عیراق
سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ پێشوازی لە وەفدێکی دیوانی ئەوقافی ئایینی کریستیان و ئێزدی و مەنداییەکان بەسەرۆکایەتی د. رامی جۆزێف ئاغا خان، کرد و باسیان لەبارودۆخی پێکهاتە ئایینییەکان و چۆنیەتی پشتیوانیکردن لەمافەکانیان کرد.
نزار ئامێدی سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ چوارشەممە 29ی نیسانی 2026 لە کۆشکی بەغداد، پێشوازیکرد لە وەفدێکی دیوانی ئەوقافی ئایینی کریستیان و ئێزیدی و مەنداییەکان بەسەرۆکایەتی د. رامی جۆزێف ئاغا خان.
وەفدەکە بەبۆنەی هەڵبژاردنی بەسەرۆک کۆمار پیرۆزباییان پێشکەش کرد و هیوای سەرکەوتنی بەردەوامییان بۆ خواست.
لەمیانی دیدارەکەدا باسیان لەبارودۆخی پێکهاتە ئایینییەکانی وڵات و چۆنیەتی پشتیوانیکردن لەمافەکانیان و پاراستنی فرەچەشنییان کرا.
هاوکات، سەرۆک کۆمار جەختی لە گرنگی چەسپاندنی بنەماکانی پێکەوەژیانی ئاشتیانە و بەهێزکردنی گیانی هاووڵاتیبوونی گشتگیر کردەوە و دوپاتیشی لەپێویستی پاراستنی هەمەجۆریی ئایینی و کلتووری وەک بەردی بناغەی سەقامگیریی عێراق کردەوە.
لەلای خۆیانەوە ئەندامانی وەفدەکە پێزانینی خۆیان بۆ بایەخدانی بەڕێزیان بەپرسی پێکهاتە ئایینیەکان دەربڕی وپابەندبوونی خۆیان دووپاتکردەوە بۆ هاوکاریکردن لەگەڵ دامەزراوەکانی دەوڵەت بەشێوەیەک کەخزمەت بە وڵات و یەکڕیزی نیشتمانی بەهێز بکات.
وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، نۆژەنكردنەوەی بەكارهێنانی بۆری نەوتی فیشخابور - جەیهان لە قۆناغی كۆتایدایە و توانای هەناردەكردنی یەك ملیۆن و 600 هەزار بەرمیل نەوت لە رۆژێكدا.
ساحیب بەزون، وتەبێژی وەزارەتی نەوتی عیراق بە رۆژنامەی سەباحی راگەیاندووە، كارپێكردنەوەی بۆری نەوتی فیشخابور – جەیهان لە قۆناغی كۆتاییدایە.
دەشڵێت، بۆرییەكە هیچ كێشەیەكی نییە، بەڵام بۆ ماوەیەكی زۆر پشتگوێخراوە و لە كاتی شەڕ داعشدا زیانی بەركەوتووە، ئەمەش پێویستی بە پشكنینی هەمەلایەنە و چاككردنەوەی هەبوو.
راشیگەیاند، لە ئێستادا كارەكان تایبەتە بە پشكنینی هایدرۆستاتیكی بەشی كۆتایی و گۆڕینی پەمپەكان بۆ دڵنیابوون لە كاركردنی بە سەلامەتی.
وتیشی، لە رێگەی بۆرییەكەوە دەتوانرێت یەك ملیۆن و 600 هەزار بەرمیل نەوت لە رۆژێكدا هەناردە بكرێت و ئەمەش دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی هەناردەكردن.
وەزارەتی کشتوکاڵی عیراق، ئەمڕۆ چوارشەممە، رایگەیاند کە بەهۆی زیادبوونی بەرچاوی بەرهەمی تەماتە لە چەند پارێزگایەک، وڵات ئامادەکاری دەکات بۆ زیادکردنی قەبارەی هەناردەکردنی ئەو بەرهەمە بۆ بازاڕەکانی دەرەوە لە مانگەکانی داهاتوودا.
مەهدی سەهر جبووری، بریکاری کارگێڕی وەزارەت، لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند کە وەزارەت کاردەکات بۆ هاوسەنگکردنی بەرژەوەندییەکانی بەرهەمهێنەر و بەکاربەر.
ئاماژەی بەوەش کرد کە بڕیارەکانی راگرتن یان رێگەدان بە هاوردەکردنی کاڵا کشتوکاڵییەکان بە تەواوی بەستراوەتەوە بە ئاستی بەرهەمی ناوخۆییەوە، هەر کاتێک خۆبژێوی بەدی هات، هاوردەکردن رادەگیرێت بۆ پاڵپشتی جوتیاران.
وەزارەتی کشتوکاڵ جەختی لەوە کردەوە کە تیمەکانی چاودێری نرخ لە هەموو پارێزگاکان بەردەوامن لە چاودێری نرخەکانی کۆ و تاک، تاوەکو رێگری بکەن لە هەر بەرزبوونەوەیەکی بێ پاساو کە زیان بە هاوڵاتییان بگەیەنێت.
ئەم پەرەسەندنە وەک دەستکەوتێکی گرنگ بۆ کەرتی کشتوکاڵی عێراق دادەنرێت، کە نەک تەنها ئاسایشی خۆراک دابین دەکات، بەڵکو دەبێتە سەرچاوەیەکی تری داهات لە ڕێگەی هەناردەکردنی ماوەی زیادەی بەرهەمەکان بۆ دەرەوەی وڵات.
باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە عیراق پیرۆزبایی لە عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی راسپێردراوی عیراق دەكات و هیوادەخوازێت حكومەتێك پێكبهێنرێت كە لە ئاستی داخوازی خەڵكدا بێت.
باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە عیراق پیرۆزبایی لە عەلی زەیدی دەكات بەبۆنەی كاندیدكردنی بۆپۆستی سەرۆك وەزیرانی عیراق و هیوادەخوازێت حكومەتێك پێكبهێنێت كە توانای بەدیهێنانی خواستەكانی هەموو عیراقییەكانی هەبێت بۆ بونیادنانی داهاتوویەكی گەشتر
ئاماژەی بەوەشكردووە، پاڵپشتی گەلی عیراق دەكەن بۆ بەدیهێنانی ئامانجە هاوبەشەكان وەك پاراستنی سەروەریی عیراق و بەهێزكردنی ئاسایش بۆ نەهێشتنی تیرۆر و بونیاتنانەوەی داهاتوویەكی گەشاوە كە بەرجەستەبێت بۆ ئەمریكی و عیراقیەكان.
ئەمڕۆ نزار ئامێدی سەرۆک کۆماری عیراق، لە کۆشکی بەغداد پێشوازی لە شبل ئەلزەیدی، سەرۆکی هاوپەیمانیی خزمەتگوزاری و وەفدی یاوەری کرد.
وەفدی میوان بەبۆنەی دەستبەکاربوونی وەک سەرۆک کۆمار پیرۆزبایی گەرمیان ئاراستەی نزار ئامێدی سەرۆک کۆماری عیراق کرد و هیوای سەرکەوتنیان بۆ خواست لە راپەڕاندنی ئەرکەکانیدا و خزمەتکردنی ڕۆڵەکانی گەل.
لە دیدارەکەدا، سەرۆک کۆمار جەختی لە گرنگیی رۆڵی ئەنجومەنی نوێنەران کردەوە لە دەرکردنی ئەو یاسایانەی کە پەیوەستن بە ژیانی هاووڵاتیان و بەرژەوەندییەکانیانەوە.
هەروەها جەختکرایەوە لەسەر پێویستی چڕکردنەوەی هەوڵە نیشتمانییەکان بۆ پاڵپشتیکردنی سەرۆک وەزیرانی راسپێردراو و پێکهێنانی حکومەتێک کە نوێنەرایەتی هەموو عیراقییەکان بکات و وەڵامدەرەوەی خواست و ئاواتەکانی گەل بێت، بەجۆرێک کە ببێتە هۆی بەهێزکردنی سەقامگیریی سیاسی و خزمەتکردن بە پرۆسەی گەشەپێدان لە وڵاتدا.
لە دیدارەکەدا، هەرێم کەمال، سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ئەنجومەنی نوێنەران و ژمارەیەک لە ئەندامانی فراکسیۆنەکە ئامادە بوون.
حكومەتی عیراق بڕیاریدا هاوكاری دارایی كەسوكاری قوربانیانی هێرشەكانی ئەم دواییانەی سەر خاكی عیراق دەكات و بڕیارەكە هەرێمی كوردستانیش دەگرێتەوە.
نوسینگەی محەمەد شیاع سودانی، سەرۆك وەزیرانی عیراق بڵاویكردەوە، ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق، لە كۆبوونەوەی ئاسایی خۆیدا، بڕیاریدا بودجەیەكی تایبەت تەرخان بكات بۆ دابینكردنی شایستەی دارایی بۆ خێزان و كەسوكاری قوربانیانی دوایین هێرشە سەربازییەكانی سەر خاكی عیراق.
ئاماژەی بەوەشكردووە، بریارەكە قوربانیانی هەرێمی كوردستانیش دەگرێتەوە
لە بەشێكی تری كۆبوونەوەكەدا، ئەنجومەنی وەزیران دەسەڵاتی تەواوی بە كۆمپانیای بەبازاڕكردنی نەوتی عیراق-سۆمۆ بەخشیوە بۆ بەكارهێنانی میكانیزمە بەردەستەكانی بەبازاڕكردن و زیادكردنی هەناردەی نەوتی خاو.
بەپێی بڕیارە نوێیەكە، وەزارەتی نەوت دەتوانێت گرێبەست لەگەڵ ئەو كۆمپانیایانەدا بكات كە ئامادەیی نیشان دەدەن بۆ كڕینی بڕی زیاتری نەوت، ئەوەش بە مەبەستی پاراستنی ئاستی داهات و تێپەڕاندنی قەیرانە داراییەكان.
وەزارەتی نەوتی عیراق، ئەمڕۆ سێشەممە، دڵنیایی دا لە دابینکردنی سووتەمەنی و غازی شلی تایبەت بە چێشتلێنان بە شێوەیەکی سەرکەوتوو بۆ بەکاربردنی ناوخۆیی، سەرەڕای ئاستەنگ و بارودۆخی ئێستا.
وەزارەتی نەوت لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند: عەلی مەعارج، بریکاری وەزارەت بۆ کاروباری دابەشکردن، بە نوێنەرایەتی حەیان عەبدولغەنی جێگری سەرۆکوەزیران بۆ کاروباری وزە و وەزیری نەوت، سەرپەرشتی کۆبوونەوەی شانەی تەنگژەکانی کرد، بە ئامادەبوونی بریکارانی وەزارەت، راوێژکاران و بەڕێوەبەرە گشتییەکانی کۆمپانیا و فەرمانگەکانی وەزارەت.
بەپێی بەیاننامەکە، بریکاری وەزارەت جەختی کردەوە: وەزارەت مەلەفی دابینکردنی سووتەمەنی و غازی شلی ماڵانی بە شێوەیەکی دروست و سەرکەوتوو بەڕێوەبردووە بۆ دابینکردنی پێداویستی ناوخۆ، سەرەڕای هەموو ئەو ئاستەنگ و تەحەددییانەی کە هەن.
لە بەشێکی تری بەیاننامەکەدا هاتووە: لە کۆبوونەوەکەدا باس لە رەوشی بەرهەمهێنان و کۆگاکردنی بەرهەمە نەوتییەکان و غازی شل کرا، جەخت کرایەوە لەسەر گرنگی زیادکردنی بڕی یەدەگی کۆگاکان و بەرهەمهێنان بۆ بەردەوامبوونی پڕۆسەی دابەشکردن بە شێوەیەکی نەرم و بێ گرفت لە بنکەکانی دابەشکردندا جگە لەوەش، باس لە رەوشی هەناردەکردنی نەوتی خاو و نەوتی رەش کرا.
بە بۆنەی راسپاردنی بۆ پێکهێنانی حکومەت، بافڵ جەلا تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان پەیامێکی پیرۆزبایی ئاراستەی عەلی زەید کرد.
بافڵ جەلال تاڵەبانی ئاماژەی بەوەکردوە، یارمەتیدەری دەبین سەرکەوتووبێت لە پێکهێنانی حکومەتێکی بەتوانا و گشتگیر و هاوکاری ئەو حکومەتە دەبین تا عیراق لەو قەیرانە ئابووری و ئەمنییانە دەرباز بکات کە ڕووبەڕووی بووەتەوە.
دەقی پەیامەکە؛
پیرۆزبایی خۆمان ئاڕاستەی بەڕێز عەلی زەیدی دەکەین بەبۆنەی راسپاردنیان وەک سەرۆکوەزیرانی عیراق.
هیوای باشترین بۆ بەڕێزیان دەخوازین لەم ئەرکە گرنگەدا. یارمەتیدەری دەبین سەرکەوتووبێت لە پێکهێنانی حکومەتێکی بەتوانا و گشتگیر و هاوکاری ئەو حکومەتە دەبین تا عیراق لەو قەیرانە ئابووری و ئەمنییانە دەرباز بکات کە ڕووبەڕووی بووەتەوە.
پشتیوانی لە حکومەتە نوێیەکە دەکەین و بەردەوام دەبین لە هەوڵەکانمان بۆ بەهێزکردنی هەماهەنگییەکان لە بەرژەوەندیی گەلەکەماندا.
بافڵ جەلال تاڵەبانی
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
ئەمڕۆ دووشەممە، چوارچێوەی هەماهەنگی، دوای چەند جارێک کۆبوونەوە لە کۆتایدا بە کۆی دەنگ عەلی زەیدییان بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران دیاری کرد.
چوارچێوەی هەماهەنگی راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و بە گوێرەی راگەیەندراوەکە، دیاریکردنی عەلی فالح كازم زەیدی وەک پۆستی سەرۆک وەزیران عیراق، بە ئامانجی تێپەڕاندنی بنبەستی سیاسی و رەخساندنی دەرفەت بۆ هەڵبژاردنی کەسایەتییەک کە لەگەڵ پێداویستییەکانی قۆناغی داهاتودا بگونجێت.
لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا، چوارجێوەی هەماهەنگی سوپاسی هەڵوێستی مێژویی هەر یەک لە نوری مالیکی، سەرۆکی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا و محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکی هاوپەیمانی ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدانی کرد، کە بڕیاریاندا لە کاندیدبوون بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی داهاتوو بکشێنەوە.
ئەمە لە کاتێکدایە پێشتر چەند جارێک بۆ هەمان مەبەست چوارجیوەی هەماهەنگی کۆبوبونەوە و بەهۆی رێککنەکوتن لەسەر کاندیدێک و بوونی ململانێ لە ناو سەرکردەکانی چوارچێوەدا نەگەشتبوونە ئەنجام.
سەرچاوەکان باس لەوە دەکەن، چوارچێوەی هەماهەنگی رێککەوتون لەسەر دیاریکردنی عەلی زەیدی بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق، کە بەگویرەی میدیاکانی عیراق، ناوبراو سەركردەیەكی عیراقییە و خاوەنی مێژوییەكی دەوڵەمەند و هەمەجۆرە لە ئەزموونی یاسایی، دارایی و جێبەجێكردن.
وەك نموونەی سەركردایەتییەكی نیشتمانی دەبینرێت كە بڕوای وایە بونیادنانی عیراق لە یێگەی دامەزراوەی بەهێز و ئابوورییەكی بەرهەمهێنەرەوە دەبێت نەك تەنها دروشم.
ناو: عەلی فالح كازم زەیدی
ساڵی لەدایكبوون: 1978
شوێنی لەدایكبوون: بەغداد
پسپۆڕی و بڕوانامە
بەكالۆریۆس لە یاسا
ماجستەر لە دارایی و بانك
گرنگترین ئەو پۆستانەی تێیدا دەستبەكاربوو
سەرۆكی پێشووی ئەنجومەنی كارگێڕی بانكی باشوور
سەرۆكی ئەنجومەنی كارگێڕی زنجیرە كۆمپانیای نیشتمانی
سەرۆكی ئەنجومەنی كارگێڕی زانكۆی شەعب و پەیمانگای پزیشكی عەشتار
دیدگای نیشتمانی و سیاسی
چاكسازیی دامەزراوەیی
بڕوای وایە كە بونیادنانی عیراق بە دروشم نابێت، بەڵكو بە دامەزراوەی بەهێز و فێربوونی سەردەمیانە دەبێت.
دیپلۆماسییەت و گفتوگۆ
بەشدارێكی چالاكی كۆنگرە نیشتمانی و نێودەوڵەتییەكانە و بڕوای بە بونیادنانی پردی پەیوەندی و دیالۆگی نیشتمانی هەیە.
سەروەریی یاسا
وەك ئەندامێكی سەندیكای پارێزەرانی عێراق، جەخت لەسەر پاراستنی مافەكان و ڕێكخستنی دامەزراوەیی دەكاتەوە.
لێهاتووییە سەرەكییەكان
داڕشتنی روانگەی نیشتمانی
توانای خوێندنەوەی ئاستەنگە سیاسی و ئابوورییەكان بە شێوەیەكی گشتگیر.
بەڕێوەبردنی دامەزراوە گەورەكان
شارەزایی لە سەركردایەتیكردنی دامەزراوە گەورەكان و بەكارهێنانی سەرچاوە مرۆیی بەردەست بۆ دەستكەوت
پشتگیری گەنجان
كاركردن بۆ گەشەپێدانی مرۆیی و بەستنەوەی خوێندن بە بازاڕی كارەوە
دیارترین تایبەتمەندییەكان
دیدگای نیشتمانپەروەری دووربین
بڕیاردان لە رەوش و ژینگەی هەستیاردا
باوەڕبوون بە دیالۆگ و هاوبەشی
بنیادنانی تاكی عیراقی
كاركردن بۆ چاكسازی و گەشەپێدان
پتەوكردنی پێگەی عیراق لەسەر ئاستی هەرێمی و نێودەوڵەتی
بەپێی ئەو زانیارییانەی لەناوماڵی شیعە لەسەر عەلی زەیدی هەیە، لای عەلی زەیدی سەركردایەتی بەرپرسیارێتییە بۆ بونیادنانی دەوڵەت، نەك تەنها كێبڕكێ لەسەر دەسەڵات
بەڕێوەبەرایەتی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کەرکووک، ئەمڕۆ دووشەممە، رایگەیاند کە گەشتە ئاسمانییەکانی نێوان کەرکووک و ئەنقەرە لە رێکەوتی 1ی ئایارەوە دەستپێدەکەنەوە، ئەمەش دوای وەستانێکی کاتیی گەشتەکان.
بەڕێوەبەرایەتی فڕۆکەخانەکە لە راگەیەندراوێکدا، جەختی کردەوە لە: ئامادەیی تەواوی فڕۆکەخانە بۆ پێشوازیکردن لە گەشتەکان بەپێی بەرزترین پێوەرەکانی سەلامەتی و رێکخستن".
هەروەها پێشبینی دەکرێت خشتەی گەشتەکان بە شێوەیەکی پلەبەندی لە ماوەی داهاتوودا بگەڕێنەوە دۆخی ئاسایی خۆیان، بە جۆرێک کە هاتوچۆی ئاسمانی رێکبخرێت و پێداویستی گەشتیاران دابین بکرێت.
لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا، ئیدارەی فڕۆکەخانە داوای لە گەشتیاران کردووە لە رێگەی چەناڵەرەسمیەکانەوە بەدواداچوون بۆ نوێکارییەکان بکەن و پەیوەندی بە کۆمپانیاکانی فڕۆکەوانییەوە بکەن بۆ زانینی وردەکاری و کاتی گەشتەکان.
وەزارەتی بازرگانی عیراق، ئەمڕۆ دووشەممە، بڕیارێکی نوێی سەبارەت بە بەشەخۆراکی مانگانە راگەیاند و بڕیاریدا جارێکی تر کار بەو یاسایە بکاتەوە کە بەشەخۆراک لەو کەسانە دەبڕێت کە داهاتی مانگانەیان دەگاتە ملیۆنێک و پێنج سەد هەزار دینار.
ستار جابری، بریکاری وەزارەتی بازرگانی لە لێدوانێکی رەسمیدا رایگەیاند کە بەشەخۆراکی مانگانە بۆ چینە کەمداهاتەکان تەرخانکراوە نەک بۆ ئەوانەی داهاتیان بەرزە.
ئاماژەی بەوەش کرد کە بەپێی بڕیارەکانی ساڵی2021، بەشەخۆراک لە 13 توێژی جیاواز دەبڕدرێت کە داهاتیان بەرزە، لەوانە: خاوەن کۆمپانیاکان، بەڵێندەران، پزیشکان، دەرمانسازان و بازرگانان، جگە لەو فەرمانبەرانەی موچەیان لە ملیۆنێک و نیو زیاترە.
جابری روونی کردەوە : حکومەت لە ساڵی 2022دا ئەم بڕەی بۆ دوو ملیۆن دینار بەرزکردبووەوە، بەڵام بەهۆی بارودۆخی دارایی ئێستا و کەمکردنەوەی خەرجییەکان، بڕیاردراوە جارێکی تر بگەڕێنەوە سەر بنەمای ملیۆنێک و نیو بۆ بڕینی بەشەخۆراکەکە.
ئەم بڕیارەش هەموو فەرمانبەرانی وەزارەتەکانی ناوخۆ و بەرگری و خانەنشینانیش دەگرێتەوە، بەجۆرێک کە بەشەخۆراکەکە لە فەرمانبەرەکە و خێزانەکەشی دەبڕدرێت، بەڵام کارتی زانیارییەکە هەڵناوەشێتەوە.
وەزارەتی ناوخۆی عیراق ئاشكرایكرد، لە چوارچێوەی ئەو بەرنامەیەی بۆ تۆماركردنی چەكە بێمۆڵەتەكان دایانرشتوە، تا ئێستا نزیكەی شەش ملیۆن چەك كۆدكراون.
عەباس بەهادلی وتەبێژی وەزارەتی ناوخۆی عیراق رایگەیاند، لە ئێستادا 864 نووسینگە لە هەموو پارێزگاكانی عیراق بۆ تۆماركردنی چەكە بێمۆڵەتەكان كراونەتەوە و ئەپڵیكەیشنێكی تایبەتیشیان لەڕێی مۆبایلەوە راگەیاندووە، تا هاووڵاتیان بتوانن بە ئاسانی چەكەكانیان تێیدا تۆماربكەن و دەشڵێت، فۆڕمی تۆماركردن لە ناو ئەپڵیكەیشنەكەدا بێ بەرامبەرە.
هەروەها ئاشكرایكردووە، تائێستا 310 هەزار فۆڕم وردبینییان بۆ كراوە و پێنج ملیۆن و 800 هەزار پارچە چەكیش كۆدكراون و لە بانكی نیشتمانیی عیراقی تایبەت بە چەك ئەرشیف كراون.
ئاماژەی بەوەش داوە، پرۆسەی تۆماركردن تا ڕێكەوتی 31ـی كانوونی یەكەمی ئەمساڵ بەردەوام دەبێت، دوای ئەو بەروارە، هەڵمەتی گەڕان و پشكنین دەستپێدەكات و هەر چەكێك تۆمار نەكرابێت، دەستی بەسەردا دەگیرێت و خاوەنەكەی ڕووبەڕووی یاسا دەبێتەوە.
راوێژكارێكی سودانی رایدەگەیەنێت، هەرچەندە وەرزی بارانبارینی ئەمساڵ ئاستی ئاوی بەنداوەكانی بەرزكردووەتەوە، بەڵام كێشەی كەمیی ئاو لە داهاتوودا چارەسەر ناكات.
تۆرهان موفتی، راوێژكاری سەرۆك وەزیرانی عیراق بۆ كاروباری ئاو جەختی كردەوە كە عیراق بەهۆی گۆڕانی كەشوهەوا و بەكارهێنانی نادروستی ئاوەوە، وڵاتەكە لە بەردەم مەترسییەكی گەورەدایە و پێویستە كولتووری دەستپێوەگرتن بە ئاو پەرەی پێبدرێت.
سەبارەت بە ڕێككەوتنی ئاویی نێوان بەغداد و ئەنقەرەش دەڵێت، بەهۆی ئەوەی حكومەت بووەتە كاربەڕێكەر، جێبەجێكردنی یاداشتی لێكتێگەیشتنەكەی تشرینی دووەمی ساڵی رابردوو دواكەوتووە بۆ دوای پێكهێنانی حكومەتی نوێ.
بەپێی ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەكان، عیراق یەكێكە لەو پێنج وڵاتەی جیهان كە زۆرترین زیانی بەركەوتووە و لە سێ دەیەی ڕابردوودا، بەجۆرێك 30%ی زەوییە كشتوكاڵییەكانی لەدەستداوە.
شارەزایان هۆشداری دەدەن كە عیراق تا ساڵی 2040 پێویستی بە 233 ملیار دۆلار هەیە بۆ چاككردنی ژێرخانی ئاویی و روبەڕووبوونەوەی وشكەساڵی.
میدیاکانی عیرااق بڵاویانکردەوە، کۆبوونەوەکەی چوارچێوەی هەماهەنگی کە بڕیار بوو ئەمڕۆ ئەنجام بدرێت، بۆ تاوتوێکردنی هەڵبژاردنی کاندیدێک بۆ سەرۆک وەزیران بەهۆی بەردەوامی ناکۆکییەکان، نەگەیشتونەتە رێککەوتن و دواخراوە بۆ سبەینێ یەکشەممە.
بەگوێرەی زانیارییەکان، بڕیار بوو ئەمڕۆ سەعات چواری عەسر کۆبونەوەکە ئەنجام بدرێت، کە ئامانجی کۆبوونەوەکە لێی نزیککردنەوەی دیدوبۆچوونی هێزەکانی ناو چوارچێوەکە بوو، بۆ ئەوەی پاڵپشتی لە رێککەوتنێک بکرێت لەسەر شێوازێکی کۆتایی بۆ هەڵبژاردنی ئەو کەسایەتییەی ئەرکی پێکهێنانی حکومەتی داهاتوی پێدەسپێردرێت.
میدیاکانی عیراق، لەزاری سەچاوەکانی نزیک لە ئەندامانی کۆبوونەوەکە بڵاویانکردوەتەوە، چەند لایەنێک هێشتا دەستبەسەر کاندیدەکانی خۆیان نەبوون، لە بەرانبەردا چەند لایەنێکی تری هێزە شیعەکان، داوا دەکەن پێوەرێکی دیاریکراو پەیڕەو بکرێت، کە پەیوەست بێت بە قبوڵکردنی سیاسی و توانای بەڕێوەبردنی قۆناغی داهاتوو.
بەمەش جارێکیتر بەهۆی جیاوازییەکان سەبارەت بە میکانیزمی هەڵبژاردنەکە، چ لە رێگەی تەوافوقی سیاسی یان دەنگدانی ناوخۆیی، رێگر بوون لە ئەنجامدانی کۆبوونەوەکە لە کاتی دیاریکراوی خۆیدا و پرسی کاندیدکردنی کەسێک بە هاوبشی بە نادیاری ماوەتەوە.
