جیهان
رێكخراوی خۆراك و كشتوكاڵی نەتەوەیەكگرتووەكان دەڵێت، نرخی خۆراك لەسەر ئاستی جیهان گەیشتووەتە بەرزترین ئاستی دوو ساڵی رابردووی، بە دیاریكراویش نرخی گۆشت و شەكر و زەیتە سروشتییەكان.
رێكخراوی خۆراك و كشتوكاڵی نەتەوەیەكگرووەكان " فاو" بڵاویكردەوە، نرخی خۆراك لەسەر ئاستی جیهان بەرزترین ئاستی دوو ساڵی رابردووی تۆماركردووە، بەجۆرێك نرخی سەبەتەی خۆراك لە بازاڕەكانی جیهاندا لەمساڵدا بە رێژەی 6.9%زیادیكردووە .
ئەوەشی خستووەتەڕوو، لەدیارترین ئەو خۆراكانەی نرخەكانیان بەرزبووەتەوە بریتین گۆشتی سوور و زەیتە سروشتییەكانە، ئەویش بەهۆی زۆری خواست لەسەریان بە تایبەتی لە ئەمریكا و چین.
فاو پێشبینیشیكردووە، ئاستی بەرهەمی خۆراكی و كشتوكاڵی یەكێتی ئەوروپا بەهۆی گۆڕانی كەشوهەوا و وشكەساڵی روو لە كەمبوونەوە بكات، ئەوەش جارێكی تر نرخی خۆراك لەسەر ئاستی جیهان بەرزتربكاتەوە.
سەرۆکی ئەمریکا ناوی وەزارەتی بەرگری ئەمریکا 'پنتاگۆن' دەگۆڕێت و لێپرسراوێکی کۆشکی سپیش دەڵێت: ترەمپ ئەمڕۆ فەرمانەکە ئیمزا دەکات.
کەناڵی فۆکس نیوزی ئەمریکی ئاشکرایکردووە، دۆناڵد ترەمپ ئەمڕۆ هەینی فەرمانی جێبەجێکردنی گۆڕینی ناوی وەزارەتی بەرگری وڵاتەکەی ئیمزا دەکات و دەیگۆڕێت بە وەزارەتی جەنگی ئەمریکا.
ئەو کەناڵە ئەمریکییە ئاماژەی بەوەشکردووە، ترەمپ و پیت هێگست وەزیری بەرگری ئەمریکا لەم دواییانەدا رایانگەیاندووە، دەیانەوێت ناوی وەزارەتەکە بگۆڕن، کە ئەمەش یەکێکە لە دەستپێشخەرییەکانی ئیدارەی ترەمپ، وەک بەشێك لە "ئیتۆسی جەنگاوەر"ـی خۆی لە ناو پنتاگۆن ئەنجامیداوە.
هاوکات لێپرسراوێکی کۆشکی سپی رایگەیاندووە، ترەمپ ئەمڕۆ وردەکاری گۆڕینی ناوەکە دەخاتەروو، هاوکات فەرمانی جێبەجێکردنەکە ئیمزا دەکات و نازناوی هێگسێت دەبێتە "وەزیری جەنگ".
هەروەها فەرمانەکە رێنمایی هێگسێت دەکات کە پێشنیازی هەردوو کردەوەی یاسایی و جێبەجێکردن بکات بۆ ئەوەی ناوەکە بۆ هەمیشەیی وەزارەتی جەنگی ئەمریکا بێت.
"ئیتۆسی جەنگاوەر" بە مانایی رۆحی جەنگاوەر دێت لە ناو سوپای ئەمریکادا، چوار دروشمی سەرەکی لەخۆدەگرێت، "هەمیشە ئەرکەکە لە پێش هەموو شتێکەوە دادەنێم، هەرگیز شکست قبوڵ ناکەم، هەرگیز واز ناهێنم، هەرگیز هاوڕێیەکی کەوتوو بەجێناهێڵم"، جێگەی ئاماژەیە ئەم دەستپێشخەرییەی ترەمپ وەک (پلانێک یان بەرنامەیەک)ـە ئیدارەکەی بە ناوی "رۆحی جەنگاوەری" لەناو پێنتاگۆن ئەنجامی داوە، هەروەها ئەو دەستەواژەیە ئاماژەیە بۆ سەرنج خستنەسەر پەرەپێدان، یان بەهێزکردن، ئازایەتی، دڵڕەقی، پابەندبوون، خۆڕاگری، و رۆحی سەربازانی سوپای ئەمریکا .
ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا، هۆشداری دەدات و رایدەگەیەنێت، هەر هێزێکی رۆژئاوایی لە ئۆکراین ئامادەیی هەبێت لەلایەن سوپای روسیاوە دەکرێتە ئامانج و جەختیش دەکاتەوە کە مۆسکۆ بە هیچ شێوەیەک ئەندامێتیی ئۆکرانیا لە ناتۆ قبوڵ ناکات.
ئەم لێدوانانەی پوتن رۆژێک دوای ئەوە هات کە ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەڕەنسا، رایگەیاندبوو 26 وڵات بەڵێنیان داوە گەرەنتیی ئەمنی دوای جەنگ بدەن بە ئۆکراین، کە بوونی هێزی نێودەوڵەتی لە وشکانی، دەریا و ئاسماندا لەخۆدەگرێت.
ماکرۆن، کە سەرپەرشتی کۆبوونەوەکەی لەگەڵ کییەر ستارمەر، سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا دەکرد، وتی: "ئامانجی ئەم هێزە چوونە ناو جەنگ نییە دژی روسیا، بەڵکو رێگریکردنە لەوەی لە داهاتوودا هێرش بکاتەوە سەر ئۆکراین"
لە بەرامبەردا، پوتن لە میانی کۆڕبەندێکی ئابووریدا لە ڤلادیڤۆستۆک لە رۆژهەڵاتی دووری روسیا، وتی: "ئەگەر هەر هێزێک لەوێ بڵاوەی پێبکرێت، بەتایبەتی ئێستا کە شەڕ بەردەوامە، ئێمە لەسەر ئەو بنەمایە مامەڵە دەکەین کە دەبنە ئامانجی رەوا بۆ سوپای روسیا."
سەرۆکی روسیا ئاماژەی بەوەشکرد، مۆسکۆ باشترین شوێنە بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ ڤلادیمێر زێلێنسکی، سەرۆکی ئۆکراین و جەختی کردەوە کە روسیا %100 گەرەنتیی ئاسایش و سەلامەتیی وەفدی ئۆکراین دەکات.
پوتن وتیشی: "چەندین جار وتوومە کە ئامادەم بۆ ئەم پەیوەندییانە (لەگەڵ زلێنسکی)، بەڵام هیچ سوودێکی نییە، چونکە گەیشتن بە رێککەوتن لەگەڵ لایەنی ئۆکراینی لەسەر پرسە سەرەکییەکان نزیکە لە مەحاڵ، تەنانەت ئەگەر ئیرادەی سیاسیش هەبێت، کە من گومانم لێی هەیە."
پێشتر، کرملن ئەوروپییەکانی بە "بەربەست" لەبەردەم چارەسەری ناکۆکی لە ئۆکراین تۆمەتبار کردبوو. دمیتری پێسکۆڤ، وتەبێژی کرملن، رایگەیاندبوو، گەرەنتیی ئەمنی بۆ ئۆکراین ناتوانرێت لە رێگەی هێزی سەربازیی بیانییەوە دابین بکرێت.
رۆژی پێنجشەممە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لەگەڵ سەرکردە ئەوروپییەکاندا گفتوگۆی لەبارەی ئەو گەرەنتییە ئەمنییانە کرد کە پێویستە بدرێن بە کیێڤ، هەروەها رێگاکانی زیادکردنی فشار لەسەر روسیا بۆ ناچارکردنی بە دانیشتن لەسەر مێزی دانوستانەکانی ئاشتی.
وتەبێژی كۆشكی كرملن رایگەیاند، مۆسكۆ رێگە بە ناتۆ نادات هێزەكانی لەناو ئۆكراین بڵاوەپێبكات، دەشڵێت: هەرچی پێویست بێت بۆ پاراستنی ئاسایشی روسیا ئەنجامی دەدەین.
دیمیتری پێسكۆف وتەبێژی كۆشكی كرملن رایگەیاند، هەوڵەكانی ناتۆ بۆ جێگیركردنی هێز لە ئۆكراین و بوونی ئەو هێزانە لە نزیك سنورەكانمان مەترسی بۆسەر روسیا دروست دەكات، چونكە ناتۆ ئێمە بە دوژمن دەزانێت، بۆیە ناتوانین رێگەیان پێبدەین هێزەكانیان جێگیر بكەن.
وتیشی، هەرچی پێویست بێت بۆ گرەنتیكردنی ئاسایشی وڵاتەكەمان دەیكەین.
وتەبێژەكەی كرملن ئەوروپییەكانی بە دروستركردنی كۆسپ لەبەردەم چارەسەری پرسی جەنگی روسیا و ئۆكراین تۆمەتبار كرد و وتیشی، ئامادەین ئامانجەكانمان بە رێگای ئاشتیانە لە ئۆكراین بەدی بهێنین، بەڵام لە نەبوونی هەلی لەو جۆرەدا لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكانمان بەردەوام دەبین.
لەبارەی كۆبوونەوەی سەركردەكانی روسیا و ئەمریكا پێسكۆف ئەوەی خستە روو، ئەگەرچی لە ئێستادا هیچ ئامادەكارییەك بۆ كۆبوونەوەی ئەو دوو سەرۆكە ناكرێت، بەڵام دەتوانرێت كۆبوونەوەكە بە خێرایی رێكبخرێت.
ئەم وتانەی دیمیتری بیسكۆف تەنها رۆژێك لەدوای كۆبوونەوەی وڵاتانی ئەوروپا دێت، كە بە ئامانجی پشتگیریكردنی ئۆكراین و گرەنتیكردنی ئەو وڵاتە لە رووی ئەمنییەوە ئەنجامیان دا.
شێخ حیكمەت هیجری، داوای قەوارەیەكی سەربەخۆ بۆ دروزەكانی سوریا دەكات و جەخت لەسەر مافی چارەی خۆنوسین دەكاتەوە.
حیكمەت هیجری كە رێبەری دروزەكانی سوریایە لە پارێزگای سوەیدا، سوپاسی هەریەك لە دۆناڵد ترامپ و بنیامین ناتانیاهۆی كرد بۆ پشتیوانییەكانیان لە دروزەكان و رایگەیاند، دروزەكان پاشەكشە ناكەن لە داواكارییەكانیان بەتایبەت قوربانیدانەكانیان.
هیجری لەمیانی پێشوازیكردن لە فەرماندەی نوێی دروزەكان و بزوتنەوەی رجال ئەلكەرامە كە لیوایەكی تایبەتی پێكهاتەی دروزەكانە، وتی، ترامپ و ناتانیاهۆ پاڵپشتییان كردوون بەتایبەت لە كردنەوەی دەروازەكان بەڕووی سوەیدا.
هەروەها داوای گەڕاندنەوەی گوند و زەوییە داگیركراوەكانی بۆ دانیشتوانی ڕەسەنی خۆیان كرد و ئازادكردنی بێ قەید و مەرجی هەموو ڕفێنراوەكانی كرد.
رێبەری دروزەكان داوای لە كەسایەتیە جیهانیەكان و گەلانی ئازاد كرد لەپاڵ پێكهاتەی دروزدا بوەستن بۆ راگەیاندنی هەرێمی سەربەخۆ بۆ ئەو پێكهاتەیە، هەروەها پێیوایە پاسەوانی نیشتمانی كە بەم دواییە لە گروپە چەكدارەكانی دروز پێكهاتووە، دەتوانن پارێزگاری لە خاك و قەوارەی دروزەكان بكەن.
هیجری لە چەند رۆژی رابردووشدا داوای پشتیوانی نێودەوڵەتی بۆ پێكهێنانی هەرێمێكی سەربەخۆ بۆ دروزەكان كردبوو.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا رایدەگەیەنێت، بەم نزیكانە لەگەڵ ڤلادیمێر پوتین هاوتا روسییەكەی قسە دەكات و كار بۆ كۆتاییهێنان بە شەڕی ئۆكراین دەكات.
دوای كۆبوونەوەی لەگەڵ سەركردەكانی ئەوروپا و سەرۆكی ئۆكراین لەرێی ڤیدیۆ كۆنفرانسەوە، ترەمپ بە رۆژنامەنوسانی وت، باسیان لەو گەرەنتییە ئەمنییانە كردووە كە پێویستە بۆ كیێڤ دابین بكرێن، هەروەها باس لە چڕكردنەوەی فشارەكان لەسەر روسیا كراوە بۆ راكێشانیی بۆ سەر مێزی دانوستانی ئاشتی.
دوای وتەكانی ترامپ، كریملین دووپاتیكردەوە، تا ئێستا هیچ ئامادەكارییەك بۆ پەیوەندی نێوان پوتین و ترامپ نەكراوە، بەڵام دەكرێت بەخێرایی رێكخستن بۆ ئەو مەبەستە بكرێت.
دوێنێ سەركردەكانی هاوپەیمانی ئیرادە كە نزیكەی 30 وڵات لەخۆدەگرێت، كۆبوونەوەیەكیان لە رێی ڤیدیۆ كۆنفرانسەوە رێكخست و پاڵپشتی خۆیان بۆ كیێڤ دووپاتكردەوە لە روبەڕووبوونەوەی لەگەڵ روسیا، دواتریش هەریەك لە ڤۆلۆدیمیر زیلینسكی، سەرۆكی ئۆكراین و ستیڤ ویتكۆف، نێردەی تایبەتی سەرۆكی ئەمریكا لە پاریس كۆبوونەوە.
یەکێتی ئەوروپا بەکارهێنانی ماددەیی کیمیایی "تی پی ئۆ" (TPO)ی قەدەغە کرد، کە لە زۆرێک لە جۆرەکانی جێڵی نینۆکدا بۆ خێرا وشکبوونەوە و پاراستنی رەنگ بەکاردەهێنرێت، ئەمەش بەهۆی نیگەرانییەکان لەوەی کە مەترسی بۆ سەر توانای منداڵبوون دروست دەکات و دەبێتە مەترسی بۆسەر ژنان.
ئەو ماددە باوەی کە لە زۆرێک لە جۆرەکانی جێڵی نینۆکدا هەیە، لە زۆربەی وڵاتانی ئەوروپادا بە نایاسایی ناسێنراوە، بەڵام لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا هێشتا بە ئازادی بەردەستە.
ئەم ماددەیە، کە ناوە زانستییەکەی (Trimethylbenzoyl diphenylphosphine oxide)ـە، ئێستا بە فەرمی لە هەموو بەرهەمە جوانکارییەکاندا قەدەغە کراوە و دەزگا چاودێرییەکانی یەکێتی ئەوروپا وەک ماددەیەکی ژەهراوی بۆ مرۆڤ پۆلێنیان کردووە. "تی پی ئۆ" ماددەیەکە یارمەتی رەقبوونی جێڵی نینۆک دەدات لەژێر تیشکی سەروو وەنەوشەییدا و دەبێتە هۆی مانەوە و بریسکەی زیاتری رەنگەکە.
بڕیاری قەدەغەکردنەکە دوای چەندین توێژینەوە لەسەر ئاژەڵان هات کە پەیوەندیی نێوان ماددەکە و کێشە درێژخایەنەکانی منداڵبوونیان تیادا دەرکەوت. یەکێتی ئەوروپا ئەم رێکارە خۆپارێزییەی گرتووەتەبەر لە کاتێکدا لێکۆڵینەوەی زیاتر لەسەر مرۆڤ هێشتا بەردەوامە.
بەپێی بڕیارەکە، دەبێت ساڵۆنەکانی نینۆک لە 27 وڵاتی ئەندامی یەکێتی ئەوروپا، هەروەها وڵاتانی وەک نەرویج و سویسرا، دەستبەجێ فرۆشتنی ئەو بەرهەمانە رابگرن کە ئەم ماددەیەیان تێدایە و بەرهەمە کۆکراوەکانیان بە شێوەیەکی سەلامەت لەناوببەن.
لەلایەکی دیکەوە، ویلایەتە یەکگرتووەکان هێشتا بەکارهێنانی "تی پی ئۆ"ی بە یاسا رێکنەخستووە، و ئەم ماددەیە دەچێتە پاڵ لیستێکی درێژی ئەو ماددە کیمیاییانەی کە لە ئەوروپا قەدەغەن، بەڵام لە ئەمریکا هێشتا باون.
هەندێک لە خاوەنکارانی بواری جوانکاریی نینۆک دژایەتیی خۆیان بۆ ئەم بڕیارە دەربڕیوە. کۆمپانیایەکی بەلجیکی رایگەیاندووە، "هیچ بەڵگەیەکی مرۆیی نییە لەسەر مەترسیی ئەم ماددەیە" و ئەم بڕیارە "زیانێکی گەورەی ئابووری" بە کارە بچووکەکان دەگەیەنێت.
مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، وڵاتەکەی ئەگەر پێویست بکات گروپە تاوانکارییەکانی دەرەوەی سنوور "لەناودەبات"، و ئاشکرایکرد کە دوو لە گەورەترین گروپە تاوانکارییەکانی ئیکوادۆر دەخەنە لیستی تیرۆرەوە.
رۆبیۆ لە میانی سەردانێکیدا بۆ ئیکوادۆر وتی: "ئێستا ئەوان یارمەتیمان دەدەن بۆ دۆزینەوەی ئەو کەسانە و لەناوبردنیان."
هاوکات رایگەیاند، ئەمریکا دوو لە گەورەترین گروپە تاوانکارییەکانی ئیکوادۆر، کە بریتین لە "لۆس لۆبۆس" و "لۆس چۆنێرۆس"، وەک رێکخراوی تیرۆریستی بیانی پۆلێن دەکات.
ئەم لێدوانانە چەند رۆژێک دوای ئەوە دێت کە هێزەکانی ئەمریکا هێرشێکیان کردە سەر بەلەمێک لە دەریای کاریبی. کۆشکی سپی رایگەیاند، لە هێرشەکەدا 11 بازرگانی ماددەی هۆشبەر کوژراون، بەڵام ناسنامەیانی ئاشکرا نەکردووە.
لەوەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بەوەی ئایا قاچاخچییەکان لە وڵاتانی هاوپەیمانی ئەمریکاوە وەک مەکسیک و ئیکوادۆر، روبەڕووی "کردەوەی تاکلایەنەی لەسێدارەدان" دەبنەوە لەلایەن هێزەکانی ئەمریکاوە، رۆبیۆ وتی "حکومەتە هاوکارەکان" یارمەتی دەدەن لە دەستنیشانکردنی قاچاخچییەکان.
رۆبیۆ وتیشی: "سەرۆک'ترەمپ' وتوویەتی دەیەوێت شەڕ دژی ئەم گروپانە بەرپا بکات چونکە ئەوان ماوەی 30ساڵە شەڕیان دژی ئێمە بەرپا کردووە و کەس وەڵامی نەداونەتەوە." ناوبراو ئەوەشی خستەڕوو، "بەڵام لە زۆر حاڵەتدا لەگەڵ حکومەتە دۆستەکان پێویست بەوە ناکات، چونکە حکومەتە دۆستەکان یارمەتیمان دەدەن."
حکومەتەکانی ئیکوادۆر و مەکسیک تا ئێستا رایاننەگەیاندووە کە هاوکاریی هێرشە سەربازییەکان دەکەن.
رۆژی پێنجشەممە، رۆبیۆ رایگەیاند کە واشنتن بڕی 13.5ملیۆن دۆلار هاوکاریی ئەمنی و 6 ملیۆن دۆلار تەکنەلۆژیای فڕۆکەی بێفڕۆکەوان پێشکەش بە ئیکوادۆر دەکات بۆ یارمەتیدانی لە روبەڕووبوونەوەی بازرگانیی ماددە هۆشبەرەکان.
توندوتیژی لە ئیکوادۆر لە ساڵانی رابردوودا بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کردووە، بەهۆی ئەوەی گروپە تاوانکارییەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی رێڕەوەکانی بازرگانیی کۆکاین شەڕ دەکەن. بەپێی ئامارە حکومییەکان، نزیکەی %70ی کۆکاینی جیهان ئێستا بە ئیکوادۆردا تێدەپەڕێت.
ئەم پۆلێنکردنە لەسەر داوای دانیال نۆبۆوا، سەرۆکی ئیکوادۆر بووە، کە روبەڕووبوونەوەکانی دژی گروپە تاوانکارییەکان بە "جەنگ" وەسف دەکات و پێشتر رایگەیاندبوو، دەیەوێت سوپای ئەمریکا و ئەوروپا بەشداری لە شەڕەکەیدا بکەن.
دانانی ئەو دوو گروپە لە لیستی تیرۆردا رێگە بە ئەمریکا دەدات کە سامان و موڵکی هەر کەسێک کە پەیوەندیی بەو گروپانەوە هەبێت بکاتە ئامانج و بەبێ سنوور زانیاریی هەواڵگری لەگەڵ حکومەتی ئیکوادۆر ئاڵوگۆڕ بکات، کە رەنگە ببێتە هۆی گرتنەبەری رێوشوێنی "توند".
ژمارەی گیانلەدەستدان بومەلەرزەكەی ئەفغانستان بۆ زیاتر لە دوو هەزار كەس بەرزبووەوە، نەتەوەیەكگرتوەكانیش هۆشداریی دەدات لە سەرهەڵدانی قەیرانی برسێتی.
تەندروستی ئەفغانستان بڵاویكردوەتەوە ژمارەی گیانلەدەستان بەهۆی بومەلەرزەكەی ئەو وڵاتەوە گەیشتوەتە دوو هەزار و 200 كەس و نزیكەی چوار هەزار برینداریشی لێكەوتوەتەوە، بەهۆی رۆچونی زەوی و داخرانی رێگاوبانەكانیشەوە گەیاندنی هاوكاریی بۆ لێقەوماوان و قوربانییان قورس بووە.
رێكخراوی جیهای خۆراك سەر بە نەتەوەیەكگرتوەكان ئاماژەی بەوە كردوە كە تەنها بەشی چوار هەفتە خۆراك لە كۆگاكانی ئەو وڵاتە هەیە و ئەوەش بەشی زیانلێكەوتوەكان ناكات و تەنانەت مەترسیی برسێتی روبەڕوی سەرجەم دانیشتوانی ئەفغانستان بوەتەوە.
بە پێی ئامارەكان تا ئێستا شەش هەزار و 782 خانو بەهۆی بومەلەرزەكەی ئەفغانستان لە چەند ویلایەتێكی رۆژهەڵاتی وڵاتەكە روخاون و زیاتر لە چوار هەزار كەسیش برینداربون لە كاتێكدا هێزی بومەلەرزەكە شەش پلە بە پێوەری ریختەر بوو.
لەدوای پەیامێكی سەرۆكی ئەمریكا، بزوتنەوەی حەماس ئامادەیی بۆ رێككەوتنێكی هەمەلایەنە بۆ كۆتاییهێنان بە شەڕەی غەززە راگەیاند.
بزوتنەوەی حەماس لە راگەیەنراوێكدا ئامادەیی خۆی بۆ گەیشتن بە رێككەوتنێكی هەمەلایەنە دەربڕی كە بەپێی ئەو رێكەوتنە دەبێت بارمتە ئیسرائیلییەكان ئازاد بكرێن، لە بەرامبەردا ژمارەیەك لە زیندانیكراوی فەلەستینی ئازاد دەكرێن، ئەوەش لە چوارچێوەی رێككەوتنێك بێت بۆ كۆتایی هێنان بە شەڕ لە كەرتی غەززە.
بزوتنەوەی حەماس دووپاتیشیانكردۆتەوە، ئامادەن بۆ پێكهێنانی ئیدارەیەكی نیشتمانی سەربەخۆ بۆ بەڕێوەبردنی كاروبارەكانی كەرتی غەززە، هەروەها ئامادەن لێپرسراوێتی ئەو كەرتە لە هەموو روویەكەوە بگرنە ئەستۆ.
ئەمە دوای ئەوە هات، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا داوای لە حەماس كرد دەستبەجێ سەرجەم بارمتەكانی ئیسرائیل كە نزیكەی 20 بارمتە دەبن ئازاد بكات، جەختیشیكردەوە، هەركاتێك حەماس ئەو كارەی كرد ئەوا رەوشەكە زۆر بەخێرایی دەگۆرێت.
یەکێتیی نێودەوڵەتیی تۆپی پێ (فیفا) یەکەمین هەنگاوەکانی پڕۆسەی فرۆشتنی بلیتەکانی جامی جیهانی 2026ی ئاشکرا کرد، کە پشت بە سیستەمێکی نرخدانانی داینامیکی دەبەستێت و بە پێی خواستی کڕیار گۆڕانکاری بەسەردا دێت.
لە ئێستادا، نرخی بلیتەکانی یارییە تاکەکەسییەکان لە 60 دۆلاری ئەمریکییەوە بۆ یارییەکانی قۆناغی کۆمەڵەکان دەستپێدەکات و دەگاتە 6710 دۆلاری ئەمریکی بۆ دابینکردنی شوێنێک لە یاریی کۆتاییدا. پێشبینی دەکرێت ئەم نرخە لە مانگەکانی داهاتوودا گۆڕانکاری بەسەردا بێت.
هاندەران کە خاوەنی کارتی ڤیزا بن و ناویان تۆمار کردبێت بۆ بەدەستهێنانی کارتی ناساندنی فیفا (FIFA ID)، کە بە ئاسانی لە رێگەی وێبسایتی فیفاوە بەدەست دەهێنرێت، دەتوانن لە نێوان 10 بۆ 19ی ئەیلولدا بەشداری لە تیروپشکی فرۆشتنی پێشوەختەدا بکەن. ئەو کەسانەی لە رێگەی ئەم تیروپشکەوە هەڵدەبژێردرێن، لە 29ی ئەیلولدا ئاگادارییان پێدەگات و لە 1ی تشرینی یەکەمەوە دەتوانن بلیت بکڕن.
هەروەها بڕیاردراوە کە زۆرترین رێژەی فرۆشتن بریتی بێت لە چوار بلیت بۆ هەر کەسێک بۆ هەر یارییەک، لەگەڵ رێگریکردن لە کڕینی زیاتر لە 40بلیت بۆ هەر کەسێک لە ماوەی تەواوی پاڵەوانێتییەکەدا.
جامی جیهانی 2026 لە نێوان 11ی حوزەیران و 19ی تەممووزی 2026 بە بەشداریی 48 هەڵبژاردە بەڕێوەدەچێت. تا ئێستا 13 هەڵبژاردە مافی بەشداریکردنیان لەم پاڵەوانێتییەدا بەدەست هێناوە، کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و کەنەدا و مەکسیک بەڕێوەدەچێت. لە دیارترین ئەو هەڵبژاردانەی سەرکەوتوون، ئەرجەنتین کە هەڵگری نازناوە و هەڵبژاردەی بەڕازیلن. هەروەها بڕیارە وڵاتانی میواندار هەموو سێ یارییەکەی قۆناغی کۆمەڵەکانیان لەسەر خاکی خۆیان ئەنجام بدەن.
پێشبینی دەکرێت قۆناغی دووەمی فرۆشتنی بلیت لە نێوان 27 بۆ 31ی تشرینی یەکەمدا دەستپێبکات، و بلیتەکان لە ناوەڕاستی تشرینی دووەمەوە تا سەرەتای کانوونی یەکەم بەردەست دەبن بۆ کڕین. قۆناغی سێیەمیش دوای ئەنجامدانی تیروپشکی پاڵەوانێتییەکە و دیاریکردنی خشتەی یارییەکانی قۆناغی یەکەم لە 5ی کانوونی یەکەمی داهاتوودا دەستپێدەکات. ئەو کاتە هاندەران دەرفەتێکی دیکەیان دەبێت بۆ کڕینی بلیتە ماوەکان بەپێی پێشینەی حجزکردن، بە نزیکبوونەوەی کاتی دەستپێکردنی پاڵەوانێتییەکە.
پیت هیگسیس، وەزیری بەرگریی ئەمریکا، لەبارەی هێرشی هێزەکانی ئەمریکا بۆ سەر بەلەمێکی ڤەنزوێلی کە "پڕ بوو لە ماددەی هۆشبەر" لە دوێنێدا، رایگەیاند، "ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا تەنها لەم هێرشەدا ناوەستێت و بەردەوام دەبێت."
ناوبراو ئاماژەی بەوەدا کە بەم هێرشە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا پەیامێکی ئاراستە کردووە و هۆشداری داوە کە "روبەروبوونەوەمان لەگەڵ نیکۆلاس مادۆرۆ، سەرۆکی ڤەنزوێلا، تەنها بە بۆمببارانەکەی دوێنێ کۆتایی نایەت.. ئەمە کۆتایی نییە، بەڵکو تەنها سەرەتایە.
" هیگسیس ئاماژەی بەوەش کرد کە مادۆرۆ لەبەردەم هەڵبژاردەی گرنگدایە بۆ ئەوەی بڕیاریان لەسەر بدات، و وتیشی: "ئەم گەشەسەندنە ئاماژەیە بۆ گۆڕانکارییەکی گەورە لە دینامیکییەتەکانی دەوروبەری ڤەنزوێلا."
لای خۆیەوە، وەزیری بەرگریی ئەمریکا رەتیکردەوە چۆنیەتی ئەنجامدانی هێرشەکە ئاشکرا بکات، کە بووە هۆی کوژرانی 11 چەکداری رێکخراوی "ترین دی ئاراگوا" کە وەک تێرۆریست پۆلێن کراوە.
شایەنی باسە، سەرۆکی ئەمریکا لە رۆژی دەستبەکاربوونیدا سوێندی خوارد کە گرووپی "ترین دی ئاراگوا" لەناوبەرێت، کە بە مەترسیدارییەکی زۆر ناسراوە و چالاکییەکانی بریتین لە بێزارکردن، بازرگانیکردن بە مرۆڤ، ماددە هۆشبەرەکان، رفاندن و تاوانەکانی کوشتن. هەروەها، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا خەڵاتێکی بە دەیان ملیۆن دۆلار تەرخان کردووە بۆ ئەو کەسانەی زانیاری دەدەن کە دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە دەستگیرکردنی سەرکردەکانی ئەو گرووپە.
بەپێی خەمڵاندنەکانی ئەمریکا، ئەم گرووپە نزیکەی 5000 چەکدار لەخۆدەگرێت، کە لە ئەمریکای لاتین بڵاوبوونەتەوە و بە رێگەی نایاسایی لە رێگەی ڤەنزوێلاوە گەیشتوونەتە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. ڤەنزوێلاش "ترین دی ئاراگوا" بە بەهێزترین گرووپی چەتە لە وڵاتەکەیدا پۆلێن دەکات، تا رادەیەک کە هەندێک لە پۆلیسەکانی ڤەنزوێلا بۆ ئەمریکا هەڵدێن لە ترسی دەسەڵات و هێزی ئەو گرووپە.
لێپرسراوێكی باڵای پەیەدە رایگەیاند دیمەشق لە ژێر فشاری توركیا دەیەوێت لە رێككەوتنی 10 ئادار لەگەڵ هەسەدە بكشێتەوە.
ساڵح موسلیم، ئەندامی دەستەی هاوسەرۆكایەتی پارتی یەكێتی دیموكراتی پەیەدە لە چاوپێكەوتنێكی میدیایدا رایگەیاند، حكومەتی كاتی دیمەشق بە سەرۆكایەتی ئەحمەد شەرع دەیەوێت لە رێككەوتنەكەی 10ی ئاداری ئەمساڵ كە لەگەڵ باكور و رۆژهەڵاتی سوریا و هەسەدە ئیمزا كراوە بكشێتەوە و ئەوەش لە ژێر فشاری راستەوخۆی توركیایە.
ساڵح موسلیم ئاشكرای كردوە، دەسەڵاتی دیمەشق دانوستانەكانی پاریس كە بڕیاربو لە نێوان مەزڵوم كۆبانێ و ئەحمەد شەرع بەڕێوەبچێت بە ئەنقەست هەڵوەشاندوەتەوە و ئەوەش ئاماژەی رونە كە ئامادە نین پابەندنی رێككەوتنەكە بن و بەوەش هەوڵی پاشەكشێ بە كورد دەدەن.
بە وتەی ئەو لێپرسراوەی رۆژئاوای كوردستان هەوڵەكانی دەسەڵاتی ئێستای دیمەشق دژی پێكهاتە جیاوازەكانی سوریا دەریدەخات كە درێژەپێدەری سیاسەتەكانی رژێمی پێشوی سوریایە و ئامادە نییە رەچاوی مافەكانی كورد و پێكهاتەكانی تری سوریا بكات.
ئەمریكا هێرشی كردە سەر بەلەمێكی وڵاتی ڤەنزوێلا و دۆناڵد ترەمپ پەنجەی تۆمەت ئاڕاستەی سەرۆكی ڤەنزوێلا دەكات.
بەرەبەیانی ئەمڕۆ هێزەكانی ئەمریكا لە دەریای كاریبی هێرشیان كردە سەر بەلەمێكی پڕ لە ماددەی هۆشبەر, كە لە ڤەنزوێلاوە بە ئاڕاستەی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكاوە دەهات و لە ئەنجامی هێرشەكە 11 كەس گیانیان لەدەستدا.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا باسی لە رووداوەكە كرد و ئەو 11 كەسەی بە تیرۆریستی ماددەی هۆشبەر ناوبرد.
لای خۆشییەوە ماركۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا وتین ترەمپ سورە لەسەر بەكارهێنانی هێز بۆ لەناوبردنی باندی قاچاغچێتی ماددەی هۆشبەر.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: سەرۆکی کۆریای باکور و چین و روسیا خەریکی پیلانگێڕیین دژی ئەمریکا.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تروس نوسیویەتی: شی جین پینگ و کیم جۆنگ ئون و ڤلادیمێر پوتن خەریکی پیلانگێڕیین دژی وڵاتەکەی.
دۆناڵد ترەمپ، بە گاڵتەجاڕییەوە هیوای رۆژێکی نایاب بۆ سەرۆکی چین و گەلەکەی دەوخوازێت و دەڵێت: گەرمترین سڵاوی خۆی ئاڕاستەی پوتن و کیم جۆنگ ئون دەکەم کاتێک سەرقاڵی پیلانگێڕیین.
ئەمە لەکاتێکدایە، کیم جۆنگ ئون و ڤلادیمێر پوتن لە پایتەختی چین کۆبوونەوە و بەشدارییان کرد لە نمایشی سەربازی ئەو وڵاتە، بەبۆنەی 80 ساڵەی شکستی ژاپۆن بەرانبەر بە چین لە جەنگی جیهانی دووهەمدا.
جێگەی ئاماژەیەوە، ئەو وڵاتە گەورەترین نمایشی سەربازی ئەنجامدا و چەندین چەکی ئەتۆمی و فڕۆکەی جەنگی پێشکەوتوو، هەروەها چەندین موشەکی نوێی جۆری هایپەرسۆنیک نمایشکرد.
فەرەنسا فەرمانی دەستگیرکردنی بۆ دەستگیرکردنی سەرۆکی پێشوی سوریا دەرکرد بەتۆمەتی کوشتنی ژمارەیک رۆژنامەنوس لە رابردوودا.
ئاژانسی فرانس پرێس رایگەیاند، دادگای فەرەنسی فەرمانی دەستگیرکردنی بۆ ژمارەیەک لێپرسراوی حکومەتی پێشوی سوریا دەرکردووە، لەنێویشیاندا ماهر ئەسەد فەرماندەی فیرقەی چواری زرێپۆش و عەلی مەملوک سەرۆکی دەزگای هەوالگری و بەشار ئەسەد سەرۆکی پێشوی سوریا، بەتۆمەتی کوشتنی دوو رۆژنامەنوس لە ساڵی 2012 دا لە پارێزگای حومس لە سوریا.
بەپێی ئاژانسی فرانس پرێس، ئەو دوو رۆژنامەنوسە خەڵکی ئەمریکا و فەرەنسا بوون و بۆ روماڵکردنی روداوەکانی سوریا لەساڵی 2012 سەردانی ئەو وڵاتەیان کردوە و لە ناوەندێکدا کە رۆژنامەنوسانی تێدابووە بەهۆی بۆردومانێکەوە کوژراون.