کوردستان
سەبارەت بەو ڕێکارانەش کە لە جەژنی قورباندا بۆ ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا و تای خوێنبەربوون و کۆلێرا دەگیرێنەبەر ڕایگەیاند، لیژنەی ئارامی سلێمانی ڕێنمایی پێویستیان دەرکردووە و پێویستە ھاوڵاتیان پابەندی ڕێنماییەکان بن.
لە چوارچێوەی گۆرانکارییە ئیدارییەکانی بەرێوەبەرایەتییەکانی سنوری پارێزگای سلێمانی، بە بریاری وەزارەتی ناوخۆ، ئاڵوگۆر لە پۆستی بەرێوەبەری ھاتوچۆی سلێمانی کرا و عەمید "عومەر نامیق "وەک بەڕێوەبەری نوێی ھاتوچۆی پارێزگای سلێمانی دەست بەکاربوو.
لە دوای دەستبەکاربوونیشی بە کوردسات نیوزی ڕایگەیاند، پلانیان ھەیە بەرێوەبەرایەتی ھاتوچۆی سلێمانی زیاتر بەرەو پێش بەرن.
ھاوکات ھەر لە چوارچێوەی گۆرانکارییە ئیدارییەکاندا، ھەر ئەمڕۆ ھەر یەک لە "بەڕێوەبەری نشینگەی سلێمانی و بەڕێوەبەری پۆلیسی کارەبا و لێپرسراوی نوسینگەی نشینگەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی" ئاڵوگۆڕ کران.
بە پێی زانیارییە سەرەتاییەکان، لە بۆردومانەکەدا ماڵێک لە کە مپی پەنابەرانی شەھید ڕۆستەم جودی لە مەخمور کراوەتە ئامانج و چاوەڕوان دەکرێت ئەنجومەنی دیموکراتیی گەل-ی کەمپی مەخمور ڕاگەیەندراوێک لە بارەی ھێرشەکەوە بڵاوبکاتەوە.
بۆردوومانەکە لە کاتێکدایە، بەیانی ئەمڕۆ وەفدێکی سەربازیی عێراق بە سەردانێک گەیشتە مەخمور بۆ تاوتوێکردنی ڕەوشی ئەمنی ناوچەکە و ئاڵوگۆڕی زانیارییە ھەواڵگیرییەکان لەگەڵ سەرۆک ئەرکانی ھێزی پێشمەرگە.
نەبەز عەبدولحەمید، لە کۆنفڕانسێکی ڕۆژنامەوانییدا ڕایگەیاند، ئەم مانگە لەلایەن وەزارەتی کارەباوە غەدرێکی گەورە لە ھەولێر کراوە و بڕە کارەبای شارەکە کەمکراوەتەوە و دەتوانن بە بەڵگە بسەلمێنن.
قائیمقامی ھەولێر لە بارەی چاودێریکردنی بازاڕیشەوە ڕایگەیاند، بۆ ڕۆژانی بەر لە چەژنی قوربانی چاودێری بازاڕ دەکەن و ڕێگە نادەن نرخی پێداویستییەکان بەزر بکرێتەوە.
وتیشی، ڕۆژی دووشەممە لە بازگەی خازری شاری ھەولێر دەستبەسەر ٨٠ کارتۆن گۆشتی قەدەغەکراودا گیراوە.
لە وتەیەکیشدا شێری کراھام تاڵەبانی، ڕایگەیاند، لە ڕێگەی ئەم ھاوبەشییەوە، کاردەکەن بۆ چارەسەرکردنی داواکاری دەستبەجێی خزمەتگوزاری بۆ کەسانی لاواز لە شەڵتەرەکان و لە سەرتاسەری کوردستان.
"کوێستان محەمەد عەبدوڵا" وەزیری کاروکاروباری کۆمەڵایەتیش سەبارەت بە گرنگی ئەم ھەماھەنگیە، ڕایگەیاند "من دڵخۆشم کە دامەزراوەی سیید و وەزارەتی کار ھاوبەشیکردنی ئەرکێکی ھاوبەش بۆ بەرز ڕاگرتنی مافەکانی منداڵ و مافەکانی ژنان و مافەکانی مرۆڤ و ئێمە بەخێرھاتنی پشتگیری سیید دەکەین بۆ ئەوەی خزمەتگوزاریەکانی پشتگیری پاشەکەوتکردنی ژیان زیاتر بەردەست بێت، و ھۆشیاری لەسەر کێشە گرنگەکان بڵاوبکەنەوە کە کاریگەری لەسەر کۆمەڵگای کوردستان ھەیە.
مەلا یاسین لە لێدوانێکدا بۆ کوردسات نیوز ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد ھەرچەندە لێکەوتە ئابورییەکانی جەنگی رووسیا و ئۆکراین بەبەراورد بە وڵاتانی دیکەی جیھان کەمتر کاریگەرییەکەی لەسەر ھەرێمی کوردستان ھەیە بەڵام بەھۆی جەنگەکەوە نرخی خۆراک و سوتەمەنی لە تەواوی جیھان بەرزبووەتەوە و ئەوەش بەشێوەیەکی ناراستەوخۆ کاریگەری لەسەر بازاڕی ھەرێمی کوردستان ھەبووە .
لەو سەردانەیدا، شاناز ئیبراھیم ئەحمەد پەژارە و ھاوخەمی قوڵی خۆی دەربڕی بەگیانلەدەستدانی کاکە زەند کوڕی فەرماندە و تێکۆشەری کۆچکردوو نەبەز ئەحمەد کوردە.
شاناز ئیبراھیم ئەحمەد غەمباری خۆی بەو رووداوە دڵتەزێنە دەربڕی و ھیوای خواست دوایین خەمی بنەماڵە تێکۆشەر و نیشتمانپەروەرەکەیان بێت.
دەستەکە ڕوونیکردەوە کەوا ١٠٥ ھەزار و ٥٧٨ کە لە ٪٨٨ پێکھێناوە لەلایەن خێزاندارەوە پڕکراوەتەوە و ١٤ ھەزار و ٣٤ ١ کەس کە لە ٪١٢ پێکھێناوە لەلایەن سەڵتەوە پڕکراوەتەوە.
لە ڕاگەیەندراوەکەدا ھاتوە، دوای ئەم ھەنگاوە دەستەی وەبەرھێنان بەزووترین کات بەھەماھەنگی لایەنە پەیوەندیدارەکان زەوی بۆ پڕۆژەکە تەرخان دەکات و دواتر کۆمپانیای جیبەجێکار دەستنیشان دەکرێت.
دەستەی وەبەرھێنانی ھەرێمی کوردستان لە ١٧ی حوزەیرانەوە تاوەکو ٤ی تەمووزی ٢٠٢٢، فۆڕمی ئۆنڵاینی بۆ سوودمەندبوون لە ٢٠ ھەزار یەکەی نێشتەجێبوون لە هەرێمی کوردستان بۆھاوڵاتییانی بەردەستخست و دوێنێ شەو، کاتژمێر ١٢ پڕکردنەوەی فۆڕم کۆتاییھات.
رێکان جەمال وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی بەرگری شارستانی سلێمانی ھۆکاری تەقینەوەی کافتریای لیلی لە شەقامی سالم بۆ کوردسات نیوز ئاشکرا کرد و راگەیاند، کارمەندێکی نێو کافتریاکە ھەستەوەری سیستمی غازەکەی لێکردبۆوە تا غازی زیاتر لەو سیستمە بێت و ئاگری زیاتر بکاتەوە بۆ گەشانەوەی خەڵوزی نێرگەلە، ئەوەش بۆتەھۆی پەنگخواردن و لیککردنی غازەکە وپاشان تەقینەوەی.
وتیشی، ئەو کەسە دەستگیرکراوە و لێکۆڵینەوەی لەگەڵدا دەکرێـت.
دکتۆر سەرخێڵ ئاراز، پسپۆڕی تەندروستی گشتی و بەرێوەبەری کلینیکی عەلی ناجی ، بڵاویکردەوە، ئازاری جومگە و ماسولکە بەشێوەیەکی توند و بێ ھێزی و ماندوێتی زۆر و بەردەوام ، لەگەڵ قوڕگ ئێشە و سوربونەوەی قورگ و بەرزبونەوەی پلەی گەرمی لەش و ھەبوونی لەرز لەگەڵ کەمبونەوەی ئارەزووی خواردن و ئارەقکردنەوە، نیشانە نوێیەکانی نەخۆشی کۆرۆنان کە لەم چەند ڕۆژەدا زیاتر لە نەخۆشەکاندا دەردەکەوێت.
راشیگەیاند، ڕەنگە یەکێک یان چەند نیشانەیەک دەرکەوێت لە نەخۆشەکەدا، دوای دەرکەوتنی نیشانەکان ھەندێ کات پاش سێ ڕۆژ بە پشکنین دەردەکەوێت بەڵام نیشانەی ئازاری جومگە و بێ ھێزی یەکێکە لە نیشانە سەرەکیەکانی و پێویستە لەلایەن پزیشکەوە ببینرێت وچارەسەری بۆ بنوسرێت.
بەپێی بەدواداچوونەکانی کوردسات نیوز ، تەنھا لەماوەی شەش مانگی یەکەمی ئەمساڵدا حکومەتی ھەرێم بڕی پێنج ترلیۆن و ٤٠٠ ملیار دیناری بۆ مووچەی فەرمانبەران خەرجکردووە.
لە بەدواداچوونەکاندا دەرکەوتووە، حکومەتی ھەرێم لەو بڕە پارەیە تەنھا٤٠٠ ملیار دیناری لە بەغدا وەک پێشینە وەرگرتووەو تەواوی پارەکەی دیکەی کە پێنج ترلیۆن دینارە خۆی لە داھاتی فرۆشی نەوت و داھاتی ناوخۆ دەستی کەوتووە.
بەوەش دەردەکەوێت لە ماوەی ئەو شەش مانگەدا بەھۆی بەرزبوونەوەی نرخی نەوت و زیادبوونی داھاتی ناوخۆوە ، حکومەتی ھەرێم توانیویەتی بەبێ پارەکەی بەغدا مووچەی فەرمانبەران دابەش بکات ، چونکە ماوەی لە دوای بڕیارەکەی دادگای فیدراڵی سەبارەت بە نا دەستوریی بونی یاسای نەوت و غازی ھەرێم ، بەغداد ھیچ بڕە پارەیەکی بۆ ھەرێم نەناردووە.
د. نەزاکەت حسێن، سکرتێری لیژنەی داکۆکی لە مافی ڕۆژنامەنووسان لە سەندیکای ڕۆژنامەنوسانی کوردستان لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، لە شەش مانگی یەکەمی ئەمساڵ ٢٢ حاڵەتی پێشێلکاری بەرامبەر بە ٦٢ ڕۆژنامەنووس و دەزگای ڕاگەیاندن کراوە و زۆرترین حاڵەتیش لە پارێزگای ھەولێر تۆمار کراوە.
وەزیری کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو لە کاتی بەشداریکردن لە بەرنامەی (تا ١)ی کوردسات نیوز وتی، ئەو دامەزراوانەی دەچنە کەرتی تایبەت ھاوشێوەی کەرتی حکومی خانەنشین دەکرێن.
وتیشی، دەرچووانی بەشە کشتوکاڵییەکان خولی شیاندنیان بۆ دەکرێتەو و دوای نزیکەی دوو مانگ گرێبەستی دامەزراندنیان بۆ دەکرێت.
بێگەرد تاڵەبانی راشیگەیاند، دەرچووانی بەشە کشتوکاڵییەکان کە لە کەرتی گشتیدا کار ناکەن، وەک سەرپەرشتیاری پرۆژەکان دادەمەزرێن.
رۆژی ٢٨ی مانگی رابردوو وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی ھەرێمی کوردستان، نزیکەی پێنج ھەزار ھەلی کاری بۆ دەرچووانی بەشەکانی کشتوکاڵ و ڤێتەرنەری ڕاگەیاند و ئەو دەرچووانەی لە کەرتی گشتییدا کار ناکەن، دەتوانن لە ئەمڕۆوە ناوی خۆیان بۆ دەستکەوتنی کار تۆمار بکەن.
لە رۆژی ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ پڕکردنەوەی فۆڕمی کرێنشینان بۆ وەرگرتنی ٢٠ ھەزار یەکەی نیشتەجێبوون دەستیپێکرد و بڕیار بوو ٢ی تەمموز وادەکە کۆتایی بێت، بەڵام بۆ ئەوەی ژمارەیەکی زیاتر لە ھاووڵاتیان سودمەندبن، دەستەی وەبەرھێنانی ھەرێم وادەکەی بۆ دوو رۆژی دیکە درێژکردەوە و بڕیارە سەعات ١٢ی ئەمشەو وادەکە کۆتایی بێت و لە رۆژانی داھاتوودا دەست بە جیاکردنەوەی فۆڕمەکان بکرێت.
بە پێی دوایین ئامار کە پێنج رۆژ پێش ئێستا دەستەی وەبەرھێنان رایگەیاند، زیاتر لە ٩٠ ھەزار کەس داواکارییان بۆ وەرگرتنی ئەو ٢٠ ھەزار یەکە پێشکەش کردووە، لە ١١%یان سەڵتن.
دەستەی وەبەرھێنان ئاشکراشیکرد، دەزگای کان و کۆمپانیای تیپسای راسپاردراون لە رووی راوێژکاری و ئەندازیاریەوە ھاوکاری و پاڵپشتی پڕۆژەکە بن .
فەھمی بورھان سەرۆکی دەستەی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێم بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، بەدرێژایی مێژوو خەڵک لە کەرکوک ژیاوە بڕیارەکەی راکان جبوری ھەموو بنەماکانی ژیانی کۆمەڵایەتی تێکدەدات.
وتیشی، بەھەموو شێوەیەک دژی دەوەستینەوە، پێویستە لەسەر ئاستی شەقام و رێکخراوەکانی کۆمەڵی مەدەنیش کاری لەسەر بکرێت بۆئەوەی چیتر کەس زاتی ئەوە نەکات شیرازەی کۆمەڵایەتی و سیاسی و پێکەوە ژیان تێکبدات.
فەھمی بورھان راشیگەیاند، وەک حکومەت دژی ئەو بڕیارەن و دەبێت پارێزگاری کەرکوک داوای لێبوردن لە ھەموو پێکھاتەکانی ئەو شارە بکات.
بەپێی نوسراوێکی راکان جبوری پارێزگاری کەرکوک دەبێت ئەو ھاوڵاتییانەی نیشتەجێی کەرکووک نین و فۆڕمی خۆراکی کەرکووکیان ھەیە فۆڕمەکەیان لێوەر دەگیرێتەوە، ئەوەش نیگەرانی زۆری بەدوای خۆیدا ھێنا.