عیماد فەیروز بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی چارەسەری بەرکەوتووانی چەکی کیمیایی لە ھەڵەبجە لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، لیژنەیەک بۆ چاوپێکەوتن لەگەڵ بەرکەوتووانی چەکی کیمیمایی پێکھێنراوە، لە ماوەی رابردووشدا توانیویەتی ٣٠٠ کەس ببینێت، بڕیارە لەو ژمارەیەش ٥٣ کەسیان رەوانەی دەرەوەی وڵات بکرێن. 

وتیشی، ١٨ کەس لەوانە کارتی وەرگرتنی ڤاکسینیان ھەیە و پشکنینی کۆرۆنایان کردووە و رەوانەی ئێران دەکرێن.

لوقمان عەبدولقادر سەرۆکی کۆمەڵەی قوربانیانی کیمیاییبارانی ھەڵەبجەش رایگەیاند، نابێت بەرکەواتنی چەکی کیمیایی دەرخستەیان بۆ بکرێت، پێویستە بودجەیەک لەبەردەستدابێت بۆ چارەسەرکردنی بریندارەکان و نەگەڕێنەوە بۆ ئەنجومەنی وەزیران و وەزارەتی تەندوستی.

 ئەمڕۆ ١١ی ١٢ی ٢٠٢١ شۆڕش ئیسماعیل، وەزیری پێشمەرگەی حکومەتی ھەرێم، پێشوازیکرد لە فەریق رۆمەلۆس روسیزن، سوپاسالاری ھەنگاریا و ئاتێلا تار، باڵیۆزی ھەنگاریا لەعێراق و تۆس، کونسوڵی گشتی ھەنگاریا لەھەرێم و کۆلۆنێل پیتەر، فەرماندەی ھێزەکانی ھەنگاریا لە ھەرێم و کۆلۆنێل ھادی، بەرپرسی تیمی ھەماھەنگی ھەنگاریا لە کونسڵخانەی گشتی و وەفدێکی باڵای سەربازی و دیبلۆماسی.

ھەر لەو کۆبونەوەیەدا، جەختکرایەوە لەسەر ھەماھەنگی و ئەرکی ھاوبەش لە روبەڕوبونەوەو تێکشکاندنی تیرۆریستان، ھاوکات ھەردوولا بە گرنگیەوە تاوتوێی پەیوەندیەکانی ئێستای ھێزی پێشمەرگە و سوپای عێراقی و ھاوپەیمانانیان کردەوە. 

وەزیری پێشمەرگە، رۆڵی ھەنگاریا و ھێزەکانیانی ئەو وڵاتەی بەرز نرخاند، کە لە ماوەی جەنگی داعش ھاوکار و یامەتیدەری ھێزی پێشمەرگەی کوردستان بوون، دووپاتیشیکردەوە لەو ئالنگارییەی، کە ئێستا ھاتووەتە پێشەوە بۆ راگرتن و لەناوبردنی ھەڕەشەکانی تیرۆر، پێویستیمان بەھاوکاری و یارمەتی ھەمووان ھەیە.

سوپاسالاری ھەنگاریا و وەفدی سەربازی و دیبلۆماسی ھەنگاریا، وەزیری پێشمەرگە و ستافی باڵای وەزارەتیان دڵنیاکردەوە لە ھاوکاری و پشتگیری پێشمەرگە بەردەوام دەبن و بڕیاریشدرا لەرێگەی راوێژکارە سەربازییەکانیان دەست بەمەشق و راھێنانەکانی پێشمەرگە بکرێتەوە.

عەبدولکەریم عومەر ھاوسەرۆکی فەرمانگەی کار و کاروباری دەرەوەی باکور و خۆرھەڵاتی سوریا رایگەیاند، کامپی ھۆل لە کونترۆڵیان دەرچووە و رووداوەکانی کوشتن و رفاندنیش لە لایەن تیرۆرستانی داعشەوە لەو کامپە بەردەوامە.

ناوەندی راگەیاندنی ھەسەدە لە راگەێندراوێکدا بڵاویکردەوە، ھێزەکانیان ١٠٠ تیرۆریستی داعشی بە رەگەز عێراقییان کە لە زیندانەکانی باکور و خۆرھەڵاتی سوریا بەندکرابوون، رادەستی حکومەتی عێراق کردوەتەوە. 

ئاماژەی بەوەشکردوە، پرۆسەی رادەستکردنی ئەو تیرۆریستانەی داعش لە رێگەی دەروازە سنورییەکانی نێوان سوریا و عێراق بووە و رادەستی سوپای عێراق کراونەتەوە.

ھەسەدە ئاشکراشیکردوە، لە چەند ساڵی رابردوودا چەندین تیرۆریستی دیکەی بە رەگەز عێراقی رادەستی ئەو وڵاتە کراونەتەوە و تائێستاش سەدان تیرۆریستی تری داعش لە بەندیخانەکانی باکور و خۆرھەڵاتی سوریا راگیراون.

ئەوەش لە کاتێکدایە بە بڕیاری وەزارەتی خوێندنی باڵا کرێی خوێندن لە زانکۆ و پەیمانگە تایبەتەکانی ھەرێمی کوردستان کە ساڵانە بە ڕێژەی ١٠٪ بۆ٢٠٪ کەمدەکرێتەوە، ئەمەش لە پێناو لەبەرچاوگرتنی باری دارایی ھاوڵاتیانی ھەرێمی کوردستان.

دەزگای لوتکە لە ڕاگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، بەھۆی ڕووداوی ژێر ئاوکەوتنی بەلەمێکی چوپ لە ڕۆژی ٢٤ی مانگی ڕابردوو لە کەناڵی ئاوی ئینگلیزدا نزیکەی ٣٠ کۆچبەری نایاسایی بوون بە قوربانی و لەو ڕووداوەدا تەرمی ٢٧ کۆچبەر لەلایەن ھێزی دەریاوانی فەڕەنسی دۆزراوەتەوە.

بە مەبەستی دیاریکردنی چارەنووسی ئەو کۆچبەرانەی لەو ڕووداوەدا بوون، لەلایەن پزیشکی دادی لیل و پۆلیسی کاڵاس و دەزگای لوتکە سامپڵی کەسوکاری ١٩ کۆچبەری کورد وەرگیراون.

لە ئێستادا دەزگای لوتکە و پزیشکی دادی لیل ئاگادار ھەر ھاوڵاتییەکی کورد و عێراقی دەکات کە گومانی ھەیە کەسوکار و ڕۆڵەکانیان لەو ڕووداوەدا بێت، بە زووترین کات پەیوەندی بکەن بە دەزگای لوتکەوە بۆ دیاری کردنی چارەنووسیان. 

لە کەمپینەکەدا ژمارەیەک لە کەسایەتییە جیاوازەکان و ھاووڵاتیان بەشداربوون و ھاوکارییەکانیان پێشکەش بە کەمپینەکە کرد بۆ ئەوەی لە داھاتوویەکی نزیکدا ئەو ئامێرە بۆ سەنتەری ژیانەوە بە مەبەستی چارەسەری شێرپەنجە دابین بکرێت بۆ زانینی تەندروستی نەخۆشانی شێرپەنجە لە ڕێگەی ئەو ئامێرەوە کە تا چەندێک پێویستیان بەوەیە بە تیشک نەشتەگەرییان بۆ بکرێت.

بەڕێوبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، لەو حاڵەتانەی گیان لە دەستدان کە مانگی ڕابردوو لە پەیمانگای پزیشکی دادیی سلێمانی تۆمارکراون، ٣٠ حاڵەتیان بەھۆی ڕووداوی ھاتوچۆ و ١٦ حاڵەتیان بە ھۆکاری جیاجیا و ١٢ حاڵەتیش بەھۆی تەقەکردن و تەقەمەنی تۆمارکراون، ھەروەھا ٩ حاڵەتیش بەھۆی سوتاوی و کەوتنەخوارەوە و کارەبا تۆمارکراون و حاڵەتێکی خۆخنکاندنیش ھەبووە.

"مەردان چاوشین" فەرماندەی میحوەری دووی ھێزی پێشمەرگە لە لێدوانێکدا بۆ کوردسات نیوز ڕایگەیاند، ئەو کاتیۆشانە لە ھەمان ئەو جۆرە بوون کە مانگی نیسانی ڕابردوو تیرۆریستانی داعش ٣ دانەیان ئاڕاستەی ناو شاری کفری کرد.

وتیشی، پێویستە ھێزەکان وردتر کێوماڵی ناوچەکە بکەن بۆ ئەوەی سەرجەم ئاسەوارەکانی داعش لەناوببرێن.

ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان لە ڕاگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، ھێزەکانیان دوای دەستکەوتنی چەند زانیارییەک لە سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراوەوە، توانییان دەست بە سەر ٧٠ کیلۆگرام ماددەی ھۆشبەر لە جۆری ھیرۆین و تریاک بگرن کە لە لایەن گرووپێکی ئەفریقییەوە ھێنرابووە ھەرێمی کوردستان.

ڕوونیشیکردەوە، ماددە ھۆشبەرەکان لە شێوەی ماددە خۆراکییەکانی وەک تەحین و ژاژی و کەشک و ڕەیحان و ئارد ھێنرا بوونە ھەرێم.

ئەنجومەنی ئاسایش ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، ئەو گرووپەی ماددە ھۆشبەرەکانیان ھێنابووە ھەرێم پێکھاتبوون لە چوار ھاوڵاتی ئەفریقی خەڵکی وڵاتی غانا و لەلایەن ھێزەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمەوە بە پێی ماددەی چواردە لە یاسای سزادانی ماددە ھۆشبەرەکان، دەستگیر کران و ڕادەستی دادگا کران.

بۆیە بە پێویستی دەزانن ڕابگەیەنن کە ئەو کەسانە ھیچ پەیوەندیان بە بەڕێوەبەرایەتیەکانی وەزارەتیانەوە نییە و کەسانی قۆڵبڕن بۆ مەرامی تایبەتی خۆیان ئەم کارە دەکەن ھەر کەسێک بەو شێوازە داوای کارتی مۆبایل یان پارەی لێکردن ڕاستەوخۆ ژمارەی مۆبایلەکەی بدەنە دەزگا پەیوەندیدارەکان.

وتیشی، ھەر گۆڕانکاریی و چاکسازییەک لە ئیدارە و حزبدا بڕیاری لێبدرێت لە بەرژەوەندی کۆمەڵانی خەڵکی ھەرێمی کوردستان و گەشەپێدانی ئۆرگانەکانن، بە ڕێڕەوی حزبیدا تێدەپەڕێت و لە مەکتەبی ڕاگەیاندنی یەکێتییەوە بۆ ڕایگشتی ئاشکرا دەکرێت و بڵاودەکرێتەوە.

وتەبێژی یەکێتی داوا لە کەناڵەکانی ڕاگەیاندن دەکات بەرپرسیارانە و پیشەییانە مامەڵە لەگەڵ ڕووداو و گۆڕانکاریە سیاسی وئیداری ڕێکخراوەییەکانی یەکێتی بکەن.

ئێوارەی ئەمڕۆ لە ڕێگەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ھەولێرەوە، نزیکەی ٤٠٠ کۆچبەر کە زۆرینەیان کوردن و بەشێکیشیان خەڵکی پارێزگاکانی خوارووی عێراقن، لە وڵاتی بێلاروسەوە دەگەڕێنەوە، ئەو کۆچبەرانە لەگەڵ ھەزاران کۆچبەری تری کورد و عێراقی و وڵاتانی تر، زیاتر لە مانگێکە لەسەر سنوورەکانی نێوان بێلاروس و پۆڵەندا گیریانخواردووە و لە ڕەوشێکی خراپدا بوون.

بە پێی ئامارێکی وەزارەتی دەرەوەی عێراق، تا ئێستا ٨ کاروانی ئەو کۆچبەرە عێراقییانەی لە سنوری نێوان بێلاروس و پۆڵەندا گیریانخواردووە، لە ڕێگەی فڕۆکەخانەی نێودەڵەتیی ھەولێرەوە گەڕاێندراونەتەوە، کە ژمارەیان دەگاتە زیاتر لە ٣ ھەزار و ١٠٠ کۆچبەر و پڕۆسەی گەڕاندنەوەی کۆچبەرانیش بەردەوامە.

وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی ھەرێم لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، بە تەنھا وەزارەتەکەیان لە ماوەی رابردوودا نزیکەی شەش بلیۆن دیناری لە کۆمپانیاکان وەرگرتووەتەوە و بۆ خەزێنەی گشتی گەڕێنراوەتەوە. 

ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، تەنھا لە ھەفتەی ڕابردودا وەزارەتی گواستنەوە کەیسێکی یاسایی بردووەتەوە بە گوژمەی ٢.٣ بلێون دینار کە دەبێت بەم زووانە بگەرێنرێتەوە بۆ خەزێنەی گشتی. 

لە بارەی گڕێبەستەکانی خزمەتگوزاری ئەنتەرنێت بۆ دامەزراوەکانی حکومەت روونیکردەوە، پێداچوونەوەیان پێداکراوە و تێچووەکانیان کەمکراوەتەوە بۆ نزیکەیی دوو بلیۆن دینار لە ساڵێکدا. 

وەزارەتی گواستنەوە ئاشکراشیکرد، لە پرۆسەی پێداچوونەوە بۆ دۆسیەی فەرمانبەرانی وەزارەت، لە ئەنجامدا مانگانە زیاتر لە ٥٠ ملیۆن دینار بۆ خەزێنەی حکومەت گەڕێنڕاوەتەوە.

فارس عیسا نوێنەری حکومەتی ھەرێمی کوردستان لە بەغداد بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەمینداری ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق نوسراوی رەسمی کردووە بۆ رەوانەکردنی ٢٠٠ ملیار دینارەکە و رۆژی یەک شەممە دەگاتە ھەرێمی کوردستان. 

چاوەڕوان دەکرێت لەگەڵ گەیشتی ئەو بڕە پارەیە خشتەی مووچەی سەرجەم وەزارەتەکان رابگەیەنرێت.