ئێران وەڵامی ئەمریكا دەداتەوە لەبارەی بە هەڕەشەدانانی بەرنامە موشەكییەكەی و داواش لە وڵاتانی ئیسلامی دەكات پەیوەندییەكانیان لەگەڵ ئیسرائیل بپچڕێنن.

ئیسماعیل بەقائی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، لێدوانەكانی ماركۆ روبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لەبارەی بەرنامە موشەكییەكەی ئێران و وەسفكردنی وەك هەڕەشەیەكی قبوڵنەكراو قسەی بێبنەمایە، وتیشی، ئەمریكا بۆی نییە قسە لەسەر توانا بەرگرییەكانی وڵاتێك بكات كە بڕیاریداوە بەهەر نرخێك بێت سەربەخۆیی خۆی بپارێزێت.

لەبارەی ئیسرائیلیشەوە بەقائی دوپاتیكردەوە، داوا لە سەرجەم وڵاتان و بەتایبەتیش وڵاتانی ناوچەكە و ئیسلامی دەكەن پەیوەندییە بازرگانیی و دیپلۆماسییەكانیان لەگەڵ تەلئەبیب بپچڕێنن، چونكە ئیسرائیل بەردەوامە لە تاوانكارییەكانی و سیاسەتە دوژمنكارانەكانی.

شانشینی سعودیە و پاکستان رێککەوتنێکی هاوبەشی ستراتیژی بەرگریان ئیمزاکرد.

ئاژانسی هەواڵی سعودیە ناسراو بە واس رایگەیاند، محەمەد بن سەلمان   شازادەی جێنشین  لە ریازی پایتەختی سعودیە پێشوازیکرد لە محەمەد شێهباز شەریف، سەرۆک وەزیرانی  پاکستان، لە سەر ئاستی بەرگری هاوبەشی نێوان هەردوو وڵات رێککەوتنێکیان ئیمزاکردوە.

ئاماژەی بەوەشکردوە، رێککەوتنەکە رەنگدانەوەی پابەندبوونی هاوبەشی هەردوو وڵاتە بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ئاسایشی هەردوو وڵات و بەدیهێنانی سەقامگیری لە ناوچەکەدا، هەروەها ئامانجی لێی پەرەپێدانی هاریکاری بەرگری نێوان هەردوو وڵات و وەڵامدانەوەی هاوبەشە لە بەرانبەر هەر دەستدرێژییەک بکرێتە سەریان.

راشیگەیاندووە، لە رێککەوتنەکەدا هاتووە ، هەر هێرشێک بۆ سەر هەریەکێک لەو دووڵاتە بە هێرشکردنە سەر هەردوو وڵاتەکە هەژمار دەکرێت.

 

 

ئیسرائیل پارەیەكی زۆری لە شەڕی غەززەدا خەرجكردووە و لەگەڵ ئەمریكا شارەكە بۆ وەبەرهێنانی كەرتی خانووبەرە دابەش دەكات.

بیزالیل سمۆتریچ وەزیری دارایی ئیسرائیل رایگەیاند، گفتوگۆكانیان لەگەڵ ئەمریكا دەستیپێكردووە لەبارەی دابەشكردنی كەرتی غەززە بۆ وەبەرهێنانی خانووبەرە.

وتیشی، كەرتی غەززە بە سامانێكی گەورەی خانووبەرە دادەنرێت كە داهاتێكی زۆری دەبێت و دوای جەنگیش لەگەڵ ئەمریكا دابەشی دەكەن.

باسی لەوەشكردووە، دوای روخاندنی شارەكە كە ئێستا دەستپێكردووە، قۆناغی نوێكردنەوەی غەززە دەستپێدەكەن.

مانگی ئابی ساڵی رابردوودا ئیدارەی ترەمپ پێشنیازێكی خستەڕوو بۆ ئاوەدانكردنەوەی غەززە لە دوای جەنگ كە 10 ساڵ دەخایەنێت و شارەكە بەتەواوی دەخاتە ژێر دەسەڵاتی ئەمریكاوە.

دوابەدوای رەتکردنەوەی لیژنەی باڵای یاسایی لە سوەیدا بۆ نەخشە رێگای "سوریا-ئوردن" کە لەلایەن ئەمریکاوە پاڵپشتی دەکرێت، هەڵەمەتێک بە ناونیشانی  کەمپەینی "مافی چارەی خۆنووسین"  لە شار و شارۆچکەکانی پارێزگاکە ئەنجامدرا سەبارەت بە مافی چارەی خۆنووسین، جا چ سەربەخۆیی تەواو بێت لە دەوڵەتی سوریا، خۆبەڕێوەبردن یان لامەرکەزییەت.

ئەمڕۆ چوارشەممە، لە چەند ناوەندێکی پارێزگاکە و  شارۆچکەکانی ئەو پارێزگایە هەڵمەتێک بۆ کۆکردنەوەی واژۆی بە مەبەستی دیاریکردنی چارەنوسی پارێزگاکە بەڕێوەچو، داواشیان لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کرد پشتگیری لە ڕیفراندۆمێکی جەماوەری بۆ دانیشتوانی پارێزگاکە بکەن.

بۆ کۆکردنەوەی پشتیوانی بۆ داواکاری مافی چارەی خۆنووسین بەشداربوانی ئەو هەڵمەتە بە راستەوخۆ و بە  ئۆنلاینیش لە ناوخۆ و  لە دەرەوەی سوریاش دەنگیان داوە.

بەگوێرەی سەرچاوە ناوخۆییەکان، لە هەڵمەتەکەدا 19 سەنتەر هەبوون و زیاتر لە دوو هەزار خۆبەخش بەشدارییان لە هەڵمەتەکەدا کردووە.

تا ئێستا دیمەشق هیچ لێدوانێکی لەسەر ئەوە نەداوە کە لە سوەیدا رویداوە، بەڵام لای خۆیەوە تۆم باراک نێردەی تایبەتی ئەمریکا جەختی لە "گرنگی نەخشەڕێگاکە بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکانی سوەیدا" کردووەتەوە.

ئەمە لە کاتێكدایە  حكومەتی كاتیی سوریا دەیەوێت بەپشتیوانی ئەمەریكا و ئوردن چارەسەری قەیرانی پارێزگای سوەیداو كێشەی دروزەكانی وڵاتەكەی بكات .

 

 

 

 

 

دوای ئەوەی یەکێتی ئەوروپا پێشنیازی سزادانی ئیسرائیلی کرد، وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل هۆشداریدا لەوەی وڵاتەکەی "وەڵامێکی گونجاو"ـی یەکێتی ئەوروپا دەداتەوە ئەگەر بەردەوام بن لە سزادانی ئیسرائیل.

ئەمڕۆ چوارشەممە، گیدۆن سەعر، وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل لە پۆستێکیدا لە تۆری کۆمەڵایەتی ئێکس؛ هۆشداری داوەتە یەکێتی ئەوروپا لە ئەگەری بەردەوام بونیان بۆ سزادانی ئیسرائیل.

ناوبراو جەختی کردوەتەوە لەوەی هەر کارێک لە دژی ئیسرائیل زیان بە بەرژەوەندییەکانی ئەوروپا دەگەیەنێت،  وتوشیەتی؛ "هەر کردەوەیەک دژی ئیسرائیل وەڵامێکی گونجاوی دەبێت و هیوادارن ناچار نەبن ئەو کارە بکەن".

ئەم لێدوانانەی وەزیرەکەی ئیسرائیل لە کاتێكدایە لە رۆژی دووشەممەوە ئیسرائیل بە چڕی هێرشی ئاسمانی و زەمینی بۆسەر غەززە دەستپێکردوە و کۆمیسیۆنی ئەوروپا ئیدانەی هێرشەکانی کردوە و  سەپاندنی سنووردارکردنی بازرگانی بەسەر تەلئەبیب و سەپاندنی سزای بەسەر دوو وەزیری ئەو وڵاتەدا وەک پێشنیاز خستبوە ڕوو.

 

 

ئۆجەلان رایگەیاند ئامادەیە لە زیندان بمێنێتەوە بەڵام بەرەو ئەوروپا كۆچ نەكات دەشڵێت ساڵانێكە سیاسەتی كۆچبەركردن دژی كورد بەكاردەهێنرێت.

وەفدی ئیمرالی پارتی یەكسانی و دیموكراسی گەلان دەم پارتی رایگەیاند، عەبدوڵا ئۆجەلان لە دوایین چاوپێكەوتنی لەگەڵ وەفدەكەدا داوای كردوە گەنجانی كورد كە بەرەو ئەوروپا كۆچیان كردوە هەوڵی گەڕانەوە بدەن بۆ زێدی خۆیان بەشداربن لە پاراستنی كەلتور و زمانی وڵاتەكەیان.

ئۆجەلان بە وەفدەكەی وتوە، پێویستە كار بكرێت بۆ هاندان لە پێناوگەڕانەوەی گەنجان و كۆچبەرانی كورد بۆ نیشتمانەكەیان ئەوانەشی نیازی كۆچیان هەیە دەبێت بزانن كە هەوڵەكەیان لە زیانی وڵاتەكەیانە.

وەفدی ئیمرالی ئاماژەی بەوە كردوە، كە ئۆجەلان رەخنەی لە دانیشتوانەی شارەكانی ئاگری و روحا و ئەو شارانەی باكوری كوردستان گرتوە كە شوێنی نیشتەجێبونیان جێدەهێڵن و دەچنە شارەكانی توركیا یان بەرەو ئەوروپا كۆچ دەكەن.

لە كۆتایی چاوپێكەوتنەكەدا ئۆجەلان رایگەیاندوە، پێویستە لەم قۆناغەدا گەنجان و كۆچبەرانی كوردی ئەوروپا ئەركی خۆیان لە ناوخۆی وڵاتەكەیان بۆ پرۆسەی ئاشتی جێبەجێ بكەن، وتوشیەتی ئامادەیە لە زیندانی ئیمراڵی بمێنێتەوە بەڵام رو لە ئەوروپا نەكات.

ئیسرائیل پێشنیازی نوێی رادەستی سوریا كردوە و بڕیاریشە  ئەمرۆ بە نێوەندگیریی ئەمریكا سێیەم خولی دانوستانەكانی لێپرسراوانی تەلئەبیب و دیمەشق لە لەندەن بەڕێوبچێت.

پێگەی ئەكسیۆس بڵاویكردوەتەوە، ئیسرائیل پێشنیازێكی وردی سەبارەت بە سنورە هاوبەشەكانی لەگەڵ سوریا رادەستی دەسەڵاتدارانی دیمەشق كردوە و بڕیاریشە ئەو پێشنیازە بە نێوەندگیریی تۆم باراك نوێنەری ئەمریكا لە نێوان لێپرسراوانی سوریا و ئیسرائیلدا تاوتوێ بكرێت.

 بریارە ئەمرۆ رۆن دەیرمەر، وەزیری كاروباری ستراتیژی ئیسرائیل و ئەسعەد شەیبانی وەزیری دەرەوەی سوریا بە نێوەندگیری ئەمریكا لە لەندەن كۆببنەوە  تاوتوێی پێشنیازە نوێیەكە بكەن كە سنورەكانی باشوری رۆژئاوای سوریا تا سنورە هاوبەشەكانی لەگەڵ ئیسرائیل دەگرێتەوە.

سەرچاوەیەك بە ئەكسیۆسی راگەیاندوە پێشبینی ناكرێت ئەو دوو وڵاتە سەرەڕای هەوڵەكانی ئەمریكا بگەنە رێككەوتنی كۆتایی.

 

دەسەڵاتی دیمەشق پێشنیازی فەرەنسا بۆ دانوستان لەگەڵ هەسەدە رەتدەكاتەوە ، وەزارەتی دەرەوەی سوریاش رایگەیاندوە ئەو كێشانە ناوخۆییە و لە ناوخۆدا چارەسەر دەكرێت.

ئاژانسی هەوالی رەسمی سوریا -سانا- بڵاویكردوەتەوە، فەرەنسا پێشنیازی بۆ دیمەشق كردوە دانوستانەكان لەگەڵ هێزەكانی سوریای دیموكراتی -هەسەدە- لە ئوردون یان سعودیە و هەرێمی كوردستان دەست پێبكەنەوە.

وەزارەتی دەرەوەی فەرەنسا پێشنیازی كردوە ئەو دانوستانەی لە پاریس هەڵوەشایەوە لە وڵاتێكی دیكە بەڕێوبچێت و نوێنەرانی دیمەشق و هەسەدە هەر لە چوارچێوەی دانوستانەكانی پاریسدا كۆببنەوە.
فەرەنسا بە دەسەڵاتی دیمەشقی راگەیاندوە، ئامادەیە دڵنیایی بدات لە شوێن و كاتی هەر كۆبونەوەیەك كە دیمەشق و هەسەدە پەسەندی دەكەن .

سەرچاوەیەك لە هەسەدە بە تەلەفیزیۆنی رەسمی سوریای راگەیاندوە، پێش ئەوەی بڕیار بێت دانوستانەكان لە پاریس بەڕێوەبچێت دەسەڵاتی دیمەشق هەرجۆرە دانوستان و گفتوگۆیەكی لەگەڵ هەسەدە هەڵپەساردبو.

وەزارەتی دەرەوەی سوریاش پێشنیازەكەی فەرەنسای بۆدانوستان لەگەڵ هەسەدە رەتكردوەتەوە لەراگەیەنراوێكدا جەختی كردوەتەوە لەوەی كێشەكانی دیمەشق و هەسەدە ناوخۆیین و هەوڵ دەدرێت هەر لە ناوخۆی سوریا چارەسەر بكرێن.

 

هاوسەرۆکی پەیەدە دەڵێت: لایەنە کوردییەکان ئامادەن گفتوگۆ لەگەڵ حکومەتی دیمەشق بکەن، بەڵام بانگهێشتكردنی لایەنێك بە تەنها بۆ كۆبونەوە لەگەڵ دیمەشق، هەوڵێكە بۆ دابەشكردنی كورد.

غەریب حەسۆ هاوسەرۆكی پارتی یەكێتی دیموكرات (پەیەدە) لەمیانی بەشداریکردنی لە ستۆدیۆی 8ـی کوردسات نیوز رایگەیاند، کورد پێکهاتەیەکی سەرەکییە لە سوریا، دەبێت لە داهاتووی سوریا  پێگەی کورد پارێزراوبێت.

وتیشی، پێویستە کورد بە یەک دەنگ  و یەک هەڵوێستی بچێتە دیمەشق و دەبێت هەموو لایەنەکان پێکەوە گفتوگۆ لەگەڵ حکومەتی سوریا بکەن.

غەریب حەسۆ ئاماژەی بەوەشکرد، هەندێک لایەن دەیانەوێت رێگری لە یەکدەنگی و یەکدەستی کورد بکەن، ئەمەش زیان بە داهاتووی کورد دەگەیەنێت لە سوریا.

راشیگەیاند، ئێمە داوای یەکگرتووی خاکی سوریا دەکەین، کورد دژی دابەشبوونی خاکی سوریایە، هاوکات دەبێت لە چوارچێوەی دەستور و دیموکراسیدا پرسەکان چارەسەر بکرێت، هەرەوەها نابێت بەرخۆدانی کورد لە رۆژئاوای کوردستان لە چەند ساڵی رابردوودا لە یادبکرێت.

ئەوەشی خستەڕو، کۆبوونەوەی ئەنەکەسە بە تەنها لەگەڵ حکومەتی دیمەشق هیچ ئەنجامێکی نابێت و هیچ دەرئەنجامێکی ئەو کۆبوونەوەیەش قبوڵ ناکرێت، هەروەها ئەنەکەسە تەنها نوێنەرایەتی خۆی دەکات، نەک نوێنەرایەتی کورد لە رۆژئاوای کوردستان.

هاوسەرۆکی پەیەدە دەشڵێت، ئەگەر ئەنەکەسە بە تەنیا بچێتە دیمەشق کێشە لە نێوان هەموو لایەنەکان دروستدەکات و ناکۆکییەکان زیاد دەکات، هەوەرها پێویستە ئەنەکەسە لەسەر ئەو کۆبوونەوە رونکردنەوە بدات.

سوپای ئیسرائیل هێرشی کردە سەر بەندەری حودەیدە لە یەمەن وتەبێژی سوپای ئیسرائیلیش ئاماژە بە بەردەوامی هێرشەکان دەکات بۆ سەر حوسیەکان.

ئەڤیخای ئەدرەعی وتەبێژی سوپای ئیسرائیل لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس بڵاویکردەوە، هێزی ئاسمانی بۆردومانی ژێرخانی سەربازی حوسیەکانی لە بەندەری حودەیدە کردوە، کە چەکدارە حوسیەکان سودیان لێوەردەگرت بۆ هێرشکردنە سەر ئیسرائیل.

ئاماژەی بەوەشکردوە، بۆردومانکردنی بەندەری حودەیدە لەدوای ئەوەدێت، حوسیەکان بەردوام درۆن و موشەکی بالیستیان ئاراستەی فڕۆکەخانە و ژێرخانە مەدەنی و سەربازیەکانی ئیسرائیل دەکرد.

وتەبێژی سوپای ئیسرائیل وتیشی، کاردەکەن بۆ کۆتایهینان بە هێرشە بەردەوامەکانی حوسیەکان، هەروەها بە توندی وەڵامی هەر هەڕەشەیەک دەدەنەوە بکرێتە سەر هاووڵاتیانی ئیسرائیل لە هەرجێگەیە.

ڤیدیۆی ئەو فڕۆکە جەنگیانەی هێرشیان کردە سەر بەندەری حودەیدە لە یەمەن

https://www.facebook.com/share/r/173E2a4DX3/

 

 

یسرائیل کاتز، وەزیری بەرگری ئیسرائیل: "غەززە دەسووتێت و تا تەواوکردنی ئەرکەکە ناگەڕێینەوە دواوە"

یسرائیل کاتز، وەزیری بەرگری ئیسرائیل، لە لێدوانێکدا جەختی لەسەر بەردەوامیی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی وڵاتەکەی لە کەرتی غەززە کردەوە و رایگەیاند کە تا گەیشتن بە ئامانجە دیاریکراوەکان سارد نابنەوە.

کاتز لە نووسینەکەیدا لە ئێکسی خۆی وێنەیەکی توندی لە دۆخی ئێستای غەززە نیشاندا و وتی: "غەززە دەسووتێت. سوپای ئیسرائیل بە دەستێکی پۆڵایین لە ژێرخانی تیرۆر دەدات و سەربازانی سوپای ئیسرائیل بە ئازایەتییەوە دەجەنگن بۆ دروستکردنی هەلومەرج بۆ ئازادکردنی بارمتەکان و تێکشکاندنی حەماس."

وەزیری بەرگری ئیسرائیل هەروەها سووربوونی وڵاتەکەی لەسەر بەردەوامیدان بە شەڕەکە دووپات کردەوە و وتی: "سارد نابینەوە و ناگەڕێینەوە دواوە - تا تەواوکردنی ئەرکەکە."

ئەم لێدوانە جەختکردنەوەیە لەسەر هەڵوێستی توندی حکومەتی ئیسرائیل سەبارەت بە بەڕێوەبردنی شەڕ لە غەززە، کە دوو ئامانجی سەرەکی بۆ خۆی دیاری کردووە: ئازادکردنی سەرجەم بارمتەکان و لەناوبردنی تەواوەتیی تواناکانی بزووتنەوەی حەماس. لێدوانەکەی کاتز هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی ئۆپەراسیۆنە سەربازییە چڕەکانی سوپای ئیسرائیل لە ناوچە جیاجیاکانی کەرتی غەززە.

 

راگەیەندراوی کۆتایی لوتکەکە هێرشەکەی بە هەڕەشە بۆ سەر ئاشتی ناوچەکە ناوبرد و هاوپشتیی تەواوی بۆ دۆحە دەربڕی.

ئێوارەی ئەمڕۆ دووشەممە، لوتکەی عەرەبی-ئیسلامی لە دەوحە لە راگەیەندراوی کۆتایی خۆیدا، ئیدانەی "دوژمنکارییە ستەمکارانەکەی" ئیسرائیلی بۆ سەر قەتەر کرد و بە کارێک ناویبرد کە "هەموو هەلێک بۆ بەدیهێنانی ئاشتی لە ناوچەکەدا لەباردەبات."

راگەیەندراوەکە "بە توندترین شێوە" ئیدانەی "هێرشە ترسنۆکانە و نایاساییەکەی" ئیسرائیلی کرد و "هاوپشتیی تەواو"ی بۆ دەوحە و پشتیوانیکردنی لەو هەنگاوانەی بۆ وەڵامدانەوە دەیگرێتەبەر، دووپاتکردەوە.

هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە "دوژمنکاری بۆ سەر شوێنێکی بێلایەنی نێوەندگیر، پرۆسەکانی دروستکردنی ئاشتیی نێودەوڵەتی تێکدەدات،" و ستایشی "هەڵوێستی شارستانی و ژیرانەی" قەتەری کرد لە مامەڵەکردنی لەگەڵ ئەو دەستدرێژییەدا.

لوتکەکە دووبارە رەتیکردەوە کە هیچ پاساوێک بۆ دوژمنکارییەکەی ئیسرائیل بهێنرێتەوە، و هەڕەشە بەردەوامەکانی ئیسرائیلیشی بۆ کردنەئامانجی دووبارەی قەتەر رەتکردەوە.

راگەیەندراوەکە پشتیوانیی خۆی بۆ هەوڵەکانی نێوەندگیران (قەتەر، میسر و ویلایەتە یەکگرتووەکان) بۆ راگرتنی شەڕ لە غەززە نوێکردەوە و ئاماژەی بەوەدا کە هێرشەکە ئامانجی تێکدانی هەوڵەکانی نێوەندگیری بووە.

هەروەها جەختکرایەوە لەسەر وەستانەوە دژی پیلانەکانی ئیسرائیل بۆ سەپاندنی واقیعێکی نوێ لە ناوچەکەدا و ئیدانەی هەر هەوڵێکی ئیسرائیل بۆ کۆچپێکردنی فەڵەستینییەکان کرا.

لە کۆتاییدا، هۆشداری درا لە دەرەنجامەکانی هەر بڕیارێکی ئیسرائیل بۆ لکاندنی هەر بەشێک لە خاکە داگیرکراوەکان و داوای جووڵەی بەپەلەی نێودەوڵەتی کرا بۆ دانانی سنوورێک بۆ دەستدرێژییە بەردەوامەکانی ئیسرائیل.

جێی ئاماژەیە، سوپای ئیسرائیل سێشەممەی رابردوو هێرشێکی ئاسمانی کردە سەر سەرکردەکانی بزوتنەوەی حەماس لە دەوحە. قەتەر ئیدانەی هێرشەکەی کرد و وەڵامدانەوەی هێرشەکەی بە مافی خۆی زانی. 

لەلایەن خۆیەوە، حەماس رایگەیاند کە وەفدی دانوستانکاری بە سەرۆکایەتی خەلیل حەییە، لە هێرشەکە رزگاریان بووە، بەڵام بەڕێوەبەری نووسینگەکەی (جیهاد لەبەد)، کوڕەکەی (هومام حەییە) و سێ یاوەری دیکە گیانیان لەدەستداوە.

 

ئەمڕۆ دووشەممە، ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریا، لە وتارێکی  کورتدا لە لوتکەی نائاسایی عەرەبی-ئیسلامی لە دەوحە، رایگەیاند: "دوژمنکاریی ئیسرائیل بۆ سەر غەززە هێشتا بەردەوامە، و ئەم وڵاتە ماوەی نۆ مانگە بەردەوامە لە دەستدرێژییەکانی بۆ سەر سوریا."

شەرع جەختی لە پشتیوانیی تەواوی دیمەشق کردەوە بۆ وڵاتی قەتەر لە روبەروبوونەوەی "دوژمنکارییە ستەمکارانەکەی ئیسرائیل".

"کوشتنی دانوستانکار و کردنەئامانجی نێوەندگیر"

سەرۆکی سوریا وتیشی: "یەکێکە لە دەگمەنەکانی مێژوو کە دانوستانکار بکوژرێت، و شتی وا لە مێژوودا نەبووە کە نێوەندگیر بکرێتە ئامانج،" ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ هێرشە سەربازییەکەی ئەم دواییەی ئیسرائیل کە کەسایەتی دیپلۆماسی و دەستپێشخەرییەکانی نێوەندگیری کردە ئامانج.

سەرۆکی سوریا داوای یەکڕیزیی عەرەبی و ئیسلامی کرد و وتی: "هیچ ئوممەتێک کۆنەبووەتەوە و یەکی نەگرتووە، ئیللا هێزی زیاتر بووە، و هیچ ئوممەتێکیش پەرتەوازە نەبووە ئیللا لاواز بووە." هەروەها دووپاتیکردەوە کە "تەواوی گەلی سوریا شانبەشانی براکانیان لە وڵاتی قەتەر وەستاون، وەک وەفایەک بۆ ئەو وڵاتە و بۆ دادپەروەریی هەڵوێستەکەی."

 

ئەمڕۆ دووشەممە، رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆک کۆماری تورکیا، لە وتارێکیدا لە لوتکەی عەرەبی-ئیسلامی لە دەوحە، جەختی کردەوە لەسەر پێویستیی رێگریکردن لە ئیسرائیل لە رێگەی "چڕکردنەوەی سزاکانەوە" لە ژێر چەتری یاسای نێودەوڵەتیدا.

ئەردۆغان رونیکردەوە کە ئیسرائیل هێزی خۆی لە بەردەوامیی دەربازبوونی لە سزا و لێپرسینەوە وەردەگرێت.

وتیشی: "حکومەتەکەی ناتانیاهۆ ناوچەکە بەرەو ئاژاوە و ناسەقامگیری رادەکێشێت."

سەرۆکی تورکیا هێرشەکەی سەر دەوحەی بە "بەرزترین ئاستی سەرەڕۆیی ئیسرائیل" ناوبرد و وتی: "هێرشەکەی سەر دەوحە، سەرەڕۆیی ئیسرائیلی گەیاندە ئاستێکی بێوێنە."

لە کۆتاییدا، ئەردۆغان جەختیشی کردەوە: "تورکیا لە هەموو بارودۆخ و کاتێکدا لەگەڵ قەتەر دەوەستێت."

لوتکەی نائاسایی عەرەبی-ئیسلامی ئەمڕۆ دووشەممە لە دەوحە دەستیپێکرد، بەمەبەستی تاوتوێکردنی وەڵامدانەوەی ئەو هێرشەی ئیسرائیل کە هەفتەی رابردوو بەرپرسانی حەماسی لە پایتەختی قەتەر کردە ئامانج.

 

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، لە وتارێکیدا لە لوتکەی عەرەبی-ئیسلامی لە دەوحە رایگەیاند کە هیچ وڵاتێکی عەرەبی و ئیسلامی لە هێرشەکانی ئیسرائیل پارێزراو نییە و "هیچ بژاردەیەکی ترمان لەبەردەمدا نییە جگە لە یەکخستنی ریزەکانمان."

پزیشکیان هێرشەکەی ئیسرائیلی بۆ سەر قەتەر بە "تیرۆرێکی ئاشکرا کە هەموو نەریتە نێودەوڵەتییەکان پێشێل دەکات" وەسف کرد و وتی: "ئامانج لەم دوژمنکارییە تێکدانی ئەو هەوڵانەیە کە بۆ راگرتنی شەڕ لە غەززە دەدرێن."

"ئیسرائیل بە پشتیوانی رۆژئاوا لە سزا دەربازی دەبێت"

سەرۆک کۆماری ئێران ئیسرائیلی تۆمەتبار کرد بە ئەنجامدانی "کردەوەی کۆمەڵکوژی و بەکارهێنانی وێرانکاری و برسیکردن" و وتیشی: "ئەم کردەوانە ئەمڕۆ دژی وڵاتی قەتەریش فراوان دەبنەوە."

ئاماژەی بەوەشکرد، "قەوارەی زایۆنی ئەمساڵ بە بیانووی بەرگریکردن لە خۆی، هێرشی کردۆتە سەر زۆرێک لە وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی."

پزیشکیان جەختی کردەوە کە ئیسرائیل "بەهۆی بوونی پشتیوانیی رۆژئاواوە، بەردەوامە لە هێرشەکانی و لە سزا دەربازی دەبێت."

داوای یەکڕیزی و لێپرسینەوە:

لە کۆتایی وتارەکەیدا، پزیشکیان داوای کرد: "پێویستمان بە یەکێتی و هاوپشتییە لە روبەروبوونەوەی ئیسرائیل، چونکە دڵنیابن هیچ وڵاتێکی عەرەبی و ئیسلامی لە هێرشەکانی پارێزراو نییە."

هەروەها داوای کرد کە "پێویستە لێپرسینەوە لە سەرکردەکانی ئیسرائیل بکرێت" و "پێویستە ئوممەتی ئیسلامی لە روبەروبوونەوەی ئەم قەوارە زایۆنییە زۆردارە یەکبگرێت."

 

عەبدولفەتاح سیسی، سەرۆکی میسر، لە وتارێکیدا لە لوتکەی عەرەبی-ئیسلامی لە دەوحە رایگەیاند کە لوتکەکە "لە سۆنگەی ئاڵنگاریی گەورەوە" دەبەسترێت و ئیسرائیل هەوڵدەدات ناوچەکە "بکاتە گۆڕەپانێکی کراوە بۆ دەستدرێژی."

سیسی هێرشەکەی ئیسرائیلی بۆ سەر قەتەر بە "دەستدرێژییەکی تاوانکارانە، پێشێلکارییەکی گەورەی یاسای نێودەوڵەتی و پێشهاتێکی مەترسیدار" ناوبرد و وتی: "بە توندترین شێوە ئیدانەی ئەو دوژمنکارییەی ئیسرائیل دەکەین کە وڵاتێکی نێوەندگیری کردۆتە ئامانج."

سەرۆکی میسر هۆشداریدا و وتی: "رەفتاری لەکۆنتڕۆڵدەرچووی ئیسرائیل دەبێتە هۆی فراوانکردنی بازنەی ململانێکان و ناسەقامگیرکردنی ناوچەکە." جەختیشی کردەوە کە "لووتبەرزیی لە زیادبوونی ئیسرائیل، وا لە ئێمە دەخوازێت کە کار لەسەر بنەمایەک بکەین کە گوزارشت لە دیدگای هاوبەشمان بکات."

وتیشی: "پێویستە ئیسرائیل تێبگات کە ئاسایش و سەروەرییەکەی بە هێز بەدی نایەت، بەڵکو بە رێزگرتن لە یاسا و سەروەریی وڵاتان دێتەدی."

"کاتی مامەڵەکردنی یەکلاکەرەوەیە لەگەڵ دۆزی فەڵەستین"

سیسی هەڵوێستی وڵاتەکەی دووپاتکردەوە و رایگەیاند: "میسر بە تەواوەتی رەتی دەکاتەوە هاووڵاتیانی مەدەنی بکرێنە ئامانج و گەلێک بە تەواوەتی برسی بکرێت،" و "هەر پێشنیازێکیش رەتدەکەینەوە کە ئامانج لێی کۆچپێکردنی فەڵەستینییەکان بێت لە خاکەکەیان."

سەرۆکی میسر جەختی کردەوە کە "چارەسەری سەربازی و هەوڵی سەپاندنی ئەمری واقیع بەهێزی زۆرداری، ئاسایش بۆ هیچ لایەنێک بەدی ناهێنێت."

ناوبراو وتی: "کاتی ئەوە هاتووە بە شێوەیەکی جدی و یەکلاکەرەوە مامەڵە لەگەڵ دۆزی فەڵەستیندا بکرێت،" و دووبارە داوای "دانپێدانانی دەستبەجێی بە دەوڵەتی فەڵەستیندا کرد، وەک تاکە ڕێگە بۆ بەدیهێنانی چارەسەری دوو دەوڵەتی."

پەیام و پێشنیاز

لە کۆتایی وتارەکەیدا، سەرۆکی میسر پەیامێکی رونی ئاراستەکرد و وتی: "پەیامی ئەمڕۆی ئێمە رونە، ئەویش ئەوەیە کە ئێمە دەستدرێژی بۆ سەر سەروەریی وڵاتانمان قبوڵ ناکەین."

هەروەها پێشنیازی کرد کە "لەبەر ئەم بارودۆخە هەستیارە، پێویستە لەسەرمان میکانیزمێکی عەرەبی-ئیسلامی دابمەزرێنین بۆ ڕاوێژکردن سەبارەت بە ڕووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییەکان."