لە پێشهاتێکی نوێدا کە ئاماژەیە بۆ سەپاندنی واقیعێکی مەیدانیی جیاواز، حکومەتی ئیسرائیل سەرەڕای راگەیاندنی ئاگربەستی 10 ڕۆژە، نیازی خۆی بۆ چەسپاندنی ناوچەیەکی سەربازی بە ناوی "هێڵی زەرد" لە باشووری لوبنان راگەیاند، ئەم هەنگاوە رێگری لە گەڕانەوەی دانیشتووانی دەیان گوند دەکات کە لە ئێستادا لەژێر کۆنترۆڵی هێزەکانی ئیسرائیلدان

هێڵی زەرد چییە و چۆن کار دەکات؟
بەپێی راپۆرتەکانی ڕادیۆی سوپای ئیسرائیل و تۆڕی سی ئین ئین،  ئەم تاکتیکە هاوشێوەی ئەو سیاسەتەیە کە پێشتر لە کەرتی غەززە بەکارهێنراوە،
هێڵەکە لە سنوورەوە دەستپێدەکات و بە قووڵایی تا 10 کیلۆمەتر دەچێتە ناو خاکی لوبنان، ئەم هێڵە 55 گوندی لوبنانی دەگرێتەوە کە ئیسرائیل وەک "ناوچەی ئۆپەراسیۆنی سەربازی" دەستنیشانی کردوون، هەروەها سوپای ئیسرائیل رێگری تەواو لە گەڕانەوەی هاووڵاتیانی لوبنانی بۆ ناو ئەو گوندانە دەکات، تەنانەت لەژێر سایەی ئاگربەستیشدا

وێرانکاری و پاکتاوکردنی هەڕەشەکان
یسرائیل کاتس، وەزیری بەرگری ئیسرائیل، جەختی کردەوە کە سوپا لەو شوێنانەی دەستی بەسەردا گرتوون دەمێنێتەوە، هاوکات رۆژنامەی "جێروزالم پۆست" ئاشکرای کرد کە سوپای ئیسرائیل بە فەرمانی کاتس، دەستی کردووە بە خاپوورکردنی خانووەکان لە گوندە سنوورییەکان بە مەبەستی نەهێشتنی هەر هەڕەشەیەک بۆ سەر باکووری ئیسرائیل، بە هەمان شێوازی شارەکانی بیت حانون و رەفەح لە غەززە

ڕێککەوتنی ئاگربەست و ئاستەنگەکان
ئەم هەنگاوانەی ئیسرائیل لە کاتێکدایە کە رێککەوتنی ئاگربەستی 10 ڕۆژە لە 16ی نیسانەوە چووەتە بواری جێبەجێکردنەوە، وخاڵە سەرەکییەکانی رێککەوتنەکە بریتین لە:
-ئیسرائیل مافی وەڵامدانەوەی هەر هێرشێکی بۆ سەرخۆی پاراستووە
-حکومەتی لوبنان پابەند کراوە بە رێگریکردن لە هێرشەکانی حزبوڵڵا و گرووپە چەکدارەکان
-واشنتون سەرپەرشتی دانوستانەکان دەکات بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێکی هەمیشەیی و دیاریکردنی سنوورە وشکانییەکان

بەیرووت "ناوچەی ئەمنیی" ئیسرائیل رەت دەکاتەوە
 حکومەتی لوبنان بە توندی دژی هەوڵەکانی ئیسرائیل بۆ سەپاندنی واقیعێکی سەربازی نوێ لە باشووری وڵاتەکەی وەستایەوە، میشێل مەنسی، وەزیری بەرگری لوبنان، رایگەیاند کە وڵاتەکەی هەر هەوڵێکی ئیسرائیل بۆ دروستکردنی ئەوەی پێی دەوترێت "ناوچەی ئەمنیی" یان "هێڵی زەرد" لە باشووری لوبنان رەت دەکاتەوە.
مەنسی لە بەیاننامەیەکدا جەختی کردەوە کە لێدوانەکانی یۆئاڤ کاتس، وەزیری بەرگری ئیسرائیل، تەنها هەڕەشە نین، بەڵکو گوزارشت لە "نییەتێکی ڕوون دەکەن بۆ سەپاندنی داگیرکارییەکی نوێ بەسەر خاکی لوبناندا.
 هەروەها ئاماژەی بەوە دا کە ئەم پلانە ئامانجی کۆچپێکردنی زۆرەملێی سەدان هەزار هاووڵاتی و وێرانکردنی سیستماتیکی گوند و شارۆچکەکانی باشوورە
لەلایەکی ترەوە شارەزایان پێیان وایە سەپاندنی "هێڵی زەرد" ئەرکی دانوستانەکان قورس دەکات و دەبێتە بەربەست لەبەردەم جێگیربوونی ئاشتییەکی بەردەوام لە ناوچەکەدا

 

فەرماندەیی ناوەندیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا "سێنتکۆم" ئەمڕۆ یەکشەممە رایگەیاند، کەشتیی نیشتنەوەی "یو ئێس ئێس راشمۆر" (USS Rushmore) لە ئێستادا سەرقاڵی جێبەجێکردنی ئۆپەراسیۆنی دەریاییە لەسەر ئێران لە ناوچەی دەریای عەرەب.

سێنتکۆم لە بەیاننامەیەکدا کە لە ئێکس بڵاوی کردەوە، ئاماژەی بەوە داوە کە دەریاوانان و هێزەکانی مارینز لەسەر پشتی کەشتیی "راشمۆر" ئەرکەکانی گەمارۆدان لە ناوچەی ئاماژەپێکراو جێبەجێ دەکەن.

لە بڵاوکراوەیەکی دیکەدا، فەرماندەیی ناوەندی ئاماژەی بەوە کردووە کە تێکشکێنەری مووشەکی ڕێنماییکراوی "یو ئێس ئێس پینکنی" (USS Pinckney) دەوریەی چڕ لە ئاوە هەرێمییەکاندا ئەنجام دەدات بۆ پاڵپشتیکردنی ئەم ئۆپەراسیۆنانە، و روونی کردەوە کە ئەم گەمارۆیە بووەتە هۆی ڕاوەستانی تەواوەتی جووڵەی بازرگانی دەریایی بۆ ئێران و بەپێچەوانەشەوە.

ئەم جووڵە سەربازییانەی ئەمریکا دوای ئەوە دێت کە ئێران دوێنێ شەممە دووبارە گەرووی هورمزی داخستەوە و رایگەیاند کە کۆنترۆڵکردنی گەرووەکە گەڕاوەتەوە بۆ دۆخی پێشووی خۆی و لەژێر چاودێری توندی هێزە چەکدارەکانی ئێراندایە، لەگەڵ پابەندکردنی زۆربەی ئەو کەشتیانەی بە ئاوە هەرێمییەکانیدا تێدەپەڕن بە پێدانی باج و ڕەسمی تێپەڕبوون.

سوپای پاسداران رایگەیاند، ئێران لە توانایدایە بۆ ماوەی یەك ساڵ رۆژانە بەرهەمهێنانی 15 ملیۆن بەرمیل نەوت لە ناوچەكە رابگرێت
محەمەد رەزا نەقدی، راوێژكاری فەرماندەی گشتی سوپای پاسداران رایگەیاند، ئێران لە توانایدایە بۆ ماوەی یەك ساڵ رۆژانە بەرهەمهێنانی 15 ملیۆن بەرمیل نەوت لە ناوچەكە رابگرێت، بەڵام ئێران نایەوێت بەو ئاستە زیان بگەیەنێت بە ئابووری جیهان.

ئەوەشی خستەڕو، لە ئەگەری دەستپێكردنەوەی جەنگ ئێران ئامانجەكانی دەستنیشانكردووە بۆ هێرش كردن.

ئەو راوێژكارە وتیشی، ئێران تائێستا نەیتوانیوە بەشێك لە ئامانجەكانی جەنگی بەدیبهێنێت، بەڵام لە ئەگەری پێكانی ئەو ئامانجانە هاوكێشەی جەنگەكە بە تەواوی دەگۆڕێت.

 

ئێران رەتیدەكاتەوە رەزامەندی دەربڕی بێت لەسەر هیچ وادەیەك بۆ دەستپێكردەوەی دانوستانەكان و مەرجیش بۆ هەر دانوستانێكی گریمانەیی دادەنێت
دوای ئەوی خولی پێشووی دانوستانی ئەمریكا و ئێران لە ئیسلام ئابادی پایتەختی پاكستان بێ ئەنجام كۆتایی هات، سەعید خەتیبزادە، جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران لە پەراوێزی كۆڕبەندی ئەنتالیا رایگەیاند، تا ئێستا هیچ وادەیەك بۆ دەستپێكردنەوەی خولی نوێی دانوستان لەگەڵ ئەمریكا دیاریی نەكراوە.

وتیشی، پێویستە هەردوولا پێشوەختە رێككەوتن لەسەر چوارچێوەی لێكتێگەیشتن بكەن بۆ ئەوەی وتووێژەكان شكست نەهێنن و گرژییەكان پەرەی زیاتر نەسەنن.

راشیگەیاند، تاران بەهیچ شێوەیەك نایەوێت واشنتۆن لە پرسی ئەتۆمیدا لە یاسا نێودەوڵەتیەكان دەربچێت و لە دەرەوەی ئەو یاسایانە مامەڵەی لەگەڵدا بكات.

لەبارەی رەوشی گەروی هورمزیشەوە ئاماژەی بەوە كرد، پابەندبوونی ئێران بە پاراستنی ئاسایشی گەرووەكە بەستراوەتەوە بە رێزگرتنی ئەمریكا لە مەرجەكانی ئاگربەست.

هۆشداریشیدا، هەر پێشێلكارییەك یان جیاكارییەك دژ بە كەشتییە ئێرانییەكان، دەرئەنجامی توندی بۆ لایەنی بەرانبەر لێ دەكەوێتەوە.

 

پاكستان بەردەوامە لە هەوڵەكانی بۆ لێكنزیككردنەوەی تێڕوانینە جیاوازەكانی نێوان ئەمریكا و ئێران و دەشڵێت لوبنان بووەتە خاڵێكی گەورەی ناكۆكیی.

محەمەد ئیسحاق  وەزیری دەرەوەی پاكستان رایگەیاند، سەرەڕای ئەوەی لێپرسراوانی باڵای پاكستان بەردەوام لە پەیوەندیدان لەگەڵ ئێران و ئەمریكا بە مەبەستی گەیشتن بە لێكتێگەیشتن و زیاتر لێكنزیككردنەوەیان، بەڵام لوبنان یەكێكە لە دیارترین خاڵەكانی ناكۆكی نێوان ئەو دوو وڵاتە، جەختیشیكردووەتەوە، واشنتۆن و تاران لە دانوستانەكانی ئیسلام ئاباددا زۆر نزیكبوون لە گەیشتن بە رێككەوتنێكی رەسمی.

ئەو هەوڵانەی ئیسلام ئاباد بۆ نێوەندگیری لە كاتێكدایە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا، خواستی خۆی بۆ كۆتاییهێنان بە جەنگی لوبنان و ناوچەكە دەربڕیوە و لەگەڵ بژاردەی هێوركردنەوەی رەوشەكەدایە، بەڵام پێداگریی ئیسرائیل لەسەر بەردەوامبوونی ئۆپراسیۆنە سەربازییەكانی لە لوبنان، دانوستانەكانی نێوان تاران و واشنتۆنی ئاڵۆزتر كردووە.

سوپای  ئیسرائیل رایگەیاند، کە لە دوای ئاگربەستی ئەم دواییەی لوبنان یەکەمین هێرشی خۆیان بۆ سەر هێزەکانی حزبوڵا لە باشوری لوبنان ئەنجامداوە.

سوپای ئیسرائیل لە راگەیەندراوێکدا  ئاماژەی بەوەکردوە،  ئۆپەراسیۆنەکە دوای ئەوە بووە،  هێزەکانی حزبوڵا رێککەوتنەکانی ئاگربەستیان پێشێلکردوە و لە هێزەکانی ئیسرائیل نزیکبونەتەوە.

وەک لە راگەیەنداروەکەدا هاتووە؛ سوپای ئیسرائیل بیانویی بۆ هێرشەکە ئەوە بووە، ئەو کەسانە ویستویانە؛ لە سوپای ئیسرائیل نزیک ببنەوە و لە بەرانبەردا هێزی ئاسمانی و زەمینی ئیسرائیل ئەو کەسانەیان لە چەند شوێنێک لە باشوری لوبنان کردوەتە ئامانج.

هەروەها سوپای ئیسرائیل رایگەیاندوە، کە هێرشی تۆپخانەیی بۆ پشتیوانی لە هێزە زەمینییەکان ئەنجامداوە و ژێرخانی حباوڵایان لەناوبردووە، جەختیشی لەوە کردوەتەوە، کە ئەم هێرشە بۆ نەهێشتنی مەترسییەکان ئەنجامدراون.

سوپای ئیسرائیل جەختیکردوەتەوە، کە ئەم ئۆپەراسیۆنانە لە چوارچێوەی رێنماییە سیاسییەکاندا ئەنجام دراون و سوپا دەسەڵاتی ئەوەی هەیە، کە رێوشوێنی پێویست بۆ بەرگریکردن لە خۆی بگرێتەبەر، تەنانەت لە کاتی ئاگربەستیشدا.

ئەم پێشهاتانە تەنها دوو رۆژ دوای جێبەجێکردنی ئاگربەستی نێوان لایەنەکان دێت، ئەمەش نیگەرانی لەبارەی ناسکی رێککەوتنەکە و ئەگەری دووبارەبوونەوەی شەڕ دروستدەکات.

بەپێی زانیارییەکانی ئاژانسی تەسنیمی ئێران، کە لە سەرچاوە پەیوەندیدارەکانەوە دەستی کەوتووە، ئێران تا ئەم ساتە رەزامەندیی لەسەر ئەنجامدانی خولی داهاتووی دانوستانەکان لەگەڵ ئەمریکا نیشان نەداوە.

بە گوێرەی ئاژانسە ئێرانییەکە، ئەم هەڵوێستەی ئێران دوای هەڕەشەکانی دۆناڵد ترەمپ بۆ سەپاندنی گەمارۆی دەریایی بەسەر ئێران و  بەردەوامیی  داواکارییە زیادەکانەی واشنتۆنە  لە تاران.

ئێران لە رێگەی نێوەندگیری پاکستانەوە بە بەرپرسانی ئەمریکای راگەیاندووە، کە مەرجی سەرەکی بۆ بەردەوامبوونی گفتوگۆکان، وازهێنانی ئەمریکایە لەو داواکارییە زیادانە، چونکە تاران نایەوێت کاتەکانی لە دانوستانی بێسوود و پڕکێشەدا بەفیڕۆ بدات.

ئەمە لە کاتێکدایە، کەناڵی سی ئێن ئێنی ئەمریکی  بڵاویکردبوەوە، رۆژی دووشەممە، خولێکی نوێی دانوستان لە نێوان ئەمریکا  و ئێران لە ئیسلام ئابادی پایتەختی پاکستان بەڕێوەدەچێت.

وتەبێژی بارەگای خاتەمولئەنبیا، ئیبراهیم زولفیقاری، ئەمڕۆ شەممە رایگەیاند کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا جارێکی تر پەیمانەکانی پێشێل کردووە و بەردەوامە لە چەتەگەریی دەریایی، جەختیشی لەوە کردەوە کە گەرووی هورمز لەژێر بەڕێوەبردن و چاودێریی توندی هێزە چەکدارەکانی ئێراندایە.

زولفیقاری ئاماژەی بەوە کرد کە بارودۆخی گەرووی هورمز گەڕاوەتەوە بۆ دۆخی پێشووی خۆی و وتی: گەرووەکە لەژێر ئیدارەی هێزەکانمان و چاودێرییەکی ورد و چڕدا دەمێنێتەوە.

زولفیقاری رونیشیکردەوە، تا ئەو کاتەی واشنتۆن پابەند نەبێت بە گەرەنتیی ئازادیی هاتوچۆی کەشتییەکان بۆ ئێران و بەپێچەوانەشەوە، گەرووی هورمز بە داخراوی یان لەژێر کۆتوبەنددا دەمێنێتەوە ووتیشی: ئێمە لەسەر بنەمای دانوستانەکان و وەک نیشاندانی نیازپاکی ڕەزامەندیمان دەربڕیبوو بە تێپەڕبوونی ژمارەیەک کەشتی، بەڵام ئەمریکا جارێکی یر بەڵێنەکانی شکاند.

لەکۆتایی لێدوانەکەیدا، زولفیقاری ئەمریکای تۆمەتبار کرد بەوەی کە ڕێز لە ڕێککەوتنەکان ناگرێت و جەختی کردەوە کە بەردەوامبوونی واشنتون لەسەر چەتەگەریی دەریایی وای کردووە ئێران ڕێکارە ئەمنییەکانی لە ناوچە ستراتیژییەکانی دەریا توندتر بکاتەوە.

 

رەزا تالایی، وتەبێژی وەزارەتی بەرگریی ئێران رایگەیاند، هێشتا جەنگ کۆتایی نەهاتووە و ئەمریکا شکستیهێنا لە ئامانجەکانی، ئاماژەی بەوەشکردوە کە تێپەڕبوونی کەشتییە ناسەربازییەکان بە گەوری هورمزدا پەیوەستە بە ئاگربەست لە لوبنان.

وتەبێژی وەزارەتی بەرگریی ئێران، ئەمڕۆ شەممە رایگەیاند ئەمەریکا شکستیهێنا لە روخاندنی دەسەڵاتی ئێران و دروستکردنی درز لە نێوان دەسەڵات و خەڵکی ئێراندا.

ناوبراو ئاماژەی بەوەشکرد کردنەوەی گەروی هورمز بۆ تێپەڕاندنی کەشتییە ناسەربازییەکان مەرجدارە بە ئاگربەست لە لوبنان و ئەگەر فشار بۆسەر لوبنان دروسبکەنەوە، گەروەکە دادەخرێت.

وتەبێژی وەزارەتی بەرگری ئێران جەختیکردوەتەوە، کە هێشتا جەنگەکە کۆتایی نەهاتووە و ئەگەر دوژمن پەنا بۆ فێڵکردن لە دیپلۆماسیدا ببات، ئەوا  وەک خۆیان وەڵامیان دەدەنەوە.

ئەمە لە کاتیكدایە، ئەمڕۆ بە رەسمی گەروی هورمز کراوەتەوە لەلاین ئێرانەوە وەک بەشێک لە ئاگربەستی نێوان ئەمریکا و ئێران، بەرەبەیانی ئەمڕۆش ئاژانسی رۆیتەرز تێپەڕبونی چەند کەشتییەکی نەوتهەڵگری بە گەروەکەدا راگەیاند.

دوای لێدوانەکانی دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا سەبارەت بە گەروی هورمز،  محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران هێترشی کردە سەرۆک ئەمریکا  و رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ لە یەک سەعاتدا حەوت قسەی کردوە و هەموویی درۆ بوون.

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران لە ئێکس پەیامێکی بڵاوکردوەتەوە و دەڵێت؛ ئەمریکا نە لە رێگەی درۆوە  و نە لە رێگەی دانوستانەوە جەنگیان نەبردوەتەوە و بەمشیوازەش بەردەوام بن ناگەنە هیچ ئەنجامێک.

سەبارەت بەروشی هورمز، قاڵیباف وتویەتی ؛لەگەڵ بەردەوامبوونی گەمارۆکان، گەروی هورمز بە روی کەشتیەکاندا بە کراوەیی نامێنێتەوە و ئەوەشی کراوەتەوە، تەنها لە رێگەی رێڕەوی دیاریکراوو بە "مۆڵەتی رەسمی ئێران دەبێت.

قاڵیباف وەک تەنزیکیش، لسەر وقسەکانی دۆناڵد ترەمپ دەڵێت؛ بڕیاری کۆتایی لەسەر کرانەوە یان داخرانی گەروی هورمز و یاساکانی پەیوەست بەو ناوچەیە، لە مەیدانی کردەیی دا دەدرێت نەک لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و سەرۆکی ئەمریکا لە یەک سەعاتدا حەوت جار قسەی کردوە  و هەر حەوتی دورن لە راستییەوە.

سەرچاوە ئێرانییەکان بە تۆڕی (CNN)یان راگەیاندووە، کە بڕیارە رۆژی دووشەممە خولێکی نوێی دانوستانەکان لە نێوان وەفدی ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە "ئیسلام ئاباد"ی پایتەختی پاکستان دەستپێبکاتەوە.

هاوکات لەگەڵ ئامادەکارییەکان بۆ گەیشتنی شاندەکان، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنیدا لەگەڵ (بلومبێرگ) و (ئەکسیۆس) گەشبینی خۆی نیشاندا و رایگەیاند: "پێشبینی دەکەم لە ماوەی یەک دوو ڕۆژدا بگەنە رێککەوتنی ئاشتی". ترەمپ جەختی لەوەش کردەوە کە زۆربەی خاڵە سەرەکییەکان یەکلایی کراونەتەوە و ئەگەری هەیە لە کۆتایی هەفتەدا کۆبوونەوەیەکی نوێ ئەنجام بدرێت.

لەلایەکی تریوە، رەزا ئەمیری موقەدەم، باڵیۆزی ئێران لە پاکستان، ستایشی هەوڵەکانی بۆ سەرخستنی دیپلۆماسی کرد و ئاماژەی بەوە دا کە دەستپێکردنەوەی گفتوگۆکان هاوکاتە لەگەڵ دوو گۆڕانکاری گرنگ لە ناوچەکەدا کە بریتییە لە راگەیاندنی ئاگرەبەست لە نێوان لوبنان و ئیسرائیل ودووبارە کردنەوەی گەرووی هورمز لەلایەن ئێرانەوە بەڕووی هاتوچۆی کەشتیوانیدا.

جێی وەبیرهێنانەوەیە، خولی یەکەمی دانوستانەکان لە ١١ی نیساندا بەبێ ڕێککەوتنی کۆتایی کۆتایی هات. سەرەڕای هەبوونی کەشێکی جددی، بەڵام ناکۆکی قووڵ لە نێوان هەردوولا لەسەر چەند دۆسێیەک مابووەوە.

دەستەی نەتەوە یەکگرتوەکان بۆ ژنان رایگەیاندووە کە لە نێوان تشرینی یەکەمی 2023و کۆتایی 2025دا، زیاتر لە 38000 ژن و کچ لە غەززە کوژراون بەهۆی هێرشەکانی ئیسرائیلەوە، کە تێکڕای کەمتەری 47 کوژراو لە رۆژێکدا.

دەستەکە رایگەیاند کە زیاتر لە38000 ژن و کچ لە ماوەی دوو ساڵدا بەهۆی هێرشە ئاسمانییەکان و ئۆپەراسیۆنە زەمینییەکانەوە کوژراون، کە تێکڕای کەمترین ژمارە 47 قوربانیی مێینە دەکات لە رۆژێکدا، کە زیاتر لە 22000ژن و 16000 کچ لەخۆدەگرێت، لە کاتێکدا هۆشداری دەدات کە ژمارە ڕاستەقینەکان لەوانەیە زیاتربن بەڵام بەهۆی سەختییەکانەوە تۆمارنەکراون.

سۆفیا کاڵترۆپ، وتەبێژی دەستەکە،روونیکردەوە کە ژمارەی قوربانییان و گیانلەدەستدان لەنێو ژنان و کچاندا لەوەی خولەکانی پێشووی شەڕی غەززە تۆمارکراوە زیاترە، و ئاماژەی بەوەدا کە رزگاربووان رووبەڕووی مەترسیی توندی رۆژانە دەبنەوە لەوانەش برسییەتی، ئاوارەبوونی دووبارە، و کۆت و بەندی توند لەسەر دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییە سەرەکییەکان.

تا کۆتایی ساڵی 2025، ئامارە رەسمی و مەزەندەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان ئاماژەیان بەوە کردبوو کە کۆی گشتیی قوربانیانیان لە غەززە گەیشتووەتە دەیان هەزار کەس.

 

بڕیارە رۆژی یەك شەممە دانوستانەكانی ئەمریكا و ئێران لە ئیسلام ئاباد دەستپێبكەنەوە و ترەمپیش رەتیدەكاتەوە پارە بە ئێران بدات

ماڵپەری ئەكسیۆس لە زاری لێپرسراوێكی ئەمریكاوە بڵاویكردووەتەوە، بە ئەگەرێكی زۆرەوە وەفدی ئێران و ئەمریكا رۆژی یەك شەممە جارێكی تر لە ئیسلام ئاباد كۆدەبنەوە، ئەمریكا پێشنیازیكردووە بڕی 20 ملیار دۆلاری بلۆككراو بدرێتە ئێران لە بەرانبەر گواستنەوەی یۆرانیۆمە پیتێندراوەكەی ئێران.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكاش لە وەڵامدا لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تروس سۆشیاڵ رایگەیاند، هیچ پارەیەك نادەن بە ئێران و هەموو پاشماوە ئەتۆمییەكانیشی دەبەن.

وتیشی، ئێران رەزامەندی دەربڕیووە پیتاندنی یۆرانیۆم رابگرێت و گەروی هورمزیش بە هەمیشەیی بكاتەوە.

لێپرسراوێكی باڵای ئەمنیی پاكستان بە ئاژانسی رۆیتەرزی راگەیاندووە، گفتوگۆكانی نێوان ئەمریكا و ئێران گەیشتووەتە قۆناغێكی زۆر باش و گەیشتن بە رێككەوتنیش نزیكە لە قۆناغی كۆتایی، چاوەڕوان دەكرێت لە كۆبوونەوەی داهاتووی نێوان ئەمریكا و ئێراندا یاداشتێكی لێكتێگەیشتن ئیمزا بكرێت.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە پەیامێکدا دەڵێت: پێشوازی لە راگەیاندنە نوێیەکەی سەرۆک دۆناڵد ترەمپ و بەڕێز عەباس عراقچی دەکەین سەبارەت بە کردنەوەی گەرووی هوورمز.

دەقی پەیامەکە...

پێشوازی لە راگەیاندنە نوێیەکەی سەرۆک دۆناڵد ترەمپ و بەڕێز عەباس عێراقچی دەکەین سەبارەت بە کردنەوەی گەرووی هوورمز و هەنگاوە ئەرێنییەکان بۆ گەیشتن بە ئاشتی، بەتایبەتی ئاگربەست لە لوبنان.

ئەم پێشهاتە هەنگاوێکی گرنگە بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکانی ناوچەکە لەم ساتە هەستیارەدا. کردنەوەی ئەم رێڕەوە ئاوییە سەرەکییە نەک هەر متمانە بۆ بازاڕی وزەی جیهانی دەگەڕێنێتەوە، بەڵکو راستەوخۆش بەشدارە لە سەقامگیریی و بوژانەوەی ئابووریی ناوچەکە.

هانی هەموو لایەک دەدەین بۆ بەردەوامبوون لەسەر ئەم رێگایە، لەسەر بنچینەی ئەم هەنگاوە لێکتێگەیشتنە کاتییەکان بگۆڕن بۆ رێککەوتنی هەمیشەیی کە خزمەتی بەرژەوەندییەکانی هەموو گەلانی ناوچەکە بکات.

بافڵ جەلال تاڵەبانی

سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان

سەرۆک کۆماری دەڵێت، گفتوگۆ راستەوخۆکانیان لەگەڵ ئیسرائیلدا هەستیار و چارەنووسسازن، راگرتنی شەڕیش دەروازەیەکە بۆ بەردەوامبوونی دانوستانەکانیان

جۆزێف عۆن سەرۆک کۆماری لوبنان رایگەیاند، هەڵوێستی رەسمیی دەوڵەت جێگیرکردنی ئاگربەست و زامنکردنی کشانەوەی هێزەکانی ئیسرائیلە لە باشوری وڵاتەکەیان.

وتیشی، لەم سەعاتانەی دواییدا پلانەکان بەو ئاڕاستەیەن، سوپای لوبنان تا سەر سنورە نێودەوڵەتییەکانی باشور بڵاوەی پێبکرێت، هەموو جۆرە دەرکەوتەیەکی چەکداریش لەو ناوچانە کۆتایی پێ بهێنرێت.

دڵنیاییشی دایە دانیشتووانی باشوری لوبنان، دوای گەڕانەوەیان بۆ گوند و ماڵەکانیان، سوپا دەیانپارێزێت و هیچ هێزێکی چەکدار جگە لە سوپا و هێزە ئەمنییە رەسمییەکانی وڵات لە ناوچەکەدا نابینرێن.

ئاماژەی بەوەش کرد، ئێستا لوبنان لەبەردەم رەوشێکی نوێ و هەستیاردایە، نابێت بە هیچ شێوەیەک ئەم دەرفەتە مێژووییە لەدەست بدرێت.

 

وەزیری بەرگریی ئیسرائیل: داماڵینی چەک لە حزبوڵا چ بە رێگەی سەربازی بێت یان سیاسی، هێشتا ئامانجی سەرەکیی جەنگەکەیە و ئێمە پابەندین پێوەی و تائێستاش 1700 چەکداری ئەو گروپەمان لەناوبردووە

یسرائیل کاتز وەزیری بەرگریی ئیسرائیل رایگەیاند، سوپای ئیسرائیل بەردەوام دەبێت لە کۆنتڕۆڵکردنی تەواوی ئەو ناوچانەی کە پاکی کردوونەتەوە و دەستی بەسەردا گرتوون و داماڵینی چەکی حزبوڵاش، چ بە رێگەی سەربازی بێت یان سیاسی، هێشتا ئامانجی سەرەکیی جەنگەکەیە و پابەندن پێوەی.

وتیشی، مانۆڕە زەمینییەکەی ناو خاکی لوبنان و هێرشکردنە سەر حزبوڵا دەستکەوتی زۆری هەبووە و تائێستا توانیویانە 1700 چەکداری ئەو گروپە لەناوبەرن، بەڵام هێشتا پرۆسەکە بە تەواوی کۆتایی نەهاتووە.

ئەوەشی روونکردەوە، سوپاکەیان لە لوبنان لە ناو جەرگەی جەنگدان لە دژی حزبوڵا، تەنها ئێستا شەڕەکە بۆ ماوەی 10 رۆژ راگیراوە و ئاگربەست کراوە.