شۆخان عومەر بەڕێوەبەری بانکی مەڵکەندی بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، ھەموو ئامادەکارییەکان تەواوبوون و لە مانگی داھاتووەوە مووچەی خانەنشینان بە کارتی ئەلیکترۆنی دابەشدەکرێت، واتە خانەنشینانی مەدەنی مووچەی مانگی یەک بەو کارتە وەردەگرن.

شۆخان عومەر ئاماژەی بەوەشدا، لە مانگی رابردوودا ئامێرەکان تاقیکراونەتەوە و ھیچ کێشەیەکیان نەبووە و پڕۆسەکە سەرکەوتوو بووە.

لەئێستادا لە ھەرێمی کوردستان ٢٢ بانکی حکومی کراوە بە ئەلیکترۆنی و نزیکەی ٢٣٠ ھەزار خانەنشین ھەیە.

نەرمین مەعروف ئەندامی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەران بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بەپێی نوسراوێکی وەزارەتی پلاندانان رێژەی دانیشتوانی ھەرێم لە ئێستادا ١٤%ی دانیشتوانی عێراق پێکدەھێنێت، بەپێی ماددەی ١٢١ی دەستوریش نابێت پشکی ھەرێم لە ١٤% بودجەی عێراق کەمتر بێت.

وتیشی، ئێستا بودجەی عێراق بە ٢٠٠ تریلیۆن دینار دیاریکراوە، بەوپێیەش پشکی ھەرێم لە بودجەی ئەمساڵ ٢٨ تریلیۆن دینار دەبێت.

"کەریم شکور" جێگری سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەران بە کوردسات نیوزی راگەیاند، چاوەڕوان دەکرێت ھەفتەی داھاتوو دەستەی سەرۆکایەتی لیژەکانی ئەنجومەنی نوێنەران یەکلایی بکرێنەوە، بەھۆی ئەوەی کورد ١٩%ی ئەنجومەنی نوێنەران پێکدەھێنێت لە کۆی ٢٥ لیژنەی ھەمیشەیی سەرۆکایەتی چوار لیژنەی بەردەکەوێت.

 وتیشی، کوتلە کوردستانییەکان سەرۆکایەتی لیژنەکانی"لیژنەی یاسایی و تەندروستی و پەیوەندییەکانی دەرەوە و لیژنەی کۆچ وکۆچبەران"یان بەردەکەوێت.

کەریم شکور باسی لەوەشکرد، ھەروەھا بۆ لیژنەکانی دەستپاکی و ئاسایش و بەرگری و دارایی و کاروباری شەھیدان و ھەرێمەکان و گواستنەوە و گەیاندن و کارەبا جێگری یەکەمی بەر کورد دەکەوێت.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، دوای دیاریکردنی دەستەی سەرۆکایەتی لیژنەکان، فراکسیۆنە کوردستانییەکانیش بە رێککەوتن سەرۆکایەتی ئەو لیژنانە دابەش دەکەن.

پەرلەمانتارانی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەیان بەوە کردووە، پارێزگاری سەپێندراوی کەرکوک، بە پێچەوانەی یاسا و داوایەکیان و بە ڕەچاونەکردنی ھاوسەنگیی لە پۆستەکانی ئیدارەی کەرکوک و قەزاکانی ئەو پارێزگایە، قائیمقامێکی بۆ قەزای داقوق داناوە و پۆستەکەشی داوە بە کەسێک لە پێکھاتەی عەرەبی لە کاتێکدا ئەو پۆستە ماف و پشکی پێکھاتەی کوردە.

ئاماژەیان بەوەشکردوە، زۆر بە تووندی لە دژی ئەو بڕیارە دەوەستنەوە و داوای دەستوەردانی بەپەلەی ئەنجومەنی وەزیران و سەرۆک وەزیرانی عێراق دەکەن، بۆ ئەو مەبەستەش وەک بەشێک لە پەرلەمانتارانی کەرکوک رۆژی چوار شەممە لەناو بینای قائیمقامیەتی قەزای داقوق دەمێننەوە تا ھاتنەدەنگی لایەنی پەیوەندیدار و ڕاگرتنی جێبەجێکردنی ئەو بڕیارە، داواش لە خەڵکی قەزاکە دەکەن بۆ دەربڕینی ناڕەزایی لەبەردەم قائیمقامیەت کۆببنەوە.

 سەرۆکی ھەرێم لە دیدارێکدا لەگەڵ وەفدێکی نەتەوە یەکگرتووەکان ئاماژەی بەوەکرد، کۆبوونەوەی لایەنە سیاسییەکان ڕێخۆشکەر دەبێت بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان و پرسەکانی تایبەت بە ھەڵبژاردن و دیارییکردنی ڕۆژێک بۆ دەنگدان.

وتیشی پەیوەندییەکانی ھەولێر ـ بەغدا و ئەو کەشە ئەرێنییەی ئەم دواییە بۆ گفتوگۆی نێوان ھەردوولا و ھەوڵی چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان ھاتووە ئاراوە، بە‌تایبەتی دەربارەی یاسای بودجەی عێراق و یاساکانی نەوت و گاز و دابەشکردنی داھاتەکان، یارمەتیدەر دەبێت بۆ ئارامی و سەقامگیریی وڵات.

لە پەیامەکەی قوباد تاڵەبانیدا ھاتووە، "کۆچکردوو لە بنەماڵەیەکی دیار و کەسوکاری ئەنفال و تێکۆشەری دەڤەری گەرمیانەو چەندین قوربانییان لەپێناو گەلەکەمان داوە، لەدەستدانی مایەی نیگەرانیمانە."

دەقی پەیامەکە:

برای بەڕێزم کاک شێخ جەلال سەرپەرشتیاری ئیدارەی گەرمیان

بەداخ و پەژارەیەکی زۆرەوە ھەواڵی کۆچی دوایی خاتوو (خەدیجە شێج جەبار)ی دایکی بەڕێزتانم بیست. بۆ ئەم کۆستە، پرسە و سەرەخۆشی ئاڕاستە ئێوەو کەسوکارتان دەکەم و بەشداری خەمی قووڵتانم.

کۆچکردوو لە بنەماڵەیەکی دیار و کەسوکاری ئەنفال و تێکۆشەری دەڤەری گەرمیانەو چەندین قوربانییان لەپێناو گەلەکەمان داوە، لەدەستدانی مایەی نیگەرانیمانە. 

خوای گەورە سەبوریی و دڵنەوایی بەھەموو لایەکمان ببەخشێت و ئەمەش دوا کۆستی کەسوکارو ھاوڕێیانی بێت و کۆچکردوو بەبەھەشتی بەرین شاد بکات.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، وەفدێکی یەکێتی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتی بافڵ جەلال تاڵەبانی سەردانی بزوتنەوەی گۆڕانیان لە گردی زەرگەتە کردووە و  لەگەڵ عومەر سەید عەلی ڕێکخەری گشتی بزوتنەوەی گۆڕان و بەشێک لە ئەندامانی خانەی ڕاپەڕاندن و جڤاتی نیشتمانی لە کۆبوونەوەدان.

ئاماژەی بەوەشکرد، لە کۆبوونەوەکە دوایین گۆڕانکارییەکانی ھەرێم و عێراق و چەند پرسێکی گرنگ  تاوتوێ دەکرێت.

د. بڕیار رەشید ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەگەڵ بەڕێوەبەری ژووری بازرگانی سلێمانی و ژمارەیەک لە بازرگانانی شارەکە کۆبووەوە و رایگەیاند، سەرۆک وەزیرانی عێراق چەند بریارێکی بۆ ئەو بازرگان و کۆمپانیایانە دەرکردووە کە خواردەمەنی و پێداویستی رۆژانەی ھاوڵاتیان ھاوردە دەکەن، بەشێوەیەک لەکاتی کڕینی ئەو پێداویستیانە، لە بانکی ناوەندی ١٠٠ دۆلاریان پێدەدرێت بە ١٤٦ ھەزار و ٥٠٠ دینار، لەپێناو دروست نەبوونی گرانی لەبازاڕدا.

وتیشی بەڵام ئەو بڕیارە ھەرێمی کوردستانی نەگرتووەتەوە و گرفتی بۆ بازرگانان دروستکردووە، بۆیە ھەموو ھەولێک دەدەن بڕیارەکە بازرگانانی ھەرێمیش  بگرێتەوە.

 

ڕێکخراوی مافی مرۆڤی ھەنگاو بڵاویکردەوە، رۆژی ٢١ی ئەم مانگە ھێزەکانی ئێران لە سنووری نەوسوود لە پارێزگای کرماشان بە چەکی ساچمەیی و کڵاشینکۆف تەقەیان لە ژمارەیەک کۆڵبەری خەڵکی شاری جوانڕۆ کردووە و بەھۆیەوە پێنج کۆڵبەریان بریندار کردووە.

رێکخراوی ھەنگاو ڕاشیگەیاند، لە ماوەی ساڵی ٢٠٢٢دا لە سنوورەکانی پارێزگای کرماشان لە رۆژھەڵاتی کوردستان، نزیکەی ١٦١ کۆڵبەر کوژراو و برینداربوون، ئەو ئامارەش بە بەراورد بە ساڵی ٢٠٢١ لە ٢١١% زیادیکردووە.

لە شاری ھەولێر قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێم و کونسوڵی گشتی ئیمارات بە ئامادەبوونی وەزیری کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی ھەرێم کۆبوونەوە.

قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، باسیان لە پەرەپێدانی کەرتی کشتوکاڵ و چۆنییەتی سودوەرگرتن لە ئەزموونی ئەو وڵاتە کردووە. 

وتیشی، ئاسانکاری دەکەن بۆ وەبەرھێنەرانی ئیمارات بۆ ئەوەی لە کوردستان کاری وەبەرھێنان لە بوارەکانی کشتوکاڵ و ئاسایشی خۆراک و سامانی ئاژەڵ ئەنجام بدەن.

ھاوپەیمانی بەڕێوەبردنی دەوڵەت راگەیەنراوێکی لەبارەی ناوەڕۆکی کۆبوونەوەکە بڵاوکردەوە و تێدا ئاماژەی بەوەکردووە، لە کۆبوونەوەکەدا دوا پێشھاتە ئەمنی و سیاسییەکان و رێکارەکانی حکومەت بۆ رێگری لە بەرزبوونەوەی بەھای دۆلار گفتوگۆیان لەبارەوەکراوە و محەمەد شیاع سودانی سەرۆک وەزیران روونکردنەوەیداوە لەبارەی چارەسەرەکانی حکومەت بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی نزمبوونەوەی بەھای دینار لەسەر توێژە ھەژار و پەراوێزخراوەکان و ئەو گۆڕانکارییانەی لە پۆستەکاندا کراون و پەیوەندیدارن بە گۆڕانکارییەکانی بەھای دینار.

لەبەشێکی تری کۆبوونەوەکەشدا ئامادەبووان تاوتوێی ئەو یاسا گرنگانەیان کردووە کە پێویستە لە ئەنجومەنی نوێنەران پەسەندبکرێن بە تایبەت پڕۆژە یاسای بودجە.

بەپێی زانیارییەکان لەنێو خانووەکە خێزانێکی پەناخوازی سووری دەژین و دوو لە منداڵەکان ھەر لە شوێنی رووداوەکە گیانیان لەدەستداوە و یەکێکی دیکەیان دوای گواستنەوە بۆ نەخۆشخانە گیانی لەدەستداوە.

میدیاکانی باکوری کوردستان بڵاویانکردەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ لە ناحیەی دوڵکادیرئۆغڵوی سەر بە شاری مەرەش لە باکووری کوردستان، خانوویەکی کۆنی دوو نھۆمی ئاگری گرت.

ئاماژەیان بۆ ئەوەشکردووە، لەو خانووەدا خێزانێکی پەنابەری سووریایی دەژیان و لە ئەنجامی ئاگرەکەش سێ منداڵ بەھۆی دووکەڵ و تەنگەنەفەسی گیانیان لەدەستدا.

بەپێی زانیارییەکان، لە کاتی رووداوی ئاگرکەوتنەوەکەشدا دایکی منداڵەکان لە ماڵەوە نەبووە و باوکیشیان پێشتر گیانی لەدەستداوە.

چەند رۆژێکە گرتەیەکی ڤیدیۆیی بڵاوبووەتەوە کە تێیدا دوو کەس بە جل و بەرگی رەسمی و وەک کارمەندی پاراستنی ئاسایشی یاریگاکە دەردەکەون، ئاڵای کوردستان لە چەند گەنجێک وەردەگرن، ئەم ڤیدیۆیە کاردانەوەی لێکەوتووەتەوە.

سۆزان مەنسور وتی، "بۆ دواداچوونی ئەم گرتە ڤیدیۆیە پەیوەندیمان کرد بە نوسینگەی وەزیری ناوخۆ و داوامان لێکردن کە لێکۆلینەوە بکەن لەو کەسەی کە بە جل و بەرگی رەسمی و وەک ئاسایشی یاریگاکە دەردەکەوێ، لێپێچینەوەی یاسایی لەگەڵدا بکرێ."

دەشڵێت، بەپێ دەستور ئاڵای کوردستان وەک ئاڵای هەرێمیکی فیدرالی لە چوارچێوەی عێراقدا، ئاڵایەکی رەسمیە و لەهیچ شوێنێکیش نابێ رێگیری لە بەرزکردنەوەی بکرێ.

راشیگەیاند، "لەلای خۆیانەوە نوسینگەی وەزیری ناوخۆ بەڵێنیان لێکۆلینەوە بکەن و لەئەنجامەکەی ئاگادارمان بکەنەوە."

عەلی عەبدوڵا، وتەبێژی بەرگری شارستانی راپەڕین بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بەیانی ئەمڕۆ لە خانوویەکی گەڕەکی ئۆردوگای چۆمان لە ناحیەی چوارقوڕنەی سەر بە قەزای رانیە ئاگرکەوتەوە و لە ئەنجامدا ژنێکی دووگیان کە تەمەن ٢٥ ساڵ بووە گیانی لەدەستدا و بەشێکی زۆری ماڵەکەش سوتا.

روونیشیکردەوە، خاوەن ماڵەکە پێشمەرگەیە و لە دەوام بووە، ژنە دووگیانەکەشی بە تەنھا لە ماڵ بووە و لە ئەنجامی لێکۆڵینەوەکان دەرکەوت کە ژنەکە شەو ھیتەری داگیرساندووە و بەھۆی توانەوەی سویچ پلاکی ھیتەرەکە شۆرتی کارەبا دروستبووە و ماڵەکەیان سوتاوە.

وتەبێژی بەرگری شارستانی راپەڕین وتیشی، ھاووڵاتیان زۆر درەنگ پەیوەندییان بە بنکەی بەرگری شارستانییەوە کردووە و داواشی کرد لە کاتی ھەر رووداوێکی ئاگرکەوتنەوەدا بە زووترین کات پەیوەندی بە ژمارە ١١٥ بکەن، بۆ ئەوەی رووداوەکان کارەساتی لێنەکەوێتەوە.

زیاد جەبار سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی کوردستان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، رۆژی دووشەممە دەستەی سەرۆکایەتی پەرلەمان لەگەڵ سەرۆکی فراکسیۆنەکان کۆبونەوەیەکی راوێژکاری ئەنجام دەدات.

وتیشی، ئامانجی کۆبونەوەکە گفتوگۆکردنە لەسەر ھەمواری یاسای ھەڵبژاردن و کارکردنەوەی کۆمیسیۆنی باڵای ھەڵبژاردنی ھەرێمی کوردستان.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، کۆبونەوەکان بەردەوام دەبێت تادەگەن بە رێککەوتن لەسەر ھەمواری یاسای ھەڵبژاردن و کاراکردنەوەی کۆمیسیۆنی ھەڵبژاردن، دواتر کۆبونەوەی پەرلەمانی کوردستان ساز دەکرێت.