کوردستان
دەقی ڕوونکردنەوەکەیە:
ڕوونکردنەوەیەک لە بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای ھەولێرەوە
دوای ئەوەی ئەمشەو ڕێکەوتی (١٨-١٠-٢٠٢٢) ھێزەکانی بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای ھەولێر ئاگادار کرانەوە کەوا لە گەڕەکی (کەمئەندامان) لە ناحیەی کەسنەزان ڕووداوێکی کوشتن ڕووی داوە، دەستبەجێ ھێزەکانمان گەیشتنە شوێنی ڕووداو و دەستیان بە لێکۆڵینەوە کرد.
لە لێکۆڵینەوە سەرەتاییەکاندا دەرکەوت کە کەسێک بەناوی (ڕابەر .ج.ع) تەمەن (٢٧ ساڵ) لەلایەن براکەیەوە بەناوی (ب. ج. ع) لەسەر کێشەی پارە و قەرزداری بە چەکی جۆری (کلاشنکۆف) تەقەی لێکراوە و کوژراوە.
ھێزەکانمان لەئێستادا سەرقاڵی لێکۆڵینەوەن بۆ ئەوەی کە ڕێڕەوی یاسایی بەرامبەر تۆمەتباری ناوبراو بگیرێتەبەر.
سەرۆکایەتی کۆماری عێراق بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ لە رێوڕەسمێکدا کە سەعات ١١ی پێش نیوەڕۆ دەستپێدەکات، "د.لەتیف رەشید" بە رەسمی لە کۆشکی سەلامەوە لە بەغداد ئەرکەکانی پێدەسپێردرێت و ئاَڵوگۆڕی دەسەڵات لەگەڵ . بەرھەم ساڵح سەرۆک کۆماری پێشوو دەکرێت.
رۆژی پێنجشەممەی رابردوو، "د.لەتیف رەشید" بە زۆرینەی دەنگ لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقەوە بە سەرۆک کۆماری نوێی عێراق ھەڵبژێردرا، دواتر لەبەردەم ئەنجومەنەکە وەک سەرۆک کۆمار سوێندی یاسایی خوارد و دواتر محەمەد شیاع سودانی راسپارد بۆ ئەوەی کابینەی نوێی حکومەتی نوێی عێراق پێکبھێنێت.
عەبدولفەتاح سیسی سەرۆک کۆماری میسر لە پەیوەندییەکی تەلەفونیدا پیرۆزبایی لە د.لەتیف رەشید کرد بە بۆنەی ھەڵبژاردنی بە سەرۆک کۆماری نوێی عێراق و رایگەیاند، وڵاتەکەی لە ھەموو کات و رەوشێکدا ئامادەی ھەموو جۆرە ھاوکاریکردنێکی عێراقە و خوازیاریشن لەگەڵ سەرۆک کۆماری نوێی عێراق پەیوەندییەکانی نێوان بەغداد و قاھیرە بەھێزتر بکەن و زیاتر بەرەوپێشی ببەن لە ھەموو بوارەکاندا.
لە بەرامبەریشدا د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عێراق رایگەیاند، عێراق و میسر پەیوەندییەکی مێژوویی گرنگییان ھەیە و ھەموو کاتێکیش میسر رۆڵی بەرچاوی ھەبووە لە ھاوکاریکردنی عێراق و بە پێویستیشی دەزانن گرنگی زیاتر بەو پەیوەندییانە بدەن و بەھێزتریشی بکەن.
لە سەقز خۆپیشاندان بەردەوامی ھەیە و ھێزەکانی سەربە حکومەت ھێرشیانکردووەتە سەر ماڵی ھاووڵاتیان و گەڕەکەکانی شارەکە بۆ ترساندنی خەڵک. ھاوکات لە مەریوان خۆپیشاندان بووە و گرژی لە نێوان ھێزە ئەمنییەکان و خۆپیشاندەران دروست بووە.
رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ گرتە ڤیدیۆیەکی بڵاوکردووەتەوە، کە لە ناو خۆپیشاندانەکاندا ھێزە ئەمنییەکان منداڵێک لە شاری کرماشان دەستبەسەر دەکەن.
بەپێی ئەو زانیارییانەشی بەدەستیان گەیشتووە، ھێزە ئەمنییەکان پەیوەندییان بە بنەماڵەی دەستبەسەرکراوانەوە لە شاری مھاباد کردووە و داوای پارەیان لێکردوون.
بەپێی دوایین راپۆرتی رێکخراوی ھەنگاو، لەسەرەتای دەستپێکردنی ناڕەزایەتییەکانەوە کە لە سەقزەوە دەستیپێکرد و دواتر ١٠٥ شاری تری لە سەرتاسەری ئێران گرتەوە، لانیکەم ١٧٦ کەس بەھۆی تەقەی راستەوخۆی ھێزە ئەمنییەکانی ئێران گیانیانلەدەستداوە، کە ٣١یان منداڵن. ھەنگاو راشیگەیاندووە، تائێستا زیاتر لە ٥٠٠ ھاووڵاتی بەتەنھا لە شاری سنە دەستبەسەرکراون.
بەھۆی کەوتنەوەی ئاگر لە کۆگای خوێندنگەیەکی سنووری ناحیەی تانجەڕۆی سلێمانی، چوار کەس برینداربوون، کە برینی کەسێکیان سەختە.
ئارام عەلی وتەبێژی بەرگری شارستانی سلێمانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لە خوێندنگەی بەردەکەڕی بنەڕەتی لە تانجەرۆ، کۆمپانیایەک بە ھەڵە لە بری نەوتی سپی، بەنزینی بۆ ناردوون و بەھۆیەوە لە کۆگای خوێندنگەکە ئاگرکەوتووەتەوە.
وتیشی، مامۆستاکان نەیانزانیبوو بەنزینە و لەکاتی گواستنەوەی بەنزینەکە بۆ تەنکی خوێندنگەکە ئاگرکەوتووەتەوە و بەھۆیەوە یاریدەدەری بەڕێوەبەر و مامۆستایەک و خوێندکارێک و کارمەندێک کە لەگەڵ تەنکەرەکەدا بوو برینداربوون و برینی کارمەندی تەنکەرەکە سەختە.
لە دیدارێکدا ھەموو پشتیوانی و ھەماھەنگییەکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانیان بۆ سەرۆککۆماری عیراق دووپاتکردەوە لەپێناو پارێزگاریکردن لە مافە دەستوورییەکانی گەلی کورد و ھەنگاونان بە ئاڕاستەی رێبازی سەرۆک مام جەلال کە خۆی لە تەبایی نێوان ھێز و لایەنە سیاسییەکان و پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکان دەبینێتەوە.
لە درێژەی دیدارەکەدا سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی ئاماژەی بەوەکرد، ھەڵبژاردنی د. لەتیف رەشید وەک
چوارەمین سەرۆککۆماری کورد لە مێژووی عێراقدا، شانازییەکی گەورەیە بۆ گەلی کورد و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان. وتیشی، لە ھەوڵەکانیان لەگەڵ دۆستەکانیان لە بەغداد بەردەوام دەبێن تاوەکو پارێزگاری لە پێگەی کورد بکەن.
لەبارەی حکومەتی نوێی عێراقیشەوە سەرۆک بافڵ وتی، باوەڕی تەواویان بە دەستوور و ھاوبەشیی راستەقینەیە لە بەڕێوەبردنی وڵاتدا.ئەرکی حکومەتی نوێیە بە پشتبەستن بە بنەمای نیشتمانی و یەکسانی خزمەتی ھەمووتاکەکانی وڵات بکات بەبێ جیاوازی و هەنگاوی گەورە بنێت کە ڕووبەڕووبوونەوە و دژایەتی گەندەڵیدا.
وتیشی، لە ھەوڵەکانیان لەگەڵ دۆستەکانیان لە بەغداد بەردەوام دەبێن تاوەکو پارێزگاری لە پێگەی کورد بکەن.
بە سەرپەرشتی سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی مەکتەبی سیاسی یەکێتی لە بەغداد کۆبووەوە
لە کۆبوونەوەکەدا سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی وێڕای ئاماژەدان بە سەرکەوتنی یەکێتی لەم وێستگە گرنگەدا، جەختی لە جێبەجێکردنی خواست و مافە دەستووری و یاساییەکانی تری گەلەکەیان و یەکێتی کردەوە لە حکومەتی نوێی عێراق بەسەرۆکایەتی دەوڵەتمەداری راسپێردراو، محەمەد شیاع سودانی. جەختیشی کردەوە پێویستە حکومەتێکی خزمەتگوزار، کارا و بەھێزبێت و پارێزگاری لە مافی ھەموو نەتەوە و پێکھاتەکان بکات.
بەشێکی تری کۆبوونەوەی مەکتەبی سیاسی لە بەغداد تایبەت بوو بە پێویستی پتەوکردنی ئامادەیی سیاسی و رێکخراوەیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بەغداد وەک سەنگەری پێشەوەی خەباتی دیموکراتی و نیشتمانیی گەلەکەیان، لەوبارەیەشەوە بڕیاری پێویست پەسەندکرا.
لە دوای ماڵئاوایی سەرۆک مام جەلالەوە، یەکەمجارە کۆبوونەوەی مەکتەبی سیاسی یەکێتی لە بەغداد بەڕێوەدەچێت.
فەرماندەیی ئۆپراسیۆنە ھاوبەشەکانی کەرکوک رایگەیاند، لە کاتی سوتاندنی خاشاک لە گوندی عەدلیەی سەر بە ناحیەی یایچی تەنێکی نامۆ کە پێدەچێت پاشماوەی کۆنی جەنگ بوو بێت تەقیوەتەوە و بەھۆیەوە منداڵێک گیانی لە دەستدا و دوو منداڵی تریش برینداربوون.
فەرماندەیی ئۆپراسیۆنە ھاوبەشەکانی کەرکوک راشی گەیاندوە، لێکۆڵینەوە لە رووداوەکە دەستیپێکردووە.
د. یاد نەقشبەندی بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی ھیوا رایگەیاند، لە رۆژی یەک شەممە ٤٠ حاڵەتی نوێی شێرپەنجە تۆمارکراوە و کۆدی بۆ کراوە، ھەروەھا ھەزار و ٢٩ نەخۆش سەردانی نەخۆشخانەکەیان کردوە، ٣ ھەزار و ٥٠٠ پشکنینی جۆراو جۆری تاقیگەیی بۆ نەخۆش ئەنجام دراوە و ١٤٣ نەخۆش چارەسەری کیمیاییان وەرگرتوە و٢٠٥ نەخۆشیش پشکنینی تیشکی و ئیکۆ و سۆناریان بۆ کراوە.
راشیگەیاندوە، ٨٥ نەخۆش لە بەشی فریاکەوتنی خێرا داخڵ بووە و ٢٧٥ نەخۆش لە قاوشە جۆراو جۆرەکانی نەخۆشخانە داخڵ کراون.
عەباس ئیسماعیل سەرپەرشتیاری کۆمەڵگای دەروازەی نێودەوڵەتی پەروێزخان رایگەیاند، ئێران ڤیزا لەسەر ئەو ھاووڵاتی و گەشتیارانە ھەڵدەگرێت، کە لە عێراق و ھەرێمی کوردستانەوە سەردانی ئێران دەکەن، ئەو بڕیارە ئەو شۆفێرانەش دەگرێتەوە، کە لە ڕێگەی دەروازەی نێودەوڵەتی پەروێزخانەوە بە تانکەر پاشماوەی نەوت بۆ ئێران دەگوازنەوە، ئەوانیش دەتوانن بەبێ وەرگرتنی ڤیزا بارەکانیان ببەن بۆ ئێران.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکردوە، لەئێستادا ھاووڵاتیان بەبێ ڤیزا و تەنیا بە مەرجی ھەبوونی پاسپۆرت سەردانی ئێران بکەن.
لە وەزارەتی سامانە سروشتییەکان لە روونکردنەوەیەکدا ئاماژەی بۆ ئەوەکردوە، ٢٠ی ئەم مانگە دەست بەدابەشکرنی نەوتی سپی لە ناوچە شاخاوییەکان دەکرێت، بۆ ئەو مەبەستەش ھەموو خێزانێک ٢٠٠ لیتر نەوتی سپی بە نرخی ١٠٠ ھەزار دینار پێ دەدرێت. ئەو نرخەش بەرێژەی ٦٥% لەلایەن حکومەتەوە پاڵپشتیکراوەو ھاووڵاتی تەنیا ٣٥%ی پارەکە دەدات.
راشیگەیاندوە، ھەر کاتێکیش حکومەتی فیدراڵ نەوتی سپی بۆ ھەرێمی کوردستان بنێریت، بەو نرخە دەدرێتە ھاوڵاتیان کە لەلایەن حکومەتی فیدراڵەوە دیاری دەکرێت.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، لە بەرزاییەکانی کانی دۆمەڵان نزیک گوندی نەبییاوە لە سنوری ناحیەی پردێ، فڕۆکە جەنگییەکانی عێراق نزیکەی ٣٠ خولەک بۆردومانی بەرزاییەکانی نزیک لە گوندەکەیان کرد.
بەوتەی دانیشتوانی گوندەکە ئەو ناوچەیەی بۆردومان دەکرێت پێشتر جموجۆڵی داعشی تێدا بەدی کراوە. لەبارەی زیانەکانی تیرۆریستانی داعش لەو بۆردومانە، تا ئێستاش بە رەسمی ھیچ زانیارییەک لەلایەن ھێزە ئەمنیەکانەوە بڵاونەکراوەتەوە.
مەھدی شەریعەت زادە، کەسوکاری ئەو گەنجەیە و بە کوردسات نیوزی راگەیاند، پێشەوا ئەحمەدی تەمەنی ١٧ ساڵ بووە و خەڵکی گوندی بێژوێی سەر بە شاری سەردەشتە، دوای ئەوەی لەگەڵ ٩٠ کۆچبەری تر کە زۆرینەیان کوردبوون، لە تورکیاوە بە یەخت بەڕێکەوتووە بۆ ئیتاڵیا.
وتیشی، یەختەکەی پێشەوا و ھاوڕێکانی بە دوو رۆژ و ١٥ سەعات لە رۆژی ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ گەیشتە کەناراوەکانی ئیتاڵیا، بەڵام دوای گەیشتنی بە کەناراوەکان، پێشەوا بێھۆش بووە و دواتر لە نەخۆشخانە دەرکەوت گیانی لەدەستداوە.
مەھدی شەریعەت زادە راشیگەیاند، تەرمی پێشەوا ئێستا لە نەخۆشخانەی شارۆچکەی رۆسانۆیە لە ئیتاڵیا، کەسوکارەکەی توانای داراییان باش نییە و ناتوانن تەرمەکەی بگەڕێننەوە، بۆیە داوا لە خێرخوازان و رێکخراوەکانی بواری کۆچبەران دەکەن ھاوکاریان بن بۆ ھێنانەوەی تەرمەکەی بۆ سەردەشت.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، ئەمڕۆ تورکیا چەند جارێک سنوری برادۆستی تۆپباران کردووە و لە بەردەوامی تۆپبارنەکە ژنێک بە ناوی (شەرمین ئەسعەد) بە سەختی بریندار بووە. وتیشی، بە مەبەستی چارەسەر، بریندارەکە رەوانەی نەخۆشخانەی ئاشتی لە سۆران کراوە.
ھەر لە کۆبوونەوەکەدا، جێگری سەرۆک وەزیرانی ھەرێم و باڵیۆزی پاکستان رێککەوتن لەسەر کردنەوەی خوێندنگەیەکی پاکستان تایبەت بە میوانداری و خزمەتگوزاری گەشتیاری لە سلێمانی و تاوتوێی "پڕۆژەی خزمەت"ی حکومەتی ھەرێم کرا، کە قوباد تاڵەبانی خۆی سەرپەرشتی دەکات، لەوبارەیەشەوە لێکتێگەیشتن کرا پاکستان ھاوکاری حکومەتی ھەرێم بکات بۆ پەرەپێدانی "پڕۆژەی خزمەت" کە ھەنگاوێکی بنەڕەتییە بۆ دروستکردنی حکومەتی ئەلیکترۆنی لە کوردستان و کەمکردنەوەی رۆتین.
ھاوکات قوباد تاڵەبانی و ئەحمەد ئەمجەد عەلی تاوتوێی چۆنییەتی پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی نێوان ھەرێمی کوردستان و حکومەتی پاکستانیان کرد و ھەردوولا خواستی خۆیان دەربڕی، پێکەوە کار بکەن بۆ بەھێزترکردنی پەیوەندییەکانی نێوانیان.
لە بەشێکیتری کۆبوونەوەکەدا باس لە پرۆسەی سیاسی عێراق کرا و تیایدا باڵیۆزی پاکستان پیرۆزبایی کرد بەبۆنەی ھەڵبژاردنی دکتۆر لەتیف رەشید بە سەرۆک کۆماری عێراق و ھیوای خواست قۆناغێکی نوێی سیاسی لە عێراق دەست پێ بکات و حکومەتی داھاتووی عێراق بتوانێت لە ئاستی چاوەڕوانییەکانی ھەموو خەڵکی عێراقدا بێت.
٩٢ کۆچبەری نایاسایی لە نێوان سنوری تورکیا و یۆنان روتدەکرێنەوە، وەزارەتی پاراستنی ھاووڵاتیانی یۆنانیش رایگەیاند،تورکیا بەردەوامە لە بەکارھێنانی کۆچبەران و پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ و یاسا نێودەوڵەتییەکان، کۆچبەرەکانیش لە نزیک رووباری ئیڤرۆس رزگارکراون.
حسێن حەمە ساڵح نوێنەری دەزگای لوتکە بۆ کاروباری ئاوارە و پەنابەران لە یۆنان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، کەناڵی ئێرتی یەکی یۆنانی جەختی لەوەکردۆتەوە، ئەو کۆچبەرانە خەڵکی سوری و ئەفغانین، خەڵکی عێراق و ھەرێمی کوردستانیان تێدا نییە و گواستراونەتەوە بۆ بنکەی پۆلیسی ئیڤرۆس.
ھاوکات رەنج پشدەری رۆژنامەنووسی کورد لە یۆنان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەو کۆچبەرانە گەنجن و زۆرینەیان خەڵکی سوریان و لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانی تورکیاوە توندوتیژییان بەرامبەر کراوە و جەستەیان جێگەی برینی پێوە دیارە.