ئایشەگوڵ دۆغان، وتەبێژی پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان (دەم پارتی) رایگەیاند، "بوونمان لەسەر مێزی گفتوگۆ، واتای بوونی هێزی یەکلاکەرەوەی چارەسەری و بەشداریکردنە لە سەدەی دووەمی کۆماردا." وتیشی: "دەمانەوێت هەموو جیاوازییەکانی ئەم وڵاتە بە رەنگ و دەنگی خۆیانەوە نوێنەرایەتی بکرێن."

وتەبێژی دەم پارتی، لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا لە بارەگای سەرەکیی پارتەکەی، باسی لە دوایین پێشهاتەکانی ڕۆژ کرد و سووتانی دارستانەکانی تورکیای بە "کۆمەڵکوژیی ژینگەیی" (ئیکۆ-قڕکردن) ناوبرد.

دۆغان ئاماژەی بە "پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک" کرد و جەختی کردەوە کە پێویستە ئەو کۆمیسیۆنەی لە پەرلەمان پێکدەهێنرێت، لەسەر بنەمای فرەڕەنگی دابمەزرێت.

روونیکردەوە، کۆمیسیۆنەکە لە رۆژانی داهاتوودا کۆدەبێتەوە و دواتر نەخشەڕێگاکەیان پێ رادەگەیەنرێت و وتی: "پارتە سیاسییەکان هێشتا لە قۆناغی دیاریکردنی ئەندامەکانیاندان و گفتوگۆکان بەردەوامن. ئەم کۆمیسیۆنە ئامادەکاری دەکات بۆ ئەوەی دەرفەتێکی مێژوویی لەسەر بنەمایەکی یاسایی دروستبکات."

وتیشی: "ماوەیەکی درێژە ئێمە باسی مێزی گفتوگۆ دەکەین، چونکە باسی گەڕان بەدوای چارەسەریدا دەکەین بۆ بەدیموکراتیکردنی تورکیا. هەروەها پڕۆژەیەکی لەناوبردنی چەک هەیە کە تا ئێستا وەک گەورەترین ئاستەنگ لەبەردەم بەدیموکراتیکردنی تورکیادا نیشان دراوە."

'پێویستە ئاشتی هەمیشەیی بێت'

ئایشەگوڵ دۆغان لە درێژەی قسەکانیدا رایگەیاند: "بوون لەسەر مێز، واتە بوون بە هێزی یەکلاکەرەوە لە چارەسەریدا و بەشداریکردن لە سەدەی دووەمی کۆماردا. هەوڵدان بۆ کۆتاییهێنان بە پێکدادانێکی دەیان ساڵە و بنیاتنانی ئاشتییەکی بەردەوام و دادپەروەرانە، بۆ ئێمە مانای یەکگرتنەوەیە نەک پارچە پارچەبوون."

لە کۆتاییدا وتی: "ئێمە لە سەرانسەری وڵات، لە ئامەدەوە تا ئەستەنبوڵ، داوای دیموکراسی و خوشک و برایەتی دەکەین و بۆ ئەمەش تێدەکۆشین."

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، خێراترین رێگە بۆ کۆتاییهێنان بە نەهامەتییەکانی کەرتی غەززە، خۆبەدەستەوەدانی بزووتنەوەی حەماسە.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، ترەمپ لە پلاتفۆرمی "تروس سۆشیاڵ"ی خۆی نوسیویەتی: "خێراترین رێگە بۆ کۆتاییهێنان بە قەیرانی مرۆیی لە غەززە، خۆبەدەستەوەدانی حەماس و ئازادکردنی بارمتەکانە".

لەلایەکی ترەوە و لە هەوڵێکدا بۆ دەستپێکردنەوەی گفتوگۆکانی ئاگربەست، ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەتی ئەمریکا گەیشتە ئیسرائیل. سەردانەکەی ویتکۆف هاوکاتە لەگەڵ زیادبوونی فشارە نێودەوڵەتییەکان لەسەر تەلئەبیب و هۆشداریی روانگەیەکی جیهانی بۆ چاودێری برسێتی لە ئەگەری روودانی برسێتی لە کەرتی غەززە.

پەیامنێری کەناڵەکانی "العربیة/الحدث" رایگەیاند، ویتکۆف لەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل کۆبووەتەوە. ئەمەش لە کاتێکدایە کە کەنەدا وەک نوێترین وڵاتی ڕۆژئاوایی ڕایگەیاندووە کە دان بە دەوڵەتی فەڵەستیندا دەنێت.

هەفتەی رابردوو، گفتوگۆ ناڕاستەوخۆکانی نێوان ئیسرائیل و حەماس لە دۆحەی پایتەختی قەتەر گەیشتنە رێگەیەکی داخراو و هەردوولا یەکتریان بە هۆکاری شکستپێهێنانی دانوستانەکان تۆمەتبار کرد.

بەپێی سەرچاوەیەکی ئاگادار، دوێنێ چوارشەممە، ئیسرائیل وەڵامی نوێترین داواکاری و پێشنیازەکانی حەماسی داوەتەوە سەبارەت بە پێشنیازێکی ئەمریکا کە ئاگربەستێکی 60 رۆژە و ئاڵوگۆڕکردنی بارمتەکان بە دیلە فەڵەستینییەکان لەخۆدەگرێت.

هاوکات، بڕیارە لە تەلئەبیب و قودس خۆپیشاندان بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ ئەنجام بدرێت.

ناتانیاهۆ، کە هاوپەیمانییەکەی دوو حیزبی تێدایە کە داوای داگیرکردنی غەززە و دروستکردنەوەی نیشتەجێیە جولەکەنشینەکان دەکەن، جەختی کردووەتەوە کە تا کۆتایی بە دەسەڵاتی حەماس نەهێنرێت و چەک دانەنێت، جەنگ راناگرێت، لە بەرامبەردا حەماس ئەو داوایانە رەتدەکاتەوە.

جێی ئاماژەیە، قەتەر و میسر کە ناوبژیوانی گفتوگۆکانی ئاگربەست دەکەن، پشتگیری خۆیان بۆ راگەیەندراوێکی هاوبەشی فەرەنسا و سعودیە دەربڕی کە چەند هەنگاوێکی بۆ چارەسەری دوو دەوڵەتی لەخۆگرتبوو.

 

لە رۆژئاوای كوردستانەوە 55 تۆن خۆراك و هاوكاری ئامادەیە بۆئەوەی رەوانەی پارێزگای سوەیدا بكرێت و بەسەر زیانلێكەوتوواندا دابەش بكرێت.

ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی لە باكور و رۆژهەڵاتی سوریا 55 تۆن خۆراك و ئارد وەك یەكەم كاروانی هاوكاری مرۆیی بۆ زیانلێكەوتووانی پارێزگای سوەیدا ئامادە كراوە و ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی چاوەڕوانی وەڵامی دیمەشق دەكات بۆ رەوانەكردنی.

كۆمەڵەی میزۆپۆتامیا بە پاڵپشتی دانیشتوانی باكوور و رۆژهەڵاتی سوریا، دەستیكردووە بە ئامادەكارییەكان بۆ ناردنی ئەو هاوكارییە كە لە ئێستادا گەیشتووەتە شاری رەقە و بڕیارە لەوێشەوە رەوانەی سوەیدا بكرێت، كە پێشتر ئەو كۆمەڵەیە بانگەوازێكی بۆ كۆكردنەوەی هاوكارییەكان دەستپێكردبوو.

لە 13ی ئەم مانگە، پێكدادان لە نێوان هێزەكانی حكومەتی دیمەشق و گرووپە چەكدارەكان لەگەڵ هێزە سەربازییە ناوخۆییەكانی سوەیدا سەریهەڵدا، ئەو پێكدادانانە بووەهۆی كوژرانی زیاتر لە هەزار و 472 كەس و ئاوارەبوونی زیاتر لە 150 هەزار كەس و زیانگەیاندن بە ژێرخانی ئابووری شارەكە.

 

وەزارەتی دەرەوەی ئێران سزا نوێیەكانی ئەمریكای ئیدانەكرد و بە پێشێلكاری یاسا و مافەكانی مرۆڤی وەسفكرد.

ئیسماعیل بەقائی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند، بە توندی ئیدانەی سزا نوێیەكانی ئەمریكا دەكەن بۆ سەر كەرتی وزەی تاران و چەند كەسێك، وتیشی، ئەمریكا خوی گرتووە بە سیاسەتی گۆشەگیری و هەڵسوكەتی نایاسایی بۆ بەدیهێنانی ئامانجە نایاساییەكانی و ئەو هەنگاوەی ئەمریكاش پێشێلكارییە بۆسەر یاسا و مافی مرۆڤ و یاسا نێودەوڵەتییەكان.

دەشڵێت، سزا نوێیەكانی ئەمریكا هەنگاوێكی پیسە و مەبەستی زیان گەیاندنە بە ئابوری ئێران و خۆشگوزەرانی گەلی ئێران.

شەوی رابردوو، وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا زنجیرەیەك سزای بەسەر تۆڕێكی ئێرانی بە قاچاخبردنی نەوتدا سەپاند، كە زیاتر لە 50 ئەندام و دامەزراوەن و نەوتی ئێران و روسیایان بە وڵاتان فرۆشتووە، ئەوەش گەورەترین سزای وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكایە بەسەر ئێراندا لە حەوت ساڵی رابردوودا.

 

ئێران بە مەبەستی خۆگونجاندن لەگەڵ گۆڕانكارییەكانی ناوچەكە، گۆڕانكاری لە پلە و پۆستی دەزگا ئەمنییەكانیدا دەكات.

ئاژانسی نور نیوزی ئێران بڵاویكردووەتەوە، لەگەڵ ئەوەی گۆڕانكاری لە پەیكەری دەزگا ئەمنییەكان كراوە، گۆڕانكاری لە پلە و پۆستە ئەمنییە باڵاكانیشدا دەكرێت و ئەو گۆڕانكارییەش بۆ خۆگونجاندنە لەگەڵ گۆڕانكارییەكانی ناوچەكە و رەوشی ناوخۆی ئێران بە تایبەت دوای شەڕی 12 رۆژە لەگەڵ ئیسرائیل و كوژرانی چەندین سەركردەی باڵا و زانا ئەتۆمی.

ئاماژەی بەوەشكردووە، ئێران پێداچوونەوە بە كارنامەی هەواڵگری ئێراندا دەكات و هەڵە و كەموكوڕییەكانی دەزگای هەواڵگری تاوتوێ دەكات كە ئیسرائیل توانیویەتی دەستی بگاتە زانیارییە هەستیارەكانی.

 

 

 

عەلی محەمەد نائینی وتەبێژی سوپای پاسدارانی ئێران، هۆشداری دایە ئیسرائیل و رایگەیاند، "بە بوێرییەوە هەڕەشەی دەستدرێژیی نوێ دەکات،" و جەختیشی کردەوە کە لە ئەگەری هەنگاونانی ئیسرائیل، "رێگە نادەین زەنگی ئاگادارکردنەوەکان لە ئیسرائیل بوەستن."

لە لێدوانێکدا، وتەبێژی سوپای پاسداران وتی: "پێویستە بزانن کە ئەگەر دەستدرێژی دووبارە ببێتەوە، رەنگە سروشتی وەڵامدانەوە و گۆڕەپانی شەڕەکە بگۆڕێت، و وەڵامەکان زۆر توندتر دەبن لە جاران."

نائینی ئاماژەی بەوەکرد: "ئەگەر ئیسرائیل هێرش بکاتە سەر ئێران، ئەوا دەستپێشخەری بۆ راگرتنی ململانێکە دەکەوێتە دەستی ئێمە." هەروەها وتی: "باشتر وایە سەرەتا داروپەردووی بنکەی عودەید لابدەن، تا بزانن چیتان بەسەرهاتووە، ئینجا قسەی بەتاڵ و هەڕەشە بکەن."

لە کۆتایی هەڕەشەکانیدا، وتەبێژی سوپای پاسداران جەختی کردەوە: "ئاوارەبوون و هەڵاتنێکی گەورەتر لەوەی لە شەڕی 12 رۆژەدا بینیتان، دەبینن و دەرفەتی کارکردنی زەنگی ئاگادارکردنەوەکانتان لە ئیسرائیل ناهێڵین و توانای دەرچوونتان لە پەناگەکانیش نامێنێت."

لەلایەکی دیکەوە و هەرچەندە ئاگربەست لەنێوان تەلئەبیب و تاران چووەتە بواری جێبەجێکردنەوە، سەرۆک ئەرکانی سوپای ئیسرائیل، ئەیال زەمیر، رایگەیاند کە "هێشتا ئاڵنگاریی زۆریان لەپێشە و کاتی پشوو و خاوبوونەوە نییە."

هاوکات، لە لێدوانێکی چاوەڕواننەکراودا، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئەگەری دەستپێکردنەوەی گورزی سەربازی لەنێوان ئێران و ئیسرائیل لە داهاتوویەکی نزیکدا بەدوور نەزانی.

نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، بنیامین ناتانیاهۆ، رۆژی چوارشەممە، داوای ناردنی هاوکاریی مرۆیی زیاتری بۆ کەرتی غەززە کرد.

لە ئێکسی رەسمی خۆی، نووسینگەی ناتانیاهۆ رایگەیاند: "حەماس خۆراکی لە خەڵکەکەی خۆی دزیوە. ئیسرائیل هەنگاوی ناوە. ئێمە هاوکاریمان لە رێگەی ئاسمانەوە بۆ هاووڵاتیانی مەدەنی لە غەززە فڕێداوەتە خوارەوە و داواشمان لە وڵاتانی دیکە کردووە بەشداربن."

نووسینگەی ناتانیاهۆ دەشڵێت: "هەندێک وڵات وەڵامیان داوەتەوە. ئێمە دەرفەتمان رەخساندووە، دڵنیاییمان لە گەیشتنی هاوکارییەکان داوە. هەر وڵاتێک بەڕاستی بیەوێت یارمەتی بدات، بەخێرهاتنی دەکرێت."

ئەم داوایە لە کاتێکدایە کە ئیسرائیل لە 2ـی ئازاری رابردوودا و دوای شکستپێهێنانی دانوستانەکانی ئاگربەست، گەمارۆیەکی سەرتاسەری خستبووە سەر هاوکارییەکان بۆ کەرتی غەززە. هەرچەندە لە کۆتایی مانگی ئایاردا، سەرەڕای هۆشدارییەکان لە مەترسیی برسێتی، تەلئەبیب بە ڕێژەیەکی کەم دەستی بە ناردنەوەی هاوکاری کردەوە.

جێی ئاماژەیە، ئەم هەفتەیە، ئیسرائیل راگرتنی کاتیی رۆژانەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی لە بەشێک لە کەرتی غەززە راگەیاند و رێڕەوی ئارامی کردەوە بۆ ئەوەی ئاژانسەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان و رێکخراوە مرۆییەکان بتوانن خۆراک و پێداویستی بەسەر زیاتر لە دوو ملیۆن فەڵەستینی دانیشتووی کەرتەکەدا دابەش بکەن.

 

بەپێی هەواڵێکی ماڵپەڕی "ئەکسیۆس"ی ئەمریکی، بڕیارە ئەمڕۆ چوارشەممە، ستیڤ ویتکۆف نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەمەبەستی تاوتوێکردنی قەیرانی مرۆیی لە کەرتی غەززە، سەردانی ئیسرائیل بکات.

ماڵپەڕەکە لە زاری دوو بەرپرسی ئاگاداری ئەمریکییەوە بڵاویکردەوە، ئەگەری هەیە ئەو نێردەیە سەردانی کەرتی غەززەش بکات و سەنتەرەکانی دابەشکردنی هاوکارییە مرۆییەکان بەسەربکاتەوە.

ئاماژە بەوەشکراوە کە بڕیارە رۆژی پێنجشەممە، نێردە ئەمریکییەکە لەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل و ژمارەیەک بەرپرسی دیکەی ئەو وڵاتە کۆببێتەوە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر دۆخی مرۆیی غەززە و دۆزینەوەی رێگەچارەی گونجاو.

بەرپرسێکی ئەمریکی بە "ئەکسیۆس"ی راگەیاندووە: "دۆناڵد ترەمپ دەیەوێت زانیاری زیاتری لەبارەی دۆخی مرۆیی غەززەوە هەبێت، تا بزانێت چۆن دەتوانرێت هاوکاری زیاتری هاووڵاتییانی مەدەنی لە کەرتەکە بکرێت."

ئەمە یەکەم سەردانی ئەو نێردە ئەمریکییەیە بۆ ئیسرائیل لە ماوەی نزیکەی شەش مانگی رابردوودا و سەردانەکەشی لە کاتێکدایە کە دانوستانەکانی ئاگربەست لە غەززە رووبەڕووی وەستان بووەتەوە و کەرتەکە بەدەست قەیرانێکی مرۆیی کارەساتبارەوە دەناڵێنێت.

 

وەزیری وزەی توركیا رایگەیاند، بە بەهای چوار ملیار دۆلار یەدەگی نەوت لە باكوری كوردستان دۆزراوەتەوە .

ئاڵپارسلان بایراكتار وەزیری وزە و سەرچاوە سروشتییەكانی توركیا رایگەیاندوە لە چوارچێوەی گەڕانەكانی ئەمساڵ بۆ نەوت لە ناوچەكانی ئامەد، گابار و ئیلح ئەنجاممان ، 57ملیۆن بەرمیل نەوت دۆزراوەتەوە كە بەهای ئابورییەكەی دەگاتە نزیكەی چوار ملیار دۆلار.

وەزیری وزەی توركیا ئاماژەی بەوە كردوە كە گەڕان لە ناوچەكانی باكوری كوردستان بۆ دۆزینەوەی نەوت بەردەوام دەبێت  .

بە وتەی بایراكتار هاوكات كە لەگەڵ دۆزینەوەی نەوت لە باكوری كوردستان  75ملیار مەتر سێجا غازی سروشتی لە گۆكتەپە و لە دەریای ڕەش دۆزراوەتەوە كە پێداویستی ساڵ و نیوێكی توركیا بۆ غاز دابین دەكات. وەزیری وزەی توركیا ئاماژەی بەوە كردوە كە ئەو بڕە غازەی كە دۆزراوەتەوە بەها ئابورییەكەی دەگاتە 30 ملیار دۆلار.

 

ئەمریكا بڕی 10 ملیۆن دۆلار وەك پاداشت دیاری دەكات بۆ دۆزینەوەی سەركردەیەكی قاعیدە لە یەمەن .

بەرنامەی پاداشت بۆ دادپەروەریی سەر بە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا لە راگەیەنراوێكدا بڵاویكردەوە، هەر كەسێك زانیاریی لەسەر "سەعد بن عاتف عەولەقی" هەبێت و یارمەتیدەربێت بۆ دەستگیركردنی ئەو سەركردەیەی رێكخراوی تیرۆریستی ئەڵقاعیدە لە نیمچە دورگەی عەرەب، لە لایەن وەزارەتەكەوە خەڵات دەكرێت و دەپارێزرێت.

راگەیەنراوەكەی وەزارەتی دەرەوە لە كاتێكدایە كە ئەمریكا لە ساڵی 2022 بڕی شەش ملیۆن دۆلاری بۆ دۆزینەوە و دەستگیركردنی سەعد عەولەقی دیاریی كردبو.

ئەمریكا رایگەیاندوە عەولەقی یەكێكە لە مەترسیدارترین سەركردەكانی داعش كە لە یەمەن نیشتەجێیە و بە هەڕەشە بۆ سەر ئەمریكا لەقەڵەم دەدرێت و ئاشكراشكراوە كە  بەهۆی جەنگی ئیسرائیل و حەماس لە غەززە   ، داوای كوشتنی سەرۆك و سەركردەكانی میسر و ئوردونی كردوە.

 

ئاسایشی باكور و رۆژهەڵاتی سوریا دەستگیركردنی نۆ تیرۆریستی لە رەققە راگەیاند و جەخت لە بەردەوامبونی هەڵمەتەكان دژی داعش دەكاتەوە.

هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆی باكور و ڕۆژهەڵاتی سوریا بڵاویكردەوە لە چوارچێوەی هەڵمەتەكانی كانتۆنی رەققە نۆ  تیرۆریستی داعش دەستگیركراون.

ئاماژە بەوەشكراوە، ئەو تیرۆریستانەی داعش ئامادەكارییان كردوە بۆ ئەنجامدانی چەند هێرشێك دژی هێزەكانیان و ئەو ناوچانەی لە ژێر كۆنترۆڵی هێزەكانی سوریای دیموكراتدان.

هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆ باكوور و رۆژهەڵاتی سوریا جەختی لەوەشكردوەتەوە كە ئۆپراسیۆنەكانیان بەردەوام دەبن لە دژی شانە نووستووەكانی داعش لە ناوچەكەدا.

هەسەدە رایگەیاندوە لە ماوەی رابردودا جموجۆڵی تیرۆریستانی داعش لە دێرەزۆر و رەققە بەشێوەیەكی بەرچاو زیادی كردوە بۆیە هێزەكانیان بەردەوام دەبن لە هەڵمەتەكانیان دژی رێكخستن و چەكدارانی ئەو رێكخراوە تیرۆریستییە.

 

نێردەی تایبەتی ئەمریكا بۆ سوریا ستایشی هەوڵەكانی فەرماندەی گشتی هەسەدە دەكات بۆ بەردەوامی دانوستان و هاریكارییەكانی لەگەڵ حكومەتی سوریا بۆ هێنانە دی سوریایەكی سەقامگیر.

تۆم باراك نێردەی تایبەتی ئەمریكا بۆ سوریا لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی " ئێكس" لەبارەی دوایین چاوپێكەوتنی رۆژنامەوانی مەزڵوم كۆبانێ فەرماندەی گشتی هەسەدە ئاماژەی بەوەدا، بە سەرۆكایەتی مەزڵوم كۆبانێ هەوڵ و كۆششە بەردەوامەكانی هەسەدە و پابەندبوونی پتەوی حكومەتی سوریا بە گشتگیریی، خاڵی گرنگ  و یەكلاكەرەوەن بۆ هێنانە دی سوریایەكی سەقامگیر، كە یەك سوپا و یەك حكومەت و یەك دەوڵەت بێت.

ئەوەشی خستووەتەڕو، هەماهەنگییەكانی هەسەدە بۆ دیالۆگی بنیادنەرانە بەرز دەنرخێنن بۆ یەكڕیزی و یەكگرتووی خاكی سوریا.

نێردەی ئەمریكا بۆ سوریا دەشڵێت، چاوەڕوانی بەردەوامیی گفتوگۆكانن لە حكومەتی سوریا  و هەسەدە بۆ بنیادنانی داهاتوویەكی سەقامگیر بۆ سوریا.

ئەڵمانیا بڕیاری داوە لە سبەینێوە دەست بە بەردانەوەی هاوکلاریە مرۆییەکان بکات لە کەرتی غەززە، راوێژکاری وڵاتەكەش دەڵێت، "ئەو هەنگاوە پەیامی ئەوە دەگەیەنێت، کەلە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بونمان هەیە".

فریدریک مێرتس راوێژکاری ئەڵمانیا لە کۆبونەوەی لەگەڵ شا عەبدوڵای دووهەم شای ئوردن رایگەیاند، لە سبەینێوە وڵاتەکەی لە رێگەی دوو فڕۆکەی جۆری ئەی 400 ئێم کەلە وڵاتی ئوردنەوە دەست بە فڕین دەکەن بەرەو ئاسمانی کەرتی غەززە پاشان دەست بە بەردانەوەی هاوکارییە مرۆییەکان دەکەن.

وتیشی، ئەو هەنگاوە رەنگە بەشێکی کەمی پێوستیەکانی دانیشتوانی کەرتی غەززە دابین بکات بەڵام پەیامی ئەوە دەگەیەنێت، کەلە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بونمان هەیە و بەشێکین لە ناوچەکە.

راوێژکاری ئەڵمانیا ئاماژەی بەوەشکرد، پرۆسەکە بە هەماهەنگی لەگەڵ فەرەنسا ئەنجام دەدەن هەروەها پێشوازی لەو هەنگاوەی ئیسرائیل دەکەن کە رێگە بە گەیاندنی هاوکاریە مرۆییەکان دەدات لە کەرتی غەززە.

پیشتریش، ئیسرائیل لەرێگەی فڕۆکەوە دەستیکرد بەبەردانەوەی هاوکاریە مرۆییەکان لە غەززە، دوابەدوای ئەوەش  هەردوو وڵاتی ئیمارات و ئوردن لە رێگەی سێ فڕۆکەوە 25 تۆن هاوکاریان بەردایە خوارەوە.

 

رابەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی ئێران دەڵێت: وڵاتەکەمان هێزی خۆی نیشانی جیهاندا، هەروەها دەتوانین ئێران بگەیەنینە لوتکەی پێشکەوتن.

عەلی خامنەیی رابەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی ئێران رایگەیاند، لە شەڕی وڵاتەکەیان لەگەڵ ئیسرائیل هەموو جیهان دانیان بە هێز و خۆڕاگری ئێران ناوە، هەروەها روداوەکانی ئەم دواییە بۆ ئێمە بێ وێنە نەبوون و لە ماوەی 46 ساڵی رابردوودا هەموو پیلانەکانی دژی وڵاتەکەیان پوچەڵکردوەتەوە.

وتیشی، بەیەکگرتوویی نەتەوەی ئێران میللەتەکەیان دەستبەرداری رێگەی فراوانکردنی زانستی جۆراوجۆر نابێت و دەتوانن ئێران بگەیەنن بە لوتکەی پێشکەوتن.

ئەم قسانەی رابەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی ئێران لە میانی وتارێکیدا بوو لە رێوڕەسمێکی یادی کوژراوانی وڵاتەکەی لە شەڕی نێوان ئیسرائیل و ئێران.

بەهۆی هێرشەکانی  بەردەوامەکانی ئیسرائیل بۆ سەر کەرتی غەززە لەماوەی 24 سەعاتی رابردوودا زیاتر لە 110 کەس کوژراون کە 22 کەسیان لە چاوەڕوانی وەرگرتنی هاوکاریە مرۆییەکاندابوون.

وەزارتی تەندەروستی غەززە رایگەیاند، بەهۆی بۆردومانەکانی سوپای ئیسرائیلەوە بۆ سەر ناوچە جیاوازەکانی کەرتی غەززە  113 کەس کوژراون کە 22 کەسیان لە چاوەڕوانی وەرگرتنی هاوکاریەمرۆییەکاندابوون.

راشیگەیاند، کۆی گشتی ژمارەی ئەو کەسانەی کە لە چاوەڕوانی وەرگرتنی هاوکاریە مرۆییەکاندا کوژراون، گەشتووەتە هەزار و 179 کەس هەروەها حەوت هەزار 957 کەسیش برینداربوون.

ئەوەش لە کاتێکدایە، سوپای ئیسرائیل ئاگربەستێکی کاتی راگەیاندووە لەو ناوچانەی کە هاوکاریە مرۆییەکانی تێدا دابەشدەکرێت.

 

هاوکات لەگەڵ زیادبوونی فشارە نێودەوڵەتییەکان بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕی غەززە، گیدۆن سەعار، وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل، رایگەیاند فشارەکان لەسەریان کاریگەری نابێت و وڵاتەکەی "خۆی ناکوژێت" لەپێناو ئەو وڵاتانەی "کۆنترۆڵی شەقامەکانی خۆیان لەدەستداوە".

سەعار لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانی تایبەتدا لە وەزارەتەکەی، رۆژی سێشەممە وتی: "لەم رۆژانەی دواییدا شایەتحاڵی هەڵمەتێکی شێواوی فشاری نێودەوڵەتین لە دژی ئیسرائیل، ئەم هەڵمەتە شەپۆلی دژە جوولەکەبوون بەهێزتر دەکات."

ئەم لێدوانە دوای ئەوە دێت کە هەفتەی رابردوو وەزیرانی دەرەوەی زیاتر لە 25 وڵات، لەگەڵ کۆمسیارێکی یەکێتی ئەوروپا، داوای کۆتاییهێنان بە شەڕی غەززەیان کرد و رەخنەیان لە مۆدێلی نوێی دابەشکردنی هاوکارییەکانی ئیسرائیل بۆ کەرتی غەززە گرت.

وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل ئامانجی فشارەکانی بۆ دوو خاڵ گەڕاندەوە: یەکەم، رێگەدان بە حەماس بۆ سەپاندنی ئیرادەی خۆی بەسەر ئیسرائیلدا، کە بە وتەی ئەو "کارەساتێک دەبێت بۆ ئیسرائیلی و فەڵەستینییەکانیش". دووەمیش، "سەپاندنی دەوڵەتێکی تیرۆری فەڵەستینی بەسەر ئیسرائیلدا".

سەعار ئاماژەی بە لێدوانێکی وەزیری دەرەوەی فەڕەنسا کرد و وتی: "دوێنێ لە نیویۆرک وتی پێویستە ئەوروپا فشار بخاتە سەر ئیسرائیل بۆ قبوڵکردنی چارەسەری دوو دەوڵەت. دامەزراندنی دەوڵەتێکی فەڵەستینی ئەمڕۆ، واتا دامەزراندنی دەوڵەتێکی حەماس و دەوڵەتێکی جیهادی. ئەمە روونادات."