عیراق
فایەق زێدان، سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عیراق، ئەمڕۆ سێشەممە بە سەردانێکی رەسمی گەیشتە شاری تارانی پایتەختی ئێران.
بەپێی زانیارییەکان، سەردانەکەی فایەق زێدان بۆ تاران یەک رۆژ دەخایەنێت و لەسەر بانگهێشتنامەیەکی رەسمیی غولامحوسێن موحسنی ئاژەیی، سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەریی ئێران هاتوو.
هەروەها ئاماژە بەوەش کراوە کە ئامانج لەم سەردانە بەهێزکردنی پەیوەندییە هاوبەشەکانی نێوان بەغداد و تارانە، هاوکات تاوتوێکردنی چەندین دۆسیە و بابەتی دادوەری و یاسایی جێی بایەخی هەردوو وڵات دەبێت.
لیژنەی ئاسایش و بەرگریی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق داوا لە سەرۆك وەزیران دەكات بودجەی تایبەت بۆ كڕینی سیستمی بەرگریی ئاسمانیی وڵاتەكە تەرخان بكات.
لیژنەی ئاسایش و بەرگری لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ئاشكرای كردووە، داوایەكی رەسمییان ئاڕاستەی عەلی زەیدی، سەرۆك وەزیران كردووە تا لە پڕۆژە یاسای بودجەی گشتیدا بڕە پارەی پێویست بۆ كڕینی سیستمی بەرگریی ئاسمانیی پێشكەوتوو لە وڵاتانی روسیا، چین و كۆریای باشوور تەرخان بكرێت.
دەشڵێت، ئامانج لەو هەنگاوە، پاراستنی ئاسمان و سەروەریی عیراقە و ئەو داوایەش لە كاتێكدایە كە سیستمی بەرگریی ئێستای عیراق سنوردارە و نەیتوانیوە رێگری لە پێشێلكردنی ئاسمانی عیراق بگیرێت لەلایەن وڵاتانی ناوچەكەوە.
هاوكات سەرۆك وەزیرانی عیراق لەگەڵ فەرماندەی هێزەكانی ئەڵمانیا لە دەرەوەی وڵات و سەرۆكی دەستەی فیدراڵیی هاریكاریی سەربازی و تەكنیكیی روسیا كۆبوویەوە و دۆسیەی ئامادەكارییەكان بۆ كشانەوەی تەواوەتیی هێزەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی، بەهێزكردنی توانای سەربازی و هەواڵگریی هێزە ئەمنییەكان، و پەرەپێدانی هەماهەنگیی هاوبەش بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر تاوتوێ كران.
هێزێكی ئەمنی لە بەغداد ئەندامێكی دەستەی ئەركانی حەشدی شەعبی و سێ ئەندامی تریان دەستگیركرد.
سەرچاوەیەكی ئەمنی بڵاویكردەوە، بەیانی ئەمڕۆ هێزێكی ئەمنی یەكێك لە ئەندامانی دەستەی ئەركانی حەشدی شەعبی بە ناوی ئەكرەم ئەبو جەعفەر دەستگیركردووە، بەبێ ئەوەی هۆكاری دەستگیركردنەكەی روون بكرێتەوە.
هاوكات لە هەمان پرۆسەدا، هێزە ئەمنییەكان سێ ئەندامی تری سەر بەحەشدی شەعبییان لە ناوچەی بەلەدیات لە رۆژهەڵاتی بەغداد دەستگیركردووە، هۆكاری دەستگیركردنی ئەوانیش نەخراوەتەڕوو.
راوێژكاری ئەمنیی سەرۆك وەزیرانی عیراق ئاشكرایدەكات، پێشنیازیان بۆ ئێران و سعودیە كردووە ئەنجومەنێكی هەماهەنگیی هاوبەش دابمەزرێنن و جەختیش لەوە دەكاتەوە رووبەڕووبوونەوەی سەربازیی لەگەڵ گروپە چەكدارەكان هێڵی سورە.
قاسم ئەعرەجی، راوێژكاری ئەمنیی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق لە چاوپێكەوتنێكی تەلەفزیۆنیدا رایگەیاند، پێشنیازێكیان ئاڕاستەی ئێران و سعودیە كردووە بۆ ئەوەی ئەنجومەنێكی هەماهەنگیی هاوبەش دابمەزرێنن، وتیشی، ئەو دوو وڵاتە هیچ گرفتێكیان نییە جگە قەیرانی بێمتمانەیی بەرامبەر یەكتر.
ئاماژەی بەوەشكرد، حكومەتی عیراق بڕیارێكی ستراتیژیی داوە كە دەبێت چەك تەنیا لەژێر دەسەڵاتی دەوڵەتدا بێت، وتیشی رێكەوتی 30ی ئەیلول بۆ دەرچوونی هێزە بیانییەكان لە عیراق دیاریكراوە، نەك كۆتاییهاتنی مۆڵەتی دانانی چەكی گرووپە چەكدارەكان.
ئەعرەجی دڵنیاییشیدا، هیچ ئاژاوەیەكی سیاسیی لە ئاكامی ئەو بڕیارە دروست نابێت و رووبەڕووبوونەوەی چەكداریش لەگەڵ ئەو گرووپانە هێڵی سوورە، وتیشی، لە رێگەی گفتوگۆوە بەردەوامن و ئەنجامەكان تا ئێستا ئەرێنین.
راوێژكاری ئەمنیی سەرۆك وەزیرانی عیراق ئەوەشی خستەڕوو، پەیوەندییەكانیان لەگەڵ وڵاتانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دوای 30ی ئەیلوول بەهێزتر دەبن.
لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق زیاتر لە 30 ئیمزا كراوەتەوە بۆ كەمكردنەوەی تێچووی دەرهێنانی پاسپۆڕتی عیراقی بۆ 25 هەزار دینار، كە لە ئێستادا تێچووەكەی دەگاتە بڕی 91 هەزار دینار.
ئیبتیسام هیلالی، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رایگەیاند، لە ئەنجومەنی نوێنەران زیاتر لە 30 ئیمزایان كۆ كردووەتەوە بۆ كەمكردنەوەی تێچووی دەرهێنانی پاسپۆرتی عیراقی بۆ 25 هەزار، كە لەئێستادا تێچووەكەی بە سەرجەم رسومات و رێوشوێنەكانە دەگاتە بڕی 91 هەزار دینار و ئەوەش پێچەوانەی یاسای پاسپوڕتە.
ئەوەشی خستەڕو، ئیمزاكان بە رەسمی پێشكەشی سەرۆكایەتی ئەنجومەنی نوێنەران دەكرێت بە ئامانجی زیادكردنی بۆ كارنامەی دانیشتنێكی ئەنجومەنەكە و تاوتوێكردنی، لە ئەگەری پەسەندكردنی ئەو پێشنیازەش ئەنجومەنی نوێنەران پێشنیازەكە پێشكەشی سەرۆك وەزیران و وەزارەتی ناوخۆ دەكات بۆ تەواوكردنی رێوشوێنە كارگێڕی و یاساییەكانی.
ئەوەش لەكاتێكدایە، پاسپۆڕتی عیراقی ریزبەندی سێیەمی گرتووە لەنێو لاوازترین پاسپۆڕتەكانی جیهان و هەڵگری پاسپۆڕتەكە تەنها دەتوانێت سەردانی 28 وڵات بكات بەبێ وەرگرتنی ڤیزە.
دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەکانی عیراق ئاگادارییەکی هۆشیاریی بڵاوکردەوە و تێیدا هاوڵاتیانی لە مەترسییەکانی مامەڵەکردن بە دراوی دیجیتاڵی و سەرمایەی گریمانەیی ئاگادارکردەوە، بەهۆی ئەوەی لێکەوتەی دارایی و یاسایی قورسی لێدەکەوێتەوە، بەتایبەت لە کاتی مامەڵەکردن لەگەڵ سەکۆ و لایەنە نەناسراو یان بێ مۆڵەتەکاندا.
دەستەکە لە راگەیەندراوێکدا روونی کردەوە: مامەڵەکردن بە دراوە دیجیتاڵییەکان لە عیراقدا بەپێی رێنمایی و بڕیارەکانی لایەنە پەیوەندیدارەکان رێکدەخرێت، و جەختی کردەوە کە نابێت وابیربکرێتەوە مامەڵەکردن، ریکلامکردن یان ئاسانکاریکردن بۆ ئەم دراوانە بە شێوەیەکی رەها رێگەپێدراوە.
هاوكات داوای لە هاووڵاتیان کرد: لە هەر مامەڵەیەک کە پێچەوانەی یاسا بەرکارەکان بێت دووربکەونەوە و پێش ئەنجامدانی هەر مامەڵەیەک لە رێگەی لایەنە رەسمییەکانەوە لە رەوشی یاساییەکەی بکۆڵنەوە.
لە کۆتاییدا، دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەکان هۆشداریی دایە هاووڵاتیان کە نەکەونە داوی ریکلامەکان و بەڵێنی قازانجی خێرا و سەرمایەگوزاریی مەترسیدار، و جەختی کردەوە لەسەر قەدەغەی ناردنی پاره بۆ لایەنی مۆڵەتنەدراو یان بەشکردنی زانیارییەکانی بانک، وشەی تێپەڕ بوون و کۆدی پشتڕاستکردنەوە لەگەڵ هیچ کەسێکدا.
وەزیری نەوتی عیراق پێشوازی لە وەفدێکی کۆمپانیای شیڤرۆنی ئەمریکی کرد و تاوتوێی چەند پڕۆژەیەکی پەرەپێدانی پیشەسازییان کرد.
وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، ئەمڕۆ یەکشەممە باسم محەمەد، وەزیری نەوتی عیراق پێشوازی لە وەفدێکی کۆمپانیای 'شیڤرۆن'ـی ئەمریکی کرد.
لە کۆبوونەوەکەدا، نەسیر عەزیز، بریکاری وەزارەت بۆ کاروباری دەرهێنانی نەوت و کانزاکان، کەریم یاسر، بەڕێوەبەری گشتیی فەرمانگەی گرێبەست و مۆڵەتە نەوتییەکان ئامادە بوون.
هاوکات، تاوتوێی ئەو بابەتانە کرا کە پەیوەستن بە پڕۆژەکانی پەرەپێدانی پیشەسازیی نەوت.
كەشناسی عیراق پێشبینی دەكات پلەكانی گەرما تا كۆتایی ئەم هەفەتەیە بە بەرزی بمێننەوە بەڵام كاریگەری شەپۆلەكە لەسەر هەرێم كەمتر دەبێت.
دەستەی گشتی كەشناسی و بوومەلەرزەزانی عیراق رایگەیاند، پێشبینی دەكەن بەرزیی پلەكانی گەرما بە لانی كەمەوە تا پێنج رۆژی تریش بەردەوام بێت بەڵام كاریگەرییەكەی لەسەر پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان كەمتر دەبێت.
لەبارەی كەشی رۆژی دووشەممەشەوە ئاماژە بەوە كراوە ، لە بەشێكی ناوچەكانی هەرێم ئاسمان نیمچە هەور دەبێت و كەشوهەوای ناوچەكانی ناوەڕاست و باشووری عیراقیش بە گشتی ساماڵ دەبێت، هەروەها بەهۆی خێرایی باوە خۆڵبارینێكی كەم باشووری وڵاتەكە دەگرێتەوە.
لەبارەی پلەكانی گەرماشەوە رایگەیاند، پێشبینی دەكەن پلەكانی گەرما بۆ سبەی لە سلێمانی 43 پلە و هەولێر 44 پلە و دهۆك 41 پلە و هەریەك لە كەركووك و واست و میسان 48 پلە بێت، هاوكات بەسرەش بە 49 پلەی سیلیزی بە گەرمترین پارێزگای عیراق دەمێنێتەوە.
هەرێم و عیراق لەسەر یەكخستنی رێكارەكانی هاتووچۆ و تۆماركردنی پێبژاردنی سەرپێچییەكان بەپێی سنووری جوگرافی گەیشتنە لێكتێگەیشتن.
عودەی سەمیر، بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی هاتووچۆی عیراق رایگەیاند، لەگەڵ هەرێمی كوردستان گەیشتوونەتە لێكتێگەیشتن لەسەر چەند پرسێكی پەیوەست بە رێكارەكانی هاتووچۆ كە سەرەكیترینیان پێبژاردنی سەرپێچییە جۆراوجۆرەكانە بەتایبەت رەشكردن یان تاریككردنی جامی تۆتۆمبێل.
ئاماژەی بەوەش كرد، هەرێم و عیراق رێككەوتوون لەسەر ئەوەی هەردوولا مافی ئەوەیان هەیە بەپێی سنووری جێبەجێكردن سەرپێچی تۆمار بكەن و سزا بنووسن، واتە ئەو ئۆتۆمبێلانەی تابلۆی هەرێمیان پێوەیە لە ناوەڕاست و باشوور ئەگەر سەرپێچی بكەن، سزادەدرێن و بەپێچەوانەشەوە.
لەبارەی پرسی تاریككردنی جامی ئۆتۆمبێلیشەوە باسی لەوە كرد، رێككەوتوون لەسەر ئەوەی پابەندن بن بە بڕیار و رێنماییەكانی پەیوەست بەو بوارە و هەردوولا رێز لە یاساكانی یەكتر دەگرن.
جەختیشیكردەوە، تا ئێستا تووشی هیچ ئاستەنگێكی ئەوتۆ نەهاتوون و پرۆسەكەشیان بەردەوامە بۆ یەكخستنی رێكارەكان.
وەزارەتی نەوتی عیراق بڵاویکردەوە، وەزیری نەوتی عیراق، لە سەردانێکی رەسمیدا بۆ سعودیە، لەگەڵ هەریەکە لە وەزیرانی وزە و دارایی ئەو وڵاتە کۆبووەوە.
لە دیدارەکاندا باس لە پتەوکردنی پەیوەندییە دوولایەنییەکان و پەرەپێدانی ئاسۆکانی هاوکاری کرا، بەتایبەتی لە کەرتەکانی گاز، وزە و کارەبا.
وەزیری نەوتی عیراق جەختی کردەوە، وڵاتەکەی پەرۆشە بۆ بەهێزکردنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە و بەتایبەت سعودیە، بە ئامانجی بەدیهێنانی بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی هەردوو وڵات.
وەفدە عیراقییەکە جگە لە وەزیری نەوت، وەزیری دارایی و چەند لێپرسراوێکی باڵای دیکەی وەزارەتی نەوت و دارایی تێدابوو، کە تێیدا جەخت لە هەماهەنگیی نێوان هەردوو وڵات، لە بەرزترین ئاستدا کرایەوە.
لە میانی بەشداریکردنی لە هەشتەمین کۆنفرانسی دیالۆگی بەغداد، نزار ئامێدی سەرۆک کۆماری عیراق، زنجیرەیەک پەیام و هەڵوێستی راشکاوانەی دەربارەی دۆخی سیاسی، ئەمنی، پرسی چەکدارکردنی گرووپەکان و پەیوەندییەکانی بەغداد و هەولێر خستەڕوو.
سەرۆک کۆمار ئاماژەی بەوە کرد: دۆسیەی چەکدانانی گرووپەکان ئاڵۆزە و چەکی گرووپەکان لەسەر سێ ئاستە، بەڵام گفتوگۆ لەگەڵیاندا بەردەوامە و ئامادەییان هەیە بۆ چەکدانان، هاوکات داوای لە گرووپەکان کرد چەکەکانیان رادەستی دەوڵەت بوبکەنەوە.
لای خۆشییەوە نزار ئامێدی جەختی کردەوە: کۆکردنەوەی چەک لە دەستی دەوڵەت بڕیارێکی عیراقیانە و دەستوورییە و دەبێت بەبێ خوێنڕشتن جێبەجێ بکرێت.
سەرۆک کۆمار روونی کردەوە: بابەتی گرووپە چەکدارەکان و هێزی پێشمەرگە دوو شتی زۆر جیاوازن، چونکە پێشمەرگە هاوشێوەی هەموو هێزەکانی تری دەوڵەت دامەزراوەیەکی دەستوورییە.
جەختیشی کردەوە: بە ئامانجگرتنی هەرێمی کوردستان هیچ پاساوێکی نییە و هەموو کێشەکانی نێوان بەغدا و هەرێم دەبێت بەپێی دەستوور و گفتوگۆ چارەسەر بوبکرێن.
دەربارەی ململانێ هەرێمییەکان، سەرۆک کۆمار ئاشکرای کرد: لە دوای ئێران زیاترین زیانی جەنگ بەر عیراق کەوتووە، بەڵام ئەمریکا ناتوانێت لەوە زیاتر درێژە بە جەنگ بدات.
سەرۆک کۆمار هۆشداری دا لەوەی کەسانێک هەن دەیانەوێت عیراق پەڵکێشی جەنگی ئێران و ئەمریکا بکەن، بەڵام هەوڵەکان بۆ دوورخستنەوەی وڵات لە ئاڵۆزییەکان بەردەوامن.
هەروەها پشتیوانیی خۆی بۆ پرۆسەی ئاشتی لە تورکیا دەربڕی و ئاماژەیان بەوە کرد: پێشکەوتنی ئەم پرۆسەیە کاریگەریی ئەرێنی لەسەر عیراق دەبێت، هاوکات سەرۆک کۆمار ئاماژەی بە رۆڵی مێژوویی مام جەلال کرد لەم
لە کۆتاییدا جەختی لەسەر هەماهەنگیی سەرۆکایەتییەکان و هەوڵی بەردەوام بۆ پڕکردنەوەی پۆستە بەتاڵەکانی کابینەی حکومەت کرادەوە. و رایگەیاند: شکستهێنانی حکومەت شکستی هەموو گەلی عیراقە. هەروەها ئاماژەی بەوە کرد: بەشێک لە کێشەکانی هەرێم و بەغداد پەیوەندی بە یاسای نەوت و غازەوە هەیە و داوای لە پەرلەمان کرد موزایەدە بەسەر قووت و مافی خەڵکەوە نەکات.
لە چوارچێوەی هەوڵە دیپلۆماسییەکانی نێوان بەغداد و تاران بۆ ئاساییکردنەوەی جووڵەی بازرگانی، ئاژانسی ئیرنا رایگەیاند، دەسەڵاتدارانی ئێران رەزامەندییان دەربڕیوە لەسەر بەخشینی مۆڵەتی تێپەڕبوون بە ژمارەیەک لە نەوتهەڵگرەکانی عیراق لە رێگەی گەروی هورمزەوە.
بەپێی زانیارییەکانی ئاژانسەکە، ئەم بڕیارە دوای زنجیرەیەک داواکاری و هەماهەنگیی بەردەوامی لایەنی عیراقی لە رێگەی کەناڵە دیپلۆماسییەکانەوە هاتووە.
هەروەها ئاماژە بەوە کراوە کە بەدەستهێنانی ئەم ئاسانکارییە تایبەتە بۆ كەرتی گواستنەوەی نەوتی عیراق، یەکێک بووە لە تەوەری سەرەکیی وتوێژەکانی بەغداد لە کاتی سەردانەکەی محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی ئەنجومەنی شوورای ئیسلامیی ئێران بۆ عیراق.
عەلی زەیدی، سەرۆك وەزیرانی عیراق لە هەشتەمین كۆڕبەندی دیالۆگی بەغداد كۆمەڵێك بڕیار و ئاڕاستەی نوێی حكومەتەكەی بۆ ئاییندەی ئابووری و ئەمنیی وڵات خستەڕوو.
زەیدی جەختی كردەوە كە مووچەی فەرمانبەران و خەرجییە حكومیەكان بۆ ساڵانی داهاتوو بە تەواوی زامن كراون، هاوكات ئاماژەی بەوە كرد كە بودجەی ساڵی داهاتوو سەرنجی سەرەكی دەخاتە سەر گەشەپێدانی كەرتی كارەبا و بەكارهێنانی ئامرازەكانی پێشكەوتووی وزەی خۆر.
لە رووی ئابوری و داراییەوە، سەرۆك وەزیران باسی لە جێبەجێكردنی چاكسازی لە بەكارهێنانی سووتەمەنیدا كرد كە ساڵانە 17.8 ترلیۆن دینار گەڕانەوەی دارایی بۆ گەنجینەی دەوڵەت دەبێت.
هاوكات ئاشكرای كرد كاركردن بۆ پەیداكردنی ڕێگەی جێگرەوەی هەناردەكردنی نەوت لە ڕێگەی بەندەری جەیهانی توركیا، بانیاسی سوریا و عەقەبەی ئوردن بەردەوامە و عیراق هەوڵ دەدات لە ڕێگەی ئۆپێكەوە ئاستی هەناردەكردنی نەوت لە ماوەی شەش ساڵدا بگەیەنێتە هەشت بۆ 10 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێكدا.
لە كەرتی ئەمنی و بازرگانیدا، زەیدی جەختی كردەوە كە هەموو لایەنە سیاسییەكان هاوڕان لەسەر كۆكردنەوەی چەك لە دەستی دەوڵەت و ڕێگە بە هیچ پێكدادانێكی سەربازی نادرێت.
هەروەها زەیدی بڕیاری بەكارهێنانی سیستمی وردبینی پێشوەختە بۆ ڕێگریكردن لە گەندەڵی و كەمكردنەوەی ڕسووماتی گومرگی ڕاگەیاند، لەگەڵ ئەوەشدا دووپاتیكردەوە، خۆی بۆ خولی دووەم كاندید ناكاتەوە.
سەبارەت بە رێكارە ئابووری و داراییە ڕاستەوخۆكانیش بەرامبەر بازرگانان و پرۆسەی هاوردەكردن زەیدی هێمای بۆ ئەوە كرد، ئەم هەنگاوانە ئامانجیان بنبڕكردنی گەندەڵی بووە لە ڕێگەی دەستبەرداربوون لە سیستمی دوای وردبینی و كۆنتڕۆڵكردنی نرخەكان پێش ئیمزاكردنی گرێبەستەكان.
لە ڕووی گەشەپێدانی كەرتی تایبەت و ڕەخساندنی دەرفەتی كاریشەوە، سەرۆك وەزیران دوپاتیكردەوە، حكومەت پلانی دابینكردنی زەویی كشتوكاڵی و پێدانی قەرزی ئاسانكاری بۆ ئەندازیارانی كشتوكاڵی و پزیشكانی ڤێتەرنەری خستووەتەڕوو، هاوكات جەخت لە دروستكردنی میكانیزمی هاندەر كراوەتەوە تا هێزی كار لە كەرتی گشتییەوە بەرەو كەرتی تایبەت ئاڕاستە بكرێت
سبەینێ کابینەی حکومەتی عەلی زەیدی تەمەنی دەبێت بە 100 رۆژ و تا ئێستا نۆ وەزارەتی کابینەکەی بێ وەزیرن و سەرۆک وەزیرانیش دەڵێت وڵاتەکەی لە قۆناغیکی سەختدایە.
رۆژی 14ـی 4ـی 2026 لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، بە کۆی دەنگ، دەنگ بە کابینەکەی عەلی زەیدی دراو و لە کۆی 23 وەزیر نۆ وەزیریان دەنگی پێویستی بەدەست نەهێنا.
سەرۆک وەزیرانە گەنجەکەی عیراق، لە کارنامەکەیدا جەختی لە چەکدانانی گروپەکان و باشترکردنی ئابوری وڵات کردوەتەوە، لەگەڵ دەرکردنی یاسای نەوت و گاز، هەمەجۆرکردنی رێگەکانی هەناردەی نەوت، هەروەها بەهێزکردنی تواناکانی دەزگا ئەمنییەکان و هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی پڕچەککردنیان کراوەتەوە.
ئەمڕۆی هەینی عەلی زەیدی جەختیکردەوە، وڵاتەکەی بەهۆی داخستنی گەروی هورمز و رەوشی ناوچەکە لە قۆناغیکی سەختدایە، بەڵام ئەوان بۆ تێپەڕاندنی ئەو قۆناغە دەستەوەستان نابن.
ناوبراو ئاماژەی بەوەشکرد، كە بودجەی ساڵی داهاتوو تیشك دەخاتە سەر كەرتی كارەبا و نەخشەڕێگەی ئابووری داهاتوو دیاریدەكات، بەڵام باسی لە پڕکردنەوەی نۆ وەزارەتەکی نەکرد، کە دواینزیکەی 100 رۆژ تا ئێستا بێ وەزیرن.
لە رووی ئەمنییەوە عەلی زەیدی، دڵنیایی دا، كە هیچ پلانێك بۆ پێكدادانی سەربازی لە ناوخۆدا نییە و رێگە بە دوژمنان نادرێت رەوشەكە بقۆزنەوە. لە كۆتاییدا رایگەیاند كە بۆ خولی دووەم خۆی كاندید ناكاتەوە.
دەستەی دەستپاكی عیراق وردبینی بۆ دەستەی گشتی خانەنشینی دەكات و دەڵێت، لە چوارچێوەی وردبنییەكانیاندا دەركەوتووتەوە زیاتر لە 16 هەزار خانەنشین لە دوای مردنیان موچەكانیان رانەگیراوە.
دەستەی دەستپاكی عیراق لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، لەسەر رێنمایی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق و بە ئامانجی رێگریكردن لە گەندەڵی و بەهەدەردانی موڵك و ماڵی گشتی، بەدواداچوون و وردبینیان بۆ دەستەی گشتی خانەنشینی دەستپێكردووە.
ئەوەشی خستووەتەڕو، لە چوارچێوەی وردبنییەكانیان دەركەوتووە، 16 هەزار و 384 خانەنشین دوای مردنیان موچەكانیان رانەگیراوە، بەڕێوەبەری ژمارەیەك فەرمانگەی خانەنشینیش لە پارێزگاكان ناوی ساختە و وەهمیان بۆ لیستی خانەنشینان زیادكردووە.
دەستەی دەستپاكی ئاماژەی بەوەشدا، هەر لە چوارچێوەی وردبینییەكان موچەی 19 هەزار و 321 خانەنشین لە پارێزگای ئەنبار راگیراوە، وردبینیش بۆ زیاتر لە 102 هەزار تۆماری خانەنشینی لە پارێزگای نەینەوا دەستیپێكردووە، دەشڵێت، ئێستا چەند لیژنەیەكی تایبەتمەند كار لەسەر بەدیجیتاڵكردنی تۆماری خانەنشنینان دەكەن بۆ رێگریكردن لە مووچەی وەهمی و پاراستنی موڵك و ماڵی گشتی.
عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق رایگەیاند، وڵاتەکەی بەهۆی داخستنی گەروی هورمز و رەوشی ناوچەکە لە قۆناغیکی سەختدایە، بەڵام ئەوان بۆ تێپەراندنی ئەو قۆناغە دەستەوەستان نابن.
ئەمڕۆ هەینی، عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق لە میانی بەشداریکردن لە دیمانەی هەشتەمی بەغداد رایگەیاند، عیراق لە قۆناغێکی سەختدایە و ئەوانیش چەندین چارەسەری ئابوریان لەبەردەستدایە و ئامـانـجــیان بەرزکردنەوەی هەناردەی نەوتی رۆژانەیە، کە رێژەکەی لە نێوان 8 بۆ 10ملیۆن بەرمیلدا بێت.
سەرۆک وەزیرانی عیراق جەختیکردەوە، هیچ پاشەکشەیەک لە بەرەنگاربونەوەی گەندەڵی نییە و حکومەت لەلایەن هێزە سیاسییەکانەوە پشتگیری دەکرێت.
عەلی زەیدی ئاماژەی بەوە کرد، عیراق بەهۆی گرژییەکانی ناوچەکە و ئاڵۆزییەکانی پەیوەست بە داخستنی گەروی هورمزدا بە قۆناغێکی سەختدا تێپەڕدەبێت و جەختیشی کردەوە حکومەت کار لەسەر چالاککردنی دەروازە سنورییەکان و دۆزینەوەی چارەسەر بۆ ئاڵنگارییە ئابورییەکان .
ناوبراو ئاشکرای کرد، کە بەم زوانە پڕۆژەیاسای بودجە دەنێرن و جەختی لە بونی پلانی چاکسازی کردەوە لە حکومەتەکەیدا.
عەلی دەزیدی وتیشی، حکومەت زیاتر لە چارەسەرێکی بۆ کێشە ئابورییەکان لەبەردەستدایە و هەموو رێکارێک دەگرێتە بەر بۆ پاراستنی سەقامگیری ئابوری وڵات.