سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمار کرد، نەوتی برێنت  لە  سەرو 110 دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت.

ئەمڕۆ یەکشەممە، بەهۆی گرژییەکانەوە نرخی نەوت بە ناجێگیری ماوەتەوە و بەراورد بە دوێنی بەرزبوەتەوە؛ لە ئێستادا بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 116 دۆلار و 70سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش  بە  103 دۆلار و 30 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوەدەکرێت.

روانگەی ئیكۆی عیراق ئاشکرایکرد، لە ماوەی نۆ مانگی رابردوودا عیراق 533 ملیۆن بەرمیل نەوتی هەناردەكردووە و داهاتەكەی زیاتر لە 37 ملیار دۆلارە.

روانگەی ئیكۆی عیراق لە راپۆرتێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، بەپێی داتاكانی كۆمپانیانی سۆمۆ كە رادەستی ئەنجومەنی نوێنەرانی كردووە لە نۆ مانگی یەكەمی ئەمساڵدا 533 ملیۆن و 459 هەزار و 327 بەرمیل نەوتی خاو هەناردەكراوە.

دەشڵێت، داهاتی ئەو بڕە نەوتە 37 ملیار و 388 ملیۆن و 384 هەزار و 828 دۆلار بووە و زیاتر لە 33 ملیار دۆلار خراوەتەسەر هەژماری بانكی ناوەندی عیراق.

راشیگەیاند، نەوتی هەرێمی كوردستان لە نۆ مانگی ئەمساڵدا 25 ملیۆن و 95 هەزار و 454 بەرمیل لە رێگەی بەندەری جەیهانەوە هەناردەكراوە بە تێكڕایی رۆژانە دەكاتە 93 هەزار بەرمیل.

ئاماژەی بەوەشكردووە، نەوتی باكوری عیراقیش 50 ملیۆن و 757 هەزار و 644 بەرمیلی بۆ توركیا هەناردەكراوە.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمار کرد، نەوتی برێنت  لە  سەرو 113 دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت.

ئەمڕۆ هەینی، بەهۆی گرژییەکانەوە نرخی نەوت بە ناجێگیری ماوەتەوە و بەراورد بە دوێنی بەرزبوەتەوە؛ لە ئێستادا بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 113 دۆلار و 90سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش  بە  100 دۆلار و 30 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوەدەکرێت.

بەپێی ئاژانسی هەواڵی بلومبرغ، ئەمریکا بە وڵاتانی ئەندام لە ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی راگەیاندووە، کە پلانە ئێستاکان بۆ کێشانەوە لە کۆگا نەوتییەکان لە حاڵەتە لەناکاوەکاندا، بەس نییە بۆ کۆنتڕۆڵکردن و رێگریکردن لە بەرزبوونەوەی نرخەکانی سووتەمەنی.

ئاژانسەکە ئاماژەی بەوە کردووە کە بەرپرسە ئەمریکییەکان، لە کاتی بەشداریکردنیان لە کۆبوونەوەی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە لە پاریس، تا ئێستا پێشنیارێکی رەسمیان سەبارەت بەو روشوێنانەی پێویستە بگیرێنەبەر پێشکەش نەکردووە، بەڵام بە شێوازێکی رەسمی کار دەکەن بۆ پاڵنەرێک بەرەو پابەندبوونێکی زیاتر کە کەمتر نەبێت لە 100 ملیۆن بەرمیل نەوت.

 

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمار کرد، نەوتی برێنت  لە  سەرو 110 دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، بەهۆی گرژییەکانەوە نرخی نەوت بە ناجێگیری ماوەتەوە و بەراورد بە دوێنی بەرزبوەتەوە؛ لە ئێستادا بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 113 دۆلار و 90سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش  بە  99 دۆلار و 68 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوەدەکرێت

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمار کرد، نەوتی برێنت  لە  سەرو 110 دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت.

ئەمڕۆ چوارشەممە، بەهۆی گرژییەکانەوە نرخی نەوت بە ناجێگیری ماوەتەوە و بەراورد بە دوێنی بەرزبوەتەوە؛ لە ئێستادا بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 110 دۆلار و 50 سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش  بە  99 دۆلار و 24 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوەدەکرێت.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمار کرد، نەوتی برێنت  لە  سەرو 109 دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت.

ئەمڕۆ سێشەممە، بەهۆی گرژییەکانەوە نرخی نەوت بە ناجێگیری ماوەتەوە و بەراورد بە دوێنی بەرزبوەتەوە؛ لە ئێستادا بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 109 دۆلار و 90 سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش  بە  98 دۆلار و 78 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوەدەکرێت.

سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم، دەستلەکارکێشانەوەی وەزیری دارایی رەتکردووەتەوە.

بڕیار محەمەد، پەیامنێری کوردسات نیوز: مەسرور بارزانی، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم، دەستلەکارکێشانەوەی ئاوات شێخ جەناب، وەزیری دارایی رەتکردووەتەوە.

بەپێی زانیارییەکانی پەیامنێری کوردسات نیوز، دوێنێ بڕیاری رەتکردنەوەکە دراوە و وەزیری دارایی لە ئەرکەکەی بەردەوام دەبێت. 

ئەمە لەکاتێکدایە، رۆژی 30ـی 9ـی 2026، سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی بە کوردسات نیوزی راگەیاندبوو، ئاوات شێخ جەناب، وەزیری دارایی دەستلەکارکێشانەوەی پێشکەش کردووە. 

وەزارەتی کارەبا پەیامێک ئاڕاستەی ئەو شوێنانە دەکای کە چەند پسوڵەیەکی کارەبایان پیکەوە بۆ رۆشتووەتەوە و دەڵێت تا سەعات 12ـی ئەمشەو داشکاندن دەتانگرێتەوە.

وەزارەتی کارەبا رایگەیاندووە، بۆ ئەوەی 50 هەزار هاوبەشی پرۆژەی رووناکی سوود لە داشکاندنی 50% وەربگرن، پارەی پسووڵەی مانگانەی رووناکییان، کە کۆی گشتی دەگاتە 20 ملیار دینار، گواستراوەتەوە بۆ قەرزی کۆن وەک بەشێک لە کارئاسانییەکانی پڕۆژەی رووناکی.

وەزارەتی کارەبا ئاماژەی بەوەشداوە، ئەمڕۆ سەیری هەژماری خۆتان لە ئی-پسووڵە بکەن، ئەگەر قەرزی کۆن جارێکی تر لە هەژمارەکەتاندا دەرکەوتووە، ئەوە مانای ئەوەیە کە پسووڵەی مانگانەی رووناکییەکەت گواستراوەتەوە بۆ قەرزی کۆن، بۆ ئەوەی وەک هاوبەشێک سوودمەند بیت لە داشکاندنی 50%ـی کارەبا، لە هەمان کاتیشدائەگەر خۆت تۆمار کردبێت، لە رێگەی کورتانەمەشەوە ئاگادارت دەکەینەوە کە ئەم داشکاندنە دەتگرێتەوە.

بەپێی زانیارییەکانی وەزارەتی کارەبا، ئەم بڕیارە تەنها بۆ ئەو هاوبەشانە جێبەجێکراوە کە ماوەیەکی زۆر بوو پسوولەیان بۆ نەهاتبوویەوە و ئێستا پسوولەیەکی کەڵەکەبوویان بۆ دەرچووە بۆ ئەوەی سوود لەم داشکاندنە وەرگرن.

ئەو جوتیارانەی بۆ وەرزی 2025 گەنمیان رادەست کردووە، دەتوانن سبەینێ سەردانی هۆبەی ژمێریاری سایلۆی سلێمانی بکەن بۆ وەرگرتنی چەکی شایستە داراییەکانیان.

سایلۆی سلێمانی رایگەیاندووە: ئاگاداری سەرجەم ئەو جوتیارانە دەکەین کە بۆ وەرزی 2025 گەنمیان رادەست بە سایلوی سلێمانی کردووە، سبەینێ یەکشەمە 18ـی 10ـی 2026، سەردانی هۆبەی ژمێریاری بەڕێوەبەرایەتیەکەمان بکەن بە مەبەستی وەرگرتنی چەکی شایستە داراییەکانیان.

سایلۆی سلێمانی ئاماژەی بەوەشداوە: ئەو کەسەی گەنمەکەی بە ناوەوە رادەستکراوە خۆی ئامادەبێت یاخود کەسی ئامادەبوو بریکارنامەی دادنوسی پێبێت و ئەگەر بریکار نامەکەیان ساڵی بەسەرا تێپەڕی بوو پێویستە تازە کرابێتەوە ، هەروەها پێویستە کەسی ئامادەبوو کارتی نیشتمانی پێبێت.

دوای بەرزکردنەوەی نرخی دۆلار بەرانبەر بە دینار، بانکی ناوەندیی عیراق پێدانی دۆلاری بە گەشتیاران زیاد کرد و لەمەودوا گەشتیار دەتوانێت دوو مانگ جارێک 2000 دۆلار بە نرخی رەسمی وەربگرێت.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، لە راگەیەندراوێکدا بانکی ناوەندیی عیراق رایگەیاند، لەمەودوا گەشتیار دەتوانێت لە ساڵێکدا شەش جار 2000 دۆلار بە نرخی رەسمی وەربگرێت.

بانکی ناوەندی ئاماژەی بەوەشکردوە، بڕیارەکە لە 18ـی ئەم مانگەوە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە و ئامانج لەم هەنگاوە رێکخستنی پێدانی دۆلارە بە گەشتیاران و دڵنیابونەوە لەوەی دۆلار بە نرخی رەسمی دەگاتە دەستی ئەو کەسانەی شیاون.

ئەم بڕیارە لە کاتێكدایە، پێشتر بانکی ناوەندیی عیراق پێدانی دۆلاری بە گەشتیاران بۆ دوو جار لە ساڵێکدا کەمکردبوەوە.

کۆمپانیای "دی ئێن ئۆ"ـی نەرویجی رایگەیاند، فرۆشتنی نەوتی خاو لە هەرێمی کوردستان لە چارەکی سێیەمی ئەمساڵدا بۆ نزیکەی دوو هێندە زیادی کردووە و گەیشتووەتە 28 هەزار و 58 بەرمیل لە رۆژێکدا.

کۆمپانیای "دی ئێن ئۆ"ـی  نەرویجی رایگەیاند، بەرهەمهێنانی نەوت لە هەرێم لە چارەكی سێیەم بەشێوەیەكی بەرچاو زیادیكردووە و بەراورد بە چارەکی دووەمی ئەمساڵ، لە 273 بەرمیلی رۆژانەوە گەیشتوەتە 54 هەزار  و914 بەرمیل.

کۆمپانیاکە ئاماژەی بەوەشکردوە، بەراورد بە هەمان کاتی ساڵی 2025،  کە 14 هەزار و 449 بەرمیلی رۆژانەبووە،  بە نزیکەی بەرهەمهێنان گەیشتوەتە دوو هێندە و نرخی هەر بەرمیلێک نەوتی فرۆشراویش لە هەرێم لە 31.2 دۆلارەوە بۆ 38.5 دۆلار بەرزبوەتەوە.

هاوکات تێکڕای بەرهەمهێنانی گشتیی لە هەردوو کێڵگەی تاوکی و پێشخابور زیادی کردووە بۆ 73 هەزار و 219 بەرمیل لە رۆژێکدا.

سندوقی دراوی نێودەوڵەتی هۆشداریدەدات لە قەباری قەرزەکان لە جیهاندا؛  پێشبینیش دەکات تا ساڵی 2030 قەبارەی قەرزی گشتیی حکومەتەکان زیاتر بێت لە قەبارەی ئابوری جیهان.

سندوقی دراوی نێودەوڵەتی (IMF)  راپۆرتێکی بڵاوکردوەتەوە و  پێشبینی دەکات تا ساڵی 2030، قەبارەی قەرزی گشتیی حکومەتەکان لە تێکڕای بەرهەمی ناوخۆیی (GDP) زیاتر بێت و کۆی قەبارەی ئابوریی جیهان تێپەڕێت.

سندوقەکە هۆکارەکەی بۆ بەرزبوونەوەی رێژەی سوود و گرانبونی تێچوی قەرزکردن لەسەر ئاستی جیهان دەگەڕێنێتەوە.

بەپێی راپۆرتەکە، کۆمەڵێک قەیران و هۆکاری جیهانی بوونەتە هۆی ئەم کەڵەکەبونەی قەرز، لەوانە؛ بەردەوامیی هەڵاوسان، شۆکی نرخی نەوت، هەروەها خەرجییە زۆرەکانی وڵاتان بۆ وەبەرهێنان لە بوارە نوێیەکانی وەک ژیریی دەستکرد (AI).

ئەم هۆکارانە وایان کردووە تێچوی قەرزکردن لە وڵاتە زلهێزەکانی وەک ئەمریکا و وڵاتانی گرووپی حەوت (G7) بگاتە بەرزترین ئاست لە ماوەی 20 ساڵی رابردودا.

سندوقەکە ئاماژە بەوە دەکات، کە تێکڕای تێچوی قەرزکردنی دەوڵەتان لە 2.3٪ی ساڵی 2021ـەوە، بەرز دەبێتەوە بۆ 3.7٪ لە ساڵی 2031.

لە کۆتاییدا، ئەم دەزگا داراییە جیهانییە داوا لە سەرجەم حکومەتەکان دەکات کە ئەگەر لە ئێستاوە دەست بە چاکسازیی توندی دارایی نەکەن، سیستەمی باج رێکنەخەنەوە و خەرجییە ناپێویستەکان کەم نەکەنەوە، ئەوا لە داهاتودا قەیرانەکە گەورەتر دەبێت و چارەسەرکردنیشی باجێکی دارایی و ئابوریی زۆر قورستری دەوێت.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمار کرد، نەوتی برێنت  لە  سەرو 106 دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت.

ئەمڕۆ چوارشەممە، بەهۆی گرژییەکانەوە نرخی نەوت بە ناجێگیری ماوەتەوە و بەراورد بە دوێنی بەرزبوەتەوە؛ لە ئێستادا بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 106 دۆلار و 30 سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش  بە  94 دۆلار و 69 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوەدەکرێت.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمار کرد، نەوتی برێنت  لە  خوار 105 دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت.

ئەمڕۆ سێشەممە، بەهۆی گرژییەکانەوە نرخی نەوت بە ناجێگیری ماوەتەوە و بەراورد بە دوێنی نزمبوەتەوە؛  لە ئێستادا بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 105 دۆلار و 70سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش  بە  92 دۆلار و 81 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوەدەکرێت.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمار کرد، نەوتی برێنت  لە  سەرو 106 دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت.

ئەمڕۆ  دووشەممە، بەهۆی گرژییەکان و بەردوامی رەوشی گەروی هورمز،  نرخی نەوت بەراورد بە دوێنی بەرزبوەتەوە؛ لە ئێستادا بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 106 دۆلار و 70 سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش  بە  93 دۆلار و 87 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوەدەکرێت.