرێت ببێتە بونیاتێکی سەرەتایی بۆ دەستپێکردنەوەی دیپلۆماسی لەگەڵ کۆریای باکوور."
لە کۆتایی قسەکانیدا، ئەو بەرپرسە ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم جوڵانە ناگەنە ئاستی دانوستانی رەسمی لە نێوان ئەمریکا و کۆریای باکووردا، چونکە لە ئێستادا پیۆنگیانگ هیچ بایەخێک بە دیپلۆماسی نادات، نە لەگەڵ سیئۆل و نە لەگەڵ واشنتن.
دواجار واشنتۆن بێدەنگیی لەبارەی رێككەوتنی ئەتۆمی نیو ستارت لەنێوان وڵاتەكەی و روسیا شكاند و سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، پێویستیان بە نوێكردنەوەی ئەو پەیماننامەیە نییە.
دوێنێ پێنجشەممە، وادەی گەورەترین رێككەوتننامەی سنورداركردنی بڵاوبوونەوەی چەكی ئەتۆمی نێوان ئەمریكا و روسیا كۆتاییهات و بێدەنگی واشنتۆن لەو بارەیەوە نیگەرانی دروست كردبوو، تا ئەو كاتەی شەوی رابردوو دۆناڵد ترەمپی سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، چیتر پێویستیان بەوە نییە پەیماننامەی نیو ستارت نوێ بكەنەوە، داواشی لە روسیا كرد، رێككەوتنێكی نوێ و باشتر ئەنجام بدەن.
ترەمپ لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ئێكس ئاماژەی بەوە كردووە، پێویستە داوا لە پسپۆڕانی ئەتۆمی وڵاتەكەیان بكەن، كار لەسەر رێككەوتنێكی نوێ بكەن كە بتوانن لە داهاتوودا بەردەوامی پێبدەن.
سەرۆكی ئەمریكا رێككەوتننامەی نیو ستارت بە رێككەوتنێكی خراپ ناو دەبات و دەڵێت: نیو ستارت بە جدیی پێشێل دەكرێت.
ئەمەش لە كاتێكدایە، روسیا پێنج مانگ بەر لە كۆتاییهاتنی رێككەوتننامەكە خواستی خۆی بۆ نوێكردنەوەی پشانداوە و لە دوایین لێدوانیشیدا، وتەبێژی كۆشكی كرملن رایگەیاند، سەرەڕای كۆتاییهاتنی پەیماننامەكە بەڵام وەك هێزێكی ئەتۆمی بەرپرسیار هەڵسوكەوت دەكەن.
دواجار واشنتۆن بێدەنگیی لەبارەی كۆتاییهاتنی وادەی رێككەوتنی ئەتۆمی نیو ستارت لەنێوان وڵاتەكەی و روسیا شكاند.