تەقینەوەی گڕکانی ئاناک کراکاتاو لە ئیندۆنیزیا بووە هۆی راگرتنی گەشتە ئاسمانییەکان لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سوکارنۆ-هاتا و هەڵوەشاندنەوە یان پەکیستنی 209 گەشتی ناوخۆییو نێودەوڵەتی.

فڕۆکەخانەکە لە هەژماری ئینستاگرامەکەی رایگەیاند: لەپێناو سەلامەتیی گەشتەکان، راگرتنی گەشتەکانی تا کاتژمێر 9:30ی بەیانی درێژکردووەتەوە.

بەپێی کەشناسی، ستوونی تۆزی گڕکانەکە لە هەندێک ناوچە تا بەرزیی 15 هەزار مەتر بەرزبووەتەوە.

دەسەڵاتداران داوایان لە هاووڵاتییان کردووە دەمامک و چاویلکەی پارێزەر بەکاربهێنن، چونەدەرەوە کەمبکەنەوە و بە هوشیارییەوە شۆفێری بکەن.

بڵاوبوونەوەی تۆزی گڕکانەکە بووەتە هۆی راگرتنی خوێندن لە چەندین قوتابخانە و راگرتنی کاری راوچییان، بەڵام ئاژانسی کارەساتەکان رەتییکردەوە هیچ مەترسییەکی تسۆنامی لە ئارادا بێت.

بە گومانی دزەپێکردنی زانیاری نهێنی لەسەر کەمبونەوەی چەکی ئەمریکا بۆ رۆژنامەنوسان، وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا، 50 لێپرسراو و سەربازی خستوەتە ژێر تاقیکردنەوەی راستگۆییەوە.

رۆژنامەی نیویۆرک تایمز بە پشتبەستن بە سەرچاوە ئاگادارەکان بڵاویکردەوە، لێکۆڵەرانی حکومەتی ئەمریکا نزیکەی 50 ئەندامی ئەرکانی هاوبەشی هێزەکانی سوپای وڵاتەکەیان خستوەتە ژێر تاقیکردنەوەی ئامێری راستگۆییەوە.

رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەکردوە،  ئەم رێکارە بەهۆی لێکۆڵینەوە بووە لە دزەپێکردنی زانیاریی نهێنی بۆ رۆژنامەنوسان، کە بەشێکیان پەیوەندیدار بوون بە کەمبوونەوەی کۆگاکانی تەقەمەنیی ستراتیژی ئەمریکا لە میانی جەنگی ئێراندا.

بە گوێرەی زانیارییەکان، لە تاقیکردنەوەی راستگۆییەکەدا، پەرسیار لە ئەفسەرانی سەربازی و کارمەندانی مەدەنی کراوە کە ئایا زانیاریی نهێنییان، بەتایبەتی لەبارەی دابەزینی ئاستی موشەکی دورمەودا و موشەکەکانی سیستمی پاتریۆت، دراوە بە دەزگاکانی راگەیاندن یان نا.

ئەم پشکنینە بەرفراوانانە لە مانگی ئابدا و دوای بڵاوبوونەوەی زنجیرەیەک راپۆرت لەسەر کەمبونەوەی چەکی ستراتیژیی ئەمریکا ئەنجامدراون.

بەپێی راپۆرتەکەی نیویۆرک تایمز، ئەنجامدانی پرۆسەیەکی تاقیکردنەوەی ئامێری راستگۆیی لەم ئاستەدا و لەنێوان لێپرسراوانی باڵای سەربازییدا روداوێکی بێپێشینە بووە لە مێژووی پێنتاگۆندا.

دۆناڵد ترەمپ داوا لە ئەورپا دەکات سەدان ملیار دۆلار بۆ واشنتۆن بگەڕێننەوە، کە لە جەنگی ئۆکرایندا خەرجی کردوە و بۆ وەرگرتنەوەشی پەلەیان نییە.

دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا لە پەیامێکیدا داوا لە وڵاتانی ئەوروپی دەکات ئەو هاوکارییە داراییانە بۆ واشنتن بگەڕێننەوە، کە لە سەردەمی سەرۆکایەتی جۆ بایدندا بە بەهای سەدان ملیار دۆلار بەخشراونەتە ئۆکراین بۆ روبەڕوبنەوەی روسیا.

ترەمپ، پەیامێکی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "تروس سۆشیاڵ" بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتوە؛ ئەوروپا دەیتوانی لەبری ئەو پارانەی ئەمریکا داویەتی خۆی تێچوکە لە ئەستۆ بگرێت، ئەگەر داوای لێبکرایە.

ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەمریکا داوای سەرجەم ئەو پارانە دەکاتەوە لە ئەوروپا و کێشەشیان نییە ئەگەر دواشبکەوێت.

سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، بەهێرشەکانیان بۆسەر ئێران، جگە لە ئاسایشی وڵاتەکەی، ئاسایشی بەریتانیا و ئەوروپاشی مسۆگەر کردوە.

دوناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی "جی بی نیوز"ی بەریتانی رایگەیاند  کردەوە سەربازی، ئابوری و هەواڵگرییەکانی واشنتۆن دژی  ئێران، نەک هەر ئاسایش ئەمریکای  مسۆگەر کردوە، بەڵکو بەریتانیا و ئەوروپاشی لە مەترسی ڕزگار کردووە. 

ناوبراو ئاماژەی بەوە دا کە ئەگەر تاران دەستی بە چەکی ناوەکی بگەشتایە، ئەگەری بەکارهێنانی لە ئەوروپا زیاتر بوو لە ئەمریکا.

 جەختیشیکردوەتەوە،  واشنتۆن بە تێکدانی سێ بنکەی سەرەکی ناوەکی ئێران و چاودێریکردنی وردی جموجۆڵەکان لە رێگەی کامێرا و تەکنەلۆجیای پێشکەوتووی ئاسمانییەوە، رێگری لە دەستگەیشتنی ئێران بە چەکی ناوەکی کردووە.

ترەمپ، ئاماژەی بەوەشکردوە، دەستبەسەرداگرتنی گەروی هورموزی، رێڕەوێکی گرنگی ژیانە بۆ وزەی بەریتانیا و  جارێکی تر رەخنەیلەو وڵاتە گرت کە هاوکاری ئەمریکای نەکردوە لەجەنگەکەدا.

جێگری سەرۆکی ئەمریکا کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیی ئەنجامدا و تێیدا باسی لە چڕتربوونەوەی گرژییەکانیان لەگەڵ ئێران و پابەند نەبوونی تاران بە هەندێک لە رێککەوتنەکانەوە، کرد.

جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا لە کۆشکی سپی رایگەیاند، سوپای پاسداران بە پێچەوانەی سوپای ئەمریکاوە، خەڵكی مەدەنی دەکاتە ئامانج.

وتیشی، هەرچەندە ئێرانییەكان رێككەوتنێكیان ئیمزاكردووە بۆ هێرش نەكردنەسەر كەشتییە بازرگانییەكان، بەڵام بەردەوامن لە هێرشەكانیان.

ئاماژەی بەوەشداوە، دوێنێ نزیكەی 15 ملیۆن بەرمیل نەوت بە گەروی هورمزدا تێپەڕیووە، لەبەرئەوە ئەمریکا تاكە دەوڵەتە كە توانای هەیە دابینكردنی وزە لە بازاڕە جیهانییەكاندا مسۆگەر بکات.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا جەختی کردەوە کە وڵاتەکەی خاوەنی کۆگایەکی گەورە و بێ سنووری تەقەمەنیی کوالیتی بەرزە، ئاماژەی بەوەش کرد کە بڕی بەردەست زۆر زیاترە لەوەی واشنتۆن بۆ ئۆپراسیۆنە سەربازییەکەی لە ئێران یان هەر جەنگێکی تری ئەگەری پێویستی پێیەتی.

ترەمپ لە ەاگەیەندراوێکدا کە لە رێگەی سۆشیاڵ میدیاوە بڵاویکردەوە ئاماژەی بەوە کرد: ئەمریکا بە رێژەیەکی بێپێشینە تەقەمەنی بەرهەم دەهێنێت و خەریکی کۆگاکردن و ئامادەکارییە بۆ هەر باری نائاساییەک، جەختیشی کردەوە کە واشنتۆن ئەم تەقەمەنییانە بۆ بەکارهێنانی تایبەتمەندی خۆی دەپارێزێت و بەم زووانەش فرۆشتنی بە هاوپەیمانەکانی دەستپێدەکاتەوە.

ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد: ئیدارەی جۆ بایدن سەرۆکی پێشووی ئەمریکا، بڕێک تەقەمەنی دابووە ئۆکراین کە زۆر زیاتر بوو لەوەی ئەمریکا لە ئێران بەکاریهێناوە، بەبێ ئەوەی ئۆکرانیا تێچووەکەی لەئەستۆ بگرێت.

ترەمپ ئەوەشی خستەڕوو: سەدان ملیار دۆلار بە خۆڕایی دراوەتە ئۆکراین و هاوپەیمانی ناتۆ، لە کاتێکدا دەبوو ئەوروپا ئەو تێچووانەی لەئەستۆ بگرتایە، جەختیشی کردەوە کە ئەمریکا داوای گەڕاندنەوەی ئەو پارانە دەکاتەوە.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەیدا، ترەمپ نووسیویەتی: سوپاس بۆ گرنگیدانتان بەم بابەتە.

سەرۆکی روسیا دەڵێت، دەرفەتێک بۆ چارەسەرکردنی ململانێکان لەگەڵ ئۆکراین لە ئارادایە، هاوکات ئامادەیی مۆسکۆی بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ هەر لایەنێک نیشاندا کە بەشداربێت لە بەدیهێنانی ئاشتیدا.

ڤلادیمێر پوتن سەرۆکی روسیا، لە میانی بەشداریکردنی لە کۆڕبەندی ئابوری لە رۆژهەڵاتی ئەقسای روسیا رایگەیاند، ژمارەیەک وڵات لە نێویاندا ئەمریکا و چین ئامادەن پشتیوانی لە چارەسەری ئاشتییانەی جەنگی ئۆکراین بکەن، بەڵام لە کۆتاییدا دەبێت هەردوو دەوڵەتی بەشدار لە ململانێکە بگەنە رێککەوتن بۆ کۆتایی هێنان بە کێشەکانی نێوانیان. 

سەرۆکی روسیا، ئاماژەی بەوەشکرد، پەیوەندییەکان لەگەڵ ئۆکراین بەردەوامییان هەیە و پرۆسەکە لە رێگەی دەزگا تایبەت و هەواڵگرییەکانی هەردوو وڵاتەوە بەڕێوەدەچێت.

ئەم لێدوانانەی پوتن لە کاتێکدایە کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئامادەیی بۆ ئەنجامدانی لوتکەیەکی نوێ لەگەڵ هاوتا روسییەکەی دەربڕیووە، بەڵام کۆبوونەوەکەی بەستووەتەوە بە بوونی ئامادەیی راستەقینە بۆ ئیمزاکردنی رێککەوتنێکی ئاشتی کە کۆتایی بە جەنگی ئۆکراین بهێنێت.

بەپێی راپۆرتێکی رۆژنامەی "وۆل ستریت جۆرناڵ"ـی ئەمریکی، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بە نهێنی سەرقاڵی تاوتوێکردنی ئەگەری راگەیاندنی کۆتاییهێنانی جەنگە لەگەڵ ئێران.

رۆژنامەی "وۆل ستریت جۆرناڵ"ـی ئەمریکی لە راپۆرتێکدا ئاشکرای کردووە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لەگەڵ لێپرسراوە باڵاکانی ئیدارەکەیدا بە نهێنی سەرقاڵی تاوتوێکردنی ئەگەری راگەیاندنی کۆتاییهێنانی جەنگە لەگەڵ ئێران، لە هەمان کاتدا سەربازانی وڵاتەکەی ئامادەکاری بۆ مانەوە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست تا ساڵی 2027 دەکەن.

رۆژنامەکە لە زاری لێپرسراوانی ئەمریکاوە بڵاویکردوەتەوە، لە ئێستادا ترەمپ بەرەو بژارەی راگەیاندنی کۆتاییهێنانی جەنگەکە دەڕوات، بەو پێیەی پێیوایە زیاتربوونی فشارە ئابورییەکان سەرئەنجام تاران ناچار دەکات بەرنامە ئەتۆمییەکەی هەڵبوەشێنێتەوە یانیش رووبەڕووی مەترسیی داڕمان بێتەوە.

لەلایەکی ترەوە لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی "تروس سۆشیاڵ"، ترەمپ رایگەیاندووە، "رەوشی ئێستامان زۆر بە دڵە؛ کۆنترۆڵی نزیکەی تەواوەتیمان بەسەر گەروی هورمزدا هەیە و ئابوریی ئەوانیش بە تەواوی داڕماوە، ئەوان تەنها بەرەنگاری شتێک دەبنەوە کە لێی دەرباز نابێت. کەی گەلی ئێران رادەپەڕێت و دەکەوێتە جەنگەکەوە؟"

لە رووی سەربازییەوە، پێچەوانەی ئاراستەی لێدوانە سیاسییەکان، پێت هێگسێس، وەزیری جەنگی ئەمریکا بڕیاریداوە ماوەی جێگیرکردنی هێزەکانی ئەمریکا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست تا ساڵی 2027 درێژ بکاتەوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەگەری بەردەوامبوونی ململانێکان بۆ ماوەیەکی درێژخایەن.

رۆژنامەکە باسی لەوەشکردووە، لە دەستپێکی هێرشەکانی ئەمریکا دژی ئێران، وەزیری جەنگی ئەمریکا بەڵێنی لێدانێکی خێرا و یەکلاکەرەوەی دابوو بۆ رێگری لە درێژەکێشانی جەنگ، بەڵام لە ئێستادا بە بێدەنگی ماوەی مانەوەی هێزەکان درێژ دەکاتەوە وەک بەشێک لە ستراتیژییەکی سەربازیی کراوە بۆ رەخساندنی بژارەی جیاواز لە بەردەست ترەمپدا.

لە ئێستادا ئەمریکا هێزێک کە پێکهاتووە لە 50 هەزار سەرباز، 19 کەشتیی جەنگی، یەکەکانی بەرگریی ئاسمانی، فڕۆکەی جەنگی لە ناوچەکەدا جێگیر کردووە، ئەرکی سەرەکیی ئەم هێزانە بریتییە لە رێگری لە موشەکەکانی ئێران، پاراستنی کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروی هورمز، و سەپاندنی گەمارۆ بەسەر بەندەر و ناوچە کەناراوییەکانی ئێراندا، هاوکات لە ئامادەباشیدان بۆ ئەنجامدانی هێرشی بەرفراوانتر ئەگەر ترەمپ بڕیاری ئاڵۆزکردنی جەنگەکە بدات.

مانگی رابردووش، ترەمپ لەلایەن یاریدەدەرە باڵاکانییەوە زانیاری لەسەر بژارەی سەربازیی نوێ پێدرا، لەوانە چڕکردنەوەی هێرشە ئاسمانییەکان، رەوانەکردنی هێزی وشکانی بۆ دەستبەسەرداگرتنی دوورگە ئێرانییەکانی نزیک گەروی هورمز، و بۆردومانکردنی بنکەی ئەتۆمیی کێوی تەور.

وەزیری وزەی ئەمریکا رەتیدەکاتەوە وڵاتەکەی هەوڵی بردن و دزینی نەوتی ڤەنزوێلا بدات و رایدەگەیەنێت، تەواوی سود و داهاتی رێککەوتنە نەوتییەکان بۆ گەلی ڤەنزوێلان.

دوای سەردانەکەی بۆ کاراکاس، كريس رایت، وەزیری وزەی ئەمریکا لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، ئەو دەنگۆیانەی باس لە دزینی نەوتی ڤەنزوێلا دەکەن دوورن لە راستییەوە و نەوت و سامانە سروشتییەکانی ئەو وڵاتە موڵکی گەلی ڤەنزوێلان.

وەزیری وزەی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکرد، کۆمپانیا تایبەتەکان سەرمایەی پێویست بۆ بەرهەمهێنانی نەوت دابین دەکەن، بەڵام قازانج و باج و داهاتەکان بە تەواوی بۆ حکومەت و خەڵکی ڤەنزوێلا دەبن، جەختیشی کردەوە، واشنتۆن تەکنەلۆژیا و سەرمایە بۆ گەشەپێدانی سەرچاوە نەوتییەکان دابین دەکات بەجۆرێک سود بە ڤەنزوێلا و جیهان بگەیەنێت.

لەلایەکی ترەوە، لە میانی سەردانەکەی رایت بۆ کاراکاس، چەندین گرێبەست لەگەڵ کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان بۆ وەبەرهێنان لە کەرتی سوتەمەنی و نۆژەنکردنەوەی تۆڕی کارەبای ڤەنزوێلا ئیمزا کران.

ئەمەش لەکاتێکدایە، رێککەوتنی ئەمدواییەی نێوان هەردوو وڵات کە لەلایەن دۆناڵد ترەمپەوە راگەیەنرا، رێگە بە ئەمریکا دەدات بەشداری لە بەڕێوەبردنی بەشێک لە یەدەگی نەوتی ڤەنزوێلا بکات، لە بەرانبەردا پێشبینی دەکرێت ڤەنزوێلا لە ماوەی 25 ساڵدا زیاتر لە 200 ملیار دۆلار داهاتی دەستبکەوێت.

سەرۆکی ئەمریکا کۆنترۆڵکردنی دەریاوانیی لە گەروی هورمز راگەیاند و ئاشکرای کرد، ئۆپەراسیۆنە سەربازییە نوێیەکانیان بۆ سەر ئێران زۆر بەردەوام نابێت.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە لێدوانێکدا رایگەیاند: "هێزەکانمان کۆنترۆڵی تەواوی گەروی هورمزیان کردووە و ررۆژانە بەپێی بەرنامە ئاسایشی رۆشتنی دەیان کەشتیی هەڵگری ملیۆنان بەرمیل نەوت دەپارێزن"، ئاماژەی بەوەشکرد کە ئەم پڕۆسەیە لە زۆربەی کاتەکاندا بەبێ هیچ ئاستەنگێک بەڕێوەدەچێت.

ترەمپ جەختیشیکردەوە، هەڵمەتە نوێیەکەیان بۆ سەر ئێران درێژخایەن نابێت و دەشڵێت: "تاران هەوڵی دەدا سیستمی رادار و موشەکەکانی نوێ بكاتەوە و موشەکێکی تایبەت بە داچاندنی مینی دەریایی گەشە پێبدات، بەڵام توانیمان بە تەواوی تێکیبشکێنین و لەناوی ببەین."

سەرۆکی ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو "هێرشەکەی شەوی رابردوو زۆر توند و بەهێز بوو، هێزەکانیشمان لە ئامادەباشیی تەواودان بۆ ئەنجامدانی هێرشێکی تر لە هەر کاتێکدا کە بمانەوێت."

دوای نزیكەی 300 رۆژ مانەوەی بەردەوام لە دەریادا، كەشتیی فڕۆكەهەڵگری ئەمریكیی ئەبراهام لینكۆڵن بۆ وەرگرتنی پشوویەكی پێنج رۆژە لە تایلەند لەنگەری گرت.

كەشتیی جەنگیی فڕۆكەهەڵگری ئەمریكی ئەبراهام لینكۆڵن كە بە وزەی ئەتۆمیی كاردەكات، دوای 286 رۆژ مانەوەی بەردەوام لە دەریادا و بەبێ وەرگرتنی پشوو، گەیشتە بەندەری "لایم چابانگ" لە نزیك شاری پاتایا لە باشوری بانگكۆكی پایتەختی تایلەند و لەنگەری گرت، بۆ ئەوەی پێنج هەزار كارمەندی كەشتییەكە پشوویەكی پێنج رۆژە وەربگرن.

دەسەڵاتدارانی تایلەندیش 600 كارمەندی ئەمنییان بۆ پێشوازی لە تیمی كەشتییەكە ئامادە كردبوو و پێشبینیش دەكرێت خەرجیی سەربازەكانی ئەمریكا زیاتر لە سێ ملیۆن دۆلار داهات بۆ كەرتی گەشتیاریی ناوچەكە دابین بكات.

ئەوەش دوای ئەوە دێت، رەوشی ژیانی سەربازانی سەر كەشتییەكە لە ماوەی رابردوودا مشتومڕی سیاسیی فراوانی لە ناوخۆی ئەمریكادا دروستكردبوو.

وەزیری دەرەوەی ئەمریکا دەڵێت؛ وڵاتەکەی بەردەوام دەبێت لە سەپاندنی فشارەکان بۆ سەر ئێران و رێگە لە هەر ئاستەنگێک دەگرێت کە هەڕەشە لە ئاسایشی دەریاوانی بکات.

مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند: "ئێران بەردەوام بووە لە بۆردومانکردنی کەشتییەکان بەتایبەت کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروی هورمز، بەڵام لە ئێستادا کۆنترۆڵی ئەو گەروەی لەدەستداوە."

وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو، واشنتۆن هەرگیز رێگە بە ئێران نادات ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، هەروەها سەرجەم ئەو شوێن و پێگانە دەکەنە ئامانج کە هەڕەشە لەسەر هێزەکانیان و ئاسایشی دەریاوانیی جیهانی لە گەروی هورمز دروست دەکەن، دەشڵێت؛ گەروەکە بە کراوەیی دەمێنێتەوە و ناکەوێتە ژێر دەسەڵات و کۆنترۆڵی ئێرانەوە.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا رۆبیۆ ئاماژەی بەوەکرد، یاداشتی لێکتێگەیشتن لەگەڵ تاران کۆتایی هاتوو و دەسەڵاتی ئێران لەژێر فشاری بەردەوامدا دەمێنێتەوە، بۆ ئەوەی رێگریی لێبكرێت لە دەستگەیشتن بەو داراییانەی بۆ پاڵپشتیکردنی تیرۆر بەکاریان دەهێنێت.

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، واشنتۆن ناچار بووە رێکاری سەربازی دژی تاران بگرێتەبەر بۆ رێگریکردن لە دەستگەیشتن بە چەکی ئەتۆمی، هاوكات جەختیشی کردەوە کە لە ئێستادا گەروی هورمز لەژێر کۆنترۆڵی ئەمریکادایە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکدا رایگەیاند: "ئەگەر کارێکی وەهامان نەکردبا، ئێستا ئێران خاوەنی چەکی ئەتۆمی بوو،" ئاماژەی بەوەش کرد، ئەگەر پێش ساڵێک ئەمریکا بۆمهاوێژەکانی  B-2ی نەناردایە بۆ تێکشکاندنی توانا ئەتۆمییەکانی ئێران، تاران تەنهـا "دوو هەفتەی مابوو بۆ دەستکەوتنی چەکی ئەتۆمی".

ترەمپ جەختیشی کردەوە، ئەگەر ئێران دەستی بە چەکی ئەتۆمی بگەیشتایە، ئەوا ئیسرائیل و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەسڕانە، هەروەها جەختی کردەوە، ئێران ئامانجی بووە شارەکانی ناوخۆی ئەمریکاش بکاتە ئامانج.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکرد، ئەم لێدانە سەربازییانە لە کاتێکدا ئاڕاستەی ئێران کراون کە ئابوریی ئەمریکا لە رەوشێکی باشدا بووە و نرخی نەوت رووی لە دابەزین کردووە.

سەرۆکی روسیا هەڕەشە لە بەریتانیا دەکات و ئاگربەستیش لەگەڵ ئۆکرایندا رەتدەکاتەوە و بە دەوڵەتێکی تیرۆرستی ناودەبات.

ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: سوپای وڵاتەکەی لە گۆڕەپانی جەنگدا لە پێشڕەویدایە، بەڵام ئۆلکراین بەرەو داڕمان دەچێت.

وتیشی، هەر دامەزراوەیەکی سەربازیی بەریتانیا لەسەر خاکی ئۆکراین دابمەزرێت، دەبێتە ئامانجێکی رەوای روسیا. 

پوتن لە کۆنفرانسەکەدا، بەتوندی سەرکۆنەی هەڕەشەکانی ڤۆڵۆدیمێر زێلینسکی، سەرۆکی ئۆکراینی کرد و روونیکردەوە، هەڕەشەکانی زێلینسکی بۆسەر فڕۆکە مەدەنییەکانی روسیا بە تیرۆری دەوڵەی ناوبرد و وتیشی: هیچ دانوستانێک لەگەڵ تیرۆریستاندا ناکرێت، هۆشداریشیدا ئەگەر هێرشبکرێتەسەر فڕۆکە مەدەنییەکان، مۆسکۆ بە توندی وەڵام دەداتەوە.

سەرۆكی روسیا رایگەیاند، سوپای روسیا فەرمانی پێگەیشتووە بۆ ئەنجامدانی هێرشی بەرفراوان بۆ سەر ژێرخانی ئۆكراین.

ڤلادیمێر پوتن، سەرۆكی روسیا لە كاتی بەشداریكردنی لە لوتكەی رێكخراوی هاریكاری شانگهای رایگەیاند، سوپای روسیا فەرمانی پێگەیشتووە بۆ ئەنجامدانی هێرشی بەرفراوان بۆ سەر ژێرخانی ئۆكراین وەك كاردانەوەیەك بۆ هێرشەكانی ئۆكراین بۆ سەر دامەزراوەكانی وزەی روسیا.

دەشڵێت، هێرشەكان دامەزراوە سەربازییەكان، ناوەندە پیشەسازییەكان، بەندەرەكان و ژێرخانی لۆجیستی دەگرنەوە و هیچ كەشتییەكی مەدەنی ناكرێنە ئامانج.

وتیشی، هێزەكانی روسیا ناوچەیەكی ئەمنی لەسەر سنوور دروست دەكەن و نزیكەی پێنج هەزار سەربازی ئۆكراینی گەمارۆدراون.

باسی لەوەشكردووە، ئامانجیان كۆتاییهێنانە بە شەڕ و بەدیهێنانی ئاشتییەكی هەمیشەیی و پێشوازی لە هەر هەوڵێكی ئەرێنی دەكەن لەو پێناوەدا.

 

ژمارەی گیانلەدەستدان بەهۆی لافاوەكەی نیپاڵ و چین بۆ هەزار و 147 كەس بەرزبووەوە و زیاتر لە چوار هەزار كەسیش بێسەروشوێنن.

بەپێی دوایین ئاماری دەستەی بەڕێوەبردنی باری لەناكاوی نیپاڵ و لێپرسراوانی هەرێمی تبت لە چین، ژمارەی گیانلەدەستدان لە لافاوەكەی نیپاڵ و چین بۆ هەزار و 130 كەس بەرزبووەتەوە، كە هەزار و 114یان لە نیپاڵن  و 16 گیانلەدەستدانیش لە چین تۆماركراوە.

لەلایەكی ترەوە، لێپرسراوانی هەرێمی ئوتار پرادیش لە هیندستان  رایانگەیاند، تا ئێستا 17 تەرمیان لە چەند ناوچەیەكی هاوسنور لەگەڵ نیپاڵدا دۆزیوەتەوە.

هاوكات، تا ئێستا چوار هەزار و 462 كەس تا ئێستا بێسەروشوێنن، كە سێ هەزار و 916 كەسیان لە نیپاڵ و 546 كەیان لە چینن.

وەك میدیاكانی چین و نیپاڵ باسی دەكەن، لەناو گیانلەدەستدان و بێسەروشوێنبوواندا سەدان گەشتیاری بیانی هەن، كە ژمارەیان لە نیپاڵ 583 كەس و لە چینیش 261 كەسە.

ژمارەی قوربانیانی  لافاوەكەی نیپاڵ بۆ هەزار و 147كەس بەرزبووەوە