جیهان
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا،رایگەیاند، کە تاران زیاتر لە 100 موشەکی ئاراستەی یەکێک لە پارچە دەریاییە "زۆر بەنرخەکانی" ئەمریکا کردووە، بەڵام هەموویان تێکشکێنراون.
ترەمپ ئاماژەی بەوە کرد کە پەلەی نییە بۆ ئیمزاکردنی رێککەوتن لەگەڵ ئێران و جەختی کردەوە کە هێشتا کۆمەڵێک ئامانجی سەربازیی گرنگ لەو وڵاتەدا ماون کە دەیانەوێت پێش کۆتایی هاتنی شەڕەکە بیپێکن، لەوانەش کۆنترۆڵکردنی نەوتی ئێران کە وەک بژاردەیەکی کراوە ناوی برد.
هەروەها ئاشکرای کرد کە سوپای ئەمریکا بەشێکی زۆری کۆگا و کارگەکانی دروستکردنی موشەکی بالیستی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئێرانی تێکشکاندووە.
لە ڕووی وزە و ستراتیژییەوە، ترەمپ باسی لەوە کرد، کە ئەمریکا چیتر پێویستی بە گەروی هورمز نییە، چونکە ئاستی بەرهەمهێنانی نەوتی وڵاتەکەی لە سعودیە و روسیا زیاترە.
ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد، کە داواکردنی هاوکاری لە وڵاتانی ناتۆ بۆ کردنەوەی گەروی هورمز تەنها "تاقیکردنەوەیەک" بووە بۆیان. لە هەمان کاتدا، ترەمپ گومانی خستە سەر پابەندییەکانی ئەمریکا بۆ پاراستنی وڵاتانی ناتۆ لە داهاتودا و رەخنەی توندی لە سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا، گرت و وتی: ستارمر کەسێکی باشە، بەڵام تووشی سەرسوڕمانی کردم کاتێک رەتیکردەوە هاوکاری پێشکەش بکات سەرەڕای هەموو ئەو هاوکاریانەی پێشتر پێشکەش بە وڵاتەکەی کراوە.
بەهۆی بێدەنگیی و هاوكارینەكردنی ئەمریكا لە رووبەڕووبوونەوەی هەڕەشەكانی ئێران، ترەمپ رەخنەی توند لە هاوپەیمانی ناتۆ دەگرێت.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا لە هەژماری رەسمی خۆی لە تۆڕی ئێكس بڵاویكردەوە، وڵاتانی ناتۆ هیچ هاوكارییەكی واشنتۆنیان لە جەنگی ئێران نەكردووە و تەنیا تەماشاكەر بوون.
لە پەیامەكەیدا ئاماژەی بەوەشكردووە كە ئەمریكا پێویستی بە هاوكارییەكانی ناتۆ نییە و پێویستە ئەم هەڵوێستە لە بیر نەكرێت، چونكە ئێران لە رووی سەربازییەوە تێكشكێنراوە.
ئەمەش لە كاتێكدایە كە دۆناڵد ترەمپ هەمیشە هاوپەیمانیی ناتۆ وەك بارگرانییەكی دارایی لەسەر ئەمریكا دەبینێت و پێی وایە وڵاتانی ئەندام سود لە پارە و هێزی ئەمریكا وەردەگرن، بەبێ ئەوەی لە كێشە نێودەوڵەتییەكاندا هاوكارییەكی كردەیی واشنتن بكەن.
وەک وەڵامێک بۆ بنبەستی دیپلۆماسی، پنتاگۆن خەریکی ئامادەکردنی بژاردەی سەربازیی توندە بۆ لێدانی گورزێکی یەکلاکەرەوە لە ژێرخانی وزەی ئێران.
بەپێی راپۆرتە میدیاییەکان، پنتاگۆن خەریکی ئامادەکردنی کۆمەڵێک بژاردەی سەربازیی توندە بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئێران، کە رەنگە بەکارهێنانی هێزی زەمینی و هەڵمەتێکی فراوانی بۆردومانکردن لەخۆ بگرێت. لێپرسراوانی واشنتۆن ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم هەنگاوانە وەک "گورزی کۆتایی" دیاری کراون و ئامانج لێیان گۆڕینی رەوشی ناوچەکەیە، بەتایبەت ئەگەر هەوڵە دیپلۆماسییەکان شکستیان هێنا و گەرووی هورمز بە داخراوی مایەوە، ئەم هەڵکشانی گرژییە لە کاتێکدایە کە ترەمپ دەیەوێت لە رێگەی نیشاندانی هێزێکی تێکشکێنەرەوە، پێگەی خۆی لە گفتوگۆکانی ئاشتی بەهێز بکات یان سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوە رابگەیەنێت.
ماڵپەڕی ئەکسیۆس لە زاری چەند لێپرسراوێکی باڵای ئەمریکاوە ئاشکرایکرد، چوار بژاردەی سەرەکی لە بەردەم سەرۆکی ئەمریکادان، یەکەمیان بریتییە لە داگیرکردن یان گەمارۆدانی دوورگەی "خارگ" کە ناوەندی سەرەکی هەناردەکردنی نەوتی ئێرانە.
هەروەها بژاردەی تر بریتییە لە کۆنترۆڵکردنی دوورگەی "لاراک" کە پێگەیەکی ستراتیژییە و راداری پێشکەوتوو و بەلەمی هێرشبەری تێدایە بۆ چاودێریکردنی جوڵەکان لە گەرووی هورمز، جگە لەمانە، ئەگەری دەستبەسەرداگرتنی دوورگەی "ئەبومووسا" و دوو دوورگەی بچووکی تر لە رۆژئاوای گەرووەکە لە ئارادایە، کە ئێستا لەژێر دەسەڵاتی تاراندان بەڵام ئیماراتیش داوایان دەکات.
لایەنێکی تری پلانە سەربازییەکانی واشنتۆن پەیوەندی بە دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێرانەوە هەیە، سوپای ئەمریکا پلانێکی وردی بۆ ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی زەمینی لە قوڵایی خاکی ئێراندا داڕشتووە، بە مەبەستی دەستبەسەرداگرتنی ئەو یۆرانیۆمە پیتێندراوەی کە لە ژێرزەمینەکاندا حەشار دراون، لێپرسراوان دەڵێن ئەگەر ئەم کارە زۆر ئاڵۆز بێت، ئەوا بژاردەی هێرشی ئاسمانیی بەرفراوان بۆ سەر ئەو دامەزراوانە لە پێشینەی کارەکان دەبێت تا رێگری لە بەدەستهاتووی تاران بە مادە ئەتۆمییەکان بگرێت.
سەرەڕای ئەم ئامادەکارییانە، هێشتا بڕیاری رەسمی و کۆتایی نەدراوە و کۆشکی سپی ئەم پلانانە وەک گریمانە دەبینێت، بەڵام سەرچاوەکان جەخت دەکەنەوە کە ترەمپ ئامادەیە فشارەکان زیاد بکات ئەگەر تاران نەیەتە سەر مێزی گفتوگۆ بە ئەنجامێکی دیاریکراوەوە، یەکەم هەنگاوی ئەم هەڵکشانە رەنگە بۆردومانکردنی وێستگەکانی کارەبا و دامەزراوەکانی وزە بێت، کە ئێران پێشتر هەڕەشەی کردووە لە ئەگەری رودانی وەها هێرشێکدا، کاردانەوەی توندی لەسەر ئاستی کەنداو دەبێت.
لە کۆتاییدا، رەوشی ناوچەکە بەرەو قۆناغێکی نادیار هەنگاو دەنێت. ئەگەرچی واشنتۆن دەیەوێت لە رێگەی ئەم "گورزە کۆتایییەوە" کۆتایی بە ململانێکان بهێنێت، بەڵام مەترسیی ئەوە هەیە ئەم بژاردانە لەبری کۆتاییهێنان بە شەڕ، ببنە هۆی درێژخایەنکردن و توندترکردنی پێکدادانەکان، چونکە تاران رۆڵی دەبێت لەوەی چۆن و کەی شەڕەکە کۆتایی پێ دێت.
لێپرسراوێكی پاكستانی ئاشكرایكرد ، ئیسرائیل ناوی هەریەك لە عەباس عراقچی و محەمەد باقر قالیباف سەرۆكی پەرلەمانی ئێرانی لە لیستی بە ئامانجگرتن دەرهێناوە .
ئەو لێپرسراوە پاكستانیە ئاماژەی بەوە كردوە، دوای ئەوەی پاكستان داوای لە ئەمریكا كردوە عراقچی و قالیباف نەكرێنە ئامانج و داواكارییەكە لەلایەن ئەمریكاوە پەسەندكراوە ، ئیسرائیلیش ناوی ئەو دوو لێپرسراوەی لە لیستی بە ئامانجگرتن دەرهێناوە، ئەو لێپرسراوەی پاكستان هۆكاری داواكارییەكەی بۆ ئەوە گەراندوەتەوە كە ئەگەر دوو كەسە بكرێنە ئامانج ، ئەوا كەس نامێنێت بۆ ئەوەی گفتوگۆیان لەگەڵ بكەن .
رۆژی چوارشەممەش كەناڵی 14 ی ئیسرائیلی ئاشكرایكرد ، ئەمریكا و ئیسرائیل پارێزبەندییان داوەتە عراقچی و قالیباف بۆ پێنج رۆژ تا ئەو كاتەی گفتوگۆی نێوان ئەمریكا و ئێران یەكلادەبێتەوە .
میدیاکانی تورکیا بڵاویانکردەوە، کەشتیی نەوتهەڵگری "ئەلتورا"ـی تورکی، لە دەریای رەش، لەلایەن درۆنێکەوە کراوەتە ئامانج.
کەناڵی "NTV"ـی تورکی بڵاویکردەوە، لە دەریای رەش و لە نزیک کەناراوەکانی ئیستەنبوڵ، لە رێگەی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی نەناسراوەوە هێرشکراوەتە سەر ناقلەیەکی نەوتی کۆمپانیای "ALTURA"ی تورکی کە بڕی 140 هەزار تۆن نەوتی خاوی روسی هەڵگرتبوو.
بەپێی زانیارییەکان، هێرشەکە لە دووری 15 میلی دەریایی لە گەرووی بۆسفۆرەوە ئەنجامدراوە و بووەتە هۆی تەقینەوە لەسەر کەشتییەکە و دزەکردنی ئاو بۆ ناو ژووری بزوێنەرەکان، بەو هۆیەشەوە تیمی ناو کەشتییەکە داوای هاوکاریی بەپەلەیان کردووە.
لای خۆشیەوە ماڵپەڕی "هابەر دەنیزدە"ی تایبەت بە کاروباری دەریایی ئاماژەی بەوە کردووە، تا ئێستا هیچ زانیارییەک لەبارەی برینداربوونی تیمی ناو کەشتییەکە نییە کە لە 27 کەس پێکهاتوون، هاوکات هێزەکانی پاسەوانی کەناراوەکان و کەشتیی "نینی خاتوون" بۆ فریاگوزاریی خێرا رەوانەی شوێنی روداوەکە کراون.
کەشتییەکە لە جۆری "سویزماکس"ە و نزیکەی یەک ملیۆن بەرمیل نەوتی "ئۆرال"ی روسی بارکردووە؛ جێی ئاماژەیە کەشتیی "ئالتورا" لەلایەن بەریتانیا و یەکێتی ئەوروپاوە سزای بەسەردا سەپێنراوە، بەڵام لە لیستی سزاکانی ئەمریکادا نییە.
سەرۆکی ئەمریکا هۆشداری دەداتە سەرکردەکانی ئێران و جەخت لە پێویستی رێککەوتنێکی تر دەکاتەوە.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، سەرکردەکانی ئێران لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان خەریکی دانوستانن، بەڵام لە ترسی گەلەکەیان ئەو ڕاستییە دەشارنەوە و نکۆڵی لێ دەکەن.
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکرد، وڵاتەکەی توانیویەتی کۆتایی بە هەشت جەنگ بهێنێت و لە ئێستاشدا لە جەنگ دژی ئێران سەرکەوتنی بەدەستهێناوە، وتیشی: "دانوستانکارانی ئێرانی دەترسن لەسەر دەستی گەلەکەیان بکوژرێن، بۆیە پەلەیانە بۆ گەیشتن بە رێککەوتن."
ترەمپ جەختیشی کردەوە، هێزەکانیان هەموو شتێکیان لە ناو ئێران تێکشکاندووە و دەیانەوێت سەرکەوتنی تەواوەتی لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانیاندا لە ناو خاکی ئەو وڵاتە بەدەستبهێنن.
هاوکات، کۆشکی سپی هۆشداریی توندی دایە تاران و رایگەیاند، ئەگەر ئێران واقیعی ئێستا قبوڵ نەکات و دان بە شکستی سەربازیی خۆیدا نەنێت، ئەوا ڕووبەڕووی هێرشی زۆر توندتر دەبێتەوە.
کارۆلین لیڤیت، وتەبێژی کۆشکی سپی ڕایگەیاند، سەرۆک ترەمپ گەرەنتی ئەوە دەکات کە گورزی کەمەرشکێن ئاڕاستەی تاران بکرێت ئەگەر ئامادەی رێککەوتن نەبن، ئاماژەی بەوەش کرد کە پێویستە تاران دەستبەرداری بەرنامە ئەتۆمییەکەی ببێت و هەڕەشەکانی بۆ سەر ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی رابگرێت.
لە ئەنجامی بەردەوامیی گرژییەکانی نێوان هەردوو وڵات، کۆشکی سپی هۆشدارییەکی توند دەداتە تاران کە ئەگەر دان بە شکستی سەربازیی خۆیدا نەنێت، رووبەڕووی لێدانێکی وێرانکەر دەبێتەوە.
کارۆلین لیڤێت وتەبێژی کۆشکی سپی ، لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا هۆشدارییەکی توند و بێپێشینەی ئاڕاستەی تاران کرد و رایگەیاند، ئەگەر ئێران دان بە "شکستی سەربازیی خۆیدا" نەنێت، ئەوا رووبەڕووی لێدانێکی زۆر بەهێزتر دەبێتەوە.
وتەبێژی کۆشکی سپی جەختی کردەوە، دۆناڵد ترەمپ گاڵتە ناکات و ئامادەیە بۆ هەڵگیرساندنی "جەنگێکی وێرانکەر"، وتیشی: "پێویستە ئێران جارێکی تر هەڵە لە هەژمارەکانیدا نەکات."
لیڤێت ئاماژەی بەوەکرد، ئەگەر تاران واقیعی ئێستا و شکستی سەربازیی خۆی قبوڵ نەکات، ترەمپ کار دەکات بۆ وەشاندنی گورزێک کە لە هەموو گورزەکانی پێشوو بەهێزتر بێت و "دەرگاکانی دۆزەخ" بە رووی ئەو وڵاتەدا بکاتەوە.
سەرەڕای هەڕەشە توندەکان، وتەبێژی کۆشکی سپی ئاشکرایکرد، ئەمریکا و ئێران هێشتا لە گفتوگۆی ئاشتی بەردەوامن، ئەمەش سەرەڕای ئەوەی میدیا رەسمییەکانی ئێران باس لە رەتکردنەوەی پێشنیازەکەی واشنتۆن دەکەن بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ.
بۆ وەرچەرخان بەرەو حاڵەتی ئامادەباشی جەنگ، وەزارەتی جەنگی ئەمریکا زنجیرەیەک رێککەوتنی ستراتیژی بۆ زیادکردنی بەرهەمهێنانی تەقەمەنی لەگەڵ کۆمپانیا زەبەلاحەکان ئیمزا کرد.
وەزارەتی جەنگی ئەمریکا 'پنتاگۆن' ئەمڕۆ چوارشەممە رایگەیاند، کە چەند رێککەوتنێکی چوارچێوەیی لەگەڵ کۆمپانیا زەبەلاحەکانی "بی ئەی ئی سیستمز"، "لۆکهید مارتن" و "هانیوێڵ" ئیمزاکردووە.
ئاماژەی بەوەشکرد، ئەم رێککەوتنانە بە ئامانجی زیادکردنی بەرهەمهێنانی چەندین سیستمی بەرگری و تەقەمەنییە، وەک بەشێک لە وەرچەرخانی واشنتن بۆ "حاڵەتی ئامادەباشی بۆ جەنگ".
پنتاگۆن ئەوەشی خستەڕوو، بەپێی ئەم رێککەوتنانە، کۆمپانیای "هانیوێڵ ئێرۆسپەیس" هەڵدەستێت بە زیادکردنی بەرهەمهێنانی پێکهاتە سەرەکییەکانی پێویست بۆ کۆگاکانی تەقەمەنی ئەمریکا، ئەوەش لە چوارچێوەی وەبەرهێنانێکی گەورەدا کە بڕەکەی دەگاتە 500 ملیۆن دۆلار و بۆ ماوەی چەند ساڵێک بەردەوام دەبێت.
لە لایەکی ترەوە، هەردوو کۆمپانیای "بی ئەی ئی سیستمز" و "لۆکهید مارتن" ئەرکی زیادکردنی بەرهەمهێنانی ئامێرەکانی ئاڕاستەکردنی تایبەت بە موشەکی بەرگریی "تاد"یان پێسپێردراوە، بە شێوەیەک کە قەبارەی بەرهەمهێنانەکەیان بۆ چوار هێندە زیاد دەکات، هاوكات رێککەوتنێکی نوێ لەگەڵ لۆکهید مارتن ئیمزا کراوە بۆ خێراکردنی پرۆسەی دروستکردنی موشەکی "Precision Strike Missile" کە سیستمێکی موشەکیی زۆر ورد و پێشکەوتووە بۆ پێکانی ئامانجەکان.
پێگەی 'ئێران وۆر كۆست تراكەر' بڵاویکردەوە، لەسەرەتای دەستپێكردنی جەنگی ئێرانەوە تائێستا، ئەمریكا زیاتر لە 30 ملیار دۆلاری خەرجكردووە
لە ماوەی بەردەوامبوونی جەنگی 26 رۆژەی نێوان ئێران لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیلدا، تێچوی جەنگی ئێران لەسەر ئەمریكا 30 ملیار دۆلاری تێپەراندووە.
پێشتریش سكۆت بێسنێت وەزیری گەنجینەی ئەمریكا رایگەیاندبوو، بودجەی پێویستیان بۆ جەنگەكە لە بەردەستدایە و تێچوی جەنگەكەش تائێستا لەو ئاستەدایە كە پێشبینیان كردبوو.
وەزیری گەنجینەی ئەمریکا ئاماژەی بەوەش دابوو، داوایان لە كۆنگرێس كردوە بودجەی زیاتریان بۆ دابین بكات بۆ ئەوەی گرەنتی بەردەوامیی پشتگیركردنی سوپا بكەن لە داهاتوودا.
كۆریای باكوور بەڵێنی پشتیوانی بێ مەرج و پتەوكردنی پەیوەندی سەربازی بۆ روسیا لە جەنگی ئۆكرایندا دووپات دەكاتەوە.
ئاژانسی هەواڵی رەسمی كۆریای باكوور رایگەیاند كە كیم جۆنگ ئون سەرۆكی كۆریای باكور لە نامەیەكدا بۆ ڤلادیمێر پوتن سەرۆكی روسیا جەختی لە پشتیوانی سەربازی هەمیشەیی وڵاتەكەی كردووەتەوە، ئەمەش دوای ئەوەی دووبارە وەك سەرۆكی كۆریا هەڵبژێردرایەوە.
ئاماژەی بەوەشكردووە،كە هاوكارییەكان بۆ پاراستنی سەروەری هەردوو وڵاتە، هاوكات بەپێی زانیاری لێپرسراوانی رۆژئاوا هەزاران سەربازی كۆری لە جەنگی ئۆكرایندا بەژدارن.
میدیای ئیسرائیل راگەیاند، ئەمریكا پێشنیازێكی 15 خاڵی بۆ كۆتاییهێنان بە شەڕ لەگەڵ ئێران پێشكەشی تاران كردووە، بۆ ئەوەی لە ماوەی مانگێكدا رێككەوتنێك بكرێت هاوشێوەی رێككەوتنەكانی غەززە و لوبنان.
میدیای ئیسرائیل بڵاویكردەوە، ئیدارەی ترەمپ پێشنیازێكی 15 خاڵی بۆ كۆتاییهێنان بە شەڕ لەگەڵ ئێران ئامادەكردووە كە تێیدا، جەنگ بۆ ماوەی مانگێك رابوەستێت و توانا ئەتۆمییەكەی ئێران لەناوببرێت و تاران پابەندی ئەوەبێت چەكی ئەتۆمی بەدەستنەهێنێت و یۆرانیۆم نەپیتێنێت و ئەوەشی پیتاندویەتی رادەستی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی بكات و دامەزراوەكانی نەتەنز و ئەسفەهان و فۆردۆ دابخات.
راشیگەیاند، ئەمریكا داوا لە ئێران دەكات دەستبەرداری گروپە چەكدارەكان بێت و گەرووی هورمز وەك ناوچەیەكی دەریایی ئازاد بمێنێتەوە و توانا سەربازییەكانی تاران تەنیا بۆ بەرگری لەخۆكردن بەكاربێن.
ئاماژەی بەوەشكردووە، لە بەرامبەردا سەرجەم سزاكانی ئێران هەڵدەوەشێنەوە و هاوكاری ئێران دەكرێت بۆ بەهێزكردنی وزەی ئەتۆم بۆ بەرهەمهێنانی ئاشتی و سزاكانی سناپ باكیش هەڵدەوەشێنەوە.
کەناڵی 12ـی ئیسرائیلی لە راپۆرتێکدا ئاشکرای کردووە کە ئیدارەی دۆناڵد تڕەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، خەریکی ئامادەکردنی بەڵگەنامەیەکی 15 خاڵییە بە مەبەستی کۆتاییهێنان بە گرژی و شەڕ لەگەڵ ئێران.
ئەم پلانە کە لەلایەن جارید کۆشنەر و ستیڤ ویتکۆفەوە کاری لەسەر دەکرێت، بە ئاگربەستێکی یەک مانگی دەست پێ دەکات بۆ رەخساندنی زەمینەی گفتوگۆ، هاوشێوەی ئەو رێککەوتنانەی لە غەززە و لوبنان ئەنجام دراون.
پێشنیازەکانی رێککەوتنی 15 خاڵی گشتگیر لەگەڵ ئێران
· راگەیاندنی ئاگربەست بۆ ماوەی یەک مانگ.
· لەناوبردنی هەموو ئەو توانایە ئەتۆمییانەی کە تا ئێستا کۆکراونەتەوە.
· پابەندبوونی ئێران بەوەی کە هەرگیز هەوڵی بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمی نەدات.
· قەدەغەکردنی پیتاندنی هەر جۆرە ماددەیەکی ئەتۆمی لە ناو خاکی ئێراندا.
· گواستنەوەی تەواوی ماددە پیتێنراوەکان بۆ ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم بەپێی خشتەیەکی کاتی دیاریکراو.
· لەکارخستن و تێکدانی بنکە ئەتۆمییەکانی (نەتەنز، ئەسفەهان و فۆردۆ).
· رێگەدان بە ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم بۆ دەستگەیشتنی تەواو بە هەموو زانیاری و شوێنەکان لە ناوخۆی ئێران.
· دەستبەرداربوونی ئێران لە سیاسەتی گرووپە بریکارەکان و تاقمە چەکدارەکانی سەر بە خۆی لە وڵاتانی ناوچەکە.
· راگرتنی کردەیی هەموو جۆرە تەمویلکردن و پڕچەککردنی گروپە لایەنگرەکانی لە ناوچەکەدا.
· کراوە هێشتنەوەی گەرووی هورمز وەک ناوچەیەکی دەریایی ئازاد و قەدەغەکردنی داخستنی لەلایەن هەر لایەنێکەوە.
· بڕیاردان لەسەر پڕۆژە موشەکییەکانی ئێران لە داهاتوودا، بە مەرجێک سنووردارکردنی ژمارە و مەوداکانیان لەبەرچاو بگیرێت.
· بەکارهێنانی توانای سەربازی ئێران لە داهاتوودا تەنها بۆ مەبەستی بەرگری لە خۆ بێت.
· هەڵگرتنی تەواوی ئەو سزایانەی، کە خراونەتە سەر ئێران.
· پێشکەشکردنی هاوکاری بە ئێران بۆ پەرەپێدانی پڕۆژەی ئەتۆمی مەدەنی لە بوشەهر تەنها بە مەبەستی بەرهەمهێنانی کارەبا.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئەوان لە ئێران ئەنجامی باشیان بەدەستهێناوە و لە ئێشتادا دەیانەویط بە هەرنرخێک بێت رێککەوتنمان لەگەڵدا بکەن.
سەرۆکی ئەمریکا تەواوی سەرکردەکانی ئێرانیان کردوەتە ئامانجو ئەو وڵاتە هێزی ئاسمانی و دەریاییان نەماوە و بە تەواوەتی لەناوبراوە.
ئاماژەی بەوەشکردوە؛ ئیتر هیچ چەکێکی دژە فڕۆکە و سیستمی رادار و فەرماندەیان نییە وبە ئازادی بەسەر ئاسمانی پایتەختی تاراندا دەفڕن و هەرچی پێمان خۆشە لەوێ دەیکەین
سەرۆکی ئەمریکا جەختیکردەوە، لە ئێران سەرکەوتنیان بەدەستهێنا و ئێرانییەکان بە پەرۆشن بۆ ئەوەی لەگەڵیان رێککەوتن بکەن
سەبارەت بە دانوستانەکانیشیان، دۆناڵد ترمپ دەڵێت؛ لەگەڵ کەسی شیاو لە گفتوگۆدان لە ئێران بۆ گەیشتن بەرێککەوتن و چاوەروانی دەرئەنجامی گفتوگۆکانن
رۆیتەرز ئاشکرایکرد، ترەمپ سورە لەسەر رێککەوتن لەگەڵ ئێران و لێپرسراوانی ئیسرائیل گەشبین نین
ئاژانسی "رۆیتەرز" لە زاری سێ لێپرسراوی باڵای ئیسرائیلییەوە بڵاویکردەوە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، بڕیاری کۆتایی داوە بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێک لەگەڵ ئێران، بەڵام پێناچێت تاران بە هەموو مەرجەکانی واشنتن رازی بێت.
دۆناڵد ترەمپ رۆژی دووشەممە رایگەیاند ، ئێران خواستی جدی هەیە بۆ گەیشتن بە رێککەوتن و ئاشکرایکرد، دانوستانی سەرەتایی لە شەوی شەممەوە دەستی پێکردووە.
لەلایەکی دیکەوە، سێ لێپرسراوەکەی باڵاکەی ئیسرائیل ئاماژەیان بەوەکردووە، زۆر ئەستەمە تاران مەرجەکانی ئەمریکا بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ قبوڵ بکات، سەرەڕای ئارەزووی ترەمپ بۆ دیپلۆماسی.
ئەم لێدوانانەی ترەمپ لە کاتێکدایە، لێپرسراوانی ئێران پێشتر هەموو جۆرە دانوستانێکی راستەوخۆیان لەگەڵ واشنتۆن رەت کردبووەوە، بەڵام ترەمپ جەخت لەوە دەکاتەوە کە "تاران رێککەوتنی دەوێت".
میدیاکانی ئیسرائیل ئاشکرایانکرد، ئێران رەزامەندی لەسەر دەستپێکردنی دانوستان لەگەڵ ئەمریکا دەربڕیوە.
رۆژنامەی "یەدیعۆت ئەحرەنۆت"ی ئیسرائیلی لە راپۆرتێکدا ئاشکرایکرد، گۆڕانکارییەکی جیاواز لە هەڵوێستی تاراندا ەویداوە و باڵاترین دەسەڵاتی ئێران رەزامەندی لەسەر دەستپێکردنی دانوستانی راستەوخۆ لەگەڵ واشنتۆن دەربڕیوە.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، بە نهێنی ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەتی ئەمریکای ئاگادار کردووەتەوە کە موجتەبا خامنەیی، رابەری نوێی ئێران، رەزامەندی نیشانداوە بۆ ئەنجامدانی دانوستان و گەیشتن بە رێککەوتن.
رۆژنامەکە ئەوەشی خستووەتەڕوو، رابەری نوێی ئێران خواستی خۆی بۆ کۆتاییهێنانی خێرا بە جەنگ دەربڕیوە، بەڵام بەپێی ئەو مەرجانەی کە تاران دەستنیشانیان دەکات.
ئەم پێشهاتە لە کاتێکدایە کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، بە شێوەیەکی کتوپڕ بڕیاریدا بۆ ماوەی پێنج رۆژ هەر هێرشێکی سەربازی بۆ سەر وێستگەکانی وزەی ئێران دوابخات، ئەمەش دوای ئەوەی پێشتر مۆڵەتی 48 سەعاتی دابوو بە تاران بۆ کردنەوەی گەرووی هورمز.
بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل پەیامێکی ڤیدیۆیی بڵاوکردەوە و تێیدا دەڵێت: هێرشەکانیان بۆسەر ئێران بەردەوام دەبێت و بەرنامەی ئەتۆمییەکەشی لەناودەبەن
وتیشی، دۆناڵ ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا دەوێت رێککەوتنێک ئەنجام بدات کە ئامانجەكانی شەڕ بەدیبهێنێت و دەشیەوێت بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلیش بپارێزێت.