سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.

ئەمڕۆ هەینی، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەی تۆمارکردوە  و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 63 دۆلار و57 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش  بە  59 دۆلاو و24 سەنت  لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.

وەزارەتی بازرگانیی عیراق وردەکاریی مەرجە هونەرییە نوێیەکانی بۆ هاوردەکردنی ئۆتۆمبێل ئاشکرا کرد و رایگەیاند، بەمەبەستی پاراستنی سەلامەتیی هاووڵاتیان و رێکخستنەوەی هاتووچۆ، رێگە بە هاتنە ناوەوەی چوار جۆر ئۆتۆمبێلی زیانلێکەوتوو نادرێت.

محەمەد حەنون، وتەبێژی وەزارەتی بازرگانی رایگەیاند، حکومەت لیژنەیەکی ناوەندیی پێکهێناوە بۆ دانانی مەرجی نوێی هونەری و ژینگەیی، بەپێی رێنماییە نوێیەکانیش هاوردەکردنی چوار جۆر ئۆتۆمبێل بە یەکجاری قەدەغە دەکرێت کە بریتین لەو ئۆتۆمبێلانەی توشی "روداوی سەخت، نقومبوون، ئاگرکەوتنەوە و تێکچوونی تەواوەتی" بوون.

وتەبێژەکە ئاماژەی بەوە کرد، ئامانج لەم رێوشوێنانە رێگریکردنە لە هاوردەکردنی ئۆتۆمبێلی خراپ و کەمکردنەوەی قەرەباڵغیی شەقامەکانە تا لەگەڵ توانای رێگەوبانەکاندا بگونجێت.

سەبارەت بە کاتی جێبەجێکردنی بڕیارەکە، محەمەد حەنون وتی: "کۆتایی ساڵی 2025 وەک دوا وادە بۆ رێکخستنی مۆڵەتەکانی هاوردەکردن دیاریکراوە، بەڵام مەرجە هونەرییەکان بەپێی داواکاریی ژمارە 167، لە 1ی کانونی دووەمی 2026ەوە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە و سەرجەم ئۆتۆمبێلەکان لە مۆدێلی 2025 بەرەو سەرەوە دەگرێتەوە."

لە بەشێکی تری قسەکانیدا وتەبێژی وەزارەتی بازرگانی ئەوەی خستەڕوو، ئێستا دیراسەی پێشنیارێک دەکەن بۆ کاراکردنەوەی سیستمی "تەسقیٹ" (لەناوبردن) بۆ ئەو ئۆتۆمبێلە کۆنانەی لەگەڵ مەرجەکاندا ناگونجێن، ئەوەش وەک هەوڵێک بۆ چارەسەرکردنی کێشەی قەرەباڵغیی شەقامەکان.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.

ئەمڕۆ چوارشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەی تۆمارکردوە  و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 62 دۆلار و76 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش  بە  58 دۆلار و18 سەنت  لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.

بانکی ناوەندی عیراق جەخت لە پشتیوانی بەرقەراریی نرخی ئاڵوگۆڕی دراو کردەوە و رایگەیاند، هیچ نیازێکیان نییە بۆ دەستکاریکردنی نرخی ئاڵوگۆڕی دیناری عیراقی.

بانکی ناوەندی عیراق لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، لەگەڵ نزیکبوونەوەی کۆتایی ساڵی 2025، پێشکەوتنێکی بەرچاوی بەدەستهێنراوە لە ئامانجە ستراتیژییەکانی پەیوەست بە پاراستنی سەقامگیری ئاستی گشتی نرخەکان، بەجۆرێک کە رێژەی هەڵاوسان دابەزیوە بۆ ئاستێکی مێژوویی کە بە نزمترین ئاست دادەنرێت لەسەر ئاستی ناوچەکە، ئەمەش بە پشتگیریی سیاسەتە داراییەکانی و رێوشوێنە لێکدراوەکانی سەرەڕای ئەو ئاڵەنگارییە ئابوورییانەی کە ئێستا هەن.

ئاماژەی بەوەشکرد، هیچ نیازێک نییە بۆ دەستکاریکردنی نرخی ئاڵوگۆڕی دیناری عیراقی، ئەمەش هاوتەریبە لەگەڵ ئامانجی سەرەکیی خۆی لە دڵنیابوون لە سەقامگیری نرخەکان، ئەو ئامانجەی کە بە سەرکەوتوویی لە ماوەی رابردوودا بەدیهاتووە.

بانکی ناوەندی ئەوەشی خستەڕوو، بەردەوامن لە پشتیوانیکردن لە سەقامگیریی نرخی ئاڵوگۆڕ بە بەهێزکردنی ئاستی یەدەگی بیانی نموونەیی لە دراو و زێڕ، جەختیشی کردووەتەوە لە بەردەوامبوونی لە دابینکردنی هەموو داواکارییەکانی بانکەکان بۆ بەهێزکردنی دەرەکی بە دۆلاری ئەمریکی و دراوەکانی تری بیانی وەک یۆنی چینی، لیرەی تورکی، رووپیەی هیندی، درهەمی ئیماراتی، هەروەها بەردەوامبوونی یەکلاییکردنەوەی کارتە بانکییەکان و حەواڵە کەسییەکان لە رێگەی هەردوو کۆمپانیای منیگرام و وێستەرن یونیۆن، سەرەڕای فرۆشتنی دراوی کاغەز بۆ مەبەستی گەشتکردن.

لە راگەیەنراوەکەدا ئەوەش ئاشکراوە،هەر لێدوانێک یان رایەکی دەرەکی پەیوەست بە گۆڕینی نرخی ئاڵوگۆڕی دیناری عیراقی، بڕیاری بانکی ناوەندی نییە، و تەنها هەوڵدانێکە بۆ شێواندنی بازاڕ و وروژاندنی ململانێکان و کاریگەریی دانان لەسەر سەقامگیری ئابوری نیشتمانی.

دارایی هەرێم رایگەیاند تەرازووی پێداچونەوەی مانگی ئەیلوول رەوانەی وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ کرا و سبەینێ 120 ملیار دینار لە داهات نانەوتی دەخرێتە سەر هەژماری بانکی ناوەندی عیراق.

ئەمڕۆ سێشەممە، وەزارەتی دارایی هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە؛ سبەینێ پشکی گەنجینەی فیدراڵی لە داهاتی نانەوتی هەرێم دەخرێتە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی عیراق.

دارایی هەرێم ئاماژەی بەوەکردوە؛ راپۆرتی تەرازووی پێداچوونەوەی خەرجی و داهاتەکانی هەرێمی کوردستان بۆ مانگی ئەیلوول بۆ وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ نێردرا و سبەینێش بڕی 120 ملیار دینار وەک پشکی گەنجینەی فیدراڵی لە داهاتی نانەوتی هەرێم بۆ مانگی ئەیلوول بەشێوەی کاش دەخرێتە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵی لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عیراق.

ئەمە لە کاتێكدایە، گەرچی لە مانگی یانزەداین، لە هەرێمی کوردستان تا ئێستا موچەی مانگی نۆ دابەشنەکراوە

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.

ئەمڕۆ دووشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەیان تۆمارکردوە  و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 63 دۆلار و74سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە  59 دۆلار و 42 سەنت  لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.

ئەمڕۆ شەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە  و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 64 دۆلار و39 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش  بە  60 دۆلار و  09 سەنت  لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە  و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 63 دۆلار و77 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بەرزبوەتەوە بۆ  59 دۆلار و  88 سەنت  لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.

ئەمڕۆ چوارشەممە، وەزارەتی دارایی هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ رۆژی یەکشەممەی داهاتوو، موچەی مانگی ئابی مامۆستایانی گرێبەستی هەردوو وەزارەتی  پەروەردە و خوێندنی باڵا دابەش دەکرێت.

ئاماژەیان بەوەشکردوە؛ موچەی مانگی ئاب و شوباتی ساڵی 2025 سەرجەم ئەو فەرمانبەرانەش دابەشدەکەن کە لەدوای ( 1-7-2024 )ـوە بەشێوەی گرێبەست و هەمیشەیی لەسەر میلاکی دامەزراوەکانی حکومەتی هەرێم دامەزراون.

وەک لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ ئەو موچانەی وەزارەتی دارایی دابەشیدەکات،  شایستەکانیان لەسەر داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان خەرج دەکرێت.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.

ئەمڕۆ چوارشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە  و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 64 دۆلار و48 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش دابەزیوە بۆ خوار 60 دۆلار و   18 سەنت  لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.

وەزارەتی دارایی هەرێم لیستی موچەی مانگی هەشتی بڵاوکردەوە  و سبەینێ دەست بەدابەشکردنی دەکرێت و لە ماوەی سێ رۆژدا تەواوی موچەخۆران موچەکانیان وەردەگرن.

لیستی موچە بەم شێوەیە؛

سبەینێ دووشەممە، کەسوکاری شەهیدان،  وەزارەتی پەروەردە، وەزارەتی دارایی و خانەنشینانی شارستانی، کۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکان، دەستەی دەستپاکی، دەستەی وەبەرهێنان، دیوانی چاودێری،  کارباری مین و ناوچەکانی دەرەوەی هەرێم موچە وەردەگرن.

رۆژی سێشەممە، خانەنشینانی پێشمەرگە، خاوەن پێداویستی تایبەت،  وەزارەتەکانی تەندروستی، ئاوەدانکردنەوە، پێشمەرگە، سامانەسروشتییەکان، کشتوکاڵ و گەشتوگوزار، وەزارەتی داد، پلاندانان، گواستنەوە و گەیاندن، موچەکانیان وەردەگرن.

هەریەکە لە وەزارەتکانی کاروباری کۆمەڵایەتی، رۆشنبیری، کارەبا، ئەوقاف، خوێندنی باڵا، هەرسێ سەرۆکایەتییەکە، وەزارەتی پێشمەرگە، ئەنجومەنی ئاسایش، هێزی زیڕەڤانی و فەرماندەی بەرگری فریاکەوتن، رۆژی چوارشەممە، موچەکانیان وەردەگرن 

 دارایی هەرێم رایگەیاند، لە بانکی ناوەندییەوە زیاتر لە 645  ملیار دینار و وەک تەمویلی موچەی مانگی هەشتی فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێم خراوەتە سەر هەژمارەکەیان.

ئەمڕۆ یەکشەممە، وەزارەتی دارایی هەرێم، لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاندووە؛ بۆ موچەی مانگی هەشت بڕی  645  ملیار و 817  ملیۆن ملیار دینار لە بانکی ناوەندییەوە  خراوەتە سەرهەژماری دارایی هەرێم لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عێراق.

ئەمە لە کاتێکدایە، لە بەغداد موچەی مانگی 10 دابەشکراوە و لە هەرێم تا کاتی ئەم هەواڵە دیار نییە کەی دەست بەدابەشکردنی موچەی مانگی هەشت دەکرێت.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.

ئەمڕۆ شەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە  و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 65 دۆلار و 94 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش دابەزیوە بۆ خوار 61 دۆلار و  بە 50 سەنت  لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.

ئەمڕۆ هەینی، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە  و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 65 دۆلار و 68 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش دابەزیوە و بە 61 دۆلار و 28 سەنت  لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.

کەمال محمد ساڵح، وەزیری سامانە سروشتییەکان رایگەیاند، ئەوان پابەندن بە رێککەوتنی سێقۆڵی لەسەر هەناردەکردنەوەی نەوتی هەرێم لە رێگەی سۆمۆوە و لە دوای دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت تا ئێستا چوار ملیۆن بەرمیل نەوتی هەرێم ئەمبار و  بەبازاڕکراوە لە بەندەری جەیهان.

ئەمڕۆ یەکشەممە، لە میانی پێشوازیکردنی لە یان بڕێیم کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا لە هەرێمی کوردستان، وەزیری سامانە سروشتییەکان بە وەکالەت رۆڵی حکومەتی فەرەنسای بەرز نرخاند لە گەشتن بە رێککەوتن و دوبارە دەستپێکردنەوە هەناردەی نەوتی هەرێم.

جەختیشیکردوەتەوە لەوەی ئەوان پابەندی رێککەوتنەکە ن و تا ئێستا پەیوەندی و هەماهەنگی باش لە نێوان هەردوو وەزارەتی نەوتی هەرێم و بەغداد هەیە.

رۆژی 26ـی 9ـی دوای زیاتر لە دوو ساڵ راگرتن، کۆمپانیای سۆمۆ بەفەرمی دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوتی هەرێم راگەیاند

نرخی زێڕ بەردەوامە لە بەرزبوونەوە و ئەمڕۆ هەینیش ئۆنسەیەک زێڕ گەیشتە چوار هەزار و 340 دۆلار و بەراورد بە 24 سەعاتی رابردو 115 دۆلار چوەتە سەر یەک ئۆنسە و بەردەوامیش بەرز دەبێتەوە.

کانزا زەردەکە نرخەکەی ناجێگیرە و بەردەوامە لە بەرزبونەوە، لەگەڵ کردنەوەی بازاڕدا، ریکۆردێکی دیکەی مێژوی تۆمار کرد و یەک ئۆنسەی چوار هەزار دۆلار و 300 دۆلاری تێپەڕاند،  پێشبینیش دەکرێت زیاتر بەرزببێتەوە.

ئەم نرخەی زێڕ لە کاتێکدایە بەردەوام کانزا زەردەکە نرخی ڕوی لەبەرزبونەوەیە و لە کەمتر لە پێنج مانگدا بەهای یەک ئۆنەسە زیاتر لە 700 دۆلاری چوەتە سەر.

دابەزینی بەهای دۆلار و پەرەسەندنی گرژییە ئابورییەکانی نێوان ئەمەریکا و چین، شەڕی وڵاتان و کڕینی کانزاکە لەلایەن چین و روسیاوە  لە هۆکارە سەرەکییەکانی بەرزبونەوەی نرخی زێڕن لە جیهاندا