سەرۆكی ئەمریكا جارێكی تر هەڕەشەی هێرشكردنەسەر ئێران و روخانی دەسەڵاتەكەی دەكات. 

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە چاوپێككەوتنێكدا لەگەڵ گۆڤاری تایمی ئەمریكی رایگەیاند، دەسەڵاتی ئێران دەروخێنێت لە پێناوی هێنانەدی ئاشتی لە جیهاندا و خۆی ناو ناوە سەرۆكی ئاشتی.

دەشڵێت، تائێستا بڕیاری نەداوە جەنگەكە بوەستێت و چاوەڕێی كاتێكی دیاریكراو دەكات بۆ دەستپێكردنەوە جەنگ. 

وتیشی، سوپای ئەمریكا بەهۆی بۆردومانی بنكە ئەتۆمییەكانی ئێرانەوە یۆرانیۆمی وڵاتەكەی خستوەتە ژێر خۆڵ و ناتوانرێت جارێكی تر دەستی پێبگات. 

ترەمپ راشیگەیاند، 159 كەشتی ئێران نقومكراون و رادار و سیستمی بەرگری وڵاتەكە بە تەواوی تێكشكاون و بەهۆی گەمارۆی سوپای ئەمریكاوە ئێران هیچ چالاكییەكی لە بەندەرەكانی نەماوە. 

 

سەرۆكی روسیا رایگەیاند، پێشنیازی گواستنەوەی بەشێك لە یۆرانیۆمی ئێران بۆ روسیا هێشتا ماوە و ئامانجی ئەم پێشنیازە هێوركردنەوەی رەوشەكە و لابردنی سزاكان و كردنەوەی گەروی هورمزە. 

ڤلادیمیر پوتن سەرۆكی روسیا رایگەیاند، مۆسكۆ دژی جەنگە و داوای چارەسەری ئاشتییانە بۆ هەمو كێشەكان دەكات و پێشنیازی وڵاتەكەی بۆ گواستنەوەی یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێران بۆ خاكی روسیا هێشتا لەسەر مێزی دانوستانە.

وتیشی، ئەم پێشنیازە پێشتر باسكراوە و لەسەرەتای ئەمساڵدا ئێران، ئەمریكا و ئیسرائیل رەزامەند بون، بەڵام دواتر ئەمریكا هەڵوێستی خۆی گۆڕی و روسیا ئامادەیە هاوكاری دۆسیەی ئەتۆمی بكات و ئامانج لێی كۆتایی هاتنی جەنگە.
پوتن هیوای خواست سزاكانی سەر ئێران لاببرێن و و گەروی هورمز بكرێتەوە و چیتر هاتوچۆی كەشتییەكان لە گەروەكە سنوردار نەكرێت.

 

پێنتاگۆن گرێبەستێکی 24.4 ملیار دۆلاریمان بۆ پڕکردنەوەی پاشەکەوتی موشەکی ئیمزاکرد.

وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا (پێنتاگۆن) رایگەیاند کە گرێبەستێکی گەورەی بە بڕی 24.4 ملیار دۆلار لەگەڵ کۆمپانیای پیشەسازیی سەربازیی «رایسیۆن» ئیمزا کردووە. ئامانج لەم هەنگاوە خێراکردنی بەرهەمهێنانی موشەکە بەرگرییەکانی جۆری «ئێس ئێم-6» (SM-6)ـە بۆ پڕکردنەوەی ئەو کورتبەندانەی کە لە پاشەکەوتی سەربازیدا دروست بوون.

بەپێی راگەیەندراوی وەزارەتەکە، گرێبەستەکە بۆ ماوەی پێنج ساڵە و توانای درێژکردنەوەی بۆ دوو ساڵی تریشی هەیە، ئەمەش دەستەبەریی پێویست بۆ بەهێزکردنی زنجیرەی دابینکردن و هێزی کار دابین دەکات.

پێنتاگۆن ئاماژەی بەوەش داوە کە ئەم هەنگاوە دوای ئەوە دێت جەنگەکەی 28ی شوباتی ڕابردووی ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئێران، بەشێکی زۆر لە پاشەکەوتی موشەکیی ئەمریکای بەكار هێناوە و کێبڕکێی دابینکردنەوەی خێرای لاواز کردووە.

لای خۆیەوە، مانگی رابردوو پشکنەری گشتیی پێنتاگۆن ڕایگەیاندبوو کە بەکاربردنی موشەکەکان لە ئۆپەراسیۆنی ناسراو بە «تووڕەیی داستانی» (Operation Epic Fury) بووەتە هۆی کەمبوونی پاشەکەوتی ستراتیژی. هاوکات، نووسینگەی بودجەی کۆنگرێس هۆشداریی داوە کە ئەم دۆخە ئەمریکا بۆ چەندین ساڵ بە پاشەکەوتێکی کەمەوە دەهێڵێتەوە.

رۆژی یەکشەممە ئەنجامی زانکۆلاین بۆ دەرچووانی قۆناغی 12ـی ئامادەیی رادەگەیەنرێت.

وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستیی هەرێمی کوردستان ئاشکرایکرد، رۆژی یەکشەممە 4ـی10ـی2026، لە کۆنفڕانسێکی رۆژنامەوانیدا ئەنجامەکانی وەرگرتنی دەرچووانی قۆناغی 12ـی ئامادەیی لە زانکۆ و پەیمانگاکان بۆ ساڵی خوێندنی '2026-2027 ئاشکرا دەکرێت.

ئاماژەی بەوەشکرد، راستەوخۆ دوای راگەیاندنی ئەنجامەکان، پرۆسەی خوێندنی قۆناغی یەکەم لە زانکۆکان دەستپێدەکات.

وەزارەتی خوێندنی باڵا داواش لە وەرگیراوان دەکات بە زووترین کات پەیوەندی بە زانکۆکانیانەوە بکەنبۆ تەواوکردنی مامەڵەکانیان، جەختیشی کردەوە کە تەواوی زانکۆکان ئامادەکارییان کردووە بۆ پێشوازیکردن لە خوێندکارانی نوێ.

سەرۆك وەزیرانی عیراق پێشوازی لە هەڵوێستی ئەو گروپانە كرد كە پابەندبوونی خۆیان بە پرسی چەكەوە راگەیاندووە و دەشڵێت، یەكگرتنی هێزەكانی پێشمەرگە گرنگە بۆ یەكخستنی بڕیاری ئەمنی و سەربازی.

عەلی زەیدی، سەرۆك وەزیرانی عیراق لە كۆنگرەی سەروەری عیراق رایگەیاند، هەوڵی عیراقیەكان هاتوەتەدی و گوزارشت لە بڕیاری گەل و بوونی دەوڵەت دەكات و پێزانینیان هەیە بۆ گروپانەی پابەندبوونی خۆیان بۆ دانانی چەك هەیە.

دەشڵێت، سەروەری عیراق بەدیهات بە كشانەوەی تەواوی هێزە بیانیەكان و كۆتاییهاتنی تەواوی ئەركی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە عیراق و رێككەوتن لەسەر كشانەوەی هێزەكانی توركیا و پەكە.

وتیشی، یەكگرتنی هێزەكانی پێشمەرگە گرنگە بۆ بەهێزكردنی بڕیاری ئەمنی و سەربازی و كۆتاییهێنان بە بوونی ئۆپۆزسیۆنی بیانی چەكدار لە خاكی عیراق و رێگەنەدان بە بەكارهێنانی خاكی عیراق دژی وڵاتانی دراوسێ یەكێكی تر بوو لە دەستكەوتەكان.

راشیگەیاند، دەستدەكەن بە دروستكردنی سیستمێكی بەرگری ئاسمانی نیشتمانیی یەكگرتوو بۆعیراق.

جێگری سەرۆکی شانەی راگەیاندنی ئەمنیی عیراق  جەخت دەکاتەوە، هێزە ئەمنییەکانی عیراق توانای تەواویان هەیە بەبێ پشت بەستن بە هێزەکانی هاوپەیمانان ئاسایش و سەقامگیریی وڵات بپارێزن.

لیوا تەحسین خەفاجی، جێگری سەرۆکی شانەی راگەیاندنی ئەمنیی عیراق لەمیانی بەشداریکردنی لە ستۆدیۆی 8ـی کوردسات نیوز رایگەیاند، عیراق لە توانایدایە بەبێ هێزەکانی هاوپەیمانان پارێزگاری لە ئاسایشی خۆی بکات، وتیشی، چەکدارانی داعش هیچ مەترسییەک لەسەر عیراق و هەرێمی کوردستان دروست ناکەن و کۆنتڕۆڵ کراون.

سەبارەت بە هەماهەنگی لەگەڵ هێزەکانی پێشمەرگە، لیوا تەحسین خەفاجی ئاشکرایکرد، بەردەوام لە هەماهەنگیی بەهێزداین لەگەڵ هێزەکانی پێشمەرگە و هێزە ئەمنییەکانی هەرێم بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر.

ئاماژەی بەوەشکرد، سوپای عیراق هیچ هەنگاوێک لە ناوچە جێناکۆکەکاندا بەبێ هەماهەنگی لەگەڵ هەرێمی کوردستان نانێت.

سەبارەت بە روداوەکەی پردێ کە دوو گەنجی کورد شەهیدبوون، جێگری سەرۆکی شانەی راگەیاندنی ئەمنیی عیراق ئەوەی خستەڕوو، رێکارەکان بەردەوامن و لە زووترین کاتدا ئەنجامی لێکۆڵینەوەکانی روداوەکەی پردێ بۆ رای گشتی ئاشکرا دەکرێن.

لەبارەی ڕێکارەکانی تایبەت بە چەکدانانی گروپەکان چەکدارەکان رایگەیاند، بە شێوازێکی باش و بەپێی پلانەکان ئەو پڕۆسەیە بەڕێوەدەچێت.

سەرۆکی روسیا هۆشداریی بەکارهێنانی چەکی کۆمەڵکوژ و ئەتۆمی دەدات و رایدەگەیەنێت، لە ئەگەری هەر هێرشێک بۆ سەر کاڵینینگراد، سەرجەم چەکەکانیان بەکاردێنن.

ڤلادیمێر پوتن سەرۆکی روسیا رایگەیاند، ئەستەمە بە دڵنیاییەوە بگوترێت چەکی کۆمەڵکوژ هەرگیز بەکارناهێنرێت، جەختیشی لەسەر پێویستیی رێگریکردن لە رودانی سناریۆیەکی لەو شێوەیە کردەوە.

پوتن لە میانی وتارێکیدا لە کۆڕبەندی "ڤالادای" بۆ شارەزایانی نێودەوڵەتی لە موسکۆ وتی، "ئایا دەتوانین دڵنیا بین لەوەی ئەم چەکە هەرگیز بەکارنایەت؟ بە دڵنیاییەوە نەخێر، دەبێت ئەم بابەتە لەبەرچاو بگرین و لێی بەدوور بوین."

سەرۆکی روسیا ئاماژەی بەوەشکرد، لەگەڵ گۆڕانی نەخشەی جیهان، بەردەوامبوونی ململانێ نێودەوڵەتییەکان ئەگەرێکی زۆر بەهێزە، بەڵام هاوتەریب بە پاشەکشەی "هەژموونی رۆژئاوا" رەوشەکە بەرەو باشتربوون دەچێت.

هاوکات پوتن هۆشداریدا لەوەی ئەگەر هێزەکانی پەیمانی باکوری ئەتڵەسی (ناتۆ) هێرش بکەنە سەر هەرێمی "کاڵینینگراد"، موسکۆ بژاردەی بەکارهێنانی "تەواوی جۆرەکانی چەک" تاوتوێ دەکات، بە چەکی ئەتۆمیشەوە، بەڵام جەختی کردەوە کرملن نیازی نییە هێرش بکاتە سەر هیچ لایەنێک.

پوتن وتیشی: "ئەگەر بابەتەکە بگاتە هێرشی راستەوخۆ بۆ سەر روسیا و بە تایبەتی بۆ سەر کاڵینینگراد، ئەوا پرسی بەکارهێنانی سەرجەم ئەو چەکانەی هەمانە دەکەوێتە سەر مێز."

ئەم هۆشدارییانەی پوتن هاوکاتە لەگەڵ بەرزبوونەوەی ئاستی گرژییەکان لە دەوروبەری هەرێمی کاڵینینگراد، کە ناوچەیەکی دابڕاوی روسیایە و دەکەوێتە نێوان پۆڵەندا، لیتوانیا و دەریای بەڵتیک، لە مانگەکانی رابردوودا ناتۆ چەندین راهێنانی سەربازیی لە سنورەکانی ئەو ناوچەیە ئەنجامداوە، ئەمەش وایکرد موسکۆ هۆشداری رەسمی بداتە ناتۆ لە بەرانبەر بەرزبوونەوەی بێپێشینەی چالاکییە سەربازییەکانی لە سنورەکانی رۆژئاوای روسیا.

دەزگای دژە تیرۆری عیراق، ئەمڕۆ پێنجشەممە، پێکهێنانی دوو کۆمسیۆن و لیژنەی لێکۆڵینەوەی بۆ بەدواداچوونی روداوەکەی کەرکوک راگەیاند کە بووە هۆی شەهیدبوونی دوو گەنجی شارەکە.

لە راگەیەندراوێکدا، دەزگاکە ئاماژەی بەوە کرد کە ئۆپەرسیۆنەکە لە چوارچێوەی ئەرکی نیشتمانییان بووە بۆ راوەدوونانی تیرۆریستان.

رونیشیکردەوە: هێزەکانیان بەدواداچوونیان بۆ دوو چەکداری تیرۆریست کردووە لە گەڕەکێکی قەرەباڵغدا کە یەکێکیان کەمەرپشتی بۆمبڕێژکراوی بەستبوو و ئەوی دیکەیان چەکدار بوو، بە مەبەستی ئەنجامدانی پەلامارێک لە ناوچەکەدا.

بەپێی راگەیەندراوەکە: لە کاتی جێبەجێکردنی ئەرکەکەدا رووبەڕووبوونەوە روویداوە و بەهۆیەوە تیرۆریستێک کوژراوە و ئەوی تریان دەستگیرکراوە، بەڵام لە ئاکامی تەقەکاندا دوو هاووڵاتی مەدەنی شەهید بوون و چوار کارمەندی دژە تیرۆریش بریندار بوون.

دەزگای دژە تیرۆر ئاشکرای کرد: بە فەرمانی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان لیژنەیەکی لێکۆڵینەوەی هاوبەش پێكهێنراوە، هاوکات سەرۆکی دەزگاکەش فەرمانی بە پێکهێنانی لیژنەیەک کردووە بۆ بەدواداچوونی راستییەکان و دیاریکردنی کەمتەرخەمەکان.

لە کۆتاییدا دەزگاکە وێڕای دەربڕینی هاوخەمی قووڵی خۆی بۆ خێزانی شەهیدان و هیوای چاکبوونەوەی خێرا بۆ برینداران، جەختی کردەوە کە پاراستنی گیانی هاووڵاتیان لە پێشینەی ئەرکەکانیاندایە و بەتەواوی پابەندی بەدیهێنانی سەروەریی یاسان.

قوباد تاڵەبانی، لێپرسراوی مەکتەبی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال بە ئامادەبوونی هەڤاڵ دێوالی رەمەزان، لێپرسراویی مەڵبەندی 4ـی د‌هۆکی رێکخستنەکانی یەکێتی لەگەڵ ئەندامانی ئەنجومەنی مەڵبەندی دهۆک کۆبووەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی پێنجششەمە 1ـی 10ـی 2026 بەڕێوەچوو، بە ئاماژەدان بە گرنگیی دەڤەری بادینان بۆ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، روونیکردەوە گۆڕانکارییەکان لە رێکخستنەکان بۆ بەهێزکردنەوەی پێگەی یەکێتییە لەو سنوورەدا. پشتیوانی تەواوی خۆشی بۆ ئەندامانی ئەنجومەنی مەڵبەند دەربڕی بۆ ئەوەی بتوانن بە باشترین شێوە سیاسەتی یەکێتی لە سنووری بادینان جێبەجێ بکەن و رێکخستنەکان ببووژێننەوە.

سەبارەت بە رەوشی یەکێتیش، لێپرسراوی مەکتەبی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال ئاماژەی بەوەکرد: یەکێتی بە سەرکردایەتی سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی، سیاسەتێکی روون و شەفافی هەیە و لەگەڵ دەنگدەرەکانی راستگۆیە و پابەندە بە هەموو ئەو بەڵێنانەی لەکاتی هەڵبژاردن بە دەنگدەرانی داوە.

روونیشیکردەوە، لەم قۆناغەدا یەکێتی لە هەموو کات بەهێزترە و لەسەر ئاستی عیراق و ناوچەکەدا بۆ پرسە گرنگەکان حیسابی تایبەت بۆ سیاسەت و هەڵوێستی یەکێتی دەکرێت. وتیشی: لە دوای سەرۆک مام جەلالەوە هیچ کاتێک پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی یەکێتی وەک ئێستا بەهێز نەبووە و سەرۆکی یەکێتی بە بەردەوامی لەگەڵ ناوەندەکانی بڕیاری نێودەوڵەتی لە پەیوەندیدایە.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ئەمڕۆ پێنجشەممە جەختی لە پشتیوانیکردنی هەوڵەکانی عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق کردەوە بۆ چەسپاندنی سەروەریی نیشتمانیی وڵاتەکە.

تۆمی بیگۆت، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند: ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پرۆسەی کشانەوەی هێزەکانی لە عیراق تا 30ی ئەیلوول بە سەرکەوتوویی جێبەجێ کرد، ئەوەش بە تەواوی لەگەڵ ئەو خشتە زەمەنییەدا دەگونجێت کە پێشتر لەگەڵ حکومەتی فیدراڵیی عیراق لەسەری رێککەوتبووین.

بیگۆت رونیشی کردەوە کە ئەم کشانەوەیە: نیشانەی گەشەکردن و بەرزبوونەوەی تواناکانی هێزە ئەمنییەکانی عیراق و هێزەکانی پێشمەرگەیە لە هەرێمی کوردستان، هەروەها نوێنەرایەتی کردنی پەڕەیەکی نوێ و گرنگ دەکات لە رێڕەوی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان عیراق و ئەمریکا.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا جەختی لە پابەندبوونی وڵاتەکەی کردەوە بۆ بونیادنانی هاوبەشییەکی ئەمنی و ئابووریی بەهێز و تۆکمە لەگەڵ حکومەتی عیراق و حکومەتی هەرێمی کوردستان.

ناوبراو هەروەها پاڵپشتیی تەواوی ئەمریکای دووپاتکردەوە بۆ هەوڵەکانی سەرۆک وەزیران عەلی زەیدی بە مەبەستی چەسپاندن و پەیڕەوکردنی سەروەریی عیراق، لە کاتێکدا عیراق بە سەرکردایەتی خۆی و لە چوارچێوەی هاوبەشییەکی تەواو لەگەڵ ئەمریکا، بە هەنگاوی جێگیر بەرەو قۆناغ و رێڕەوێکی نوێ هەنگاو دەنێت.

ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز ئاشکرایکردووە، ئێران ئامادەکاری بۆ وەڵامدانەوەیەکی بەهێز دەکات و بنکەکانی ئەمریکا لە دەرەوەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکاتە ئامانج.

ئاژانسی هەواڵی "رویته‌رز" لە زاری سەرچاوەکانییەوە بڵاویکردەوە، ئێران خۆی بۆ وەڵامدانەوەیەکی فراوانتر و بەهێزتر ئامادە دەکات لە هەڵگەڕانەوە و دەستپێکردنەوەی هێرشە سەربازییە بەرفراوانەکانی ئەمریکا، ئەمەش لە کاتێکدایە تاران هاوتەریب بەردەوامە لە هەوڵە دیپلۆماسییەکانی، کە لێپرسراوانی ئێرانی لە پشت پەردەوە سەرکەوتنی بە دوور دەزانن.

ئەم ئامادەکارییانە ئاماژەن بۆ بڕوابوونی سەرکردایەتیی ئێران بەوەی جوڵەیەکی سەربازیی نوێی ئەمریکا دەبێت بە وەڵامێکی زۆر توندتر لە پێشوو وەڵام بدرێتەوە، تەنانەت لەگەڵ هەوڵەکانی تاران بۆ رێگری لە پەرەسەندنی ئاڵۆزییەکان لە رێگەی دانوستانەوە. لەو ئاراستەیەشدا لێپرسراوانی باڵای ئێران سەرقاڵی پێداچوونەوەن بە پلانەکاندا بۆ فراوانکردنی بازنەی ئامانجەکانیان بۆ دەرەوەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

رۆیتەرز رایگەیاندووە، لە دوای گەڕانەوەی مەسعود پزیشکیان سەرۆک کۆماری ئێران لە نیویۆرک، سەرکردە و لێپرسراوە باڵاکانی تاران سەرنجیان خستووەتە سەر دیاریکردنی ئاست و کاتی وەڵامدانەوە لە ئەگەری ئەنجامدانی هێرشێکی دیکە لەلایەن واشنتنەوە، ئەگەرچی بڕیاری کۆتایی نەدراوە، بەڵام پرۆسەی داڕشتنی پلانەکان خێراتر بوون، لە کاتێکدا هیچ لایەنێکیان ئاماژەیەک بۆ سازشکردن پیشان نادەن.

ئەم ئامادەکارییانە دوای تێپەڕبوونی حەوت مانگ بەسەر دەستپێکی ململانێکان و هێرشە سەربازییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران لە 28ـی شوباتی رابردوودا دێن، ئەگەرچی رێککەوتنی ئاگربەست لە 8ـی نیساندا هێرشە سەربازییە گەورەکانی راگرت و کۆتایی بە قۆناغێکی 40 رۆژەی جەنگ هێنا، بەڵام لەو کاتەوە بەردەوام پێکدادان و جوڵەی سەربازی لە نێوان هەردوو لادا نوێ دەبێتەوە.

شارەزایان ئاماژە بەوە دەکەن، تاران دەیەوێت بە پەرەپێدانی ئاستی گرژییەکان هاوسەنگیی هێز بگەڕێنێتەوە، لە لایەکی تریشەوە، تاران چاوی لەسەر مەترسییە سیاسییەکانی سەر دۆناڵد ترەمپە لە ئەگەری درێژەکێشانی جەنگەکەدا، بە تایبەت کە راپرسییەکان دەریانخستووە شەرەکە لە ناوخۆی ئەمریکادا بەناوبانگ نییە و بەرزبوونەوەی نرخی سوتەمەنیش نیگەرانیی لێکەوتووەتەوە.

لە چوارچێوەی هەمان ئامادەکارییەکاندا، تاران رێنمایی داوەتە گروپە هاوپەیمانەکانی لە لوبنان، یەمەن و عیراق بۆ ئەوەی ئامادە بن بۆ پاڵپشتیکردنی ئێران، بە شێوازێک کە وەڵامدانەوەیەکی هاوئاهەنگکراو لە گەروی هورمزەوە تا بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکە و دەرەوەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بگرێتەوە.

ئاژانسی رۆیتەرز ئەوەشی خستەڕوو، سەرەڕای ئامادەکارییەکان بۆ جەنگێکی بەرفراوانتر، تاران کەناڵەکانی دانوستانی دانەخستووە، لە میانی کۆبوونەوەی کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان، ئێران رێگەی نێوەندگیرە قەتەرییەکانەوە پێشنیازێکی دایە واشنتۆن کە بەپێی ئەوە دەستبەجێ گەروی هورمز دەکرایەوە و شەڕ رادەگیرا، لە بەرانبەر هەڵگرتنی گەمارۆکان، ئازادکردنی 12 ملیار دۆلاری دەستبەسەرداگیراو و بەخشین لە سزاکانی نەوت.

لە بەرانبەردا ترەمپ رەتکردنەوەی پێشنیازەکەی راگەیاند، بەڵام تاران رایگەیاندووە وەڵامێکی نوێی ئەمریکایان لە رێگەی قەتەرەوە بەدەستگەیشتووە و پێداچوونەوەی بۆ دەکەن، بەپێی سەرچاوەکان واشنتۆن دەیەوێت پرسی بەرنامە ئەتۆمییەکەش بێنێتە ناو دانوستانەکان، بەڵام ئێران جەخت دەکاتەوە تا مەرجەکانی جێبەجێ نەکرێن هیچ دانوستانێکی ئەتۆمی دەست پێناکات.

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایدەگەیەنێت، یاریدەدەری فڕۆکەوانەکەی 'فڵای دوبەی' مێشکی بە ئایدۆلۆژیای توندڕەو شۆردراوەتەوە و بە نیازی خۆکوژی کردەوەکەی ئەنجامداوە.

بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل سەبارەت بە روداوی هەوڵی خستنەخوارەوەی فڕۆکەکەی کۆمپانیای "فلای دوبەی" رایگەیاند، لێکۆڵینەوەکان لەسەر پاڵنەرەکانی روداوەکە بەردەوامن و زانیارییان دەستکەوتووە کە یاریدەدەری فڕۆکەوانەکە کەوتووەتە ژێر کاریگەریی پرۆسەی بەئایدۆلۆژیابوونی توندڕەوانە و کردەوەکەی بە شێوازی خۆکوژی بووە.

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەگەری دووبارەبوونەوەی روداوی لەو شێوەیە هەیە، چونکە ئاماژەی لەبەرجەستە هەن کە ئێران و گروپە هاوپەیمانەکانی هەوڵی ئەنجامدانی هێرش دەدەن لە وەرزی هەڵبژاردنەکاندا.

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ئەوەشی خستەڕوو، کەلەبەرێک لە پرۆسەی پشکنینی فڕۆکەواناندا هەبووە و هەوڵی چاککردنی دەدەن، هاوکات لەگەڵ دەسەڵاتدارانی ئیمارات لە هاوکاریی بەردەوامدان بۆ رێگری لە دووبارەبوونەوەی ئەم جۆرە روداوانە، جەختیشی کردەوە کە لە چەند رۆژی ئایندەدا پەیوەندیی نێوان یاریدەدەری فڕۆکەوانەکە و ئێران یەکلادەبێتەوە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ گۆڤاری "تایم" رایگەیاند، ئەگەری زۆر هەیە دوای هەڵبژاردنە بەراییەکان بگەڕێنەوە بۆ بۆردومانکردنی چڕی ئێران، ئەگەر تاران نەێتە ژێر باری رێککەوتنێک کە واشنتۆن رازی بکات.

ترەمپ ئاماژەی بەوە کرد کە دوایین پێشنیازی ئێران لە ئاستی پێویستدا نەبووە و لە سێبەری رەفتارەکانی ئێستای تاراندا ئاشتی بەدی ناهێنرێت. وتیشی: لە سەرەتادا دەمویست جەنگی ئێران کورتخایەن بێت، بەڵام ئێستا ئەرکەکە تا کۆتایی بەردەوام دەکەم و وێرانکردنی ئێران کارێکی ڕێپێدراوە.

سەرۆکی ئەمریکا دانینا بەوەی کە کەمییەکی کەم لە کۆگاکانی هەندێک جۆری تەقەمەنیدا هەیە، بەڵام جەختی کردەوە تێچووی تەقەمەنییەکانی جەنگی ئێران زۆر کەمترە لەو داهاتەی لە ماوەی یەک مانگدا لە نەوتی ڤەنزوێلاوە دەستیان دەکەوێت.

لە بەشێکی تری لێدوانەکەیدا ترەمپ رایگەیاند، ئێران بۆ ماوەیەکی کورت گەروی هورمزی داخست، بەڵام ئێستا کۆنتڕۆڵەکە لە دەستی هێزەکانی ئەمریکادایە، هەروەها بەم زووانەش یەدەگی ستراتیژیی نەوت دەگەڕێننەوە بۆ ئاستەکانی پێشووی.

لە وەڵامی پرسیارێکیشدا سەبارەت بە پشتیوانیکردنی بنیامین نەتەنیاهۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، ترەمپ رایگەیاند کە ئیتر خۆی تێکەڵی سیاسەتی ناوخۆیی ئیسرائیل ناکات.

سەرچاوەیەکی تایبەت لە دەزگای ئاسایشی هەرێم دەڵێت، "ئەو گۆڕانکاریانەی لە ماوەی رابردوودا لە شوێنی ژمارەیەک لە بازگەکانی ئیدارەی گەرمیان کراوە بەپێی پلانێکی وردی تۆکمە بووە و زۆربەی ئەو شوێنانە دەگرێتەوە، کە پێویستیان بە گۆڕانکارییە".

سەرچاوەیەکی تایبەت لە دەزگای ئاسایشی هەرێمی کوردستان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەو گۆڕانکاریانەی لە ماوەی رابردوودا لە شوێنی  ژمارەیەک لە بازگەکانی ئیدارەی گەرمیان کراوە لە دەرئەنجامی پلانێکی وردی تۆکمە و بەرنامەبۆدارێژراوی ئەمنیی دەزگای ئاسایشی هەرێمی کوردستان بووە.

ئەو سەرچاوەیە ئاماژەی بەوەشکرد،  تەنها ئیدارەی گەرمیان ناگرێتەوە، بەڵکو زۆربەی ئەو شوێنانە دەگرێتەوە، کە پێویستیان بە گۆڕانکاری هەیە لەوانە بازگەی ئێستای عەربەت لە شوێنی ئێستای نامێنێت و دەگوازرێتەوە بۆ پشتی شەقامی 100 مەتری لەسەر هەمان رێگەی سەرەکی.

هەروەها بازنەی بانی مەقان دەگوازرێتەوە بۆ قەرەهەنجیر، کە ئامانج لەم گۆڕانکاریانە رێکخستنەوەی زیاتری بازگەکان و کارئاسانییە بۆ هاووڵاتیان و پاراستنی زیاتری ئاسایش و ئارامی هەرێمی کوردستانە و  بەهۆی فراونبوونی سنوری جوگرافیای شارەکان و رێگە سەرەکییەکان واپێویست دەکات گۆرانکاری لە شوێنی هەندێک لە بازگەکاندا بکرێت.

سەرچاوەکەی دەزگای ئاسایشی هەرێمی کوردستان دەشڵێت: دەزگاکەیان ئارامی و پاراستنی بست بەبستی خاکی هەرێمی کوردستان و خەڵکەکەی بە ئامانەتێکی گەورەی سەرشانیان دەزانن و سازش لەسەر بستێکی خاکی هەرێم ناکات، وەک هەمیشە بەو پەڕی هێزو توانایانەوە لە ئەرکدا دەبن بۆ پاراستنی سەرو ماڵی هاووڵاتیان و ئاسایشی هەرێمی کوردستان.

وەفدێک لە بەغدادەوە دێنە هەولێر و گفتوگۆ لەسەر گۆڕانکاری کارتی زانیاری دەکرێت و پەیامنێری کوردسات نیوزیش دەڵێت، "پێشنیازێک هەیە کارتی زانیاری هەر نەمێنێت".

بڕیار محەمەد، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند: بڕیار وایە لە هەفتەی داهاتوودا وەفدێکی باڵای سەربازی و کارگێڕی لە بەغدادەوە بگەنە هەولێر و سەردانی بەڕێوەبەرایەتی رەگەزنامە و کارتی زانیاری هەرێمی کوردستان بکەن.

بەپێی زانیارییەکانی پەیامنێری کوردسات نیوز، گفتوگۆ لەبارەی تۆمارکردن و نوێنکردنەوەی کارتی زانیاری دەکرێت، کارتی زانیاری دەکرێتە ئەلیکترۆنی و بەو شێوەیەی ئێستا نامێنێت، بەشێک لە ئامێرەکان کە پێویستن بۆ پڕۆسەکە گەیشتونەتە هەولێر و پێشتریش راهێنان بە کارمەندەکان کراوە.

بڕیار محەمەد دەشڵێت: چەند پێشنیازێک هەیە، یەکێک لەوانە ئەوەیە کە رێکارەکانی دەرهێنانی کارتی زانیاری ئاسان بکرێت، پێشنیازێکی تریش ئەوەیە کە کارتی زانیاری نەمێنێت.

پەیامنێری کوردسات نیوز ئاماژەی بەوەشدا: لەمەودوا کار بەو کارتە زانیاریانە ناکرێت کە هاووڵاتیان هەیانە و هەمووی دەکرێتە ئەلیکترۆنی، بەشێکی راگیرانی ئەو مامەڵانەی کە بۆ دەرهێنانی کارتی زانیاری کراوە پەیوەندی بەو بابەتەوە هەیە.

وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێم رایگەیاند، پرۆسەی چاکسازی لە کێڵگەی کۆرمۆر، کاریگەری لە رێژەی غازی ماڵان ناکات.

وەزارەتی سامانە سروستییەکانی هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە؛ هاوڵاتیان دڵنیا دەکەینەوە پڕۆسەی چاکسازیی کۆمپانیای داناغاز کە لە ماوەی مانگێک بەڕێوەدەچێت، بەهیچ شێوەیەک کاریگەریی لەسەر کەمبونەوەی غازی ماڵان ناکات

ئەماژەی بەوەشکردوە، لە ئێستادا بڕی بەرهەمهێنانی غاز 640 لە ملیۆن پێ سێجا بووە  و لە چاکسازییەکەدا بڕی بەرهەمهێنانی غاز دەبێتە 520ملیۆن پێ سێجا.

سامانە سروستییەکان هاووڵاتیان دڵنیادەکاتەوە، بڕی کەمبونەوەی غاز بەهۆی چاکسازییەکەی دانا غازەوە کەمە و هیچ کاریگەرییەکی لەسەر غازی ماڵان نابێت.