هەواڵەکان
سەرۆك كۆماری ئێران رایگەیاند وڵاتەكەی نایەوێت چەكی ئەتۆمیی دروست بكات بەڵام دەستبەرداری بەرنامەی ئەتۆمیی نابێت.
مەسعود پزیشكیان، سەرۆك كۆماری ئێران، لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ تەلەفیزیۆنی رەسمی وڵاتەكەی رایگەیاند؛ دانوستانە ئەتۆمییەكان بە هەماهەنگیی تەواو لەگەڵ رێبەری كۆماری ئیسلامی ئێران ئەنجام دەدرێت و ئامانج لە دانوستانەكانیش چارەسەری ناكۆكییەكان و سەلماندنی ئاشتیخوازانەبونی بەرنامەی ئەتۆمییە.
پزیشكیان وتیشی: ئامانجی ئێران لە بەرنامەی ئەتۆمی دروستكردنی چەكی ئەتۆمیی نییە و ئامادەش نییە دەستبەرداری ئەو بەرنامەیە بێت .
سەرۆك كۆماری ئێران جەختی لەوە كردەوە؛ وڵاتەكەی ئامادەیە بیسەلمێنێت كە ئامانجی دروستكردنی چەكی ئەتۆمیی نییە و ئامادەشن بۆ ئاشكراكردنی بەرنامەكەش هەنگاوی پێویست بنێن.
كۆمسیۆنی ئاشتی پەرلەمانی تورکیا کۆدەبێتەوە و بڕیار وایە دەنگ لەسەر کۆتا راپۆرتی کۆمیسۆنەکە بدرێت و تاکە رێگر لەبەردەم کۆمیسیۆنەکەدا هەوڵەکانی دەم پارتیە بۆ مسۆگەرکردنی "مافی هیوا" بۆ عەبدوڵڵا ئۆجەلان.
بڕیارە ئەمڕۆ چوارشەممە، سەعات 11:00ی پێشنیوەڕۆی کۆمسیۆنی "دیموکراسی، برایەتی و یەکڕیزی نیشتمانی" بە سەرپەرشتی نوعمان کورتولمووش، سەرۆکی پەرلەمانی تورکیا، حەوتەمین کۆبوونەوەی خۆی بۆ دەنگدان لەسەر راپۆرتی کۆتایی پرۆسەی ئاشتی ئەنجام بدات.
لەم کۆبوونەوەیەدا کە نوێنەرانی ئاک پارتی، دەم پارتی، جەهەپە، مەهەپە و رێگەی نوێ تێیدا بەشدارن، بڕیار لەسەر چارەنووسی راپۆرتێک دەدرێت کە پاش درێژکردنەوەی تەمەنی کۆمسیۆنەکە بۆ دوو مانگ ئامادە کراوە.
چاوەڕوان دەکرێت پەسندکردنی راپۆرتەکە پرۆسەی ئاشتی بخاتە قۆناخێکی نوێوە، بەڵام هەوڵەکانی دەم پارتی بۆ مسۆگەرکردنی "مافی هیوا" بۆ عەبدوڵڵا ئۆجەلان، وەک ئاستەنگێکی جددی لەبەردەم کۆدەنگی لایەنەکان و دەنگدان بە راپۆرتەکە دەبینرێت.
کۆمیسۆنی ئاشتی، لە ئابی 2025 دا بە بەشداری سەرجەم لایەنە سیاسییەکانی پەرلەمانی تورکیا پێکهێنراو سەرەڕای کۆتایی هاتنی تەمەنەکەی، بەهۆی تەواو نەبوونی کاروچالاکییەکانی دوو مانگ بۆ تەمەنی کۆمیسۆنەکە درێژکرایەوە، بە مەبەستی تەواوکردنی کارەکانی .
چەند توێژینەوەیەکی زانستی نوێ، کە لە زانکۆ بەناوبانەگەکانی جیهان بڵاوکراوەنەتەوە دەریدەخەن،رۆژوگرتن، جیا لە ئەرکە دینییەکەی گۆڕانکاریی ریشەیی لە سیستەمی بایۆلۆژی جەستەی مرۆڤدا دروست دەکات و چەندین سودی تەندروستی بۆ جەستە هەیە.
لە زنجیرەیەک توێژینەوەی نوێدا، کە لە زانکۆکانی هارڤارد و ستانفۆرد ئەنجامدراون، زانایان گەیشتوونەتە چەند ئەنجامێکی ئەرێنی، بەپێی راپۆرتێکی زانکۆی هارڤارد، رۆژووگرتن دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی بەرگری خانەکان بۆ ئینسۆلین، ئەمەش وەک چارەسەرێکی سروشتی بۆ رێگریکردن لە نەخۆشی شەکرەی جۆری دووەم ئەژمار دەکرێت.
لایەکی ترەوە، توێژەرانی بەشی پزیشکی لە زانکۆی ستانفۆرد لە رێگەی تاقیکردنەوەیەکی نوێی زانستییەوە سەلماندوویانە، کە رۆژوگرتن دەبێتە هۆی چالاککردنی پڕۆتینێکی دەگمەن لە مێشکدا بە ناوی BDNF، کە ئەم پڕۆتینە وەک "خۆراکی دەمارەکان" کار دەکات و یارمەتی گەشەکردنی خانە نوێیەکانی مێشک دەدات.
توێژەرانی زانکۆی تۆکیۆش پشتراستیان کردوەتەوە، لە کاتی رۆژوودا جەستە دەست دەکات بە "خۆخاوێنکردنەوە" و لەناوبردنی خانە پیر و تێکچووەکان.
ئەم دۆزینەوەیە کە لە گۆڤاری Nature بڵاوکراوەتەوە، ئاماژە بەوە دەکات، کە رۆژوگرتن دەبێتە هۆی بەهێزکردنی سیستەمی بەرگری و پاراستنی مێشک لە نەخۆشییەکانی وەک ئەلزهایمەر لە رێگەی زیادکردنی پرۆتینی BDNF کە گەشەی دەمارەکان دەپارێزێت.
لەلایەک دانوستان و لەلایەکی دیکە نمایشی هێز، ئەمریکا و ئێران دووەم خولی دانوستانی نێوانیان بە بەرهەمهێن و ئەرێنی ناودەبەن، لەگەڵ ئەوەشدا هەریەک بە جیا بە نمایشی چەک و فڕۆکەکانیان قۆڵ و بازووی خۆیان دەردەخەن.
دوێنێ لە شاری ژنێڤی سویسرا خولی دووەمی دانوستانەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران بەڕێوەچوو و دوای کۆتاییهاتنی دانوستانەکەش، هەردوو وڵات ئەنجامەکانی بە ئەرێنی دادەنێن، جەی دی ڤانسی جێگری سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: ئەگەرچی هێشتا تاران ئامادە نەبوو سازش لەسەر هەندێك بابەت بكات کە بەلای ئەمریکاوە هێڵی سورە، بەڵام دانوستانەكان لە زۆر لایەنەوە بە باشی بەڕێوەچوون.
عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێرانیش رایگەیاند، پێشكەوتنی ئەرێنیی هەیە و لەگەڵ ئەمریكا گەیشتوونەتە لێكتێگەیشتن و ئێستا رێڕەوی گفتوگۆکان روونن.
بەپێی ئەنجامی دانوستانەکە بڕیارە هەردوولا کار لەسەر رەشنووسی رێککەوتن بکەن و پێشکەش بە یەکتری بکەن.
سەرەڕای ئەو لێدوانانە، بەڵام هەردوولا لە نمایشی هێزەکانیان بەردەوامن. ئەمریکا لەماوەی 24 سەعاتدا زیاتر لە 50 فڕۆكەی جەنگیی رەوانەی رۆژهەڵاتی ناوەراست كردووە، ئێرانیش مانۆڕی لە گەرووی هورمز دەستپێکردووە باس لەوە دەکات، چەکی شاراوەیان هەیە.
جیاواز لەو بابەتانە، رۆژنامەی نیویۆرک تایمز چەند خاڵێکی دانوستانەکانی ئاشکرا کردووە و ئاماژەی بەوەکردووە، ئێران ئامادەیی دەربڕیوە پیتاندنی یۆرانیۆم بۆماوەی پێنج ساڵ رابگرێت و لەماوەی خولی سەرۆکایەتی دۆناڵد ترەمپدا پەیوەندی بە بلۆکێکی ناوچەییەوە بکات بۆ پیتاندنی مەدەنیانەی یۆرانیۆم، کە کاروباری وزەی وڵاتەکەی خۆی پێ بەڕێوە ببات.
ئاشکراشیکردووە، ئێران رازی بووە رێژەی کۆگاکردنی یۆرانیۆم لە وڵاتەکەیدا کەمبکاتەوە، هەموو ئەوانەشی لەپێناو هەڵگرتنی سزا دارایی و ئابورییەکان و لابردنی گەمارۆی سەر نەوتەکەی کردووە، هاوکات، ئێران پێشنیازی بۆ ئەمریکا کردووە کە دەست بکات بە وەبەرهێنان لە وڵاتەکەیدا، بەتایبەتیش لە کەرتی نەوت و وزەدا.
هەر لێدوان و جوڵەیەکی ئەو دوو وڵاتە گۆڕانکاریی لە سەکۆ ئابورییەکانی جیهاندا دروست دەکات و ئێستاش چاوەکان زیاتر لەسەر بەڕێوەچوونی خولێکی نوێی دانوستانەکانن. ڕای جیاواز میدیاکانی جیهانی کردووە بە دوو بەشەوە و بەشێکیان پێیان وایە رێککەوتن ئەستەمە، بەشێکی دیکەشیان باس لەوە دەکەن، ئەمریکا و ئێران نایانەوێت خۆیان بخەنە جەنگێکی نوێوە، کە جیاواز لە پرسی قوربانی مرۆیی و ئاوەرەبوونی بەلێشاوی هاووڵاتیانی ئێران، کە پشکی شێری بەر ئەوروپا دەکەوێت، تێچووی داراییشی بۆ هەردوولا زۆرە.
نارێندرا مودی، سەرۆک وەزیرانی هیندستان و ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا، لە میانی سەردانێکی رەسمی سێ رۆژەی ماکرۆن بۆ هیندستان، پەرەپێدانی پەیوەندییە ستراتیژییەکانی نێوان هەردوو وڵاتیان لە بوارەکانی بەرگری، تەکنەلۆژیا و وزە راگەیاند.
لەسەرووی ئەجێندای ئەم سەردانەوە، واژۆکردنی گرێبەستێکی گەورەی سەربازییە کە بە "گرێبەستی سەدە" ناوزەند دەکرێت و بەهاکەی دەگاتە نزیکەی 35 ملیار دۆلار. ئەم پڕۆژەیە کڕینی 114 فڕۆکەی جەنگی لە جۆری "رافاڵ" لەخۆ دەگرێت، بەو مەرجەی زۆربەی ئەو فڕۆکانە لە ناو خاکی هیندستان بەرهەم بهێنرێن. ئەم هەنگاوە لە کاتێکدایە کە نیودلهی دەیەوێت پشتبەستنی بە هاوردەی چەک لە روسیا کەم بکاتەوە و پیشەسازیی بەرگریی ناوخۆیی بەهێز بکات.
جگە لە کەرتی بەرگری، هەردوو وڵات لە بوارەکانی فەزا و فڕۆکەوانیدا هەماهەنگییەکانیان فراوانتر کردووە؛ مودی و ماکرۆن یەکەم هێڵی کۆکردنەوەی هەلیکۆپتەری کەرتی تایبەتیان لە هیندستان کردەوە. هەروەها ڕێککەوتن لەسەر بەرهەمهێنانی هاوبەشی تەقەمەنییە زیرەکەکان لە جۆری "هامەر" لە ناو هیندستاندا.
سەبارەت بە دۆخی جیهانی، مودی جەختی کردەوە کە هاوبەشیی نێوان وڵاتەکەی و فەرەنسا سنووری نییە و فاکتەرێکی گرنگە بۆ سەقامگیریی جیهان. لە بەرانبەردا، ماکرۆن ئاماژەی بە گۆڕانکارییەکانی سیستمی نێودەوڵەتی کرد و ڕایگەیاند کە نایانەوێت ملکەچی هیچ جۆرە هەژموونێک بن. فەرەنسا لە ئێستادا سێیەم گەورەترین شەریکی بازرگانیی هیندستانە لە یەکێتیی ئەوروپا و قەبارەی ئاڵوگۆڕی بازرگانیی نێوانیان ساڵانە دەگاتە 18 ملیار دۆلار.
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، بە بۆنەی هاتنی مانگی پیرۆزی رەمەزانەوە پەیامێکی پیرۆزبایی ئاراستەی موسڵمانانی کوردستان، عیراق و جیهان کرد.
دەقی پەیامەکەی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان:
هاتنی مانگی رەمەزانی پیرۆز لە موسڵمانانی کوردستان و عیراق و جیهان پیرۆز دەکەم. هیوادارم ببێتە مایەی خێر و بەرەکەت بۆ گەلەکەمان.
هیوادارم ئەم مانگە پیرۆزە هاندەرمان بێت تاوەکو بە گیانی لێبوردەیی و بەرپرسیارێتی نیشتمانییەوە هەنگاوبنێین بۆ بەهێزترکردنی پێکەوەیی و برایەتی و چارەسەرکردنی کێشەکانمان و باشترکردنی ژیانی خەڵکە خۆشەویستەکەمان.
خوای گەورە گەلەکەمان بپارێزێت، رۆژوو، نوێژ و نزای هەموو لایەک قبوڵ بکات. بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
سەرۆکایەتی کۆمار بەبۆنەی هاتنی مانگی رەمەزان، پەیامێکی پیرۆزبایی ئاڕاستەی گەلی عیراق دەکات و دەڵێت: هاتنی ئەم مانگە پڕ بەخششە، بۆنەیەکی کۆکەرەوەیە کە تێیدا ئیرادەی چاکەخوازی و بەخشین نوێ دەبێتەوە و پەیوەندییەکانی برایەتی لە نێوان سەرجەم عیراقییەکان بە هەموو پێکهاتە جیاوازەکانیانەوە بەهێزتر دەبێت.
دەقی پەیامەکە...
گەرمترین و جوانترین پیرۆزبایی ئاڕاستەی گەلی عێراق بە سەرجەم پيکهاتەکانییەوە و گەلانی ئیسلامی دەکەین، بەبۆنەی هاتنەوەی مانگی ڕەمەزانی پیرۆز.
هاتنی ئەم مانگە پڕ بەخششە، بۆنەیەکی کۆکەرەوەیە کە تێیدا ئیرادەی چاکەخوازی و بەخشین نوێ دەبێتەوە و پەیوەندییەکانی برایەتی لەنێوان سەرجەم عێراقییەکان بە هەموو پێکهاتە جیاوازەکانیانەوە بەهێزتر دەبێت، تاوەکو ببێتە پاڵنەرێکی زۆرتر بۆ بەردەوامبوون لە کاروانی ئاوەدانکردنەوە و چاکسازی و چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیری و بەدیهێنانی خواست و هیواکانی گەلەکەمان بەرەو داهاتوویەکی گەشاوە.
رەمەزانتان پیرۆز بێت و هەموو ساڵێک بە خۆشی و شادی.
سەرۆکایەتی کۆمار
2026/2/17
دەزگای ئاسایشی هەرێم رایگەیاند، گروپێکی چەکداری مەترسیداری داعشیان بەناوی (کەتیبەی پێنجی سەلمانی فارسی) سەر بە ویلایەتی کوردستان هەڵوەشاندووەتەوە و دەستیشیان بەسەر بڕێکی زۆر چەک و تەقەمەنیدا گرتووە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئۆپراسیۆنەکانی ئاسایش ئاماژەی بەوە کرد، بە هەماهەنگی لەگەڵ دەزگای ئاسایشی نیشتمانی عیراق و لەسەر بنەمای زانیاری هەواڵگری، لە ماوەی نێوان 8ـی کانوونی یەکەمی 2025 تا 9ـی شوباتی 2026، زنجیرەیەک ئۆپراسیۆنیان لە سنووری (هەڵەبجە، سەیدسادق، پێنجوێن، گەرمیان و دیالە) ئەنجام داوە. گروپەکە پلانیان هەبووە بۆ خۆڕێکخستنەوە، دروستکردنی مۆڵگەی نهێنی و گواستنەوەی چەکدارانی داعش لە وڵاتانی دراوسێوە بۆ ناو هەرێمی کوردستان و خوارووی عیراق.
لە ئەنجامی ئەو ئۆپراسیۆنانەدا، 10 تیرۆریست دەستگیر کراون و دەست بەسەر هەشت چەک، دەمانچەیەک، دوو بۆمبی دەستی، ماددەی تەقینەوەی سیفۆر و پشتێنی خۆکوژیدا گیراوە. دەزگای ئاسایش ئاشکراشی کرد کە لە کاتی چالاکییەکاندا کارمەندێکی دەزگاکەیان بریندار بووە. لە ئێستادا سەرجەم تۆمەتباران بەپێی ماددەی 4ـی تیرۆر راگیراون و لێکۆڵینەوە لەگەڵیاندا بەردەوامە.
دوای دۆزینەوەی تەرمی دانا ئیدن، بەرهەمهێنەری زنجیرەدرامای "تاران" لە هۆتێلێکی ئەسینا، شەپۆلێکی مشتومڕ و گومان تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی داگیر کردووە، هەندێک بە تیرۆر و هەندێکی تریش، مردنەکەی بە خۆکوشتنی دادەنێن.
هەرچەندە پۆلیسی یۆنان بوونی هەر گومانێکی تاوانکاریی رەت کردووەتەوە و ئەگەری خۆکوشتنی بە هێز زانیوە، بەڵام هەندێک راپۆرت ئاماژە بە هەبوونی شوێنەواری شینبوونەوە لەسەر مل و جەستەی دەکەن، ئەمەش گومانەکانی لای بەشێک لە چاودێران زیاتر کردووە. برای دانا ئیدن بە پۆلیسی راگەیاندووە کە خوشکەکەی دەرمانی بۆ جۆرە نەخۆشییەک خواردووە کە پێشتر بەو هۆیەوە لە نەخۆشخانە خەوێنراوە، ئەمەش هاوتایە لەگەڵ گێڕانەوەی رەسمی ئیسرائیل کە هیچ گومانێکی تاوانکاریی لە روداوەکەدا نابینێت.
پێشتر هەندێک میدیای ئیسرائیلی بە پەلە ئاماژەیان بە ئەگەری تێوەگلانی ئێران لەم روداوەدا کردبوو، بەڵام کۆمپانیای بەرهەمهێنانی "دانا و شۆلا" لە راگەیەندراوێکدا ئەو دەنگۆیانەی رەت کردەوە و رایگەیاند کە هیچ بنەمایەکیان نییە و داوای کرد تەنیا پشت بە زانیارییە پشتڕاستکراوەکان ببەسترێت.
دانا ئیدن کە تەمەنی 52 ساڵ بوو، بەهۆی زنجیرەی "تاران"ەوە کە باس لە سیخوڕێکی مۆساد دەکات، ناوبانگێکی جیهانی پەیدا کردبوو و ئێستا بەشی چوارەمی زنجیرەکە لە یۆنان وێنە دەگیرا.
لەسەر ئاستی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، بۆچوونەکان دابەش بوون؛ هەندێک پێیان وایە ئیسرائیل بۆ هێرشی میدیایی دژی ئێران سوود لەم مردنە وەردەگرێت، هەندێکی تریش دەڵێن رەنگە بەهۆی ئاشکراکردنی هەندێک نهێنی لە ناو زنجیرەکەدا کوژرابێت. لە بەرانبەردا، میدیاکانی ئێران ئەم زنجیرەیە بە "پڕوپاگەندەی زایۆنیستی" وەسف دەکەن و وەک بەشێک لەو بۆچونانەی ناودەبەن کە دژ بەو وڵاتە بڵاوکراوەتەوە.
پرۆفایلی دانا ئیدن (Dana Eden)
-
تەمەن و ئەزموون: لە کاتی گیانلەدەستدانیدا تەمەنی 52 ساڵ بوو. زیاتر لە 30 ساڵ ئەزموونی لە بواری بەرهەمهێنانی تەلەڤیزیۆنی و سینەماییدا هەبووە.
-
پێگەی پیشەیی: یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی کۆمپانیای بەرهەمهێنانی "Dana & Shula Productions" کە یەکێکە لە کۆمپانیا پێشەنگەکانی ئیسرائیل.
-
گرنگترین دەستکەوت: بەناوبانگترین کاری زنجیرەی "تاران" (Tehran) بوو کە لە ساڵی 2021 خەڵاتی "International Emmy" بۆ باشترین زنجیرەی درامی پێ بەخشرا. ئەمە یەکەمجار بوو زنجیرەیەکی ئیسرائیلی ئەو خەڵاتە بەدەستبهێنێت.
چەند زانیارییەکی سەرنج راکێش لەسەر دانا ئیدن:١. پەیوەندیی نێوان دراما و واقیع: دانا ئیدن لە چەندین چاوپێکەوتندا باسی لەوە کردووە کە بۆ زنجیرەی "تاران" سوودیان لە زانیاریی وردی سیخوڕە راستەقینەکانی مۆساد و کەسانی ئێرانیی هەڵاتوو وەرگرتووە تاوەکو دیمەنەکان لە راستی نزیک بن.
٢. بۆچی یۆنان؟ زۆربەی بینەرانی زنجیرەی "تاران" وا دەزانن دیمەنەکان لە تاران وێنەگیراون، بەڵام لە راستیدا دانا ئیدن و ستافەکەی شاری ئەسینایان بەکارهێناوە بۆ نواندنی گەڕەکەکانی تاران، چونکە لە روی تەلارسازییەوە زۆر لە یەک دەچن. هەر لەبەر ئەمەش بوو کە دانا لە کاتی گیانلەدەستدانیدا لە ئەسینا بوو بۆ وێنەگرتنی وەرزی چوارەم.
٣. جەنگێکی دەروونی: میدیای رەسمی ئێران پێشتر ئەم زنجیرەیەی بە "هێرشی نەرم"ی ئیسرائیل ناوبردبوو. دانا ئیدن خۆی لەو بارەیەوە وتبووی: "ئێمە نامانەوێت تەنیا چیرۆکێکی سیخوڕی بگێڕینەوە، بەڵکو دەمانەوێت ململانێی دوو کولتوور پیشان بدەین".
٤. گومانی "بیپەر": یەکێک لە زانیارییە هەرە سەرنجڕاکێشەکان ئەوەیە کە هەندێک لە بەکارهێنەرانی سۆشیاڵ میدیا ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە دانا ئیدن لە زنجیرەکەیدا باس لە تەقاندنەوەی ئامێری "بیپەر" و سیستمی پەیوەندییەکان دەکات، کە دواتر لە واقیعدا لە لوبنان رویدا. ئەمەش وایکردووە هەندێک کەس بڵێن "ئەو زۆر شتی دەزانی"، هەرچەندە ئەمە تەنیا تیۆرییەکە و هیچ بەڵگەیەکی رەسمی لەسەر نییە.
مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە بۆنەی هاتنی مانگی پیرۆزی رەمەزانەوە، پەیامێکی پیرۆزبایی ئاراستەی سەرجەم موسڵمانانی کوردستان و عیراق کرد.
لە پەیامەکەدا هاتووە، "گەرمترین پیرۆزبایی ئاراستەی گشت موسڵمانانی کوردستان و عێراق دەکەین و ئومێدەوارین ئەم مانگە خێر و خۆشی و ئاوەدانی لەگەڵ خۆیدا بهێنێت". مەکتەبی سیاسیی یەکێتی هیوای خواستووە ئەم مانگە ببێتە مایەی پتەوکردنی گیانی برایەتی و سەقامگیریی ئارامی بۆ وڵاتەکەمان.
هەروەها لە کۆتایی پەیامەکەدا هاتووە، "هیوادارین گشت نزا و پەرستن و نوێژ و تاعەتی ئەم مانگە پیرۆزە لە هەمووان قبووڵ بێت".
لیژنەی باڵای بینینی مانگی سەر بە وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی رایگەیاند، سبەی چوارشەممە 18ـی شوباتی 2026، یەکەم رۆژی مانگی پیرۆزی رەمەزان دەبێت لە هەرێمی کوردستان.
لیژنەکە لە راگەیەندراوێکی رەسمیدا ئاماژەی بەوە کرد، دوای کۆبوونەوەیان لەگەڵ لیژنە لاوەکییەکان لە پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆکان بە مەبەستی چاودێریکردنی مانگ، بە بەڵگەی شەرعی سەلمێنراوە کە مانگ بینراوە.
بەم بۆنەیەشەوە لیژنەکە پیرۆزبایی لە موسڵمانانی جیهان بەگشتی و کوردستان بەتایبەتی دەکات و هیوای مانگێکی پڕ لە خێر و ئارامی بۆ هەموو لایەک دەخوازێت.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، لە گەڕی دووەمی دانوستانە ناڕاستەوخۆکانی جنێڤدا لەگەڵ لایەنی ئەمریکی، توانیویانە لەسەر کۆمەڵێک بنەمای سەرەکی بگەنە لێکگەیشتنێکی گشتی بۆ ئەوەی لە هەنگاوەکانی داهاتوودا دەست بە نووسینەوەی دەقی رێککەوتنێکی نوێ بکرێت.
وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوە کرد، ئەم گەڕەی گفتوگۆکان بەراورد بە گەڕی پێشوو زۆر جددیتر بووە و کەشێکی سازێنەرتر هەبووە. عراقچی وتی: "ئەمە بەو مانایە نییە کە بە خێرایی دەگەینە رێککەوتن، بەڵام لانیکەم رێگاکە دەستی پێکردووە. ئێمە وێنەیەکی روونترمان لەبەردەستە بۆ ئەوەی بزانین دەبێت چی بکەین." جەختیشی کردەوە کە کاتێکی دیاریکراو بۆ کۆبوونەوەی داهاتوو دانەنراوە، بەڵکو بڕیارە هەردوولا کار لەسەر دەقە پێشنیازکراوەکان بکەن و ئاڵوگۆڕی بکەن، پاشان وادەی گەڕی سێهەم دیاری بکرێت.
عراقچی وتیشی، هەرچەندە هێشتا هەردوولا خاوەنی هەڵوێستی جیاوازن و نزیکبوونەوەیان کاتی دەوێت، بەڵام ئێستا رێگاکە روونترە. هاوکات باسی لەوەش کرد کە رافایل گرۆسی، بەڕێوەبەری گشتی ئاژانسی ئەتۆم، لە جنێڤ گفتوگۆی تەکنیکی باشی لەگەڵ لایەنی ئێرانی و ئەمریکی ئەنجام داوە، ئەمەش هاوکار بووە بۆ بەرەوپێشبردنی دانوستانەکان.
ئێوارەی ئەمڕۆ سێشەممە، گەڕی دووەمی دانوستانە ناڕاستەوخۆکانی نێوان ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە جنێڤ کۆتایی هات، بێ ئەوەی وردەکاریی ئەنجامەکان ئاشکرا بکرێن.
وەفدی هەردوو وڵات باڵوێزخانەی عومانیان لە جنێڤ جێهێشت کە شوێنی بەڕێوەچونی گفتوگۆکان بوو. ئیسماعیل بەقایی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند، تاران بە جددییەت و "حوسنی نییەت"ەوە بەشداریی کردووە و ئامادەیە بۆ ماوەی چەندین هەفتەش لە جنێڤ بمێنێتەوە تاوەکو دەگاتە ڕێککەوتن. ئاماژەی بەوەش کرد کە لایەنی ئێرانی نیگەرانییەکانی خۆی لەبارەی دۆسیەی ئەتۆمی و هەڵگرتنی سزاکان بە ئەمریکا گەیاندووە و ئامادەیی رافایل گرۆسی، بەڕێوەبەری گشتی ئاژانسی ئەتۆمیشی لە جنێڤ بە "بەسوود" وەسف کرد.
هاوکات، عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێران لە کاردانەوەی بەرانبەر هەڕەشەکانی دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، پێشوەختە بڕیاردان لەسەر ئەنجامی دانوستانەکان هەڵەیە. خامنەیی ئاماژەی بەوە کرد کە وڵاتەکەی توانای نوقمکردنی کەشتییە فڕۆکەهەڵگرەکانی ئەمریکای هەیە و جەختی کردەوە کە مەودای موشەکەکانی ئێران بابەتێکی ناوخۆییە و پەیوەندی بە واشنتنەوە نییە.
لە بەرانبەردا، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاندبوو کە بە ناڕاستەوخۆ بەشداریی دانوستانەکان دەکات و هیوای خواست تاران لە گفتوگۆکاندا "عاقڵانەتر" رەفتار بکات. ئێران جەخت دەکاتەوە کە پەرەپێدانی بەرنامە ئەتۆمییەکەی و هەڵگرتنی تەواوی سزاکان هێڵی سوورن و سازشیان لەسەر ناکرێت.
بڕیارە ئەمڕۆ سێشەممە، ئێران وەک رێکارێکی خۆپارێزی لە کاتی مانۆڕە سەربازییەکانی سوپای پاسداران، بەشێکی گەرووی ستراتیژی هورمز دابخات.
میدیای رەسمی ئێران بڵاوی کردەوە، داخستنی بەشێکی گەرووەکە بۆ پاراستنی سەلامەتی دەریاوانییە لە کاتی مانۆڕەکاندا و تەنیا بۆ ماوەی "چەند سەعاتێک" بەردەوام دەبێت. ئەم مەشقە سەربازییانە دوای ئەوە دێن کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا هێزێکی دەریایی گەورەی لە ناوچەکە جێگیر کردووە، ئەوەش وەک فشارێک بۆ سەر تاران تاوەکو بگاتە ڕێککەوتن لەسەر بەرنامە ئەتۆمییەکەی.
گەرووی هورمز یەکێکە لە گرنگترین رێڕەوە ئاوییەکانی جیهان و نزیکەی چارەکێکی نەوتی گواستراوە و پێنج یەکی گازی سروشتی جیهانی پیادا تێپەڕ دەبێت. هەرچەندە بەرپرسانی ئێران چەندین جار هەڕەشەی داخستنی ئەو گەرووەیان کردووە، بەڵام تاوەکو ئێستا بە تەواوی دانەخراوە. لەو بارەیەوە عەلی ڕەزا تەنگسیری، فەرماندەی هێزی دەریایی سوپای پاسداران ڕایگەیاند، هەر بڕیارێک بۆ داخستنی تەواوەتی گەرووەکە، پەیوەستە بە بڕیاری سەرکردایەتی باڵای وڵاتەکەیەوە.
ئەمڕۆ لە سلێمانی بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و شاسوار عەبدولواحید سەرۆکی جوڵانەوەی نەوەی نوێ کۆبوونەوە و پرسی پێكهێنانی حكومەتی نوێ و كاری هاوبەشی نێوان هەردوولایان تاوتوێ کرد.
مەریوان عەبدوڵا پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، لە کۆبوونەوەکەدا پرسی پێکهێنانی حکومەتی هەرێم و عیراق تاوتوێ کرا و کاری هاوبەشی نێوان هەردوولا لەپێناو زیاتر خزمەتکردنی خەڵک بەرژەوەندییە نیشتمانییەکان گفتوگۆی لەبارەوە کرا.
هاوکات شاسوار عەبدولواحید سەرۆکی جوڵانەوەی نەوەی نوێ لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، لەگەڵ وەفدەكەی یەكێتی باسمان لە رەوشی هەرێم و بژێوی خەڵك كرد، هەروەها بەزوترین كات لەگەڵ یەكێتی رێككەوتنێكی نوسراومان دەبێت.
وتیشی، رێككەوتنەكەمان لەگەڵ یەكێتی لەسەر شێوازی حوكمڕانی دەبێت لە هەرێم و پشتیوانی لە كاندیدی یەكێتی دەكەین بۆ سەرۆك كۆماری عیراق.
مەزڵوم عەبدی فەرماندەی گشتی هێزەکانی سوریای دیموکرات'هەسەدە' رایگەیاند، لە رێککەوتنی 29ـی کانوونی دووەمدا، جەخت کراوەتەوە لەسەر پاراستنی تایبەتمەندیی ناوچە کوردییەکان و گوند و ناوچەکانی پێکهاتەی سریانی و ئاشوری وتیشی: "مەبەستمان لە تایبەتمەندی ئەوەیە کە خەڵکی ناوچەکە خۆیان بەڕێوەبەریی ناوچەکانیان بکەن."
ئاماژەی بەوەشکرد، هێزەکانیان لە چوارچێوەی لیواکانی وەزارەتی بەرگریی سوریا تێکەڵدەکرێن، بە مەرجی پاراستنی مافی هەموو ئەو شەڕڤانانەی کە قوربانییان داوە، هەروەها هێزە ئەمنییەکانیش (ئاسایش) دەبنە بەشێک لە وەزارەتی ناوخۆی سوریا و پلە و پۆستەکانیان دەپارێزرێت.
مەزڵوم عەبدی ئەوەشی خستەڕوو، لەگەڵ وەزیرانی دەرەوە و هەواڵگریی سوریا کۆبوونەتەوە و دوو لیژنەی باڵا لەسەر ئاستی سەرکردایەتی پێکهێنراون بۆ سەرپەرشتیکردنی پرۆسەی یەکخستنەکە.
ئاشکراشیکرد، هێشتا چەند گرفتێک لە بابەتی دیاریکردنی پۆستی یاریدەدەری وەزیری بەرگریی سوریا لە دیمەشق ماوە، بەڵام کار دەکەن بۆ ئەوەی بە رەسمی رێککەوتنەکە رابگەیەنن.
فەرماندەی هەسەدە دەشڵێت؛ نیگەرانن لە بەرزبوونەوەی وتاری توندڕەوی و رق و کینە لە حەلەب و جەزیرە، جەختی کردەوە کە پێکەوەژیان بنەمای سەرەکیی ناوچەکەیە و رێگەی نادەن تێکبچێت.