عیراق
لە درێژەی کۆبونەوەکانی لە بەغداد، بافل جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتی لەگەڵ محەمەد حەلبووسی، سەرۆکی حیزبی تەقەدوم کۆبوەوە و لە کۆبونەوەکەدا جەختیان لە بەردەوامی هەماهەنگی نێوان لایەنەکان کردەوە لەپێناو پابەندبوون بە وادە دەستوورییەکان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار.
لە کۆبوونەوەکەدا، کە قوباد تاڵەبانی و دەرباز کۆسرەت رەسوڵ، ئەندامانی مەکتەبی سیاسی ئامادەیبوون، پێشهات و گۆڕانکارییە سیاسییەکانی عیراق و ناوچەکە تاوتوێکران.
هەردوولا جەختیان لە بەردەوامی هەماهەنگی لە نێوان لایەنەکان لەپێناو پابەندبوون بە وادە دەستوورییەکان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار کردەوە.
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و ئەبو ئالا وەلائی، ئەمینداری گشتیی گرووپی سەیدو شوهەدا جەخت لەوە دەکەنەوە، دانیشتنی رۆژی یەکشەممەی ئەنجومەنی نوێنەران بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار بەڕێوەبچێت.
لە کۆبوونەوەیەکدا لە بەغداد، هەردوولا گفتوگۆیان لەسەر هەنگاوەکانی پێکهێنانی حکومەتی نوێی عیراق و دواین پێشهاتەکان کرد.
سەرۆکی یەکێتی و ئەمینداری گشتیی سەیدو شوهەدا جەختیان لە پابەندبوون بە وادە دەستوورییەکان کردەوە و بە گرنگیان زانی رۆژی یەکشەممە پەرلەمان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار کۆببێتەوە، وەک هەنگاوێک بۆ چارەسەرکردنی دۆخی سیاسی.
د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ چوارشەممە 28ـی 1ـی 2026 لەکۆشکی بەغداد، پێشوازی لە حەسەن فەدعەم ئەلجەنابی، بەرپرسی کاروباری دەوڵەت لە رەوتی حیکمەی نیشتمانی کرد.
لە دیدارەکەدا باسیان لەپەرەسەندنەکانی رەوشی سیاسی و ئاڵنگارییەکان کرد، سەرۆک کۆمار جەختی لەگرنگی رێزگرتن لەماوە دەستوورییەکان کردەوە، هاوکات داوای لەهێزە سیاسییەکان کرد بەرژەوەندی گشتی بکەنە پێشینەی کارەکانیان.
هەروەها هانی ئەنجومەنی نوێنەرانیدا بەشێوەیەکی چالاکانە رۆڵی یاسادانان و چاودێریکردنی خۆی بەجێبهێنێت کەدەبێتە هؤکاری پاراستنی سەروەری وڵات و خزمەتکردن بە بەرژەوەندی هاووڵاتیان و ئاماژەشی بەوەکرد کە سەرۆکایەتی کۆمار چەندین رەشنووسی یاسای پێشکەش بە پەرلەمان کردووە بۆ پەسەندکردن وهاوکاری لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکانیشدا کردووە بۆ دەستەبەرکردنی ئازادکردنی هەزاران دەستگیرکراو کە سزاکانیان بەسەرچووە.
هەروەها لەدیدارەکەدا باس لەچەند پرسێکی ناوخۆیی کرا، لەگەڵ پێشهاتە ناوخۆییەکان و کاریگەرییەکانیان، سەرۆک کۆمار جەختی لەگرنگی بەهێزکردنی هەماهەنگی و لێکتێگەیشتنی نیشتمانی و یەکخستنی هەڵوێستەکان لەبارەی پرسە گرنگەکان بەشێوەیەک کە بەرژەوەندی عیراقیەکان و ئاسایش و سەقامگیری سیاسی بپارێزێت.
لەلای خۆیانەوە وەفدەکە پێزانینی خۆیان بۆ هەوڵەکانی سەرۆک کۆمار لە بوارە جیاجیاکان دەربڕی لەگەڵ دانایی لە سەرکردایەتیکردنی و پابەندبوونی بە پەرەپێدانی کۆدەنگی سیاسی و پتەوکردنی پەیوەندییەکانی عیراق لەگەڵ گەلانی برا و دۆستدا .
نوری مالکی، کاندیدی چوارچێوەی هەماهەنگی بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق راگەیەندراوێکی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی X بڵاوکردەوە و "دەستێوەردان"ـی ئەمریکای لە کاروباری عیراق رەتکردەوە،رایگەیاند دەستێوەردانی ئاشکرای ئەمریکا لە کاروباری ناوخۆی عیراق رەتدەکەینەوە
نوری مالکی لە پەیامەکەیدا، جەختیکردوەتەوە لەوەی بەردەوام دەبیت لە کاندید بون بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق و دوپاتیشیکردوەتەوە بە توندی دەستێوەردانی ئاشکرای ئەمریکا لە کاروباری ناوخۆی عیراق رەتدەکەنەوە.
لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا، دەستێوەردانەکانی ئەمریکای پێشێلکردنی سەروەری عیراق و بڕیارەکانی چوارچێوەی هەماهەنگیی ناوبرداوە.
ناوبرا ئاماژەی بەوەشکردوە، گفتوگۆ تاکە بژاردەی سیاسیە، نەک پەنابردنە بەر دیکتاتۆری و هەڕەشە، رێز لە بڕیاری چوارچێوەی هەماهەنگی دەگرم و بەردەوام دەبم تا دەگەینە ئەنجامێک کە خزمەت بە عیراق بکات.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: ئەگەر نوری مالکی هەڵبژێردرێتەوە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق، چیتر هاوکاری عیراق ناکەن.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس رایگەیاند: كۆتا جار مالكی لە دەسەڵات بوو عیراقی بۆ هەژاری و ئاژاوەگێڕی تەواو برد.
ئاماژەی بەوەشکرد، نابێت رێگە بە هەڵبژاردنەوەی نوری مالكی بدرێت.
ترەمپ ئەوەشی خستەڕوو، لە ئەگەری هەڵبژاردنەوەی نوری مالكی چیتر ئەمریكا هاوكاری عیراق ناكات، دەشڵێت؛ئەگەر ئێمە هاوكاری عیراق نەكەین دەرفەتی ئەو وڵاتە سفر دەبێت لە سەركەوتن و ئازادی و خۆشگوزەرانی.
وتیشی، نوری مالكی سیاسەت و ئایدۆلۆژیایەكی شێتانەی هەیە.
سەرۆکی ئەمریکا لە کۆتایی پەیامەکەیدا نوسیویەتی، جارێکی دیکە عیراق مەزن دەکەینەوە.
نێردەی ئەمریكا بۆ عیراق دەڵێت، پشتیوانی پێكهێنانی حكومەتی عیراق دەكەین بەبێ بەشداری گروپە چەكدارەكانی نزیك لە ئێران.
مارك ساڤایا، نێردەی ئەمریكا بۆ عیراق لە راگەیەنراوێكدا بڵاویكردەوە، تیمەكەیان مەیدانی كاردەكات بۆ پێكهێنانی حكومەتێك لە عیراق بەبێ بەشداری گروپە چەكدارەكانی نزیك لە ئێران، هەروەها دەبێت حكومەتی داهاتوو ئامادەبێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و ئەو قۆناغەش تێپەڕێنێت كە تەنها پارە بەقاچاخبراوەكان بگەڕێنێتەوە، بەڵكو دەبێت ئەو ئاڕاستانەش بدۆزێتەوە كە پارە بە قاچاخبراوەكانی بۆ دەڕوات.
ئەوەشی خستووەتەڕو، ئێستا تێگەیشتنێكی سەرتاسەرییان بۆ ئەو لایەنانە هەیە كە تێوەگلاون لە بەقاچاخبردنی پارە، كە لەنێویاندا لێپرسراوی گەورەی حكومی و كەسوكارەكانیان هەن و ئەو پارانەش بۆ كڕینی خانوبەرە لە چەندین دەوڵەت و پاسپۆڕت و رەگەزنامە بەكارهێنراون، هەندێك جاریش بە ناوی خوازراوەوە ئەو پارانە بەكارهێنراون.
مارك ساڤایا دەشڵێت، گەندەڵی تەنها زیان بە گەلی عیراق و ئاسایشی نیشتمانی ناگەیەنێت، بەڵكو دەبێتە دەرچەیەك بۆ پارەداركردنی گروپە تیرۆریستییەكان و ئەنجامدانی چالاكی تیرۆریستی لە چەندین دەوڵەت، جەختیلەوەشكردەوە، بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا و لایەنە پەیوەندیدارەكان سزای هەر گەندەڵێك لە عیراق دەدەن.
حزبی تەقەدوم راگەیەنراوێکی لە بارەی پێکهێنانی حکومەتی نوێی عیراق بڵاوکردەوە و دەڵێت: بەشداری حکومەتێک ناکەین ململانێ تائیفییەکان لای هاووڵاتیان زیندوو بکاتەوە.
حزبی تەقەدوم لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، پێویستە حکومەتی داهاتوو پاڵپشتی پێکهاتە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان بێت و هاوکات لەگەڵ پێداویستییەکانی ئەو قۆناغەی ناوچەکە و جیهانی پێدا تێدەپەڕێت.
حزبی تەقەدوم داوا لە چوارچێوەی هەماهەنگی دەكات پابەند بێت بە بنەمای قبوڵكردنی نیشتمانی، هەروەها کەسێک بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران دیاری بکات کە لەلای هەمووان پەسەند بێت.
محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق داوا لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و وڵاتانی جیهان دەکات، بەرپرسیارێتیی یاسایی و ئەمنیی خۆیان هەڵبگرن و چەکدارانی داعش کە هەڵگری رەگەزنامەی وڵاتەکانیانن وەربگرنەوە.
سودانی لەکاتی پێشوازیکردن لە ئەنیل بۆرا ئینان، باڵیۆزی تورکیا لە عیراق، جەختی لەوە کردەوە کە عیراق کار بۆ رێگریکردن دەکات لە هەر دەرفەتێک بۆ گەڕانەوەی چالاکیی پاشماوەکانی داعش.
نوسینگەی راگەیاندنی سودانی دەڵێت: "لە دیدارەکەدا گفتوگۆ لەسەر هاوکاریی هاوبەش کرا بۆ پشتیوانیکردنی سەقامگیریی سوریا و راگرتنی گرژییەکان لە ناوچەکە. باڵیۆزی تورکیاش ستایشی هەنگاوەکانی عیراقی کرد بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی سوریا بەشێوەیەک کە یەکپارچەیی خاکی سوریا بپارێزێت".
سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رایگەیاند؛ داواکارییەکی لەلایەن پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە پێگەیشتووە بۆ دواخستنی دانیشتنی ئەمڕۆی پەرلەمان، کە تایبەتە بە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار.
نووسینگەی راگەیاندنی هەیبەت حەلبوسی، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ سێشەممە، داواکارییەکی لەلایەن پارتی و یەکێتییەوە پێگەیشتووە بۆ ئەوەی دانیشتنی تایبەت بە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار دوابخرێت.
ئاماژەی بەوەشکردووە، ئامانجی داواکارییەکە ئەوەیە دەرفەتی زیاتر بدرێت بە هەردوو حزب بۆ گفتوگۆ و گەیشتن بە رێککەوتن لەسەر پۆستەکە.
فەرمانگەی میدیایی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رەتیدەکاتەوە دانیشتنی تایبەت بە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار دواخرابێت و جەختدەکاتەوە دانیشتنەکە لە وادەی دیاریکراوی خۆیدا بەڕێوەدەچێت.
لە راگەیەندراوێکدا ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ئاماژەی بەوەکردووە، ئەو هەواڵانەی باس لە دواخستنی دانیشتنەکەی ئەمڕۆ 27ـی کانونی دووەم دەکەن، دوورن لە راستییەوە.
هاوکات بێستون سەلام پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد رایگەیاند؛ "تاکە بەربژێری یەکێتی بۆ پرسی سەرۆک کۆمار "نزار ئامێدیی"ە و زۆرێک لە لایەنەکانی عیراقیش دەنگ دەدەن بە کاندیدەکەی یەکێتی".
دەربارەی پرسی هەڵبژاردنی سەرۆک وەزیران رایگەیاند؛ "نوری مالیکی کاندید چوارچێوەی هەماهەنگییە بەڵام هێشتا کۆدەنگییەکی یەکجاری لەسەر هەڵبژاردنەوەی نییە لە نێوان لایەنەکاندا".
ئەمە لە کاتێکدایە بڕیارە ئەمڕۆ سێشەممە پەرلەمانی عیراق بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار کۆببێتەوە، ئەمەش وەک هەنگاوێک بۆ تەواوکردنی رێکارە دەستوورییەکان و راسپاردنی سەرۆک وەزیران بۆ پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەت.
چوارچێوەی هەماهەنگی بە جیا لەگەڵ هەردوو وەفدی یەکێتی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان کۆبووەوە.
لەکۆبوونەوەکاندا گفتوگۆ لەبارەی بۆچوونەکانی وەفدی یەکێتی و پارتی کرا، داواشیان کرد رێککەوتنێک بکرێت کە ئاسانکاری بۆ پرۆسەی هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار بکات لە چوارچێوەی وادەی دەستوریدا.
چوارچێوەی ھەماھەنگی جەختیشی لەسەر پێویستی رێزگرتن لە کاتە دەستورییەکان و یەکلایی کردنەوەی شایستە نیشتمانییەکان کردەوە.
مارکۆ روبیۆ و محەمەد شیاع سودانی، پەیوەندییەکی تەلەفونیان ئەنجامدا و وەزیری دەرەوەی ئەمریکا جەختی لە گرنگیی پاراستنی سەربەخۆیی بڕیاری سیاسیی عیراق کردەوە هۆشداریی دا هەر لایەنێک بیەوێت عیراق تێوەگلێنێت لە ململانی ناوچەییەکان کاریگەری نەرێنی لەسەر پەیوەندی نێوان بەغداد و واشنتۆن دەبێت.
مارک رۆبیۆ رایگەیاند، لە پەیوەندییە تەلەفونییەکەدا، لەگەڵ سەرۆک وەزیرانی عیراق، بەرژەودنییەکانی هەردوو وڵات تاوتوێکراوە و جەختیکردوەتەوە لەوەی سەرکەوتنی حکومەتی عیراق بەندە بەوەی نەجێتە ناو بەرژەوەوەندییە ناوچەییەکان چونکە ئەوە دەبێتە رێگر لەبەردەم پەرەپێدانی هاوکارییە ئابووریی و سیاسییەکان بۆ هەردوو وڵات.
لە بەشێکی دیکەی پەیوەندیەی تەلەفونیەکەدا، باسیان لە چارەنوسی زیندانیانی داعش کردوە و روبیۆ ستایشی رۆڵی عیراقی کرد بۆ بەدەمەوەهاتنی ئەوکارە و وەرگرتنی ئەندامانی داعش لە زیندانەکانیاندا.
ئەمە لە کاتێکدایە، عیراق رەزامەندی دەربڕیوە بۆ وەرگرتنەوەی نزیکەی حەوت هەزار چەکدار و سەرکردەی باڵای داعش، کە لە زیندانەکانی سوریادا بوون و پیستر لەژێر دەسەڵاتی هەسەدەدا زیندانی بوون.
محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق رایدەگەیەنێت، پلانی ساڵی 2026 بە ئامانجی گەیشتنە بە خۆژێنی لە هەموو بەرهەمە نەوتییەکان و هەنگاونان بەرەو هەناردەکردن.
ئەمڕۆ یەکشەممە، سودانی بە ئامادەبوونی وەزیری نەوت و بەرپرسانی پەیوەندیدار سەرپەرشتی کۆبوونەوەیەکی کرد دەربارەی دۆسییەی نەوت و غاز.
لە کۆبوونەوەکەدا پەرەپێدانی پڕۆژەکانی غاز لە کێڵگەکانی (ئەرتاوی، عەکاز و مەنسوریە) تاوتوێ کرا. هەروەها بەدواداچوون بۆ گرێبەستەکانی خولی پێنجەمی مۆڵەتپێدان بۆ کێڵگەکانی (نەفتخانە، خەشم ئەحمەر، کەمەر – کەلابات) کرا.
سەرۆک وەزیران جەختی لە تەواوکردنی پڕۆژەکان کردەوە وەک گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی بۆ گەیشتن بە خۆژێنی لە بەنزین و سەرجەم بەرهەمە نەوتییەکان و زیادکردنی توانای پاڵاوتن و داهاتی وڵات.
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پێشوازی لە کاندیدکردنی نوری مالیکی دەکات بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق و هیوادەخوازێت پرۆسەی پێکهێنانی حکومەت خێراتر بێت.
لە پەیامێکدا بافڵ جەلال تاڵەبانی رایگەیاندووە: "پێشوازی لە کاندیدکردنی بەڕێز نوری مالیکی لەلایەن چوارچێوەی هەماهەنگییەوە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق دەکەین".
سەرۆکی یەکێتی هیوای خواستووە ئەم هەنگاوە رێکارە دەستووری و یاساییەکان بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێ خێراتر بکات.
هەروەها جەختی لە هاریکاری و هەماهەنگیی زیاتری نێوان لایەنە سیاسییەکان کردووەتەوە لەپێناو پاراستنی سەقامگیری و گەیشتن بە حکومەتێکی بەهێزی خزمەتگوزار کە وەڵامدەرەوەی خواستی خەڵک بێت.
رۆژی سێشەممە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق کۆدەبێتەوە و کۆبوونەوەکە تایبەتە بە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری عیراق.
فەرمانگەی راگەیاندنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بڵاویکردەوە، رۆژی سێشەممە 27ـی 1ـی 2026، ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق کۆدەبێتەوە و کۆبوونەوەکە تایبەتە بە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار.
لەلای خۆشیەوە، سروە محەمەد ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە فراکسیۆنی یەکێتی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، وەکو فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمنایی کوردستان هەوڵەکانیان چڕکردووتەوە بۆ سەرخستنی کاندیدی یەکێتی و لەئێستادا لەگەڵ لایەنەکانی دیکەیە لە گفتوگۆدا و دانوستانداین.
رێژەی ئاسایی دانیشتنی تایبەت بە هەڵبژاردنی سەرۆك كۆمار بریتییە لە دوو لەسەر سێی ژمارەی ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران، واتا لە كۆی 329 پەرلەمانتار، دەبێت لەكاتی كردنەوەی دانیشتنەكەدا 220 ئەندام ئامادە بن.