ئابوری
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ دووشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەیان تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 63 دۆلار و74سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 59 دۆلار و 42 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ شەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 64 دۆلار و39 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 60 دۆلار و 09 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ پێنجشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 63 دۆلار و77 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بەرزبوەتەوە بۆ 59 دۆلار و 88 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
ئەمڕۆ چوارشەممە، وەزارەتی دارایی هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ رۆژی یەکشەممەی داهاتوو، موچەی مانگی ئابی مامۆستایانی گرێبەستی هەردوو وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵا دابەش دەکرێت.
ئاماژەیان بەوەشکردوە؛ موچەی مانگی ئاب و شوباتی ساڵی 2025 سەرجەم ئەو فەرمانبەرانەش دابەشدەکەن کە لەدوای ( 1-7-2024 )ـوە بەشێوەی گرێبەست و هەمیشەیی لەسەر میلاکی دامەزراوەکانی حکومەتی هەرێم دامەزراون.
وەک لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ ئەو موچانەی وەزارەتی دارایی دابەشیدەکات، شایستەکانیان لەسەر داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان خەرج دەکرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ چوارشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 64 دۆلار و48 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش دابەزیوە بۆ خوار 60 دۆلار و 18 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
وەزارەتی دارایی هەرێم لیستی موچەی مانگی هەشتی بڵاوکردەوە و سبەینێ دەست بەدابەشکردنی دەکرێت و لە ماوەی سێ رۆژدا تەواوی موچەخۆران موچەکانیان وەردەگرن.
لیستی موچە بەم شێوەیە؛
سبەینێ دووشەممە، کەسوکاری شەهیدان، وەزارەتی پەروەردە، وەزارەتی دارایی و خانەنشینانی شارستانی، کۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکان، دەستەی دەستپاکی، دەستەی وەبەرهێنان، دیوانی چاودێری، کارباری مین و ناوچەکانی دەرەوەی هەرێم موچە وەردەگرن.
رۆژی سێشەممە، خانەنشینانی پێشمەرگە، خاوەن پێداویستی تایبەت، وەزارەتەکانی تەندروستی، ئاوەدانکردنەوە، پێشمەرگە، سامانەسروشتییەکان، کشتوکاڵ و گەشتوگوزار، وەزارەتی داد، پلاندانان، گواستنەوە و گەیاندن، موچەکانیان وەردەگرن.
هەریەکە لە وەزارەتکانی کاروباری کۆمەڵایەتی، رۆشنبیری، کارەبا، ئەوقاف، خوێندنی باڵا، هەرسێ سەرۆکایەتییەکە، وەزارەتی پێشمەرگە، ئەنجومەنی ئاسایش، هێزی زیڕەڤانی و فەرماندەی بەرگری فریاکەوتن، رۆژی چوارشەممە، موچەکانیان وەردەگرن
دارایی هەرێم رایگەیاند، لە بانکی ناوەندییەوە زیاتر لە 645 ملیار دینار و وەک تەمویلی موچەی مانگی هەشتی فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێم خراوەتە سەر هەژمارەکەیان.
ئەمڕۆ یەکشەممە، وەزارەتی دارایی هەرێم، لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاندووە؛ بۆ موچەی مانگی هەشت بڕی 645 ملیار و 817 ملیۆن ملیار دینار لە بانکی ناوەندییەوە خراوەتە سەرهەژماری دارایی هەرێم لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عێراق.
ئەمە لە کاتێکدایە، لە بەغداد موچەی مانگی 10 دابەشکراوە و لە هەرێم تا کاتی ئەم هەواڵە دیار نییە کەی دەست بەدابەشکردنی موچەی مانگی هەشت دەکرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ شەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 65 دۆلار و 94 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش دابەزیوە بۆ خوار 61 دۆلار و بە 50 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ هەینی، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 65 دۆلار و 68 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش دابەزیوە و بە 61 دۆلار و 28 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
کەمال محمد ساڵح، وەزیری سامانە سروشتییەکان رایگەیاند، ئەوان پابەندن بە رێککەوتنی سێقۆڵی لەسەر هەناردەکردنەوەی نەوتی هەرێم لە رێگەی سۆمۆوە و لە دوای دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت تا ئێستا چوار ملیۆن بەرمیل نەوتی هەرێم ئەمبار و بەبازاڕکراوە لە بەندەری جەیهان.
ئەمڕۆ یەکشەممە، لە میانی پێشوازیکردنی لە یان بڕێیم کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا لە هەرێمی کوردستان، وەزیری سامانە سروشتییەکان بە وەکالەت رۆڵی حکومەتی فەرەنسای بەرز نرخاند لە گەشتن بە رێککەوتن و دوبارە دەستپێکردنەوە هەناردەی نەوتی هەرێم.
جەختیشیکردوەتەوە لەوەی ئەوان پابەندی رێککەوتنەکە ن و تا ئێستا پەیوەندی و هەماهەنگی باش لە نێوان هەردوو وەزارەتی نەوتی هەرێم و بەغداد هەیە.
رۆژی 26ـی 9ـی دوای زیاتر لە دوو ساڵ راگرتن، کۆمپانیای سۆمۆ بەفەرمی دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوتی هەرێم راگەیاند
نرخی زێڕ بەردەوامە لە بەرزبوونەوە و ئەمڕۆ هەینیش ئۆنسەیەک زێڕ گەیشتە چوار هەزار و 340 دۆلار و بەراورد بە 24 سەعاتی رابردو 115 دۆلار چوەتە سەر یەک ئۆنسە و بەردەوامیش بەرز دەبێتەوە.
کانزا زەردەکە نرخەکەی ناجێگیرە و بەردەوامە لە بەرزبونەوە، لەگەڵ کردنەوەی بازاڕدا، ریکۆردێکی دیکەی مێژوی تۆمار کرد و یەک ئۆنسەی چوار هەزار دۆلار و 300 دۆلاری تێپەڕاند، پێشبینیش دەکرێت زیاتر بەرزببێتەوە.
ئەم نرخەی زێڕ لە کاتێکدایە بەردەوام کانزا زەردەکە نرخی ڕوی لەبەرزبونەوەیە و لە کەمتر لە پێنج مانگدا بەهای یەک ئۆنەسە زیاتر لە 700 دۆلاری چوەتە سەر.
دابەزینی بەهای دۆلار و پەرەسەندنی گرژییە ئابورییەکانی نێوان ئەمەریکا و چین، شەڕی وڵاتان و کڕینی کانزاکە لەلایەن چین و روسیاوە لە هۆکارە سەرەکییەکانی بەرزبونەوەی نرخی زێڕن لە جیهاندا
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ هەینی، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 60 دۆلار و 89 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش دابەزیوە بۆ خوار 60 دۆلار و بە 57 دۆلار و 28 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایدەگەیەنێت، چاوەڕوان دەکرێت ئەمڕۆ محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، فەرمانی خەرجکردنی موچەی مانگی هەشتی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دەربکات.
محەمەد عەبدولڕەحمان، پەیامنێری کوردسات نیوز، رایگەیاند: "وابڕیارە ئەمڕۆ کاتژمێر یەک کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق بەڕێوەبچێت و تێیدا سودانی بڕیاری خەرجکردنی موچەی مانگی هەشتی فەرمانبەرانی هەرێم بدات."
پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد وتیشی: "دوای رێککەوتنەکەی نێوان هەرێم و بەغدا کە بە سەرپەرشتی بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، ئەنجامدرا، ناردنی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم پێویستی بە دەنگدانی کابینەی حکومی نییە و دەسەڵاتی سودانی خۆیەتی."
محەمەد عەبدولڕەحمان، پەیامنێری کوردسات نیوز، ئاشکرای کرد: "سودانی رایگەیاندووە کە چاوەڕێی هەرێمی کوردستان دەکەن 120 ملیارەکەی داهاتی نانەوتی بنێردرێت تاکو موچەی مانگی هەشت خەرجبکرێت و هیچ گرفتێک لە رێککەوتنەکەدا نییە".
شارەزایەکی بواری ئابووری، بازدانێکی بەرچاوی لە کەرتی گەشتیاری عێراقی ئاشکرا کردوە و رایگەیاندووە؛ ڕێژەی گەشەسەندنی کەرتی گەشتیاری ٪25 گەشەی کردوە و وڵاتی دوو رووبار لە ئێستادا بووەتە حەوتەمین وڵاتی عەرەبی لە رووی گەشتیارییەوە.
ئەمڕۆ شەممە، نەبیل ئەلمەرسومی شارەزای بواری ئابوری رایگەیاندوە، کەرتی گەشتیاری لە عیراق بەرەوپێشچونێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە و داهاتی ساڵانەی 5.7 ملیار دۆلاری تێپەڕاندوە
ناوبراو ئاماژەی بەوەکردوە لە ساڵی 2023 داهاتی گەشتیاری 4.6 ملیار دۆلار بوە و لە ساڵی 2024 دا بۆ 5.7 ملیار دۆلار بەرزبووەتەوە، بەمەش ڕێژەی گەشەسەندنی کەرتەکە %25 زیادی کردوە.
نەبیل ئەلمەرسومی ئەوەشی خستوەتە ڕوو عێراق ئێستا لە پلەی حەوتەمی جیهانی عەرەبیدایە لە داهاتی گەشتیاری، دوای ئیمارات کە بە 57 ملیار دۆلار لە پێشەنگی لیستەکەدایە، سعودیە بە 41 ملیار دۆلار، میسر بە 15.3 ملیار دۆلار، مەغریب بە 11.3 ملیار دۆلار، قەتەر بە 8.4 ملیار دۆلار و ئوردن بە 7.2 ملیار دۆلار.
وەفدێكی وەزارەتی پێشمەرگە لە بەغدادە بۆ گفتوگۆكردن لەسەر یاسایی خانەنشینی پێشمەرگە، ئەمینداری گشتیی وەزارەتەکەش دەڵێت: ناكۆكی لەسەر جێبەجێكردنی یاسایی خانەنشینی یەكگرتووی عیراق هەیە.
بەختیار محەمەد ئەمینداری گشتی وەزارەتی پێشمەرگە بە كوردسات نیوزی راگەیاند، وەفدێكی وەزارەتی پێشمەرگە لە بەغداد لەگەڵ بەڕێوەبەری گشتی خانەنشینی یەكگرتووی عیراق، بە ئامادەبونی نوێنەری وەزارەتی دارایی هەرێم كۆدەبنەوە، بۆ گفتوگۆكردن لەسەر جێبەجێكردنی یاسایی خانەنشینی پێشمەرگە و حكومەتی عیراقیش داوای جێبەجێكردنی یاسای خانەنشینی یەكگرتوو دەكات.
وتیشی، ناكۆكی لەسەر جێبەجێكردنی یاسایی خانەنشینی یەكگرتووی عیراق هەیە، چونكە ئەو یاسایە زیان بە پێشمەرگە دەگەیەنێت، ئەگەر عیراقیش سوربێت لەسەر جێیەجێكردنی یاساكە، دەبێت بە دوای رێكارێكی گونجاودا بگەڕێن بۆئەوەی پێشمەرگە لە خانەنشینیدا زیانی بەرنەكەوێت.
وەزارەتی دارایی عیراق رەتیدەكاتەوە موچەی پۆلیس و سوپا كەمبكرێتەوە و دەڵێت، بەپێی ئەو میكانیزمەی دیاریكراوە دابەشكردنی موچە بەردەوام دەبێت.
وەزارەتی دارایی عیراق لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، هەموو ئەو دەنگۆیانەی لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان باس لە كەمكردنەوەی موچەی كارمەندانی پۆلیس و سوپا دەكەن، یاخود راگرتنی موچەكانیان لە مانگی داهاتوودا، دوورن لە راستییەوە.
راشیگەیاندووە، تەیف سامی وەزیری دارایی هیچ لێدوانێكی لەوبارەیەوە نەداوە و ئەو هەواڵانەشی بڵاودەكرێنەوە بۆ دروستكردنی پشێوی و چەواشەكردنی رای گشتییە.
بەپێی راگەیەندراوەكەی وەزارەتی دارایی عیراق، موچە بەپێی یاسا و ئەو خشتانەی هەن دابەش دەكرێن و مافی خۆیانە بە دوای ئەو كەس و لایەنانەوە بن كە هەواڵ ناڕاست بڵاودەكەنەوە.