ئابوری
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ چوارشەممە ، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 62 دۆلار و45 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە58دۆلار و48 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
راوێژكاری دارایی سەرۆك وەزیرانی عیراق دەڵێت، عیراق كار بۆ زیادكردنی پشكی بەرهەمهێنانی نەوتی لەناو وڵاتانی ئۆپیك دەكات بە بڕی نزیكەی 300 هەزار بەرمیل لە رۆژێكدا، ئەوەش داهاتی نەوتی بە نزیكەی 10 ملیار دۆلاری ساڵانە بۆ عیراق دابین دەكات.
مەزهەر محەمەد ساڵح، راوێژكاری دارایی سەرۆك وەزیرانی عیراق رایگەیاند، عیراق كار بۆ ئەوە دەكات ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت بە رێژەی 150 بۆ 300 هەزار بەرمیلی رۆژانە لەناو وڵاتانی ئۆپیك زیاد بكات، بەجۆرێك كە كار لە هاوسەنگی بازاڕی نێودەوڵەتی نەكات.
ئەوەشی خستەڕو، بەپێی نرخەكان لە بازاڕی جیهانی نەوت، زیادكردنی ئەو بڕە لە بەرهەمهێنانی نەوت لە عیراق، داهاتی نەوتی بۆ وڵاتەكە زیاتر دەكات، بەجۆرێك كەمترینی چوار ملیار دۆلار بێت و زۆرترینیشی 10 ملیار دۆلار بێت لە ساڵێكدا، ئەو داهاتەش دەبێت هۆی كەمكردنەوەی كورتهێنانە داراییەكانی وڵات.
ئەو راوێژكارە دەشڵێت، زیادكردنی پشكی بەرهەمهێنانی نەوتی عیراق پەیوەستە بە رەزامەندی وڵاتانی ئۆپیك، بە دیاریكراوی وڵاتە زلهێزەكانی بەرهەمهێنەری نەوتە، بەڵام ئەستەم نییە و رەنگە مەرجدار بێت.
ئەوەش لەكاتێكدایە، بەپێی دوایین رێككەوتنی هەشت وڵاتی ئەندامی ناو ئۆپیك پڵەس لەمانگی تشرینی دووەمی ئەمساڵ، بڕیارە پشكی بەرهەمهێنانی نەوتی عیراق لە چارەكی سەرەتای ساڵی 2026 چوار ملیۆن و 273 هەزار بەرمیلی رۆژانە بێت
سەرۆکی کۆمیسیۆنی فریاگوزاری و بوژانەوەی چەمچەماڵ، کاتی دەستپێکردنی قۆناغی دووەمی وەرگرتنی قەرەبووکانی دیاریکرد و وتیشی، "ئەمشەو تا سەعات 12 بانک کراوەیە بۆ وەرگرتنی پارەکان"
عەتا محەمەد سەرۆکی کۆمیسیۆنی فریاگوزاری و بوژانەوەی چەمچەماڵ بە کوردسات نیوزی راگەیاند: ئەمڕۆ قۆناغی یەکەمی قەرەبووکردنەوە دەستیپێکردووە و بڕیارە 639 چەکی هاوکاری وەربگرن و تا سەعات 12ـی شەو بانک کراوەیە دەتوانن پارەکان وەربگرن، ئەو خێزانانەشی فریاناکەون رۆژێکی دیکەیان بۆ دیاریدەکەین.
عەتا محەمەد ئاماژەی بەوەشدا: هەوڵی تەواو دەدەین هەفتەی داهاتوو رۆژێک دیاریبکەین بۆ قەرەبووکردنەوەی دوکانەکان و ئۆتۆمبێلەکان.
"سبەینێ تەکیە و ئاغجەلەر و شۆرش هاوکارییەکان وەردەگرن"، عەتا محەمەد وادەڵێت.
وەزارەتی دارایی هەریم رایگەیاند، سبەینێ، 120 ملیار دینار لە داهاتی نانەوتی بۆ مانگی 10 رادەستی بەغداد دەکەن، ئاماژەیان بەوەشکردوە پارەکە بە کاش دەخرێتە سەر هەژماری بانکی ناوەندی بەغداد لە هەولێر.
ئەمڕۆ یەکشەممە، وەزارەتی دارایی هەرێم، لەبارەی رادەستکردنی داهاتی نانەوتی راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە، سبەینێ دوو شەممە، بڕی 120 ملیار دینار وەک داهاتی نانەوتی هەرێم بۆ مانگی 10 رادەستی بەغداد دەکەن.
دارایی هەرێم دەشڵێت؛ 120 ملیارەکە بە کاش دەخرێتە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عیراق.
پێشتریش کوردسات نیوز لە زاری سەرچاوەیەکی بانکی ناوەندی هەرێم، لقی سلێمانیەوە بڵاویکردبوەوە، سلێمانی 48 ملیار دیناریان لە داهاتی نانەوتی بۆ مانگی 10 رەوانەی هەولێر کردوە.
ئەمە لە کاتێکدایە، موچەخۆرانی هەرێم تا ئێستا موچەی مانگی 10 ئەمساڵیان وەرنەگرتوە، بەڵام لە عیراق حکومەتی ناوەندی دەستیکردوە بە دابەشکردنی کۆتا موچەی ئەمساڵ و ئەمڕۆ دەس بەدابەشکردنی موچەی مانگی 12 کرد.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ هەینی ، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 59 دۆلار و67 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 55 دۆلار و88 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ چوارشەممە ، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 57 دۆلار و70 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 55 دۆلار و99 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ دووشەممە ، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 62 دۆلار و42 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 57 دۆلار و73 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ چوارشەممە ، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 62 دۆلار و01 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 58 دۆلار و63 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ شەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 63 دۆلار و75سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 60 دۆلار و08 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
وەزارەتی دارایی هەرێم رایگەیاند؛ موچەی مانگی نۆی مامۆستایانی گرێبەستی وەزارەتەکانی پەروەردە و خوێندنی باڵا، لەگەڵ بەشێک لە فەرمانبەرانی هەمیشەیی و گرێبەست دابەشدەکرێت، کە شایستەکانیان لەسەر داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان خەرج دەکرێت.
ئەمڕۆ سێشەممە، وەزارەت دارایی هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ رۆژی چوار شەممە و پێنج شەمم، موچەی مانگی ئەیلوولی مامۆستایانی گرێبەستی وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی دابەش دەکرێت.
ئاماژەیان بەوەشکردوە، هەر لەو دوو رۆژەدا موچەی مانگی ئەیلوول و مووچەی مانگی ئازاری ساڵی ( 2025 )ـی سەرجەم ئەو فەرمانبەرانە دابەش دەکرێت کەلەدوای ( 2024/7/1 )ـوە بەشێوەی گرێبەست و هەمیشەیی لەسەر میلاکی دامەزراوەکانی حکومەتی هەرێم دامەزراون.
دارایی هەرێم دەشڵیت؛ ئەو مامۆستا و فەرمانبەرانی سبەینێ و رۆژی دواتر موچەکانیان وەردەگرن، شایستەکانیان لەسەر داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان خەرج دەکرێت.
داهاتی نانەوتی پارێزگاکانی سلێمانی و هەڵەبجە، لەگەڵ ئیدارە سەربەخۆکانیراپەرین و گەرمیان، بۆ ئەم هەفتەیە نۆ ملیار دینار زیادی کردوە، کە بەراورد بە هەفتەی رابردوو رێژەی داهات لە 81% زیادیکردوە.
ماڵپەڕی شەفافیەت بۆ چاودێری و رێكخستنی داهاتە نانەوتییەكان بڵاویكردەوە، داهاتی ئەم هەفتەی سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان لە 22/11/2025 تا 28/11/2025، بڕی 21 ملیار و 764 ملیۆن و 367 هەزار دیناربووە، ئەوەش بەراورد بە هەفتەی رابردوو نۆ ملیار دینار زیادیكردوە، كە دەكاتە 81%.
ماڵپەرەکە راشیگەیاندووە، ئەوبڕە داهاتە 94%ی بەشێوەی نەختینە و 6%ی بەشێوەی چەك بووە.
ئەوەش لە كاتێكدایە، بە گوێرەی ماڵپەرەکە، هەفتەی رابردوو داهاتی نانەوتی سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارەكانی راپەڕین و گەرمیان، بڕی 11ملیار و 969 ملیۆن و 967 هەزار دیناربووە.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ هەینی، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 63 دۆلار و57 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 59 دۆلاو و24 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
وەزارەتی بازرگانیی عیراق وردەکاریی مەرجە هونەرییە نوێیەکانی بۆ هاوردەکردنی ئۆتۆمبێل ئاشکرا کرد و رایگەیاند، بەمەبەستی پاراستنی سەلامەتیی هاووڵاتیان و رێکخستنەوەی هاتووچۆ، رێگە بە هاتنە ناوەوەی چوار جۆر ئۆتۆمبێلی زیانلێکەوتوو نادرێت.
محەمەد حەنون، وتەبێژی وەزارەتی بازرگانی رایگەیاند، حکومەت لیژنەیەکی ناوەندیی پێکهێناوە بۆ دانانی مەرجی نوێی هونەری و ژینگەیی، بەپێی رێنماییە نوێیەکانیش هاوردەکردنی چوار جۆر ئۆتۆمبێل بە یەکجاری قەدەغە دەکرێت کە بریتین لەو ئۆتۆمبێلانەی توشی "روداوی سەخت، نقومبوون، ئاگرکەوتنەوە و تێکچوونی تەواوەتی" بوون.
وتەبێژەکە ئاماژەی بەوە کرد، ئامانج لەم رێوشوێنانە رێگریکردنە لە هاوردەکردنی ئۆتۆمبێلی خراپ و کەمکردنەوەی قەرەباڵغیی شەقامەکانە تا لەگەڵ توانای رێگەوبانەکاندا بگونجێت.
سەبارەت بە کاتی جێبەجێکردنی بڕیارەکە، محەمەد حەنون وتی: "کۆتایی ساڵی 2025 وەک دوا وادە بۆ رێکخستنی مۆڵەتەکانی هاوردەکردن دیاریکراوە، بەڵام مەرجە هونەرییەکان بەپێی داواکاریی ژمارە 167، لە 1ی کانونی دووەمی 2026ەوە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە و سەرجەم ئۆتۆمبێلەکان لە مۆدێلی 2025 بەرەو سەرەوە دەگرێتەوە."
لە بەشێکی تری قسەکانیدا وتەبێژی وەزارەتی بازرگانی ئەوەی خستەڕوو، ئێستا دیراسەی پێشنیارێک دەکەن بۆ کاراکردنەوەی سیستمی "تەسقیٹ" (لەناوبردن) بۆ ئەو ئۆتۆمبێلە کۆنانەی لەگەڵ مەرجەکاندا ناگونجێن، ئەوەش وەک هەوڵێک بۆ چارەسەرکردنی کێشەی قەرەباڵغیی شەقامەکان.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ چوارشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 62 دۆلار و76 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 58 دۆلار و18 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
بانکی ناوەندی عیراق جەخت لە پشتیوانی بەرقەراریی نرخی ئاڵوگۆڕی دراو کردەوە و رایگەیاند، هیچ نیازێکیان نییە بۆ دەستکاریکردنی نرخی ئاڵوگۆڕی دیناری عیراقی.
بانکی ناوەندی عیراق لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، لەگەڵ نزیکبوونەوەی کۆتایی ساڵی 2025، پێشکەوتنێکی بەرچاوی بەدەستهێنراوە لە ئامانجە ستراتیژییەکانی پەیوەست بە پاراستنی سەقامگیری ئاستی گشتی نرخەکان، بەجۆرێک کە رێژەی هەڵاوسان دابەزیوە بۆ ئاستێکی مێژوویی کە بە نزمترین ئاست دادەنرێت لەسەر ئاستی ناوچەکە، ئەمەش بە پشتگیریی سیاسەتە داراییەکانی و رێوشوێنە لێکدراوەکانی سەرەڕای ئەو ئاڵەنگارییە ئابوورییانەی کە ئێستا هەن.
ئاماژەی بەوەشکرد، هیچ نیازێک نییە بۆ دەستکاریکردنی نرخی ئاڵوگۆڕی دیناری عیراقی، ئەمەش هاوتەریبە لەگەڵ ئامانجی سەرەکیی خۆی لە دڵنیابوون لە سەقامگیری نرخەکان، ئەو ئامانجەی کە بە سەرکەوتوویی لە ماوەی رابردوودا بەدیهاتووە.
بانکی ناوەندی ئەوەشی خستەڕوو، بەردەوامن لە پشتیوانیکردن لە سەقامگیریی نرخی ئاڵوگۆڕ بە بەهێزکردنی ئاستی یەدەگی بیانی نموونەیی لە دراو و زێڕ، جەختیشی کردووەتەوە لە بەردەوامبوونی لە دابینکردنی هەموو داواکارییەکانی بانکەکان بۆ بەهێزکردنی دەرەکی بە دۆلاری ئەمریکی و دراوەکانی تری بیانی وەک یۆنی چینی، لیرەی تورکی، رووپیەی هیندی، درهەمی ئیماراتی، هەروەها بەردەوامبوونی یەکلاییکردنەوەی کارتە بانکییەکان و حەواڵە کەسییەکان لە رێگەی هەردوو کۆمپانیای منیگرام و وێستەرن یونیۆن، سەرەڕای فرۆشتنی دراوی کاغەز بۆ مەبەستی گەشتکردن.
لە راگەیەنراوەکەدا ئەوەش ئاشکراوە،هەر لێدوانێک یان رایەکی دەرەکی پەیوەست بە گۆڕینی نرخی ئاڵوگۆڕی دیناری عیراقی، بڕیاری بانکی ناوەندی نییە، و تەنها هەوڵدانێکە بۆ شێواندنی بازاڕ و وروژاندنی ململانێکان و کاریگەریی دانان لەسەر سەقامگیری ئابوری نیشتمانی.
دارایی هەرێم رایگەیاند تەرازووی پێداچونەوەی مانگی ئەیلوول رەوانەی وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ کرا و سبەینێ 120 ملیار دینار لە داهات نانەوتی دەخرێتە سەر هەژماری بانکی ناوەندی عیراق.
ئەمڕۆ سێشەممە، وەزارەتی دارایی هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە؛ سبەینێ پشکی گەنجینەی فیدراڵی لە داهاتی نانەوتی هەرێم دەخرێتە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی عیراق.
دارایی هەرێم ئاماژەی بەوەکردوە؛ راپۆرتی تەرازووی پێداچوونەوەی خەرجی و داهاتەکانی هەرێمی کوردستان بۆ مانگی ئەیلوول بۆ وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ نێردرا و سبەینێش بڕی 120 ملیار دینار وەک پشکی گەنجینەی فیدراڵی لە داهاتی نانەوتی هەرێم بۆ مانگی ئەیلوول بەشێوەی کاش دەخرێتە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵی لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عیراق.
ئەمە لە کاتێكدایە، گەرچی لە مانگی یانزەداین، لە هەرێمی کوردستان تا ئێستا موچەی مانگی نۆ دابەشنەکراوە