کوردستان
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، ئەو منداڵانە چوون بۆ راوەماسی لە گوندی مەفتوولی سەر بە ناحیەی ئامری لە قەزای دووخورماتوو کە دانیشتووانەکەی عەرەبی سوونە مەزھەبن، بۆمبێکیان پێدا تەقووەتەوە و برینداربوون.
یەکێک لە بریندارەکان بەھۆی سەختی برینەکەی رەوانەی شاری کەرکوک کراوە،و دووان لە بریندارەکان بران و لە دایکبووی ساڵانی ٢٠١١ و ٢٠١٣ن، منداڵەکەی تریش لەدایکبووی ساڵی ٢٠١٣یە.
قوباد تاڵەبانی لە پەیامەکەیدا رایگەیاند، بەبۆنەی ھاتنەوەی جەژنی چلەی ھاوینی کوردانی ئێزدی، پیرۆزبایی گەرم لە خوشک و برا ئێزدییەکانی کوردستان و عێراق و جیھان و دیوانی بابەشێخ دەکات و ھیوای خواست رۆژوو و تاعەتیان قبوڵ بێت.
قوباد تاڵەبانی راشیگەیاند، ھاوکات لەگەڵ ساڵیادی مەرگەساتی شەنگال، پێویستە کۆمەڵی نێودەوڵەتی و لایەنە پەیوەندیدارەکان، ھەنگاوی زیاتر بنێن بۆ دیاریکردنی چارەنووسی خوشک و برا ئێزدییەکان و ھەموو لایەکیش ھەوڵ بۆ ئارامکردنەوەی رەوشی شەنگال و گەڕاندنەوەی ئاوارەکان بۆ ناوچەکانیان بدەن.
لیژنەی باڵای ڕێنماییەکان و دیراساتی وەزارەتی دارایی و ئابوری ھەرێم لە رونکردنەوەیەکدا دەڵێت، بەپێی یاسای خانەنشینی یەکگرتوو ژمارە (٢٧)ی ساڵی ٢٠٠٦ی بەرکار لە ھەرێمی کورستان ھەر جۆرە خزمەتێک لێبڕینی خانەنشینی لێنەبڕێت بە خزمەت ھەژمارناکرێت، وەزارەتی داراییش بەپێی شایستەبوونیان لە چوارچێوەی یاسا و ڕێنماییە بەرکارەکان مامەڵەیان لەگەڵدەکات.
راشیگەیاندووە، لەئێستادا بەپێی بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیران تەنھا بۆ مەبەستی سەرمووچە و خانەنشینی خزمەتی گرێبەستیان بۆ ھەژماردەکرێت تا کردنەوەی پلە بەرزکردنەوەش وەزارەتی دارایی ناتوانێ جیاواز لە بڕیارەکە کاربکات.
وەزارەتی دارایی ئاماژەی بەوەشکردووە، گواستنەوەی مامۆستاکان لە شوێنی دوور بۆ شوێنی نزیک و سەنتەری شارەکان لە دەسەڵاتی وەزارەتی پەروەردەدایە و پەیوەندی بە وەزارەتی داراییەوە نیە.
بەڕێوەبەرایەتی ھاتوچۆی سلێمانی ڕایگەیاند، پاش ئەوەی لە ماوەی ڕابردوودا بارێکی زۆر لەسەر بەڕێوەبەرایەتی ھاتووچۆی سلێمانی دروست بووبوو کە بەھۆیەوە مامەڵەی ھاوڵاتییان دوا دەکەوت و کاتێکی زۆرتریان پێ دەچوو تا بتوانن مامەڵەکانیان تەواو بکەن، لەم روانگەیەوە بەڕێوەبەرایەتی ھاتووچۆی سلێمانی دوای داڕشتنی پلانی وورد توانرا میکانیزمێک بدۆزرێتەوە بۆ ئاسانکاری ھاوڵاتییان لە تەواوکردنی مامەڵەکانیاندا بەشێوەیەکی خێراتر.
بەڕێوەبەرایەتیەکە چەند ھەنگاوێکی ناوە بەم ئاراستەیە و ڕایگەیاند ئەم ھەنگاوانە پەیڕەو دەکات:
١. نەھێشتنی ڕۆتینی نووسراوەکان لە ئیمزاو سەردانیکردنی ژوورەکان.
٢. کەمکردنەوەی ھەنگاوەکانی مامەڵە و یەکخستنی ژوورەکان کە وا دەکات ھاوڵاتی بە یەکجار نۆرەگرتن چەند کارێک تەواو بکات و ھەروەھا لەبری ئەوەی لە چەند ژوورێک ھاوڵاتییەکە پسووڵە ببڕێت لە یەک شوێندا دەتوانێت بەشی پسوڵە تەواو بکات.
٣. ڕێکخستنەوە و دابەشکردنەوەی ئەفسەر و کارمەندان و پێدانی دەسەڵات بە ئەفسەرەکان لە ڕێگەی شۆڕکردنەوەی دەسەڵاتەکانی بەڕێوەبەری ھاتووچۆی پارێزگای سلێمانی بۆ بەڕێوەبەری بەش و ھۆبەکان.
٤. ڕێکخستنی کاری کۆمپانیاکان و لابردنی سنووردارکردنی مامەڵە، ھەروەھا درێژکردنەوەی ماوەی کارپێکردنی پشتگیری کۆمپانیاکان.
٥. زۆرکردنی لیژنەکانی پشکنین لە (٣) لیژنەوە بۆ (٩) لیژنە و بڵاوەپێکردنیان بەسەر تاقیگەکانی پشکنینی ئوتومبیلدا.
ئاماژەشی بەوە کرد، ئەگەر وەک نموونە ژمارەی تەواوکردنی مامەڵەی ھاوڵاتییان وەربگرین لە چەند رۆژێکی مانگەکانی رابردوو و ئێستادا دەبینین کە پلانەکە سەرکەوتوو بووە و مامەڵەی ھاوڵاتییان زیاتر تەواو دەکرێت و بە کاتێکی کەمتر.
بەڕێوەبەرایەتیەکە ڕایگەیاند کە دوای جێبەجێ کردنی بڕیارەکە ژمارەی ئەو کارانەی بە ڕێکراون لە ٥٠٠ مامەڵەوە بۆ ھەزار مامەڵە زیادی کردوە.
مەکتەبی سیاسی یەکێتی ڕایگەیاندووە، ھەوڵ و کۆششەکانیان بۆ ئەوەیە ھەوڵەکانی ھەموو لایەک بە حکومەتی ئیتحادی و حکومەتی ھەرێم و حزب و لایەنە کوردستانی و عێراقییەکان چڕتر بکرێنەوە بۆ دۆزینەوە و سۆراغی ئەوانەی تاکو ئێستا بێسەرو شوێنن.
مەکتەبی سیاسیی یەکێتی داواشیکردووە کاری جدی بکرێت لە پێناو ئاوەدانکردنەوەی زیاتری گوند و شارۆچکە و شوێنی نیشتەجێبونی ئێزدییەکان و لە ژیانی ناو کەمپ و ئاوارەیی و بەکار ھێنانیان وەک کارتی سیاسی جۆراوجۆر ڕزگار بکرێن و ژیانێکی ئاسودە و فەراھەمیان بۆ دابین بکرێت و کارو دەسەڵاتی شیاویان لە دەزگا ئیداریەکانیاندا پێبدرێتەوە تاکو لە برین وناھەمواریەکانی سات و ڕۆژەکانی کارەساتەکەیان سارێژ بکرێتەوە.
لەکۆتایدا مەکتەبی سیاسیی یەکێتی دەڵێت، ئەرکێکی تر کە لەسەر شانی ھەموانە ئەوەیە ھەوڵەکانی پاراستنی ئێزدییەکان و ناوچەکانیان زیاتر بخرێنە گەڕ تا لە ھەر ھەڕەشە و پەلاماردانێکی تر کە ببێتە مەترسی لەسەر ژیانیان پارێزراو بن.
لە ڕاگەیەندراوێکدا کە ئاڕاستەی کونسوڵگەری و نێردە دیپلۆماتیەکان کراوە تیمی پارێزەرانی خۆبەخشی سزادراوانی بادینان ئاشکرایان کردووە، باری تەندروستی سزادراوانی مانگرتوی چاکسازی ھەولێر بە گشتی و شیلادزێ بەتایبەت بەرەو خراپی و ترسناکی دەچێت.
ھەر بەپێی ڕاگەیەندراوەکە لەنێوان ئەوانەی رەوشی تەندروستیان زۆر خراپ و ترسناکە "نێچیرڤان بدیع" جگە لە خوێنبەربوون ھەردوو چاوەکانی کەم بینا بووە و ژانێکی زۆریشی لە ھەردوو گورچیلەکانیشی ھەیە، ھەروەھا "کۆڤان تاریق" توشی نەخۆشی پێست بووە و جگە لەوە"ئەمجەد یوسف" تووشی ڤایرۆسی جگەر بووە و بەھۆی مانگرتنەوە باری تەندروستی تێکچوە و ژمارەیەکی تریش لە مانگرتوان لە چاکسازین و باری تەندروستیان ناجێگیرە.
تیمی پارێزەرانی سزادراوانی بادینان داوایانکردووە، بەھانای دەستگیرکراوانی بادینانەوە بچن و خەریکە نزیکی مەرگ دەبنەوە و ئاشکراشیانکردووە ڕۆژی دوو شەممە ١٣ کەسی دیکە لە ئاسایشی گشتی ھەولێر لە نێویاندا ھەریەک لە "سەدرەدین سلێمان" و "شەوکەت شەرەفانی" و "ئەکرم ئامێدی" مانیانگرتووە بەھۆی ئەوەی کە سێ ساڵ و سێ مانگە ڕاگیراون دادگایی ناکرێن .
ئالان حەمە سەعید وەزیری پەروەردەی ھەرێم ڕایگەیاند، سەبارەت بەو گرفتەی باس لە پرسیارەکانی بایەتی کیمیا دەکرێت، پەیوەندیی بە وەزیری پەروەردەی عێراقەوە کردووە و دڵنیایی داوە، کە مافی خوێندکارانی کەرکوک نافەوتێت.
ئاماژەی بەوەشکردووە، پەروەردەی عێراق بەڵێنی داوە، ئەگەر دڵنیابوونەوە پرسیاریان بۆ ھاتووەتەوە و لە بابەتە تەرککراوەکان بووە، ئەوا بە میکانیزمی ئیداری بۆیان چارەسەر دەکرێت بۆ ئەوەی مافیان نەخوتێت.
باسی لەوەشکردووە، بەڕێوەبەرایەتی خوێندنی کوردی و یەکەی سەرپەرشتیاری خوێندنی کوردی لە کەرکوک ھیچ پەیوەندییەکیان بە دانانی پرسیارەوە نییە.
وەزارەتی دارایی و ئابووری ھەرێم لە راگەیەندراویکدا بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ مووچەی وەزارەتی تەندروستی دابەشدەکرێت و تا کۆتایی ئەم ھەفتەیەش مووچەی وەزارەتەکانی پێشمەرگە و یەکەی ٧٠ و ٨٠ی پێشمەرگە و دارایی و ئابووری و ناوخۆ و بەڕێوەبەرایەتی دام و دەزگا نەوتیەکان لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی گشتی رەگەزنامە و ھێزی زێرەڤانی و فەرماندەی بەرگری فریاکەوتن دابەش دەکرێت.
بەپێی لیستی وەزارەتی دارایی و ئابووری ھەرێم، لە ماوەی ٢٠ رۆژدا مووچەی سەرجەم وەزارەت و دەستەکان دابەش دەکرێت.
لە راگەیەندراوی کۆبوونەوەی لیژنەکەدا ھاتووە، بە تێکڕایی موەلیدە ئەھلییەکان لەنێوان ٢٤٠ بۆ ٢٦٥ سەعات کاریان کردوە و نرخی ئەمپێرێک کارەبا لەنێوان ١٦ ھەزار بۆ ١٧ ھەزار و ٥٠٠ ھەزار دینار دەبێت و نرخی ئەمپێڕێکیش لە گەڕەکێک بۆ گەرەکێکی دیکە جیاوازە بەو پێیەی بەپێی ئەو پێوەرە ھەژماردەکرێت کەبۆ موەلیدەکان دانراوە و سەعاتی کارکردنیان تۆماردەکات.
ھاوکات بەپێی خشتەی پێدانی کارەبای موەلیدە ئەم مانگەش بیست و چوار سەعات کارەبا دابین دەکرێت و ھەرکاتێک کارەبای نیشتمانی کوژایەوە پێویستە موەلیدە ئەھلییەکان کارەبا بۆ ھاوڵاتیان دابین بکەن.
لەکۆبوونەوەکەشدا ئەو خاڵە دووپاتکرایەوە، کە پێویستە پاش کوژانەوەی کارەبای نیشتمانی (١٠) خولەک زیاتر بەسەر کارپێکردنی موەلیدە تێنەپەڕێت، بەپێچەوانەوە، سەرپێچیکار روبەڕوی یاسا دەکرێتەوە.
وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی ھەرێم رایگەیاند، ساڵانە ٣٧٥ ھەزار تۆن گەنم لە ڕێگەی ھەشت سایلۆوە لە جوتیاران وەرگیراوە، بەڵام ئەمساڵ بەھۆی وشکەساڵی ٣٠٠ ھەزار تۆن لە ماوەی ٥٠ رۆژدا وەرگیرا.
زۆرترین بڕی گەنمیش لە سنوری پارێزگای سلێمانی بەرھەم ھات و بۆ ھەر تۆنێکیش ٨٥٠ ھەزار دینار دیاریکرا.
وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، لە بەرامبەر رادەستکردنی گەنم، ئەمساڵ ١٠٤ ملیار دینار بۆ جوتیاران ھات و دابەشکرا. لە ئێستادا نزیکەی ١٥١ ملیار دیناری تر ماوە و لە ماوەکانی داھاتوودا دەدرێت.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، سەعات ١١:٣٠ نیوەڕۆی ئەمڕۆ لەسەر رێگەی "قائید" کە رێگەیەکی سەربازی سەردەمی رژێمی بەعسە، درۆنێک ئۆتۆمبێلێکی کردە ئامانج.
بەپێی زانیارییەکان ئۆتۆمبێلەکە لە جۆری لاندکروزەر بوە و بەھۆی بۆردومانەکەوە دوو کەس بریندار بوون و تائێستا نازانرێت ئەو لایەنە کێیە کە ھێرشەکەی ئەنجام داوە و ناشزانرێت ئەو ئۆتۆمبێلەی کە کراوەتە ئامانج ھی کێیە.
ئەوەش لەکاتێکدایە ئەمڕۆ جارێکی تر بنکەی سەربازی تورکیا لە ناحیەی بامەڕنێ لە سنوری ئامێدی کرایە ئامانج، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، لە ئەمساڵدا ئەوە پێنجەم جارە ئەو بنکە سەربازییە دەکرێتە ئامانج.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، بنکە سەربازییەکە بە تۆپھاوێژ کراوەتە ئامانج و تا ئێستا رێگە نەدراوە زیانەکانی ئاشکرا بکرێت.
لە بەرامبەر بۆردومانکردن و لەشکرکێشی بۆ سەر خاکی ھەرێم لە لایەن تورکیاوە، لە ماوەی ئەمساڵدا چەندین جار بنکە سەربازییەکانی تورکیا لە ناحیەی بامەڕنێ و ناحیەی سیرێ لە ئامێدی و بنکەی سەربازی تورکیا لە ناحیەی زێلکان لە موسڵ کراوەتە ئامانج.
لەکۆبوونەوەکەدا کە ئەمڕۆ ٢٠٢٢/٨/١ لە ھەولێر بەڕێوەچوو، قوباد تاڵەبانی ستایشی کردن لەپای سیستەمی کار و چۆنیەتی ڕاپەڕاندنی ئەو مامەڵانەی ئاڕاستەی دیوان دەکرێن.
جێگری سەرۆک وەزیران، ئاماژەی بەوەشدا کە سیستەمی کارکردن لەناو دامودەزگاکانی حکومەتی ھەرێم پێویستی بەچاکسازی بەردەوام ھەیە و داوای لە سەرۆکی فەرمانگەکان کرد کە بەردەوام بن لەو چاکسازییە بۆ ئەوەی بتوانن بەزوترین کات مامەڵەی ھاوڵاتیان ڕاپەڕێنن و خزمەتەکان پێشکەشی خزمەتخواز بکرێت بە ئاسانترین وباشترین شێوە.
جەختیشی کردەوە کە؛ یەکێک لە کارە لەپێشینەکانی حکومەتی ھەرێم نەھێشتنی رۆتینە لەدامودەزگاکاندا و لەوپێناوەشدا پڕۆژەی خزمەتمان سەرپێ خستووە کە یەکێک لە ئامانجەکانی ئەو پڕۆژەیە نەھێشتنی رۆتینە.
دواتر دکتۆر ئومێد سەباح سەرۆکی دیوان و سەرۆکی فەرمانگە و بەڕێوبەرەکان، تێبینی و پێشنیارەکانیان خستەروو بۆ چارەسەرکردنی ئەو گرفتانەی رووبەڕوویان دەبێتەوە وپێکەوە پلانی چارەسەر کردنیان بۆ ئامادەکرد.
مونا یاقو سەرۆکی دەستەی سەربەخۆی مافەکانی مرۆڤ رایگەیاند، ھەرسێ لایان کۆک بوون لەسەر ئەوەی:
١- بە ھیچ شێوەیەک کارکردن بە ئازادکردنی مەرجدار ڕاناگیرێت، بە مەرجێک مەرجە یاساییەکان بیگرێتەوە.
٢-ھەر کەسێک خۆی بە شایانی بزانێت بە پێی ئەو تەسەلسولەی لە یاسادا ھاتوە، داواکاری پێشکەش بکات.
٣- داواکاری گشتی ڕای خۆی دەڵێت و پاشان ئەنجومەنی دادوەری بڕیاری خۆی دەدات، پاش ئەوەی بە جودا تەماشای ھەر یەک لە کێسەکان دەکەن.
نەقیب عـەلی قـادر ئیسماعیل وتەبێژی بەرگری شارستانی راپەڕین بە کوردسات نیوزی راگەیاند، گەنجێکی تەمەن ٢١ ساڵ، کە دانیشتووی قەزای حاجیاوایە لەکاتی مەلەکردن لە مەلەوانگەیەک لە حاجیاوا خنکا.
وتەبێژی بەرگری شارستانی راپەڕین وتیشی، ھۆکاری خنکانی گەنجەکە بەھۆی نەزانینی مەلەکردنەوە بووە.