هەواڵەکان
وتەبێژی وەزارەتی پلاندانان رایگەیاند، كۆمەڵێك پڕۆژەی نوێی بۆ كەمكردنەوەی رێژەی هەژاری دەخرێنە بواری جێبەجێكردنەوە.
عەبدولزەهرە هینداوی، وتەبێژی وەزارەتی پلاندانانی عیراق بە رۆژنامەی سەباحی رایگەیاند، كۆمەڵێك پڕۆژەی نوێی وەك بەشێك لە سێیەمین ستراتیژیی كەمكردنەوەی رێژەی هەژاری لەلایەن وەزارەتەكەیانەوە جێبەجێ دەكرێن، بەڵام دەستپێكردنی ئەو پڕۆژانە پەیوەستە بە پەسەندكردنیان لەلایەن حكومەتی نوێوە لە قۆناغی داهاتوودا.
عەبدولزەهرە وتیشی: ئامانجی ئەنجامدانی ئەو پرۆژانە بەهێزكردنی ژێرخانی ئابوری و دابینكردنی هەلی كار و باشتركردنی گوزەران وبەرزكردنەوەی ئاستی خزمەتگوزارییە لە گوند و ناوچە دوورەدەستەكان.
راشیگەیاند، ستراتیژییە نوێیەكە لایەنی ئابوری، پاراستنی كۆمەڵایەتی و باشتركردنی خزمەتگوزارییە سەرەتاییەكان لەو پارێزگایانەی زۆرترین پێویستییان پێیەتی، لەخۆدەگرێت.
کۆمپانیای "کالبی" بۆ سووکە ژەمەکان (سناکس)، گۆڕانکارییەکی کاتی لە دیزاینی بەرگی بەرهەمەکانیدا راگەیاند و بڕیاریدا پەنا بباتە بەر رەنگی رەش و سپی.
ئەم هەنگاوە وەک رەنگدانەوەیەک دێت بۆ لێکەوتەکانی پچڕانی زنجیرەی دابینکردن کە پەیوەستە بە هەڵکشانی گرژییەکان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
ئاژانسی "ئەسۆشێتد پرێس" لە زاری کۆمپانیاکەوە لە بەیاننامەیەکدا بڵاوکراوەتەوە: بڕیارەکە لە ئەنجامی ناسەقامگیری لە دابینکردنی هەندێک کەرەستەی خاو هاتووە کە بەهۆی بەردەوامیی گرژییە جیۆپۆلیتیکییەکان لە ناوچەکەدا کاریگەر بوون"، بەبێ ئەوەی وردەکاری ورد دەربارەی جۆری ئەو کەرەستانە یان قەبارەی کورتهێنانەکە بخاتە روو.
بەپێی ڕاگەیەندراوی کۆمپانیاکە گۆڕانکارییەکە 14 بەرهەمی جیاواز دەگرێتەوە، ولە رڕێکەوتی 25ی ئایارەوە دەست پێدەکات.
ئەم رێکارە تەنها پەیوەندی بە شێوازی بەستەبەندی هەیە و هیچ کاریگەرییەکی لەسەر کوالێتی یان تایبەتمەندییە خۆراکییەکانی بەرهەمەکە نابێت.
ئەم گۆڕانکارییە لە بازاڕی فرۆشتنی ژاپۆندا وەک روداوێکی دەگمەن سەیر دەکرێت، چونکە کۆمپانیاکانی خۆراک بەزۆری پشت بە رەنگە گەشەکان دەبەستن وەک ئامرازێکی سەرەکی بۆ مارکێتینگ و جیاکردنەوەی تامە جیاوازەکان لەلایەن کڕیارەوە.
چاوەڕوان دەکرێت دیزاینە نوێیەکە وا لە بەکاربەران بکات زیاتر پشت بە دەق و نیشانە نووسراوەکان ببەستن نەک رەنگە ئاشناکان.
لەگەڵ ئەوەی کۆمپانیاکە جۆری ئەو کەرەستە خاوەی دیاری نەکردووە کە کورتی هێناوە، بەڵام وتەبێژێکی حکومەتی ژاپۆن ڕایگەیاند کە حکومەت "هیچ ڕاپۆرتێکی دەربارەی پچڕانی دەستبەجێ لە دابینکردنی مرەکەبی چاپکردن یان ماددەی نافتادا پێنەگەیشتووە"، ئاماژەی بەوەش کرد کە کۆگاکانی ناوخۆ هێشتا لە ئاستێکی جێگیردایە.
ماددەی نافتا (Naphtha) کە یەکێکە لە مشتقاتەکانی نەوت، توخمێکی سەرەکییە لە هەندێک قۆناغی بەرهەمهێنانی مرەکەبی چاپکردندا. ئەمەش پەیوەندییەکی ناڕاستەوخۆ لە نێوان کەرتی بەستەبەندی پیشەسازی و گۆڕانکارییەکانی بازاڕی وزەی جیهانیدا دروست دەکات.
بڕیارەکەی کۆمپانیای "کالبی" لە کاتێکدایە کە گرژییە جیۆپۆلیتیکییەکان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کاریگەرییان کردووەتە سەر جووڵەی کەشتیگەلەکان و تێچووی گواستنەوە، ئەمەش دەریدەخات چۆن ئاڵۆزییە سیاسییەکان لە ناوچە ستراتیژییەکاندا کاریگەرییان دەگاتە کەرتە بەکاربەرییەکان لە شوێنە دوورەکانی وەک ئاسیا.
کۆمپانیای ئاسیاسێڵ، وەک پێشەنگی دابینکاری خزمەتگوزارییە دیجیتاڵییەکان لە عیراق، لە چوارچێوەی پڕۆژەکانی بەرپرسیارێتی کۆمەڵایەتیدا، بەخشینێکی دارایی بە بڕی 125 ملیۆن دینار بۆ پاڵپشتیکردنی کەرتی تەندروستی و چاودێری منداڵان راگەیاند.
ئەم هەنگاوەی کۆمپانیاکە بە مەبەستی بەهێزکردنی ژێرخانی مرۆیی و پزیشکی ئەو دامەزراوانەیە کە خزمەتگوزاریی سەرەکی پێشکەش بە هاووڵاتیان دەکەن.
بڕی بەخشینەکە بە شێوەیەکی یەکسان و بە بڕی 62.5 ملیۆن دینار بۆ هەر لایەنێک، بەسەر هەریەکە لە "ماڵی عیراقی بۆ داهێنان" لە بەغدا و "نەخۆشخانەی هیوا" بۆ نەخۆشییەکانی شێرپەنجە لە سلێمانی دابەشکرا.
دەقی راگەیەنراوەکەی ئاسیاسێڵ
کۆمپانیای ئاسیاسێڵ پێشەنگی دابینکاری خزمەتگوزاری پەیوەندییەکان و چارەسەرە دیجیتاڵییەکان لە عێراق، ڕایگەیاند کە بڕی 125 ملیۆن دیناری وەکو بەخشینی دارایی پێشکەش کرد بە کەرتی تەندروستی و چاودێریی منداڵان، ئەمەش لە چوارچێوەی دەستپێشخەرییە بەردەوامەکانیەتی لە بواری بەرپرسیارێتیی کۆمەڵایەتیدا.
بڕی بەخشینەکە بەشێوەیەکی یەکسان دابەشکرا لە نێوان ماڵی عێراقی بۆ داهێنان لە بەغدا و نەخۆشخانەی هیوا بۆ نەخۆشییەکانی شێرپەنجە لە سلێمانی، کە بۆ هەر لایەنێک بڕی 62.5 ملیۆن دینار تەرخانکرا، بە مەبەستی پاڵپشتیکردنی پێداویستییە پزیشکی و مرۆییەکانی هەردوو دامەزراوەکە و بەهێزکردنی هەوڵەکانیان لە خزمەتکردنی منداڵان و نەخۆشاندا.
لە ماوەی هەفتەی ڕابردوودا شاندێکی ئاسیاسێڵ، دوو سەردانی فەرمییان بۆ هەردوو دامەزراوەکە لە بەغدا و سلێمانی ئەنجامدا و تێیدا بەخشینەکە ڕادەستکرا، ئەمەش وەک دووپاتکردنەوەی پابەندبوونی کۆمپانیاکە بە پاڵپشتیکردنی دەستپێشخەرییە مرۆیی و تەندروستییەکان کە کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆیان لەسەر ژیانی کۆمەڵگا هەیە.
بەم بۆنەیەوە، بەڕێز فاروق مستەفا ڕەسوڵ، سەرۆکی ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی ئاسیاسێڵ، ڕایگەیاند:
"لە ئاسیاسێڵ، باوەڕمان وایە کە ڕۆڵی ئێمە تەنها کورت نابێتەوە لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییەکانی پەیوەندییەکان و چارەسەرە دیجیتاڵییەکان، بەڵکو درێژ دەبێتەوە بۆ پاڵپشتیکردنی کۆمەڵگا و وەستان شان بە شانی ئەو چین و توێژ و دامەزراوانەی کە پێویستیان بە هاوکاری هەیە. ئەم بەخشینە لە چوارچێوەی ستراتیژی ئاسیاسێڵدایە بۆ بەرپرسیارێتیی کۆمەڵایەتی، کە ئامانج لێی پاڵپشتیکردنی کەرتە گرنگەکانە، لە پێش هەموویانەوە کەرتەکانی تەندروستی و چاودێریی منداڵان. ئێمە شانازی دەکەین بە پاڵپشتیکردنی ماڵی عێراقی بۆ داهێنان و نەخۆشخانەی هیوا بۆ نەخۆشییەکانی شێرپەنجە لەپای ئەو خزمەتگوزارییە مرۆییە گەورانەی پێشکەشی دەکەن."
ئەم بەخشینە لە چوارچێوەی پەرۆشیی ئاسیاسێڵدایە بۆ بەهێزکردنی بەرپرسیارێتییە کۆمەڵایەتییەکەی و پاڵپشتیکردنی منداڵان و نەخۆشان، و وەستان شان بەشانی دامەزراوە مرۆیی و تەندروستییەکان، کە بەشدارن لە بنیاتنانی کۆمەڵگایەکی پێکەوە گرێدراو و سەقامگیرتر.
ئاسیاسێڵ جەختی لە بەردەوامیی خۆی کردەوە لە گرتنەبەری ئەو دەستپێشخەریانەی کە گەشەپێدانی کۆمەڵگا بەهێز دەکەن و پاڵپشتی کەرتە گرنگەکانی عێراق دەکەن، ئەمەش لەسەر بنەمای باوەڕی بە گرنگیی هاوبەشیی نێوان کەرتی تایبەت و دامەزراوە مرۆییەکان لە دروستکردنی کاریگەرییەکی ئەرێنی و بەردەوام.
(کۆتایی)
دەربارەی ئاسیاسێڵ:
ئاسیاسێڵ "کۆماندەکاتەوە"، دابینکاری سەرەکی خزمەتگوزاریى پەیوەندییەکانی مۆبایل و خزمەتگوزارییە دیجیتاڵییەکانە لە عێراق و ژمارهى بهشدرابووانی زیاتر لە 20 مليۆنە. ئاسياسێڵ وەکو یەکەمین کۆمپانیاى خزمەتگوزاریى مۆبایل ناسێنراوە لە عێراق و یەکەمین کۆمپانیاشە تۆڕەکەی هەموو بەشەکانی عێراق دابپۆشێت. ئاسیاسێڵ خزمەتگوزارییەکانی +4G بە کواڵیتییەکی بەرز لە سەرجەم پارێزگاکانی عێراق دابیندەکات و تۆڕەکەشى زیاتر 06.99٪ ـى دانيشتوانى عێراق دهگرێتهوه، ئهمهش وا دهكات كه تۆڕهكهى ببێته بەربڵاوترین تۆڕى مۆبايل بە فراوانترین ڕووماڵەوە لە نێو کۆمپانیاکانی تری پەیوەندی لە عێراق. ئاسیاسێڵ شانازی بەوەوە دەکات کە لە کانونی دووەمی 2015ــەوە باشترین دابینکاری خزمەتگوزاری ئینتەرنێتە کە باشترین تۆڕی پەیوەندی بە بەرزترین کواڵیتی لە عێراق دابیندەکات.
پەیوەندییەکانی ئاسیاسێڵ، بەشی پەیوەندییە گشتییەکان: [email protected]
بۆ زانیای زیاتر: www.asiacell.com
بڕیارە رۆژی پێنجشەممە، لە دادگای رەسافەی بەغداد دووەم دانیشتنی دادگایکردنی عەجاج ئەحمەد حەردان تکریتی ، بە ئامادەبونی دەیان شایەتحاڵ و کەسوکاری ئەنفالکراوان بەڕێوەبچێت.
دوای كۆكردنەوەی سەدان بەڵگە و وەرگرتنی سكاڵا لە شایەتحاڵانی ئەنفال، رۆژی پێنجشەممەی رابردوو، بە ئامادەبونی دەیان شایەتحاڵ و کەسوکاری ئەنفالکراوان یەكەم دانیشتنی دادگاییكردنی عەجاج ئەحمەد حەردان تكریتی ناسراو بە جەلادەكەی نوگرەسەلمان لە دادگای باڵای تاوانەكان لە بەغداد ئەنجامدرا.
سەبەینێ پێنجشەممە، بە مەبەستی تەواوکردنی رێکارە یاساییەکان و بیستنی وتەی شایەتحاڵەکانی تر، بڕیارە دووەم دانیشتنى دادگاییەکە بەڕێوەبچێت.
لە دانیشتنەکەی پێنج شەممەى رابردودا، زیاتر لە 250 سكاڵا لەلایەن كەسوكاری ئەنفالەوە لەسەر عەجاج تۆماركرا بوون و 17 شایەتحاڵ و ژمارەیەك لە كەسوكاری ئەنفال لە دانیشتنەكەدا ئامادەبوون وتەیان لێ وەردەگیرا.
تاوانبار "عەجاج ئەحمەد حەردان" یەكێك بووە لە سەرپەرشتیارانی زیندانی نوگرە سەلمان لە پارێزگای سەماوە لە باشوری عیراق.
رۆژی 31ـی 7ـی2025، هەواڵی دەستگیركردنی لەلایەن نوسینگەی خانمی یەكەمی پێشووى عیراقەوە راگەیەندرا و داواش لە زیندانیكراوان و كەسوكاری زیندانیكراوان و بێسەرشوێنبووەكان كرا پەیوەندیان پێوەبكەن بۆ تۆماركردنی سكاڵا دژی ئەو تاوانبارە.
ئەندامێکی چوارچێوەی هەماهەنگی ئاشکرای دەکات، کە گۆڕانکاری نوێ لە دابەشکردنی پۆستە وەزارییەکاندا هاتوەتە ئاراوە و پێشبینی دەکرێت نەخشەی چەند وەزارەتێک پێش دانیشتنی رۆژی پێنجشەممە بگۆڕدرێت.
عەدی عەبدولهادی، ئەندامی چوارچێوەی هەماهەنگی، بە میدیاکانی عیراقی راگەیاندوە، کە کۆبوونەوە بەردەوامەکانی چەند سەعاتی رابردوو بوونەتە هۆی گۆڕینی هاوکێشەکان سەبارەت بە دوو وەزارەت، هەروەها ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەگەری هەیە سێ وەزارەتی دیکەش بکەونە ژێر کاریگەری ئەم تێگەیشتنە نوێیانە و لایەنی بەڕێوەبەریان بگۆڕدرێت.
ئەم جوڵە سیاسییە خێرایە لە کاتێکدایە، کە بڕیارە ئێوارەی ئەمڕۆ تەواوی رێککەوتنەکان کۆتاییان بێت بۆ ئەوەی وێنەی کابینە وەزارییەکەی عەلی زەیدی ڕوون بێتەوە.
ئەنجومەنی نوێنەرانیش بە رەسمی رایگەیاندوە کە سبەینێ پێنجشەممە، دانیشتنی تایبەت بە دەنگدان لەسەر کارنامەی وەزاری و پێکهاتەی حکومەتەکەی زەیدی بەڕێوە دەچێت.
ئەنجوومەنی نوێنەرانی عیراق سبەینێ پێنجشەممەی دیاری کردوە، بۆ دەنگدان لەسەر بەرنامەی وەزاری و حکومەتی سەرۆک وەزیرانی راسپێردراو.
ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، کارنامەی دانیشتنی ژمارە (24)ی خۆی بڵاوکردەوە کە بڕیارە سبەینێ پێنجشەممە، 14ی ئایاری 2026،. تەوەری سەرەکی و یەکلاکەرەوەی دانیشتنەکە، دەنگدان دەبێت لەسەر کارنامەی وەزاری و پێکهاتەی حکومەتی نوێی عێراق بە سەرۆکایەتیی عەلی فالح ئەلزەیدی، سەرۆک وەزیرانی راسپێردراو.
بە گوێرەی کارنامەکە، سەبەینێ سەعات 4:00ـی عەسر کۆبونەوەکە بەڕێوەدەچێت، کە لە چوارچێوەی خولی شەشەمی هەڵبژاردن و یەکەم وەرزی یاسادانانی ساڵی یەکەمدایە.
وەک لە کارنامەکەدا هاتووە، دوای خوێندنەوەی چەند ئایەتێک لە قورئانی پیرۆز، ئەندامانی ئەنجومەنەکە دەست بە کۆبوونەوەکە دەکەن بۆ تاوتوێکردن و دەنگدان لەسەر ئەو بەرنامەیەی لەلایەن سەرۆک وەزیرانی راسپێردراوەوە ئامادە کراوە، تاوەکو متمانەی یاسایی بۆ کابینەکەی وەربگرێت.
کەشناسی هەرێم، بڵاویکردوەتەوە بە گشتی ئاسمان ساماڵ و پەڵە هەور دەبێت و پلەکانی گەرما یەک بۆ سێ پلە نزمدەبنەوە و ئەگەری نمەباران و هەورە تریشقە لە ناوچە شاخاوییە سنوریەکان هەیە، لە بارەی کەشی سبەینێشەوە ئاماژەی بەوەکردوە ئەگەری خۆڵبارین هەیە.
ئەمڕۆ چوارشەممە، بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێم، پێشبینی 48 سەعاتی داهاتوی بڵاوکردەوە بە گوێرەی پێشبینییەکان، پلەکانی گەرما نزمدەبنەوە و لە ناوچە شاخاوییەکانیش ئەگەری بارینی نمەباران هەیە.
لەبارەی کەشی سبەینێ پێنجشەممەشەوە، کەشناسی دەڵێت؛ پلەکانی گەرما بەراورد بە ئەمڕۆ کەمێک نزمتر دەبنەوە و هۆشداریشیداوە ئەگەری خۆڵ بارین هەیە.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراویش بەمشێوەیە دەبێت
هەولێر : 28 پلەی سیلیزی
پیرمام : 24 پلەی سیلیزی
سۆران : 24 پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران : 15 پلەی سیلیزی
سلێمانی : 26 پلەی سیلیزی
چەمچەماڵ : 27 پلەی سیلیزی
دهۆک : 27 پلەی سیلیزی
زاخۆ : 28 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە : 26 پلەی سیلیزی
گەرمیان : 33 پلەی سیلیزی
بە مەبەستی تاوتوێکردنی گۆڕانکارییە خێراکانی عیراق و ناوچەکە و داڕشتنی دیدگایەکی هاوبەش بۆ لایەنە سیاسییەکان، گروپی کۆمپانیاکانی فام - پەیمانگەی تەکنیکی و پیشەیی فام، دووەمین دیداری ساڵانەی خۆی بە سپۆنسەریی دەزگای میدیای کوردسات لەژێر ناونیشانی "یەکڕیزیی لایەنە کوردستانییەکان لەهەمبەر گۆڕانکارییەکانی عیراق و ناوچەکەدا" رێکدەخات.
ئەم دیدارە کە بە بەشداری بژاردەیەک لە کەسایەتییە سیاسی و ئەکادیمییەکان بەڕێوەدەچێت، لە رێگەی دوو پانێڵی زانستی و سیاسییەوە تیشک دەخاتە سەر ئایندەی هەرێمی کوردستان و شیکردنەوە بۆ ئەو ئاڵنگاری و دەرفەتانە دەکات کە لەم قۆناغە هەستیارەدا هاتونەتە پێش، بە ئامانجی گەیشتن بە یەک هەڵوێستیی نیشتمانی لە ئاست روداوەکاندا.
بۆ ئەو مەبەستەش گروپی کۆمپانیاکانی فام داوا لە سەرجەم کەناڵ و دەزگاکانی راگەیاندن دەکات ئامادەی دیدارەکەبن.
دەقی بانگێشتنامەکەی
بەڕێزان: سەرجەم کەناڵەکانی راگەیاندن
بایەخی قۆناغەکە و ئەو گۆڕانکارییە خێرایانەی لە عێراق و ناوچەکەدا دەگوزەرێن، وا دەخوازێت کە لایەنە کوردستانییەکان خاوەن دیدگایەکی هاوبەش و یەکدەنگ بن؛ لەم سۆنگەیەوە، گرووپی کۆمپانیاکانی فام - پەیمانگەی تەکنیکی و پیشەیی فام، بە شانازییەوە بانگهێشتی بەڕێزتان دەکەین بۆ ئامادەبوون لە دووەمین دیداری ساڵانەی فام لەژێر ناونیشانی:
“یەکڕیزیی لایەنە کوردستانییەکان لەهەمبەر گۆڕانکارییەکانی عێراق و ناوچەکەدا”
ئەم دیدارە بە بەشداری بژاردەیەک لە کەسایەتییە سیاسی و ئەکادیمییەکان، لە رێگەی دوو پانێڵی زانستی و سیاسییەوە تیشک دەخاتە سەر ئایندەی هەرێمی کوردستان لەنێوان ئاڵنگاری و دەرفەتەکاندا.
بەرنامەی دیدار:
- پانێڵی یەکەم:
بەڕێزانی پانێڵیست: فەرید ئەسەسەرد، مستەفا عەبدوڵا، عەبدولستار مەجید.
بەڕێوەبەری پانێڵ: د. دانا عوسمان (راگری پەیمانگەی تەکنیکی و پیشەیی فام).
- پانێڵی دووەم:
بەڕێزانی پانێڵیست: د. هەڤاڵ ئەبوبەکر، د. رێبوار سیوەیلی، عەدنان عوسمان.
بەڕێوەبەری پانێڵ: د. محەمەد قۆڵمارفی.
کات و شوێنی بەڕێوەچوون:
رێکەوت: چوارشەممە، 13 - 5 - 2026
کاتژمێر: 9:30ی سەرلەبەیانی.
شوێن: رانیە - هۆڵی رۆشنبیری.
ئامادەبوونی ئێوەی بەڕێز، دوپاتکردنەوەی دڵسۆزیی و خەمخۆریتانە بۆ پرسە گرنگەکانی پەیوەست بە گەل و نیشتیمانەکەمان
گرووپی کۆمپانیاکانی فام
پەیمانگەی تەکنیکی و پیشەیی فام
وەفدێکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەگەڵ لیۆجون کونسوڵی گشتی وڵاتی چین لە هەرێمی کوردستان کۆبوونەوە و جەختیان لە پتەوکردنی پەیوەندییەکان کردەوە و کونسوڵی چینیش رایگەیاند؛ بەبایەخەوە دەڕوانینە پەیوەندی مێژوویی نێوان سەرۆک مام جەلال و وڵاتی چین و بە بنەمای کاری ئێستا و داهاتوو لێی دەڕوانین.
سالار مەحمود ئەندامی سەرکردایەتی و لێپرسراوی ناوەندی دەرەوە بە ئامادەبونی، عومەر عەلی لێپرسراوی مەڵبەندی گەرمیان و کاروان یاروەیس لێپرسراوی مەڵبەندی خانەقین پێشوازیان لە لیۆ جون کونسڵی گشتی وڵاتی چین کرد.
لەدیدارەکەدا لێپرسراوی ناوەندی دەرەوە تیشکی خستە سەر گرنگی پەیوەندی نێوان هەردوولا، بەتایبەتی لەسەر بنەمای پەیوەندی مێژویی سەرۆک مام جەلال و تێگەیشتنەکانی بۆ گرنگی وڵاتی چین لە ئاستی جیهان و ناوچەکەشدا.
هەروەها سوپاسی کونسڵی گشتی وڵاتی چین کرد بۆ سەردانەکەی و بەسەرکردنەوەی مەڵبەندی قوربانیانی ئەنفال و ناوچەکە بەگشتی و هەوڵدان بۆ لە نزیکەوە ئاگاداربوون لە رەوشی و ستراتیژیەتی دەڤەرەکە.
لای خۆیەوە، کونسوڵی گشتی وڵاتی چین لەهەرێم رایگەیاند، بەبایەخەوە دەڕواننە پەیوەندی مێژویی نێوان سەرۆک مام جەلال و وڵاتی چین و بە بنەمای کاری ئێستا و داهاتوو لێی دەڕوانین.
لیۆجون جەختی کردەوە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان وەک لایەنی دۆست دەناسین و تێگەیشتنیان هەیە بۆ رۆڵی کاریگەری حزبەکەی سەرۆک مام جەلال لە کوردستان، عیراق و جیهان و جەختی لە پەرەپێدانی پەیوەندیەکان کردەوە لەسەر ئاستی ئابوری و سیاسی.
بەپێی راپۆرتێکی نوێی رۆژنامەی نیویۆرک تایمز، کە پشت بە سەرچاوە هەواڵگرییە نهێنییەکانی ئەمریکا دەبەستێت، دوای بۆردومانەکانی ئەمریکا ئێران توانیویەتی لە کۆی 33 بنکەی هەڵدانی موشەکی لە گەروی هورمزدا 30یان بەتەواوەتی چاک بکاتەوە و لە ئێستادا ئامادەن بۆ هێرشی نوێ.
رۆژنامەکە ئەماژەی بەوەکردوە، ئەو بنکانە مەترسیی جددی بۆ سەر کەشتییە جەنگییەکانی ئەمریکا و کەشتییە نەوتهەڵگرەکان دروست دەکەن، ئێستا لە رەوشێکدان کە دەتوانرێت سەکۆ گەڕۆکەکانی هاوێشتنی موشەکیان تێدا بەکاربهێنرێت.
بەپێی ئەم هەڵسەنگاندنانە، تەنها سێ بنکە لەو ناوچە هەستیارەدا بە تەواوی لەکارکەوتوون و تاران ناتوانێت بەکریان بهێنێت.
لە بەشێکی دیکەی راپۆرتەکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە ئێران نزیکەی 70٪ی سەکۆ گەڕۆکەکانی هاوێشتنی موشەک و هەمان رێژەی کۆگای موشەکیی بالیستیک و کروزی خۆی (بە بەراورد بە پێش جەنگ) پاراستووە.
ئاژانسی رۆیتەرز لە راپۆرتێکی تایبەتدا، بڵاویکردوەتەوە هێزی ئاسمانی سعودییە، وەک وەڵامێک بۆ هێرشەکانی ئێران بۆسەر دامەزراوەکانی چەندین جار هێرشی راستەوخۆی کردوەتە سەر ئێران.
ئاژانسەکە لە زاری دوو بەرپرسی رۆژئاوایی ئاگادار لە بابەتەکە و دوو بەرپرسی ئێرانی رایانگەیاندووە، وەک تۆڵەسەندنەوەیەک بۆ ئەو هێرشانەی کە لە کاتی جەنگەکەدا ئێران دەکردە سەر سعودییە، هێزی ئاسمانی ئەو وڵآتە چەندین جار لە خاکی ئێراندا ئامانجیان پێکاوە.
ئەم هێرشانە وەک وەڵامدانەوەیەک بووە بۆ ئەو پەلامارانەی، کە پێشتر لە کاتی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل بەناربەر بە ئێران کرابوونە سەر دامەزراوەکانی ناو خاکی سعودیە.
گەرچی تا ئێستا بە رەسمی سعودییە وئێران ئەم هەواڵەیان پشتڕاستنەکردوەتەوە، بەڵام لەئەگری پشتراستکردنەوەیدا، شارەزایانی سەربازی دەڵێن؛ ئەم پێشهاتە سەربازییە بە وەرچەرخانێکی مێژویی لە پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو وڵات دادەندرێت، چونکە ئەمە یەکەمین جارە لە مێژودا سعودیە بە شێوەیەکی راستەوخۆ هێرش بکاتە سەر خاکی ئێران.
ئاژانسی فارسی ئێران بڵاویکردوەتەوە، وڵاتەکەی بۆ دەستپێکردنەوەی دانوستان لەگەڵ ئەمریکادا، پێنج مەرجی سەرەکی داناوە و بە بێ جێبەجێکردنی ئەو مەرجانە ناچێتە دانوستانەوە.
ئاژانسەکە لە زاری لێپرسراوێکی وڵاتەکەیەوە ئەوەی خستوەتەڕوو، ئەو پێنج مەرجەی تاران وەک کەمترین گەرەنتی متمانەبەخشینە بۆ دەستپێکردنی هەر جۆرە دانوستانێکی نوێ لەگەڵ ئەمریکادا وئەمەشیان بە دەسەڵاتدارانی پاکستان راگەیاندوە.
بەگوێرەی زانیارییەکان، مەرجەکانی تاران بریتین لە؛ کۆتاییهێنان بە شەڕ لە هەموو بەرەکان بەتایبەت لە لوبنان، هەڵگرتنی سزاکانی سەر ئێران، ئازادکردنی پارە بلۆکەکراوەکان، قەرەبووکردنەوەی زیانەکانی جەنگ و ددانپێدانان و قبوڵکردنی سەروەری ئێران لە گەروی هورمزدا.
بەپێی زانیارییەکانی ئەو سەرچاوەیە، ئێران لە رێگەی نێوەندگیری پاکستانەوە هۆشداری داوەتە لایەنی ئەمریکی، کە بەردەوامیی گەمارۆ دەریاییەکان لە لایەن هێزی ئەمریکاوە تەنانەت دوای ئاگربەستیش بێ متمانەیی تاران بەرانبەر بە واشنتۆن زیاتر دەکات.
ئاژانسی فارس باسی لەوەشکردوە، کە ئەو پێنج مەرجەی تاران لە وەڵامی پێشنیازێکی 14 خاڵی ئەمریکادا هاتووە و تاران پێیوایە بێ جێبەجێکردنی کردەیی ئەو مەرجانەی کە دایناوە، هیچ زەمینەیەک بۆ دانوستانی نوێ لەئارادا نییە و پرۆسەی متمانەسازی دەست پێ ناکات.
بەریتانیا بە رەسمی رایگەیاند، کەشتییەکی جەنگی و فڕۆکەی جەنگی و درۆن بـۆ پاراستـنـی گـەروی هورمز جێگیر دەکەن
ئەمڕۆ سێشەممە، حکومەتی بەریتانیا لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاند، کە درۆن و فڕۆکەی جەنگی و کەشتییەکی جەنگی لە ئەرکێکی فرەنەتەوەیی بۆ پاراستنی گەروی هورمز دابین دەکات.
لە راگەیەندراوەکەی حکومەتی بەریتانیادا هاتووە؛ هاتووە،؛ وڵاتەکەیان فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و فڕۆکەی جەنگی و کەشتییەکی جەنگی دابین دەکات وەک ئەرکێکی فرەنەتەوەیی و بۆ پاراستنی گەروی هورمز".
ئاماژە بەوەشکراوە، بەشداریکردنیان لە پرۆسەکەدا، ئامێری سەربەخۆی دۆزینەوەی مینیش لەخۆدەگرێت و ئەرکەکە 115 ملیۆن پاوەندی وەک بودجە بۆ ئەو ئۆپراسیۆنە تەرخان کراوە.
حکومەتی بەریتانیا دەڵێت؛ ئەو ئەرکە لە گەروی هورمزدا کە ئەنجامی دەدەن، فرەنەتەوەیی و بەرگریکارانە و سەربەخۆ و باوەڕپێکراو دەبێت.
لێپرسراوێکی وەزارەتی جەنگی ئەمریکا "پنتاگۆن" هۆشداریدا لە بەرزبونەوەی تێچوی جەنگی ئێران و رایگەیاند بە گوێرەی خەمڵاندنەکانیان تێچوەکە گەیشتوەتە 29 ملیار دۆلار، ئەمە لە کاتێكدایە هەفەتەی رابردوو بە 25 ملیار دۆلار خەمڵێندرا بوو.
جۆڵز هێرستی، جێگری وەزیری دارایی لە وەزارەتی جەنگی ئەمریکا (پنتاگۆن)، لە کۆبوونەوەیەکی ئەنجومەنی پیراندا رایگەیاند، کە تێچوی جەنگی ئەمریکا لەگەڵ ئێران گەیشتووەتە 29 ملیار دۆلار.
ئەم بڕە پارەیەی پنتاگۆن رایگەیاندوە، بەراورد بەو خەمڵاندنەی، کە کۆتایی مانگی رابردوو بڵاوکرایەوە، بە بڕی چوار ملیار دۆلار زیادی کردووە.
هێرست ئاماژەی بەوە کرد، کە ئەم زیادبونە بەهۆی تێچووە نوێکراوەکانی چاککردنەوە و گۆڕینی کەرەستە سەربازییەکان و هەروەها خەرجییەکانی ئۆپراسیۆنی هێزەکانی ئەمریکایە لە ناوچەکەدا.
ناوبراو لە کاتی پێشکەشکردنی ئەم ئامارانەدا، کە پیت هیگسێس، وەزیری بەرگری و ژنراڵ دان کین، سەرۆکی ئەرکانی سوپای ئەمریکا ئامادەی بوون، جەختی کردەوە کە تیمەکانی ئەرکانی هاوبەش و دارایی بەردەوام خەریکی پێداچوونەوەن بەو خەمڵاندنانەدا.
ئەمە لە کاتێکدایە پێشتر پنتاگۆن لە 29ی نیساندا تێچووی جەنگەکەی بە 25 ملیار دۆلار مەزەندە کردبوو، بەڵام ئێستا بەرپرسانی باڵای سەربازیی ئەمریکا دەڵێن؛ خەمڵاندنە نوێیەکە گەیشتوەتە 29 ملیار دۆلار و ئەگەری گۆرانکاری زیاتریش هەیە.
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بەغداد لەگەڵ عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی راسپێردراوی عیراق کۆبووەوە.
لە کۆبوونەوەکەدا دوایین پەرەسەندنە سیاسییەکانی عیراق تاوتوێکرا و هەردوولا هاوڕابوون لەسەر چڕکردنەوەی هەوڵەکان بۆ پێکهێنانی حکومەتێکی نیشتمانیی بەهێز تاوەکو رووبەڕووی ئاڵنگارییەکانی ئەم قۆناغە ببێتەوە.
هەروەها جەخت لە پێکهێنانی حکومەتێکی گشتگیر کرایەوە کە نوێنەرایەتیی هەموو پێکهاتەکان بکات و ئامانجی خزمەتکردنی تەواوی هاوڵاتییان بێت.
لە کاتێکدا جیهان بە وردی چاودێری ڤایرۆسی هانتا دەکات، پسپۆڕانی تەندروستی هۆشداری دەدەن، کە رۆژی 19ـی ئەم مانگە یەکلاکەرەوە دەبێت لە مێژووی سەرهەڵدانی ئەم نەخۆشییەدا.
ئەم رێککەوتە وەک رۆژێکی چارەنووسساز بۆ دیاریکردنی ئاستی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە و ئەگەری سەرهەڵدانی "نەوەی سێیەم"ـی تووشبوان لێی دەڕوانرێت، ئەمەش دوای ئەوەی چەند حاڵەتێکی گیانلەدەستدان لەناو گەشتیارانی کەشتییەکی نێودەوڵەتیدا تۆمارکراون و نیگەرانییەکی زۆریان لە ناوەندە پزیشکییەکاندا دروستکردووە.
سەرچاوەی سەرەکی ئەم مەترسییە نوێیە بۆ ناو کەشتیی گەشتیاریی "ئێم ڤی هۆندیۆس" دەگەڕێتەوە، کە تێیدا ڤایرۆسەکە لەناو سەرنشینەکانیدا بڵاوبووەوە و تا ئێستا بە رەسمی سێ حاڵەتی گیانلەدەستدان پشتڕاستکراونەتەوە.
دیارترینیان پیاوێکی هۆڵەندی تەمەن 70 ساڵە بە ناوی "لیۆ شیلبێرورد" کە وەک "نەخۆشی سفر" یان سەرچاوەی یەکەمی گواستنەوەی ڤایرۆسەکە لەناو کەشتییەکەدا دەناسرێت، دوای ئەویش هاوسەرەکەی و ژنێکی ئەڵمانی تر بەهۆی تێکچوونی باری تەندروستییان و کاریگەرییەکانی ئەم ڤایرۆسە بکوژەوە گیانیان لەدەستدا، ئەمەش وایکرد لێپرسراوانی تەندروستی جیهانی بکەونە حاڵەتی ئامادەباشییەکی تەواوەوە.
سەبارەت بە گرنگی زانستیی رۆژی 19ی ئایار، دکتۆر "ستێفن کوای" و گروپێک لە شارەزایانی بواری پزیشکی ئاماژە بەوەدەکەن: کە ماوەی مانی ئەم ڤایرۆسە لە جەستەدا، واتە ماوەی نێوان تووشبوون تا دەرکەوتنی نیشانەکان، بە تێکڕا 22 رۆژە.
بەپێی زانیارییەکان، ژمارەیەک لە سەرنشینانی کەشتییەکە پێش ئاشکرابوونی ڤایرۆسەکە لە 24ـی نیساندا گەشتەکەیان تەواو کردووە و گەڕاونەتەوە ناو وڵاتەکانی خۆیان، ئەگەر گواستنەوەی ڤایرۆسەکە لە مرۆڤەوە بۆ مرۆڤ لە دەرەوەی ژینگەی کەشتییەکە روویدابێت، ئەوا پێشبینی دەکرێت نیشانەکانی نەوەی سێیەمی تووشبووان لە دەوروبەری 19ـی ئایاردا بە روونی دەربکەون.
هاوکات تێدرۆس ئەدهانۆم، بەڕێوەبەری گشتیی رێکخراوی تەندروستیی جیهانی، لە کۆنفرانسێکدا جەختی لەوە کردەوە: کارەکان بۆ کۆنتڕۆڵکردنی ڤایرۆسەکە هێشتا کۆتاییان نەهاتووە و پێویستی بە وردبینی زیاتر هەیە، هەرچەندە تا ئێستا نیشانەی بڵاوبوونەوەیەکی بەرفراوانی جیهانی لە ئارادا نییە، بەڵام بەهۆی درێژیی ماوەی ڤایرۆسەکە، ئەگەری بینینی حاڵەتی نوێ لە هەفتەکانی داهاتوودا هەیە.
هەموو چاوەکان لەسەر رۆژانی داهاتوون بۆ تێپەڕاندنی ئەم مەترسییە، ئەنجامەکانی ئەم چاودێرییە چڕە دەریدەخەن کە ئایا ڤایرۆسی هانتا دەبێتە هەڕەشەیەکی جیهانی تر یان لە چوارچێوەی ئەو بازنە دیاریکراوەدا دەمێنێتەوە و کۆنترۆڵ دەکرێت.
جێی ئاماژەیە؛ پسپۆڕانی تەندروستی لەبارەی ڤایرۆسەکەوە رێنمایی دەدەن، کە پێویستە رێکارە خۆپارێزییەکان لە بەرزترین ئاستدا بن و هەماهەنگی نێودەوڵەتی بەردەوام بێت، تا تێپەڕبوونی ئەم وادە هەستیارەی کە هەمووان چاوەڕێی دەکەن.