د. سامان بەرزنجی وەزیری تەندروستی ھەرێمی کوردستان لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، ھەر رێکارێک بۆ بەرەنگاربوونەوەی ھەر گومانێکی ڤایرۆسی نوێ بە مەبەستی بەرژەوەندی ھاووڵاتیان و خۆپارێزیە لە تەشەنەکردن.

دەشڵێت، ھیچ رێکارێک ناکەن بە بارگرانی بۆ کاروکەسابەتی ھاووڵاتی و ھەموو کات چاودێری دۆخی ھەموو نەخۆشیەکی گواستراوە دەکەن.

وەزیری تەندروستی راشیگەیاند، لە ھەرێمی کوردستان دوو ملیۆن و ٩٣١ ھەزار و ٤٧٤ ژەمە ڤاکسینی کۆرۆنا بە ھاووڵاتیان دراوە، کە بە نزیکەیی نیوەی دانیشتووانی ھەرێم، لانیکەم ژەمێک یان دوو ژەمی ڤاکسینی پێدراوە.

ئەو قسانەی وەزیری تەندروستی لە کاتێکدایە بە بڕیاری وەزارەتی تەندروستی و بەھۆی سەرھەڵدانی جۆرێکی نوێی کۆرۆنا لە چین، ھەر کەسێک لەو وڵاتەوە سەردانی ھەرێم بکات داوای پشکنینی پێشوەختی ڤایرۆسی کۆرۆنای لێدەکرێت.

کۆمسیۆنی ئەمریکا بۆ ئازادی ئایینەکان لە راپۆرتێکدا رایگەیاند، حکومەتی عێراق ویستی راستەقینەی نییە بۆ چارەسەرکردنی ئەو کێشانەی روبەڕوی کەمینەکان دەبێتەوە، بەڵام ئەمریکاش وەک ھاوبەشێک رۆڵی دەبێت لە ھاندانی بەغداد بۆ باشترکردنی ئازادی رادەربڕین و ئازادی ئاینییەکان، ئەوەش لەڕێی جێبەجێکردنی رێککەوتی شەنگال بە دانوستان لەگەڵ خودی ئێزدییەکان خۆیان.

لە راپۆرتەکەدا تیشک خراوەتە سەر یاسای رزگاربووانی ئێزدی کە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە مانگی ئاداری ساڵی ٢٠٢١ تێپەڕاندووە و جێی بایەخی جیھان بووە، بەوپێیەی ئەو یاسایە داوای قەرەبوو و پشتیوانی قوربانیانی جەنگ دەکات کە ئێزدییەکان و مەسیحی و تورکمان و شەبەک و پێکھاتەکانی دیکە دەگرێتەوە. 

لە راپۆرتەکەدا ئاماژە بەوەشکراوە، ئەو قەیرانانەی عێراق پێیدا تێپەڕیووە کاریگەری لەسەر کەمینەکانی وڵاتەکە کردووە، بە تایبەت مەسیحی و ئێزدی و کاکاییەکان.

لە راپۆرتەکەی کۆمسیۆنی ئەمریکا ئامارێکی ئاژانسی کۆچی سەربە نەتەوە یەکگرتووەکانیش خراوەتەڕوو، کە تا ساڵی ٢٠٢٢ زیاتر لە سێ ھەزار ئێزدی کە زۆرینەیان ژنن بێسەروشوێنن و زیاتر لە ٢٠٠ ھەزاریشیان لە کەمپەکاندا لە ئاوارەیدا دەژین.

عەمید محەمەد روشدی بەڕێوەبەری بەشی پەیوەندی و راگەیاندن لە بەرێوەبەرایەتی گشتی ھاتووچۆی  ھەرێم لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەنووسیدا رایگەیاند، ساڵی رابردوو سێ ھەزار و ٧٠٦ رووداوی ھاتووچۆ بە جۆرەکانی پێکدادان و وەرگەڕان و شێلان لە ھەرێم تۆمارکراون کە بەھۆیانەوە ٤٤٥ کەس گیانیان لەدەستداوە و حەوت ھەزار و ٢٢٥ کەسیش برینداربوون، لە کۆی ئەو رووداوانەش ٤٤٤یان بەھۆی ماتۆرسکیلەوە بووە.

راشیگەیاند، ژمارەی رووداوەکانی ھاتووچۆ لە ساڵی ٢٠٢٢دا، بەراورد بە ساڵی ٢٠٢١ کەمیکردووە، چونکە لەو ساڵەدا چوار ھەزار و ١٢٠ رووداوی ھاتووچۆ تۆمارکراون، بەوەش ٤١٤ رووداو کەمیکردووە.  وتیشی، جگە لەسەرپێچی کامێراکانی چاودێری ٤٩٩ ھەزار و ٣٩٤ سەرپێچی ھەمەجۆر تۆمارکراوە.

ئاری ئەحمەد بەڕێوەبەری گشتی ئاو و ئاوەڕۆی ھەرێم بە کوردسات نیوزی راگەیاند، پێشتر بڕیاردرابوو ھەر کەسێک پێوەری ئاو نەبەستبێت بۆ ھەر مانگێک ٨٠ ھەزار سزا بدرێت، بەڵام دواتر بڕیاردرا ئەو بڕە پارەیە بۆ ناو شار بۆ ٢٠ ھەزار و بۆ دەرەوەی شار بۆ ١٠ ھەزار تا ٢١ی ١٢ی ساڵی رابردوو کەمبکرێتەوە.

وتیشی، لەئێستادا بەڕێوەبەرایەتی ئاوی ھەرێم لە ڕێی وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزار جارێکی دیکە بە نوسراوێک ئەو بڕیارەی بەرزکردووەتەوە بۆ ئەنجومەنی وەزیران، تا بڕیارەکە جێبەجێبکرێتەوە بۆ ئەو کەسانەی سودمەندنەبوون، بەڵام تا ئێستا وەڵامی نوسراوەکەیان نەدراوەتەوە. 

کاروان خۆشناو وتەبێژی ناوچەی یەکی پاسەوانی سنووری عێراق بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بڕیاربوو وەزارەتی ناوخۆی عێراق دوای سەری ساڵ، لینکی فۆڕمی ئەلیکترۆنی بۆ دامەزراندنی سێ ھەزار کەس لە خەڵکی ھەرێمی کوردستان بۆ ھێزەکانی پاسەوانی سنوور بڵاوبکاتەوە، بەڵام تاکو ئێستا ئەو لینکەی بڵاونەکراوەتەوە.

وتیشی، ئەوان بۆ دەستپێکردنی دامەزراندن چاوەڕوانی ئەو لینەکەی وەزارەتی ناوخۆ دەکەن، بەڵام لینکەکە دانەنراوە و ناشزانن بۆچی دانەنراوە.

رۆژی شەشی کانوونی یەکەمی ساڵی رابردوو وەزارەتی ناوخۆی عێراق رایگەیاند، لینکی فۆڕمی ئەلکترۆنی بۆ دامەزراندنی سێ ھەزار کەس لە خەڵکی ھەرێمی کوردستان بۆ ھێزەکانی پاسەوانی سنور بڵاودەکەنەوە، بەڵام دوای زیاتر لە مانگێک ھێشتا ئەو لینکە بڵاونەکراوەتەوە.

نزیکەی مانگێکە گەمارۆی ھێزەکانی حکومەتی سوریا، لەسەر گەڕەکی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە لە شاری حەلەب و ناوچەی شەھبا بەردەوامە و رێگری لە چوونە ژوورەوەی سوتەمەنی و ئارد و ماددەی خۆراکی بۆ دانیشتووانی گەڕەکەکان دەکەن، تائێستاش دوو منداڵ لە گەڕەکی شێخ مەقسوود بەھۆی نەمانی دەرمان لە دەرمانخانەکانی گەڕەکەکە گیانیان لەدەستداوە.

"سەڵاحەدین دەمیرتاش"ھاوسەرۆکی پێشوتری پارتی دیموکراتی گەلان"ھەدەپە"، لەبارەی بڕیاری"ھەدەپە"بۆ دیاریکردنی کاندید بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری تورکیا، لە زیندانەوە ھەڵویستی خۆی ڕاگەیاند و ئاماژەی بۆ ئەوەکرد، کورد نایەوێت لە ژووری تەنیشتەوە چاوەڕێ بکات، ھەدەپە بەشێکە لە تورکیا، کۆمار بەھای ھاوبەشی ئەوانە و پێکەوە دەژین.

وتیشی "ھەدەپە" دەیەوێت کاندیدی ھاوبەش لە لایەن شەش لایەنەکەوە دیاری بکرێت و گفتوگۆ و دانوستان لەسەر بنەما گشتییەکانی دیموکراسی بەشێوەیەکی ئاشکرا و شەفافانە لەگەڵ ھەدەپە و تەواوی ئۆپۆزسیۆن ئەنجام بدرێت.

دەمیرتاش جەختی لەوەشکردوەتەوە، کاندیدی ھاوبەش دەتوانێت ببێتە کاندیدی ھاوبەشی گەل و پرسی دانوستان لەگەڵ ھەدەپە نھێنی نییە.

لیژنەی جێبەجێکردنی دیداری یەکێتی بە سەرپەرشتی قوباد تاڵەبانی سەرپەرشتیاری دیداری یەکێتی کۆبوویەوە بۆ ھەڵسەنگاندنی دوا کارەکانی لیژنەکانی تایبەت بە راسپاردەکان.

لە کۆبوونەوەکەدا لیژنە جیاجیاکان راپۆرتەکانیان سەبارەت بە میکانیزم و پلانەکانیان بۆ چۆنییەتی جێبەجێکردنی راسپارەدەکان خستەڕوو. قوباد تاڵەبانییش رایگەیاند، لەئێستادا بەشێکی بەرچاو لە راسپاردەکان لە ھەمواری پەیڕەو و ئاڕاستەی ئیشکردنی ئۆرگانەکان لە جێبەجێکردندان، راسپاردەکانی تریش ئەرکی ھەموومانە تا دیداری دووەم کاری لەسەر بکەن. 

بەڕێوەبەرایەتی گشتی نەوت و کانزاکانی سلێمانی لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بۆ ئەوەکردووە،  تا رۆژی پێنجی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣، ١٩ ملیۆن و ٦٠٠ ھەزار لیتر نەوتیان دابەشکردووە بەسەر ناوچە شاخاوییەکانی سنوری پارێزگاکانی سلێمانی و ھەڵەبجە ئیدارەکانی گەرمیان و راپەڕین و ٩٨ ھەزار خێزان سودمەندبوون.

پێشتریش وەزارەتی سامانە سروشتییەکان رایگەیاندبوو، تاوەکو رۆژی چواری کانوونی دووەمی ئەمساڵ ٤٦ ملیۆن و ٨٥٠ ھەزار و ٨٠٠ لیتر نەوتی سپی لە سەرجەم ناوچە شاخاوییەکانی ھەرێم دابەشکراوە و ٢٣٤ ھەزار و ٢٥٤ خێزان سوودمەند بوون.

ئەوەش لەکاتێکدایە چەندین شار و ناوچەی ھەرێمی کوردستان نزیکەی چوار ساڵە نەوتیان تێدا دابەشنەکراوە و لەم وەرزی سەرمایەشدا لە ٨٣%ی ھاووڵاتیان نەوتیان لە قەزا و ناحییەکان و سەنتەری شارەکان بەدەستنەگەیشتووە.

رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردەوە، خالق خزرزادە تەمەن ٣٢ ساڵ خەڵکی شاری پیرانشار لە گرتووخانەی ناوەندی بەندەر عەباس و رەشید لەوەندپور خەڵکی ئورمییە لە گرتووخانەی رەجایی شاری کەرەج سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا جێبەجێکراوە.

بەپێی زانیارییەکانی رێکخراوی ھەنگاو، خالق خززادە پێش دوو ساڵ و رەشید لەوەندپور چەند ساڵێک لەمەوبەر بە تۆمەتی بازرگانی بە ماددەی ھۆشبەر دەستگیرکراون و لەلایەن دەسەڵاتی دادوەری ئێرانەوە سزای لەسێدارەدانیان بۆ دەرچووبوو.

بێگەرد تاڵەبانی لە پەیجی خۆی لە فەیسبووک بڵاویکردەوە، لە کۆبوونەوەکەیاندا بڕیاردرا لەسەر دیراسەکردنی بابەتی دانانی باج لەسەر مریشکی ھاوردە و ئاراستەکردنی نوسراوێک بۆ وەزارەتی دارایی بە مەبەستی جەختکردنەوە لەوەی بەھیچ شێوەیەک رێگەنەدرێت بە ھاوردەکردنی ھێلکەی تروکاندن.

ھەروەھا بڕیاردرا کە کۆبونەوەیەک لەگەڵ کۆمپانیای دانا غازئەنجامبدرێت بەمەبەستی دابینکردنی غازی پێویست بۆ پڕۆژە پەلەوەرییەکان و ئاراستەکردنی نوسراوێک بۆ وەزارەتی ناوخۆ بۆ کاراکردنەوەی لیژنەکانی دیاریکردنی بەروبوومەکان لە پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆکان، یەکێکی تر لە بڕیارەکان بریتییە لە دیراسەکردنی تایبەت بە دروستکردنی پڕۆژە پەلەوەریەکانی گۆشت تاوەکو لە داھاتوودا بەپێی پلان پڕۆژەکانی پەلەوەری گۆشت دروستبکرێت. 

 ھەروەھا بڕیاردرا لە داھاتوویەکی نزیکدا تیمێک بەسەرپەرشتی وەزارەتی کشتوکاڵ سەردانی وەزارەتی کشتوکاڵی حکومەتی فیداڵ بکات بەمەبەستی جارێکی تر کارکردنەوەی ئەو یاداشتی (لێکتێگەیشتننامەی) کە لەنێوان ھەر دوو وەزارەت ھەیە.

جگەلەوەش بڕیاردرا دیراسەی بڕیاری دامەزراندنی سەرپەرشتیاران بۆ سەرپەرشتیکردنی پڕۆژە پەلەوەریەکان بکرێت و جارێکیتریش لەگەڵ وەزارەتی دارایی ھاوکاری و ھەماھەنگی بکرێت بە مەبەستی لێخۆشبوونی گومرگی.

ئیحسان عبدالرحمان بەرێوەبەری گشتی چاکسازیەکانی ھەرێم بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، بە مەبەستی کەمکردنەوەی جەنجاڵیەکان لەناو گرتووخانەکاندا، پڕۆژە یاسایەک بۆ لێبوردنی گشتیی ئامادە کراوە.

وتیشی ئەمرۆ لە پەرلەمانی کوردستان کۆبوونەوەیەکی گرنگ بە ئامادەبوونی سەرۆکی پارلەمان ئەنجام دەدرێت و پڕۆژەکە تاوتوێدەکریت.

‎ لەھەرێمی کوردستان تا ئێستا سێ جار لێبوردنی گشتی لە ساڵەکانی ٢٠٠٧، ٢٠١٢، ٢٠١٧ بۆ سزدراوان دەرچووە و نزیکەی حەوت ھەزار کەس لێی سوودمەند بوون.

فەھمی بورھان، ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، سەرۆک بافڵ رەزامەندیی دەربڕیوە لەسەر رێکخستنی کۆنفرانسێکی تایبەت بە کەرکوک و ناوچە جێناکۆکەکان و بڕیارە کۆنفرانسەکە لە داھاتوویەکی نزیکدا رێکبخرێت، تاوەکو نەخشەڕێگەیەک بۆ خزمەتکردنی زیاتری شارەکە و چارەسەری کێشەکان دابنرێت.

وتیشی، بڕیارە راپۆرتێکی گشتگیر لەسەر دۆخی کەرکوک و ناوچە جێناکۆکەکان ئامادەبکرێت و بخرێتە بەردەم مەکتەبی سیاسی، تاوەکو لە کۆبوونەوەکەدا میکانیزمێک ئامادەبکرێت بۆ رێکخستنەوەی دۆخی سیاسی و ئیداری کەرکوک و ناوچەکە.

فەھمی بورھان ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، لە کۆنفرانسەدا بە وردی پەنجە دەخرێتە سەر لایەنە ھەمەجۆرەکانی کەرکوک و ناوچەکان و لێکەوتەکانی ئەو دۆخە نەخوازراوانەی کە بەرۆکی ئەو ناوچانەی گرتووە و خودی کۆنفرانسەکەش بایەخپێدانی یەکێتییە بە کەرکوک و ناوچە کوردستانییەکان و زاڵکردنی برایەتی پێکھاتەکانە لە کەرکوک کە شارێکی کوردستانییە وەک ناسنامە و دەبێت مافی پێکھاتەکانیش پارێزراو بێت و شاری پێکەوەژیان بێت.

کەشناسی ھەرێمی کوردستان پێشبینییەکانی کەشوھەوای ئەمڕۆ و سبەی ئاشکراکرد و دەڵێت، ئەمڕۆ یەکشەممە لەگەڵ دروستبوونی تەم بە دریژای کاتەکان لە ناوچەجیاجیاکان نمە باران دەبارێت لە سنورەکانی پارێزگاکانی ھەڵەبجە و سلێمانی و ھەولێر باران بارین زیاتر دەبێت.

باسیلەوەشکرد، شەپۆلێکی بەفر بارین زۆربەی ناوچە شاخاوییەکانی ھەرێم دەگرێتەوە ئەمەش بەھۆی ئە و بارستە ھەوا ساردەی ڕوو لەو ناوچانە دەکات و بەفر بارین بەشێوەی پچڕ پچر دەبێت.

ئاشکراشیکرد ، رۆژی دووشەممە، ئاسمان دەبێتەوە بەھەور و نیمچە ھەور و لەسنوری پارێزگاکانی سلێمانی و ھەولێر و دھۆک ئەگەری نمە بارانی دەبێت لەگەڵ بەفر بارین لە ھەندێک لە ناوچە شاخاوییەکان و لەئێوارەی ھەمان ڕۆژدا کاریگەری ئەم شەپۆلە کۆتایی پێدێت

قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان لە ھەژماری تایبەتی خۆی لە تۆری کۆمەڵایەتی فەیسبوک ئەم وێنانەی بڵاوکردووەتەوە و دەڵێت ، ستایشی ھەوڵەکانی لایەنە ئەمنییەکانی سلێمانیم کرد لەپای کار و چالاکییەکانیان بۆ پاراستنی ئارامی و دەستگیرکردنی تاوانبار و تۆمەتباران.

دەشڵێت، بۆ ئەمساڵ چاوەڕێی زیاتریان لێ دەکەین؛ بە ھەماھەنگی کردنی نێوانیان و یەکخستنەوەی ھەوڵەکانیان لەپێناو باشتر چەسپاندنی سەقامگیری و پێشگرتن لە ئەنجامدانی تاوان.