سەرۆک وەزیرانی عیراق رایدەگەیەنێت، کۆنتڕۆڵکردنی چەک لە دەستی دەوڵەتدا بە کرداری دەستیپێکردووە و لە شەڕی دژ بە گەندەڵیشدا هیچ هێڵێکی سورمان لەسەر دەستگیرکردنی گەندەڵکاران نییە.

عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ ژمارەیەک لە باڵیۆزانی وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا، ستراتیژی داهاتووی حکومەتەکەی لەسەر ئاستی ئەمنی، ئابوری و دژایەتیکردنی گەندەڵی خستەڕوو و رایگەیاند، کۆنتڕۆڵکردنی چەک لەلایەن دەوڵەتەوە هەنگاوێکی کردارییە و تەنها دروشم نییە.

بەپێی راگەیەندراوێکی نوسینگەی راگەیاندنی عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیران ئاماژەی بەوەکردووە، پرۆسەی سنوردارکردنی چەک لە دەستی دەوڵەتدا بە کرداری دەستیپێکردووە و بەردەوام دەبێت، بە تایبەتی کە لە 30ی ئەیلوولی داهاتوودا هێزەکانی هاوپەیمانان بە تەواوی لە عیراق دەکشێنەوە.

عەلی زەیدی جەختی کردەوە، حکومەت رێگە بە هیچ کەسێک نادات یاری بە پارە و داهاتی گەلی عیراقەوە بکات، راشیگەیاند، "هیچ هێڵێکی سور لەبەردەم یاساشکێنان و گەندەڵکارانی قوتی گشتیدا نییە، و کار بۆ گێڕانەوەی تەواوی ئەو پارانە دەکەین کە لە قۆناغەکانی پێشوودا بە تاڵان براون."

لە پەیامێکدا بۆ وڵاتانی دەرەوە، سەرۆک وەزیران رەتیکردەوە چاوپۆشی لە تێکدانی سەروەریی عیراق بکرێت و وتی: "عیراق دەکەینە مەڵبەندی پێکگەیشتن نەک ناکۆکی؛ رەتیشیدەکەینەوە هیچ وڵاتێک بە شێوازی جیاواز مامەڵە لەگەڵ لایەنە ناوخۆییەکاندا بکات کە زیان بە سەروەریی وڵات بگەیەنێت."

هەروەها داوای لە کۆمپانیا ئەوروپییەکان کرد پشکداری لە پڕۆژە ئابوری و گەشەپێدانەکانی عیراقدا بکەن، بەتایبەت لە بوارەکانی وزە، پیشەسازی و کشتوکاڵدا، بەو پێیەی حکومەت خەریکی هەموارکردنەوەی یاساکانە بۆ ئاسانکاری گەشەی ئابوری.

لای خۆشیانەوە، باڵیۆزانی یەکێتی ئەوروپا ستایشی پلان و چاکسازییەکانی حکومەتی عیراقیان کرد لە بوارەکانی ئابوری، دژایەتی گەندەڵی و کۆنتڕۆڵکردنی چەک، و ئامادەیی وڵاتەکانیان بۆ بەستنی هاوبەشیی ستراتیژی لەگەڵ بەغدا دەربڕی.

دەستەی دەسپاکی فیدرالی، ئەمڕۆ دووشەممە، بڕیاری سزادان و بەندکردنی بۆ بەڕێوەبەری گشتیی پێشوتری دەستەی گشتیی باج و هاوسەرەکەی راگەیاند، ئەمەش لەسەر پاشخانی تێوەگلانیان لە تاوانی سپیکردنەوەی پارەدا.

دەستەکە لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند: دادگای تاوانەکانی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی ناوەندی، بڕیارێکی ئامادەیی  دەرکردووە کە تێیدا سزای 10 ساڵ بەندکردن بۆ (ئوسامە حوسام جەودەت) بەڕێوەبەری گشتیی پێشوتری دەستەی گشتیی باج، و سزای 5 ساڵ و یەک مانگ بەندکردن بۆ هاوسەرەکەی بڕاوەتەوە؛ ئەمەش بەپشتبەستن بە ئەحکامەکانی ماددەی (36) لە یاسای بەرەنگاربوونەوەی سپیکردنەوەی پارە و دابینکردنی دارایی بۆ تێرۆر ژمارە 39ی ساڵی 2015.

لە بەردەوامی بەیاننامەکەدا هاتووە: بڕیارەکە غەرامەکردنی هەردوو سزادراوەکە بە شێوازی هاوبەش بە بڕی (32,496,107,000) دینار لەخۆدەگرێت، جگە لە دەستبەسەرداگرتنی (10) خانووبەرە لە بەغدا و (12) خانووبەرە لە تورکیا کە بە ناوی تۆمەتبارەکەوە (هاوسەری بەڕێوەبەرەکە) تۆمارکراون.

هەروەها بڕیارەکە دەستبەسەرداگرتنی ئەو بڕە پارە کاشانەی دەستیان بەسەردا گیراوە، کرێی خانووبەرەکان، زێڕ و زێڕینەکان، لەگەڵ ئەو پارانەی کە لە بانکی کوێتی و بانکەکانی تورکیادا دانراون، دەگرێتەوە.

دەستەی دەسپاکی جەختی کردەوە کە: دادگا، دوای پێداچوونەوە بەو بەڵگانەی لە دۆسیەکەدا بەدەست هاتوون، بەڵگەکانی بە تەواو و قایلکەر زانیون بۆ تۆمەتبارکردنیان، بۆیە بڕیاری سەرپێچیکاربوونی سزادراوانی دەرکردووە و سزای بەندکردن و غەرامەکەی بەسەردا سەپاندوون، لەگەڵ بلۆککردنی سەرجەم مۆڵک و ماڵی گواستراوە و نەگواستراوەیان.

حەیدەر عەبودی، وتەبێژی حکومەتی عیراق لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا زنجیرەیەک بڕیار و پێشهاتی نوێی لەسەر ئاستی ناوخۆیی، هەرێمی و نێودەوڵەتی خستەڕوو، جەختی لەسەر بەردەوامی پرۆسەی چاکسازی و دژایەتیکردنی گەندەڵی کردەوە.

وتەبێژی حکومەت رایگەیاند: عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق رێنمایی وەزارەتی دارایی کردووە بە کردنەوەی هەژمارێکی بانکی تایبەت بۆ تێکردن و کۆکردنەوەی ئەو پارانەی کە لە تێوەگلاوانی دۆسیەکانی دەوڵەمەندبوونی نایاسایی وەرگیراونەتەوە.

عەبودی جەختی کردەوە، کە حکومەت لەسەر بنەمای پابەندبوونی دەستووری خۆی بۆ پاراستنی مۆڵکی گشتیی بەردەوام دەبێت و روانگەیەکی گشتگیری هەیە بۆ چاکسازیی دامەزراوەیی. 

سەبارەت بە کارنامەی دژە گەندەڵیش وتی: گێڕانەوەی مۆڵکی گشتیی بەرپرسیارێتییەکە کە لەژێر کاریگەریی کەسەکان و بارودۆخەکاندا نییە و ستراتیژی ئێستامان بۆ دژایەتیکردنی گەندەڵی هاوشێوەی قۆناغەکانی رابردوو نییە.

لە تەوەرێکی تردا، وتەبێژی حکومەت ئاماژەی بە بەردەوامی ئۆپەراسیۆنی (هێرشی بەرەبەیان) کرد بۆ سەر تۆمەتبارانی گەندەڵی و رایگەیاند: لە چوارچێوەی ئەم ئۆپەراسیۆنەدا تا ئێستا 21 تۆمەتبار دەستگیرکراون و گەڕان بەدوای تێوەگلاوانی دیکەشدا بەردەوامە، ئاماژەی بەوەشکرد کە ئۆپەراسیۆنەکە بە هیچ شێوەیەک ناوەستێت و دانپێدانانی دەستگیرکراوەکان حکومەت دەگەیەنێتە چەندین تۆڕی دیکەی گەندەڵی.

حەیدەر عەبوودی وادەی کۆتایی دوو دۆسیەی گرنگی ئەمنی دیاریکرد و رایگەیاند: رۆژی 21ـی 9ـی ئەمساڵ، دوا مۆڵەت دەبێت بۆ رادەستکردنی چەک و لە هەمان کاتیشدا وادەی کشانەوەی هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتییە لە عیراق.

وتەبێژی حکومەت ئاماژەی بەوەشدا: حکومەتی عیراق رەزامەندی نیشانداوە لەسەر داواکارییەکەی کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ بەڕێوەبردنی رێوڕەسمی بەخاکسپاردنی تەرمی عەلی خامنەیی، رێبەری پێشووی باڵای شۆڕشی ئیسلامی ئێران، لە رۆژی 8ی تەمووزی داهاتوودا لە عیراق.

سەبارەت بە پەیوەندییەکانی نێوان بەغداد و هەولێر، عەبودی دڵنیایی دایە فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان: رێککەوتن و لێکتێگەیشتنی باش لە نێوان بەغداد و هەولێر هەیە سەبارەت بە موچەی موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان، پابەندبوونێکی نەگۆڕ و جێگیر هەیە بۆ دابینکردن و مسۆگەرکردنی شایستە داراییەکانیان.

سەرۆکی رەوتی حیکمە لەبارەی هەڵمەتی دەستگیرکردنی گەندەڵاکاران لەلایەن سەرۆک وەزیرانی عیراقەوە، پەیامێکی بڵاوکردەوە و تێیدا داوا لە هەموو لایەنەکان دەکات پشتیوانیی بکەن.

عەمار حەکیم سەرۆکی رەوتی حیکمەی نیشتمانی رایگەیاند، دەستگیرکردنی گەندەڵکاران، هەنگاوێکی گرنگە بۆ چەسپاندنی سەروەریی یاسا، پاراستنی سامانی گشتی و بەهێزکردنی متمانەی هاووڵاتیان بە دامەزراوەکانی دەوڵەت.

وتیشی، سەرکەوتنی ئەم هەوڵانە پێویستی بە پاڵپشتییەکی نیشتمانیی بەرفراوان هەیە و پێویستیشە لایەنگیریی سیاسیی پشتگوێبخرێت.

ئاماژەی بەوەشداوە، داوا لە هەموو هێزە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان و دەزگاکانی راگەیاندن دەکات کە پشتگیری لە رێڕەوی چاکسازی و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی بە هەموو شێوەکانی بکەن، تاکو کولتووری دەستپاکی و لێپرسینەوە بچەسپێنن، بەشێوەیەک کە یارمەتیدەر بێت لە بنیادنانی دەوڵەتێکی بەهێز و دادپەروەر کە لەسەر بنەمای یاسا بنیادنرابێت و ماف و سامانی هاووڵاتیان تێیدا پارێزراو بێت.

 

وەزیرانی دارایی عیراق و هەرێم لە بارەی داهاتی نانەوتی و سیستەمی ئەسیكۆدا لە كۆبوونەوەدان.

پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، ئاوات جەناب نوری  وەزیری دارایی هەرێم و ئامانج رەحیم سكرتێری ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم و وەفدی یاوەری لەگەڵ فالح ساری وەزیری دارایی حكومەتی فیدراڵ بە ئامادەبوونی خالید شوانی وەزیری دادی عیراق لە بەغداد لە كۆبوونەوەدان.

ئاماژەی بەوەشكرد، وەفدەكەی هەرێم لەگەڵ وەزیری دارایی حكومەتی فیدراڵ تاوتوێی داهاتی نانەوتی و جێبەجێكردنی سیستمی ئەسیكۆدا لەدەروازە سنوریەكان دەكەن.

وتیشی، ئەگەر بێتو حكومەتی هەرێم و حكومەتی عیراق لەسەر بڕی داهاتی نانەوتی بگەنە رێككەوتن ئەوە ئەگەری زۆرە لەم هەفتەیەدا موچەی موچەخۆرانی هەرێم رەوانەبكرێت.

سەرۆک وەزیرانی عیراق لە کۆبوونەوەیەکی ئەنجومەنی وەزیراندا وتارێکی پێشکەشکرد و تێیدا هاتووە، حکومەت گەندەڵکاران دەستگیردەکرێن و چەکیش تەنها لە دەستی دەوڵەتدا دەبێت.

عەلی زەیدی سەرۆک وەزیرانی عیراق ئاماژەی بەوەشدا، هەرکەسێک کە دەستی هەبووە لە دزین یان بەهەدەردانی سامانی گشتیی عیراق، دەستگیردەکرێت و ئەوەی تائێستاش بینراوە، تەنها قۆناغی یەکەمی پاکتاوکردنی گەندەڵکارانە.

وتیشی، بەتەواوی هەوڵیانەوە کاردەکەن بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکانی هاووڵاتیانی عیراق و لە هیچ هەڵە و کەمتەرخەمی و تاوانێک بێدەنگ نابن.

ئەوەشی روونکردووەتەوە، حکومەتی عیراق لاپەڕەیەکی نوێ هەڵدەداتەوە و هەوڵی تەواوەتی خۆشی دەدات بۆئەوەی چەک بەتەنها لە دەستی دەوڵەتدا بمێنێتەوە.

ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عێراق رایدەگەیەنێت، لێکۆڵینەوەکان لە دۆسیەی تۆمەتبار 'عەدنان جومەیلی' بریکاری پێشووی وەزارەتی نەوت، لەسەر بنەمای بەڵگەکان بەردەوامن؛ لە قۆناغەکانی داهاتوودا رێکاری یاسایی توند بەرانبەر چەندین کەسایەتیی سیاسی و بەرپرسی دیکەش دەگیرێتەبەر.

دادوەر زیا جەعفەر دادوەری لێكۆڵینەوەی دادگای ناوەندیی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی، رایگەیاند: لێکۆڵینەوە لەسەر دۆسیەی (عەدنان جومەیلی) لە مانگی تشرینی یەکەمی 2025ـەوە دەستی پێکردووە، ئەمەش دوای ئەوەی چەندین زانیاری گەیشتنە دادگا لەسەر ئەوەی ژمارەیەک کەس، بە پاڵپشتیی کەسایەتیی باڵای حکومەتی پێشوو، سامان و داهاتی دەوڵەتیان بۆ پڕوپاگەندەی هەڵبژاردن و بەرژەوەندیی تایبەتی خۆیان بەکارهێناوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، دوای چەندین مانگ لە کۆکردنەوەی بەڵگە و دەستگیرکردنی تۆمەتباری سەرەکی، دەرکەوتووە کە کۆمەڵێک ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق تێوەگلاون لە قۆستنەوەی گرێبەستە حکومییەکان بە شێوازی راستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ بۆ بەدەستهێنانی پارە و بەرژەوەندیی شەخسی، ئەمەش وایکردووە دادگا داوای لادانی پارێزبەندییان بکات.

دادوەر زیا جەعفەر ئەوەشی خستەڕوو، لەسەر داوای دادگا، سەرۆکی ئێستای ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بەپێی دەسەڵاتە یاساییەکانی، بڕیاری لادانی پارێزبەندیی بۆ پەرلەمانتارە تۆمەتبارەکان دەرکردووە، دەستبەجێ بە هاوکاریی دەستەی دەستپاکی و هێزە ئەمنییەکان، و بە سەرپەرشتیی راستەوخۆی سەرۆکی ئەنجومەنی دادوەری و سەرۆک وەزیران، فەرمانی دەستگیرکردن بۆ پەرلەمانتارەکان جێبەجێ کراوە و دەست بەسەر بڕێکی زۆر پارە و بەڵگەی تاواندا گیراوە، لە کاتێکدا چەند پەرلەمانتارێکی تری تۆمەتبار هێشتا رایانکردووە و دەستگیر نەکراون.

نزار ئامێدی، سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ، لە کۆشکی سەلام لە شاری بەغداد، پێشوازی لە قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان کرد.

لە دیدارەکەدا، کۆمەڵێک دۆسیە و پرسی پەیوەندیدار بە کاروباری ناوخۆیی و دوایین پێشهاتەکانی ناوچەکە تاوتوێ کران. هەردوولا جەختیان لە گرنگیی بەردەوامبوونی گفتوگۆ و هەماهەنگیی نێوان حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی هەرێمی کوردستان کردەوە، بە ئامانجی پشتگیریکردن لە لێکتێگەیشتنەکان کە یەکڕیزیی وڵات بەهێزتر دەکات و مافی سەرجەم هاوڵاتیان دەپارێزێت.

سەرۆک کۆمار ئاماژەی بە گرنگیی قۆستنەوەی ئەو لێکتێگەیشتنە هاوبەشانە کرد کە پێشتر بەدی هاتوون، لەگەڵ بەردەوامبوونی گفتوگۆی بەرپرسانە بە شێوازێک کە متمانەی قۆناغەکە زیاتر بکات و ژینگەیەکی لەبار بۆ چارەسەرکردنی کێشە هەڵپەسێردراوەکان بڕەخسێنێت؛ تا ئەو لێکتێگەیشتنانە وەربگێڕدرێنە سەر هەنگاوی کرداری کە هاوکاربن لە چارەسەری دۆسیەکان و پاڵپشتیکردنی پلانەکانی سەقامگیری و گەشەپێدان.

موقتەدا سەدر پشتگیریی ئۆپراسیۆنەكەی سەرۆك وەزیرانی عیراق دەكات و دەڵێت؛ بەردەوام بە لە راوەدونانی گەندەڵكاران لە هەر پێگەیەك بن.

سەرچاوەیەكی ئاگادار ئاشكرایكرد، موقتەدا سەدر رێبەری رەوتی نیشتمیانی شیعە، پەیامێكی ئاراستەی عەلی زەیدی، سەرۆك وەزیرانی عیراق كردووە و تێیدا پشتگیریی بۆ رێوشوێنە حكومییەكان بە مەبەستی راوەدونان و لێپرسینەوە لە تێوەگلاوانی دۆسێكانی گەندەڵی راگەیاندووە.

سەدر لە پەیامەكەیدا جەختی لەپێویستی بەردەوامبوونی ئۆپراسیۆنەكان كردووەتەوە، بۆ لەناوبردنی سەرجەم گەندەڵكاران بە بێ گوێدانە پێگەی سیاسی یان پۆستی حكومی.

پەیامەكە جەختی لە گرنگیی بەردەوامبوون لە رێوشوێنە یاساییەكانیش لە دژی تۆمەتبارانی گەندەڵی كردووەتەوە، بە شێوەیەك هێز بداتە هەوڵەكانی دەوڵەت بۆ چەسپاندنی سەروەریی یاسا و لێپرسینەوە لەوانەی بەرپرسیارن لە بەهەدەردانی سامانی گشتی.

سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازی لە وەزیری دەرەوەی ئێران کرد و پشتیوانیی عیراقی بۆ ئاشتی دووپات کردەوە.

نزار ئامێدی، سەرۆک کۆماری عیراق، لە کۆشکی بەغداد، پێشوازی لە عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران و وەفدی هاوڕێی کرد.

لە کۆبوونەوەکەدا باس لە رەوشی ناوچەکە و نوێترین پێشهاتەکان، رێککەوتنی نێوان ئێران و ئەمریکا کرا، سەرۆک کۆمار جەختی لە گفتوگۆ کردەوە بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان، هەروەها پاڵپشتی عیراقی بۆ ئاشتیی دووپار کردەوە.

لە بەرانبەردا، وەزیری دەرەوەی ئێران، هەوڵەکانی عیراقی بۆ سەقامگیری ناوچەکە و نزیککردنەوەی لایەنەکان، بەرز نرخاند.

دەستەی دەستپاکی فیدراڵی، دەستپێکردنی رێوشوێنە توندەکانی رادەگەیەنێت سەبارەت بە جێبەجێکردنی فەرمانی دەستگیرکردنە دادوەرییانەی کە دژی ژمارەیەک تۆمەتبار بە سەرپێچی و دەستدرێژیکردنە سەر سامانی گشتی دەرکراون.

دەستەکە جەخت دەکاتەوە کە ئەم دەستکەوتە بەرهەمی یەکخستنی هەوڵە هاوبەش و تەواوکارییەکانی نێوان هەرسێ دەسەڵاتی دادوەری، جێبەجێکردن و یاسادانانە لەگەڵ هەوڵەکانی دەستەکەدا، کە راستەوخۆ بوونە هۆی جێبەجێکردنی ئەو فەرمانانە، دوای ئەوەی کە بوونە ئەنجامی پرۆسەیەکی بەدواداچوون، وردبینی و چاودێریی بەردەوام و دڵسۆزانە لەلایەن لایەنە ئاماژەپێکراوەکانەوە.

دەستەی دەستپاکی پێداگری دەکاتەوە لەسەر ئەوەی سەرجەم رێوشوێنە گرتنەبەرکراوەکانی بە وردی لە ژێر چەتری یاسا و بەپێی بڕگەکانی یاسا بەڕێوەدەچن، و ئاماژە بەوە دەکات کە: هێز و ورەی خۆی لە پشتگیریی رەوای گەل، سەروەریی یاسا، و ئەو پاڵپشتییە بێ سنوور و پشتیوانییە بەردەوامەی لایەن سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانەوە پێشکەشی دەکرێت، وەردەگرێت.

 

عەبدولحوسێن موسەوی، وەزیری تەندروستی عیراق، ئەمڕۆ یەکشەممە، بوونی رێککەوتنێکی سەرەتایی پشتڕاستکردەوە بۆ گرتنەوەی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان بە خزمەتگوزارییەکانی دەستەبەری تەندروستی.

موسەوی لە میانی کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیی هاوبەشدا لەگەڵ سامان بەرزنجی، وەزیری تەندروستی هەرێمی کوردستان رایگەیاند: کۆبوونەوەیەک لەگەڵ وەزیری تەندروستی هەرێم ئەنجامدرا و تێیدا تەواوی بەربەستەکان و هەندێک وردەکاری تاوتێکران کە دەبنە هۆی ئاسانکاری لە پەیوەندی و پرۆسەی پێشکەشکردنی خزمەتگوزاریی تەندروستی لە نێوان وەزارەتی تەندروستی فیدراڵ و وەزارەتی تەندروستی لە هەرێمی کوردستاندا.

وتیشی: یەکێک لە بابەتە گرنگەکان کە باسی لێوەکرا، دۆسیەی دەرمان و دەستەبەری تەندروستی بوو، لەگەڵ گرتنەبەری پێشەکییە پێویستەکان بۆ گرتنەوەی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان هاوتەریب لەگەڵ پارێزگاکانی تری عیراق.

وەزیری تەندروستی فیدراڵ ئاشکرای کرد کە لە ماوەی هەفتەی داهاتوودا هەردوو پارێزگای نەجەف و کەربەلا دەگیرێنەوە، پاشانیش هەردوو پارێزگای بەسرە و زیقار، هاوکات رێککەوتنێکی سەرەتاییش لەگەڵ وەزیری تەندروستی هەرێم کراوە بۆ دەستپێکردنی ئامادەکارییەکان بە مەبەستی گرتنەوەی دوو پارێزگای هەرێمی کوردستان بەم خزمەتگوزارییە.

موسەوی ئاماژەی بەوەش کرد کە یاساکە لە بڕگەکانی دووەم و شەشەمدا پاڵپشتی ئەم ئاڕاستەیە دەکات و هیچ رێگرییەکی یاسایی نییە کە رێگر بێت لە گرتنەوەی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان.

 

 بەرگری شارستانی عیراق رایگەیاند کە لە نیوەی یەکەمی ساڵی 2026دا، کەمبوونەوەیەکی پێوانەیی لە روداوەکانی ئاگرکەوتنەوەدا تۆمارکراوە کە گەیشتووەتە 86٪، هاوکات سیستەمێکی تەکنەلۆژیی پێشکەوتوو بۆ خێراکردنی گەیشتنی تیمەکانی ئاگرکوژاندنەوە و رزگارکردن بۆ شوێنی روداوەکان کەوتووەتە گەڕ.

نەواش سەباح شاکر، بەڕێوبەری بەشی راگەیاندن و پەیوەندییەکان لە بەڕێوبەرایەتییەکە رایگەیاند: تیمەکانی بەرگری شارستانی لە نیوەی یەکەمی ئەمساڵدا مامەڵەیان لەگەڵ 1680 روداوی ئاگرکەوتنەوەدا کردووە. ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەم کەمبوونەوە بەرچاوە (86٪) بەراورد بە هەمان ماوەی ساڵانی رابردوو، دەگەڕێتەوە بۆ ئەو رێکارە خۆپارێزییە توندانەی کە گرتوویانەتەبەر، لەوانە: داخستنی ئەو دامەزراوە و باڵەخانانەی سەرپێچی مەرجەکانی سەلامەتییان کردووە، لەگەڵ چڕکردنەوەی هەڵمەتەکانی هۆشیارکردنەوەی هاوڵاتیان.

شاکر رونی کردەوە کە "شۆرتی کارەبا" هۆکاری سەرەکیی 48٪ی کۆی گشتی ڕووداوەکانی ئاگرکەوتنەوەیە لە وڵاتدا، بەتایبەتی لە وەرزی هاویندا. ئەمەشی گەڕاندەوە بۆ خراپی جۆری وایەر و پلاکە بەکارهاتووەکان، نەبوونی هۆشیاری لای هەندێک لە هاوڵاتیان لە کاتی جێهێشتنی ئامێرە کارەباییەکان بە داگیرساوی، و ئەنجام نەدانی پشکنینی خولی بۆ تۆڕەکانی کارەبا.

لە کۆتاییدا، شاکر ئاماژەی بە بوونی هەماهەنگییەکی باڵا لەگەڵ بەڕێوبەرایەتی هاتوچۆی گشتی کرد بە مەبەستی دابینکردنی رێڕەوی ئاسان و کراوە بۆ ئۆتۆمبێلەکانی فریاکەوتن، بۆ دەستەبەرکردنی گەیشتنیان لە کاتی دیاریکراودا.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی کۆماری ئیسلامی ئێران، لە میانی سەردانەکەیدا بۆ بەغدادی پایتەخت، چەند لێدوانێکی گرنگی سەبارەت بە پەیوەندییە ستراتیژییەکانی نێوان تاران و بەغداد دوای کۆتایهاتنی جەنگ رایگەیاند، و ئاشکرای کرد کە سەردانەکەی لە ژێر بارودۆخێکی یەکجار تایبەتدا دێت.

وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم سەردانە، یەکەم گەشتی دەرەوەی ئەوە دوای کۆتایهاتنی جەنگ، و ئامانجی یەکەمی پێشکەشکردنی سوپاس و پێزانینی باڵای تارانە بۆ حکومەت و گەلی عیراق لەبەرانبەر هەڵوێستەکان پێشووتردا.

جەختیشی کردەوە کە وڵاتەکەی پێداگرە لەسەر بەردەوامبوونی هاوکارییەکان لەگەڵ حکومەتی نوێی عیراق لە سەرجەم کایە و کەرتە جیاوازەکاندا.

عراقچی رایگەیاند کە لەگەڵ فوئاد حوسێنی هاوتای عیراقی، گفتوگۆیەکی باشی سەبارەت بە پەیوەندییە ستراتیژییەکان ئەنجامداوە و هاوتایەکەی لە تەواوی وردەکارییەکانی یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوان ئێران و ئەمریکا ئاگادار کردووەتەوە. سەبارەت بە رەوشی ناوچەکەش وتی: دوای لادانی بەربەستەکان، بارودۆخی گەروی هورمز دەگەڕێتەوە بۆ دۆخی ئاسایی خۆی.

لە تەوەرێکی تری تایبەت و گرنگدا، وەزیری دەرەوەی ئێران پەردەی لەسەر رێکار و رێکخستنە هاتووەکان لادا و رایگەیاند هەماهەنگی دەکەین بۆ داڕشتنی میکانیزمی بەڕێوەچوونی رێوڕەسمی بەخاکسپاردن و شێواندنی تەرمی عەلی خامنەیی لە مەزارگە پیرۆزەکانی عیراقدا.

فوئاد حوسێن، وەزیری دەرەوەی عیراق، چەند لێدوانێکی گرنگی سەبارەت بە رۆڵی دیپلۆماسی عیراق و کێشمەکێشەکانی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئێران ڕایگەیاند، و ئاماژەی بە کاریگەرییە قورسەکانی ئەم گرژییانە لەسەر دۆخی ناوخۆیی و ئابوری عیراق کرد.

وەزیری دەرەوەی عیراق رایگەیاند کە سەرەڕای ئیمزاکردنی یاداشتی لێکتێگەیشتن لە نێوان ئێران و ئەمریکادا، بەڵام جەنگ و گرژییەکان لە ناوچەی گەروی هورمز هێشتا بەردەوامن.

ئاماژەی بەوەش کرد کە بەداخەوە سەرەڕای هەموو هەوڵەکان، جەنگ لە نێوان ئەمریکا و ئێراندا سەریهەڵدا، و بەهۆی ئەم جەنگەشەوە عیراق روبەڕووی چەندین هێرش بووەتەوە.

فوئاد حوسێن باسی لە لێکەوتە ئابوورییەکان کرد و وتی: داخستنی گەروی هورمز بووەتە هۆکارێک بۆ راگرتنی هەناردەکردنی نەوتی عیراق، و ئەمەش کاریگەرییەکی زۆر گەورە و خراپی لەسەر ئابووری و رەوشی دارایی وڵات جێهێشتووە.

وزەری دەرەوە جەختی لەوە کردەوە کە عیراق خاوەنی پەیوەندییەکی نایابە لەگەڵ هەردوو لایەنی ئەمریکی و ئێرانی، و لە کاتی جەنگەکەشدا عیراق رۆڵی گرنگی لە نێوەندگیری نێوان واشنتۆن و تاراندا گێڕاوە. هۆشداریشیدا کە عیراق هیچ کاتێک لەگەڵ فراوانکردنی بازنەی جەنگەکەدا نەبووە و هەمیشە داوای لە وڵاتان کردووە بگەڕێنەوە سەر مێزی دانوستانەکان.

هەروەها سوپاسی هاوتا ئێرانییەکەی کرد کە بە شێوەیەکی بەردەوام حکومەتی عیراقی لە پێشهاتەکانی جەنگ و پرۆسەی دانوستانەکان ئاگادار کردووەتەوە.

فوئاد حوسێن هیوای خواست کە رێککەوتنی نێوان ئەمریکا و ئێران وەک خۆی جێبەجێبکرێت، و رایگەیاند: عیراق هەمیشە جەنگ رەت دەکاتەوە و پشتیوانی لە چارەسەرکردنی کێشەکان لە رێگەی دانوستانەوە دەکات.

لە کۆتاییدا ئامادەیی تەواوی عیراقی دەربڕی بۆ ئەوەی ببێتە ناوەندێک بۆ کۆکردنەوەی لایەنەکان و میوانداریکردنی کۆبوونەوەی نێوان ئێران و وڵاتانی کەنداو بە مەبەستی کۆتایهێنان بە جەنگ و چەسپاندنی ئارامی لە ناوچەکەدا.

ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند کە یاوەری وەزیری دەرەوەی وڵاتەکەی دەکات لە سەردانە رەسمییەکەیدا بۆ بەغدادی پایتەخت، بە مەبەستی ئەنجامدانی چەندین کۆبوونەوەی باڵا لەگەڵ سەرکردە و بەرپرسانی عیراق.

بەقائی لە هەژماری رەسمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئیکس" بڵاویکردەوە: هاوڕێ لەگەڵ جەنابی وەزیری کاروباری دەرەوە گەیشتینە بەغداد. زنجیرە کۆبوونەوەیەک لەگەڵ برایانی عیراقی ئەنجام دەدەین، کە هەر یەکە لە سەرۆک کۆمار، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و وەزیری کاروباری دەرەوە دەگرێتەوە.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە کۆتایی پەیامەکەیدا جەختی لەسەر قوڵایی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو وڵات کردەوە و رایگەیاند: پەرەپێدانی پەیوەندییەکان لەگەڵ عیراق، کە بەستراوینەتەوە پێیەوە بە چەندین پەیوەندی قووڵی کولتووری و شارستانی، هەمیشە لە پێشەنگی کارە لەپێشینەکانی تاراندا دەمێنێتەوە.