ئابوری
نرخی زێڕ لە بازاڕەکانی جیهاندا بەردەوامە لە بەرزبونەوە و ئۆنسەیەک لە کانزا زەردەکە هێندەی نەماوە پێنج هەزار دۆلار تێەڕێنێت، هاوکات یەک مسقاڵ زێری عەیارە 21 بە ملیۆنێک و 30 هەزار دینار مامەڵەی پێوەدەکرێت.
ئەمڕۆ چوارشەمە، لە بازاڕەکانی جیهاندا، یەک ئۆنسە زێڕ بە چوار هەزار و 884 دۆلار مامەڵەی پێوەدەکرێت و رۆژ لە دوای رۆژ بەهای کانزا زەردەکە لە بەرزبونەوەدایە.
ئەمە لە کاتێکدایە، نرخی زێڕ بەراورد بە چەند مانگی رابردوو بەرزبوونەوەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە و شارەزایانی ئابورییش، پێشبینیی بەرزبوونەوەی زیاتری نرخەکەی دەکەن لەمساڵدا.
لە بازاڕەکانی هەرێمیش بەم شێوەیە مامەڵە زێرەوە دەکرێت؛
زێڕی عەیار 18 به 884 هەزار دینارە
زێڕی عەیار 21 به ملیۆنێک و 30 هەزار دینارە
زێڕی عەیار 22 به ملیۆنێک و 80 هەزار دینارە
زێڕی عەیار 24 به ملیۆنێک و 180 هەزار دینارە
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمار کردوە.
ئەمڕۆ دووشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە و بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 63 دۆلار و99 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 59 دۆلار و 63 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمار کردوە.
ئەمڕۆ دووشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە و بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 64 دۆلار و12 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 59 دۆلار و 38 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
ئەمڕۆ یەکشەممە 18ـی 1ـی 2026، بڕیاربوو لە هەولێر نەوت بەسەر هاووڵاتیاندا دابەشبکرێت، بەڵام بەنزین دابەشکراوە و داوای گەڕاندنەوەی دەکرێت.
هاووڵاتییەک بە کوردسات نیوزی راگەیاند، "نزیکەی 20 خێزان بەنزینەکەیان وەرگرتووە، ئەمەش کێشەی بۆ دروستکردووین".
بەرپرسانی دابەشکردنی نەوتی هەولێریش دەڵێن، "بەهۆی هەڵەی کارمەندێکەوە بەنزین لەبری نەوت بەسەر هاووڵاتیاندا دابەشکراوە، خۆشبەختانە زوو پێمانزانیوە و ئەو خێزانانەی کە بەنزینەکەیان وەرگرتووە ئاگادارکراونەتەوە کە بیگەڕێننەوە، لێکۆڵینەوەش دەکەین بۆئەوەی لایەنی کەمتەرخەم سزا بدرێت".
هاووڵاتییەکی دیکەش بە کوردسات نیوزی راگەیاند، "ئەمە مەترسییەکی گەورەیە و هەر کەسێک بەکاریبهێنیت مەترسی تەقینەوەی سۆپاکەی هەیە".
كێشە تەكنیكییەكانی نێوان حكومەتی هەرێم و حكومەتی عیراق لەسەر بەشەخۆراك چارەسەربوو، كە بەهۆیەوە دابەشكردنی بەشەخۆراك لە هەرێم راگیرابوو، بەڕێوەبەری گشتی بازرگانی لە وەزارەتی بازرگانی هەرێمیش دەڵێت، لە چەند رۆژی داهاتوودا دابەشكردنی بەشەخۆراك لە هەرێم دەستپێدەكاتەوە.
نەوزاد كامیل، بەڕێوەبەری گشتی بازرگانی لە وەزارەتی بازرگانی هەرێم بە كوردسات نیوزی راگەیاند، بە بڕیاری دادگای فیدراڵی كێشە تەكنیكییەكانی نێوان حكومەتی هەرێم و حكومەتی عیراق لەسەر پارەی بەشەخۆراكی ساڵانی 2004 بۆ 2021 چارەسەربووە.
ئەوەشی خستەڕو، لە چەند رۆژی داهاتوودا دابەشكردنی بەشەخۆراك لە هەرێمی كوردستان دەستپێدەكاتەوە، كە چەندین ماددەی لەخۆگرتووە، لەوانە برنج و شەكر و زەیت و دۆشاو و لەتكەنۆك.
ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان داوا دەکات بۆ ساڵی داهاتوو، بەشەبودجەی هەرێمی کوردستان، لە یاسای بودجەی فیدراڵ، بەپێی رێژەی 14% دەستنیشان بکرێت.
ئەمڕۆ چوارشەممە 14ـی 1ـی 2025 ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان یەکەمین کۆبوونەوەی ساڵی نوێی ئەنجامدا و بەپێی راگەیەندراوی رەسمئ حکومەتی هەرێم، لە کۆبوونەوەدا، گفتوگۆ لەبارەی پوختەی رەوشی دارایيی ساڵی 2025 کراوە و بارودۆخی دارایيی هەرێمی کوردستان بۆ ساڵی دارایيی 2026 و کارکردن بۆ خەرجکردنی موچە دواکەوتووەکانی هەرێم و شایستە داراییەکانی هەرێمی کوردستان لەلایەن وەزارەتی دارایيی حکومەتی فیدراڵەوە، تاووتوێ کرا.
ئەنجومەنی وەزیران دەڵێت، "پێویستە حکومەتی فیدراڵ هەردوو موچەی مانگی 11 و 12ـی ساڵی 2025 و موچە خەرجنەکراوەکانی ساڵانی 2023 و 2024 خەرج بکات کە بێ هیچ بیانوو و هۆکارێکی یاسایی و دەستووریی نەیناردوون، چونکە موچە مافی یاسایی وشایستەی موچەخۆرانی هەرێمە و حکومەتی هەرێم و خەڵکی کوردستان دەستبەرداریان نابێت، هەروەک دادگای باڵای فیدڕاڵیش جەختی لێ کردەوە کە پێویستە بابەتی موچە تێکەڵی ناکۆکییەکان نەکرێت، بە تایبەتیش کە هەرێمی کوردستان سەرکەوتووانە، رێكکەوتنامەی سێ لایەنی هەناردەی نەوتی جێبەجێکردووە و رۆژانە بە تێکڕایی 220 هەزار بەرمیل نەوت رادەستی سۆمۆ کراوە و لە بازاڕی جیهانیی فرۆشراوە و داهاتەکەی بە کاش لە گەنجینەی وەزارەتی دارایی فیدراڵ، وەک داهاتی کۆتایی تۆمارکراوە، ئەمە سەرەڕای ناردنی بەشی گەنجینەی فیدڕاڵی لە داهاتە نانەوتیەکانی هەرێمی کوردستان و ڕەوانەکردنی تەرازووی پێداچوونەوەی مانگانە بۆ وەزارەتی دارایی فیدڕاڵ، بەڵام سەڕەڕای هەموو ئەمانەش ، وەزارەتی دارایی فیدڕاڵ، هیچ پارەیەکی لە تەرخانکراوەکانی هەرێم بۆ خەرجی بەکاربردن و وەبەرهێنان لە یاسای بودجەی عێراق خەرج نەکردووە، هەرچەندە تەرخانی داراییش هەبووە".
ئەنجومەنی وەزیران داواشدەکات، بۆ ساڵی دارایيی داهاتوودەبێت لە یاسای بودجەی فیدڕاڵیی حكومەتی فیدراڵ، بەشەبودجەی هەرێمی کوردستان دەستنیشان بکرێت و وەزارەتی دارایيی فيدراڵ پابەند بکرێت کە بەشەبودجەی هەرێم بنێرێت وەک هەرێمێکی دەستووری و فیدراڵی کە بە پێی دوایین سەرژمێريی عیراق کە لەلایەن حکومەتی فیدراڵەوە ئەنجامدرا، رێژەی دانیشتووانی هەرێم زیاتر لە 14 ٪ ـیە و دەبێ بەشە بودجەی هەرێمی کوردستان بە پێی ئەو ڕێژەیە دەستنیشان بکرێت.
بەپێی راگەیەندراوی ئەنجومەنی وەزیران، گفتوگۆ لەبارەی بەرەوپێشچوون و بەردەوامبوونی جێبەجێکردنی رێککەوتننامەی سێ لایەنی هەناردەکردنەوەی نەوتی هەرێمی کوردستان کراوە کە لە سێ مانگی کۆتایی ساڵی 2025 کراوە.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمار کردوە.
ئەمڕۆ چوارشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە و بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 65 دۆلار و36 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 61 دۆلار و 01 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
شارەزایانی بواری تەكنەلۆژیا هۆشداری دەدەن لەوەی شەڕی "چیپە ئەلیكترۆنییەكان" و هەڵكشانی داواكاری لەسەر تەكنەلۆژیای زیرەكی دەستكرد، نرخی مۆبایل و لاپتۆپ و ئامێرە ئەلیكترۆنییەكان لە بازاڕەكانی جیهان و عیراق بەڕێژەیەكی بەرچاو بەرز دەكاتەوە.
لە ساڵانی رابردوودا بەهۆی پێشكەوتنی خێرای زیرەكی دەستكرد و فراوانبوونی سەنتەرەكانی داتا، داواكاری لەسەر چیپ و میمۆرییە پێشكەوتووەكان بەرزبۆتەوە، ئەوەش لەكاتێكدایە كە توانای بەرهەمهێنانی جیهانی سنووردارە و بەشی پێداویستییەكان ناكات، ئەم دۆخە بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی تێچووی بەرهەمهێنان و لە ئەنجامدا گرانبوونی نرخی ئامێرە ئەلیكترۆنییەكان.
چیپە ئەلیكترۆنییەكان چین و لە كوێ دروست دەكرێن؟
چیپە ئەلیكترۆنییەكان (Microchips) پارچەی زۆر بچووكی سیلیكۆنین كە ملیاران ترانزستەری وردیان لەسەرە و پرۆسەی چارەسەركردن و هەڵگرتنی زانیاری ئەنجام دەدەن. ئەمانە وەك "مێشكی شاراوە"ی ئامێرەكان، لە مۆبایل و كۆمپیوتەرەوە تا ئۆتۆمبێل و كەرەستەی سەربازی و پزیشكی كار دەكەن. پیشەسازیی ئەم چیپانە لە دەستی چەند وڵاتێكی كەمدا قۆرخكراوە، بەتایبەت تایوان، كۆریای باشوور و ئەمریكا.
زیرەكی دەستكرد.. بزوێنەری شەڕی چیپەكان:
شارەزایانی بوارەکە، تیشک دەخەنە سەر هۆکاری بابەتەکەو دەیگەڕێننەوە بۆ زیرەکی دەستکرد، پێیان وایە؛ داواكاریی زۆر لەسەر چیپە ئەلیكترۆنییەكان بەهۆی گەشەی زیرەكی دەستكردەوە، بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی نرخی بەرهەمهێنان و پێشبینی دەکەن نرخی كۆمپیوتەر و مۆبایلەكان بە لایەنی كەمەوە 20% بەرزببێتەوە.
ململانێی ئەمریكا و چین.. هۆكاری سەرەكی گرانییەكان:
لە پشت پەردەی ئەم گرانییە، ململانێیەكی توند لەنێوان ئەمریكا و چین هەیە. واشنتۆن سنوورداركردنی توندی خستووەتە سەر هەناردەكردنی چیپە پێشكەوتووەكان بۆ پەكین، لەبەرامبەردا چین هەوڵی دروستكردنی پیشەسازیی ناوخۆیی و كۆنترۆڵكردنی كانزا ستراتیژییەكان دەدات. ئەم ململانێیە تێچووی بەرهەمهێنانی بەرزكردووەتەوە و كۆمپانیاكان ناچار دەكات باجەكەی لەسەر شانی بەكاربەر دابنێن.
كاریگەرییەكان لەسەر بازاڕی عیراق، ئایا عیراق رووبەرووی چی دەبێتەوە؟
بۆ وڵاتێكی وەك عیراق كە بە تەواوی پشت بە هاوردەكردن دەبەستێت، كاریگەرییەكان قورستر دەبن. جگە لە بەرزبوونەوەی نرخە جیهانییەكان، تێچووی گواستنەوە، باج و گۆڕانكاری لە نرخی دراویش هۆكاری دیكەن كە وادەكەن هاووڵاتیی عیراقی باجێكی قورستر بدات و لەوانەیە ناچار بێت ئامێرە كۆنەكانی بۆ ماوەیەكی درێژتر بەكاربهێنێت یان روو لە كڕینی ئامێری كواڵێتی نزمتر بكات.
وەزارەتی نەوتی عیراق رایدەگەیەنێت، ئەو قەیرانی غازەی ئێستا هەیە "دەستکردە" و هیچ کێشەیەک لە بەرهەمهێناندا نییە، هاوکات بڕێکی زیاتر لە غازی شل رەوانەی وێستگەکان دەکەن.
ساحیب بەزون، وتەبێژی وەزارەتی نەوت ئاشکرای کرد، هیچ قەیرانێکی راستەقینە لە دابینکردنی غازدا بوونی نییە و ئەوەی رودەدات "شێواندنێکی بە ئەنقەستە" لەلایەن هەندێک لە گوازەرەوەکانەوە و رێکاری توندیان بەرامبەر دەگیرێتەبەر.
وتەبێژەکە جەختی کردەوە، غازی ماڵان لە هەموو وێستگەکان بە بڕێکی زۆر بەردەستە و وەزارەت ئامادەیە کاروانی زیاتر بۆ هەر ناوچەیەک بنێرێت کە پێویستی پێی بێت.
سەبارەت بە توانای بەرهەمهێنان، وەزارەتی نەوت ڕوونیکردەوە کە عێراق لە غازی شلدا گەیشتووەتە ئاستی "خۆژێنی" و بەم دواییانە زیاتر لە 20 هەزار تۆنی هەناردە کردووە و بڕێکی دیکەش ئامادەیە بۆ هەناردەکردن.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمار کردوە.
ئەمڕۆ دووشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە و بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 60 دۆلار و57 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 57 دۆلار لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
بولگاریا لە رۆژی پێنجشەممەی رابردوو، 1-1-2026 ـەوە بە شێوەی رەسمی یۆرۆی وەك دراوی وڵاتەكەی بەكارهێنا و بوو بە 21مین وڵاتی بەكارهێنەری دراوی هاوبەشی ئەوروپا و ئەو رێكارەش هەم بووەتەهۆی دروستبوونی هیوایەك بە گەشەی ئابوری و هەمیش نیگەرانی بەدوای خۆیدا هێناوە دەربارەی بەرزبوونەوەی نرخەكان و ناسەقامگیری سیاسی.
بە گوێرەی راپۆرتی فرانس پرێس, پەیوەستبوونی بولگاریا بە یۆرۆ لە كاتێكدا چووە بواری جێبەجێكردنەوە كە لە مانگەكانی رابردوودا هەندێك كەمپین بە دروشمی راگرتنی لێڤ, دراوی نیشتمانی بولگاریا رێكخرابوون كە ئەو كەمپین و دروشمانە لە نیگەرانی گشتی دەربارەی گرانی و بێتمتمانەیی بەشێكی زۆری كۆمەڵگا بە یۆرۆ سەرچاوەی گرتووە.
كابینە یەك لە دوای یەكەكان لە بولگاریا هەوڵیانداوە ئەو رێكارە جێبەجێ بكەن و لایەنگرانی بڕیارەكە دەڵێن، "یۆرۆ دەتوانێت ئابوری وڵات بەهێز بكات, پەیوەندییەكان لەگەڵ رۆژئاوا پتەوتر بكات و كاریگەری و رۆڵی روسیا كەم بكاتەوە".
بولگاریا لە ساڵی 2007 ـەوە ئەندامی یەكێتی ئەوروپایە, لە ساڵی 2020 ـەوە لەگەڵ كرواتیا چوونە ژووری چاودێری یۆرۆوە. كرواتیا ساڵی 2023 یۆرۆی كرد بە دراوی وڵاتەكەی و ئێستاش سەرەی بولگاریایە.
بەگوێرەی راپرسیەكی یۆرۆبارۆمەتر, نزیكەی 49%ی هاوڵاتیانی بولگاریا دژی پەیوەست بوونن بە یۆرۆوە و زۆربەیان بە تایبەتی لە گوندەكان و ناوچە هەژار نشینەكان نیگەرانی گرانبوونی نرخەكانن.
لە بەرامبەردا لایەنگرانی یۆرۆ دەڵێن، "سودەكانی ئەو بڕیارە بەرچاون". كریستین لاگارد سەرۆكی بانكی ناوەندی ئەوروپا, مانگی رابردوو لە سۆفیا وتی, پەیوەست بوون بە یۆرۆوە دەتوانێت ببێتە هۆی بازرگانی ئاسانتر و كەمبوونەوەی تێچووەكانی دابینكردنی دارایی و جێگیریی زۆرتری نرخەكان.
جەختیش لەوە دەكاتەوە كە بەهۆی ئەم رێكارەوە كارگە بچووك و مامناوەندەكان ساڵانە نزیكەی 500 ملیۆن یۆرۆ لە تێچووەكانیان كەمدەبێتەوە بەو هۆیەی چیتر ناچار نین دراو بگۆڕنەوە. هەروەها چاوەڕێ دەكرێ كەرتی گەشتیاریش كە نزیكەی 8%ی كۆی بەرهەمی ناوخۆی بولگاریا پێكدەهێنێت لەم گۆڕانكاریە سودمەند بێت.
لاگارد دڵنیاییشی دا لەوەی كاریگەری یۆرۆ لەسەر نرخی بەكاربەر سنوردار و كورت دەبێت.
بە پێی ئامارە رەسمییەكان نرخی خۆراك لەمانگی تشرینی دووەم بەراورد بە ساڵی رابردوو 5% بەرزبووەتەوە كە دوو هێندە زیاترە لە تێكڕای نرخی خۆراك لە ناوچەی یۆرۆ.
ئابوریناسان دەڵێن، بۆ ئەوەی بە تەواوەتی سودمەند ببن لە یۆرۆ پێویستیان بە سەقامگیری سیاسییە كە ئەویش لە بارودۆخی ئێستای بولگاریادا بووە بە ئاستەنگێكی گەورە.
بازاڕی جیهانی ئەلەمنیۆم لە ساڵی 2025دا یەكێك بو لە سەقامگیترین بازاڕەكان و لە هەمان كاتدا, ساڵێكی بەرهەمدار بوو بۆ ئەو كانزایە بەو پێیەی نرخەكەی لە بۆسەی كانزاكانی لەندەن و بازاڕەكانی دیكە بەهۆی ناهاوسەنگی نێوان خواست و خستنەڕوو و هەروەها گرنگیدان بە ئەلەمنیۆم لە پیشەسازی نوێ و پیشەسازی كەم كاربۆن بەردەوامی و بە نەرمی بەرزبووەتەوە.
ئەوەی پەیوەندی بە لایەنی خستنەڕووی ئەلەمنیۆم هەیە, لە ساڵی 2025دا چین كە گەورەترین بەرهەمهێنەری ئەلەمنیۆمی جیهانە, درێژەی بە سیاسەتەكانی پەیوەست بە ژینگە دا و رێگر بوو لەوەی بەرهەمهێنان بە خێرایی گەشە بكات. ئامانجیشی كەمكردنەوەی بەكارهێنانی وزە و كۆنترۆڵكردنی بڵاوبوونەوەی كاربۆن بوو. هاوكات تێچووی بەرزی وزە, و سنورداربوونی بەرهەمهێنانی قاڵبی ئەلەمنیۆم لە هەندێك شوێنی جیهان بووە هۆی ئەوەی خستنەڕووی ئەلەمنیۆم كەمتربێت لەو ئاستەی پێشبینی دەكرا.
سەبارەت بە لایەنی خواست, لە ساڵی 2025دا بازاڕی ئەلەمنیۆم لەڕووی خواستەوە بەهێز بوو. بەرزبوونەوەی خواست لە پیشەسازی ئۆتۆمبێل, بە تایبەتی ئۆتۆمبێلی كارەبایی, پەرەپێدانی ژێرخانەكانی وزەی خاوێن, پەرەپێدانی پرۆژەكانی گواستنەوە و هەروەها بەرزبوونەوەی بەكارهێنانی ئەلەمنیۆم لە پیشەسازی بیناسازی و پاكێجینگ, پاڵپشتیان لە خواستی جیهانی بۆ ئەلەمنیۆم دەكرد.
تایبەتمەندییەكانی ئەلەمنیۆم لەوانە كێشی كەم, توانی ریسایكلین و رۆڵی ئەلەمنیۆم لە باشتركردنی كارایی وزە, پێگەیەكی تایبەتی پێ داوە لە پیشەسازی وزەی خاوێندا و بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی خواست بۆ كانزاكە لە ماوەی ساڵی رابردوودا.
پێشبینییەكان بۆ ساڵی 2026, باس لەوە دەكەن كە لەم ساڵە نوێیەشدا, بە تایبەتی لە سێ مانگی سەرەتای ساڵدا بارودۆخی ئەلەمنیۆم هاوشێوەی ساڵی رابردوو باش دەبێت. درێژەكێشانی سنوورداركردنی بەرهەمهێنان لە لایەن چین و هەروەها سیاسەتەكانی ژینگەیی ئەوروپا, خستنەڕووی ئەلەمنیۆم سنووردار دەكات و نرخەكەی بە بەرزی دەهێڵێتەوە. لە هەمان كاتدا پێشبینی دەكرێت خواستی پیشەسازی جیهان بە تایبەت لە كەرتەكانی پەیوەست بە وزەی خاوێن و پیشەسازی پێشكەوتوو, لە سەرەتای ساڵی نوێدا بە بەرزی بمێنێتەوە.
سەرەڕای ئەوەش ئەلەمنیۆم لە سێ مانگی سەرەتای ساڵی 2026 هەندێك مەترسی لەسەرە لەوانە گۆڕانكارییە ئابورییەكان, گۆڕانی رێڕەوی سیاسەتە داراییەكان لە ئابورییە گەورەكان بە تایبەتی لە ئەمریكا و هەروەها ناسەقامگیری بازرگانی و جەنگی بازرگانی لە نێوان وڵاتان. بەڵام ئەگەر شۆكێكی گەورە لە بازاڕدا روو نەدات, ئاراستەی بازاڕ بۆ سەقامگیری لە نرخەكاندایە.
بە گشتی دەكرێ بڵێین ساڵی 2025, ساڵی جێگیر بوونی پێگەی ئەلەمنیۆم بوو وەك كانزایەكی ستراتیژی لە ئابوری جیهاندا. چاوەڕێش دەكرێت لانیكەم لە كورتمەودادا وەك بژاردەیەك باش ببێتە جێی سەرنجی چالاكانی پیشەسازی و وەبەرهێنەران.
نرخی زێڕ لە بازاڕەکانی جیهاندا بەراورد بە دوێنێ، بۆ هەر ئۆنسەیەک نزیکەی 40 دۆلار بەرزبووەوە.
ئەمڕۆ هەینی، یەک ئۆنسە زێڕ لە بازاڕەکانی جیهاندا بە چوار هەزار و 380 دۆلار مامەڵەی پێوەدەکرێت، لەکاتێکدا دوێنێ پێنجشەممە، نرخی ئۆنسەیەک زێڕ چوار هەزار و 340 دۆلار بوو.
نرخی زێڕ بەراورد بە چەند مانگی رابردوو بەرزبوونەوەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە و شارەزایانی ئابورییش، پێشبینیی بەرزبوونەوەی زیاتری نرخەکەی دەکەن لەمساڵدا.
لە بازاڕەکانی هەرێمیش بەم شێوەیە مامەڵەی پێوەدەکرێت:
زێڕی عەیار 21 به 891 هەزار دینار
زێڕی عەیار 18 به 762 هەزار دینار
زێڕی عەیار 22 به 933 هەزار دینار
زێڕی عەیار 24 به 101هەزار دینار
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ دووشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەی تۆمارکردوە و بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 61 دۆلار و 43 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 57 دۆلار و48 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
وەزارەتی دارایی هەرێم رایگەیاند، رۆژی چوارشەممە موچەی ئەو مامۆستایانە دابەش دەکرێت، کە موچەکانیان لەسەر داهاتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمە.
دارای هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ موچەی مانگی تشرینی یەکەمی مامۆستایانی گرێبەستی وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی دابەش دەکرێت.
ئاماژەیان بەوەشکردوە، لەهەمان رۆژدا موچەی مانگی تشرینی یەکەمی سەرجەم ئەو فەرمانبەرانە دابەش دەکرێت کە لەدوای ( 2024/7/1 ) بەشێوەی گرێبەست و هەمیشەیی لەسەر میلاکی دامەزراوەکانی حکومەتی هەرێم دامەزراون .
دارایی هەرێم ئەوەشی خستوەتەڕوو، دابەشکردنی موچەی ئەم توێژانە لەسەر داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستانە .
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ شەممە ، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 60 دۆلار و64 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 56 دۆلار و74 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.