رۆژهەڵاتی ناوەڕاست
عەباس عیراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە وەڵامی وەزیری دەرەوەی ئەمریکادا رایگەیاند، ئەگەر واشنتۆن رێککەوتنی دەوێت دەبێت باجێکی قورستر بدات.
عەباس عیراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە پەیامێکدا، وەڵامی لێدوانەکانی مارکۆ ڕوبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکای داوەتەوە، کە وتبووی سیاسەتی سەرۆکی ئەمریکا سەر لە بەرانبەر چاو دایە و رەخنەی توندی لە بەرپرسانی واشنتۆن گرتوە، کە ئەو کەسانەی وابەستەی ئیسرائیلن لە حکومەتی ئەمریکادا چاویان لە ئاست راستییەکان داخستووە.
عیراقچی ئاماژەی بەوە کرد، ئەو لێپرسراوانە سەریان لە خاکدا شاردووەتەوە و وادیارە تەنیا دڵگرانی و خەمی سەرەکییان هەڵبژاردنەکانی ساڵی 2028ی ئەمریکایە.
ناوبراو جەختیکردەوە، کە بانگەشەکردن بۆ هەر جۆرە دەستدرێژییەکی نەفامانە تەنیا ئاڵۆزییەکان زیاتر دەکات.
وەزیری دەرەوەی ئێران لە کۆتایی پەیامەکەیدا هۆشدارییداوە و دەڵێت؛ ئەو دەستدرێژییانەی ئەو کەسانە بانگەشەی بۆ دەکەن و هانی دەدەن، تەنیا یەک ئەنجامی دەبێت؛ ئەگەر سەرۆکی ئەمریکا بەدوای رێککەوتندا دەگەڕێت، دەبێت باجێکی زۆر قورستر بدات.
میدیاکانی رۆژئاوای کوردستان بڵاویانکردوەتەوە، خەڵكی عەفرین لەپاش هەشت ساڵ ئاوارەبوون گەڕانەوە شوێنی خۆیان، بەڵام گوندەكانی عەفرین لە لایەن عەرەبەكان و گروپەچەكدارەكانی سوریاوە رۆخێنراون و ماڵ و موڵكی كوردەكان هەموو بە تاڵان براون.
خەڵكی عەفرین كە لە ساڵی 2018 ئاوارەكراوبوون و شوێنی خۆیان بەجێهێشتبوو دوایین كاروانی ئاوارەكان لە 16 ئەم مانگە هەرێمەكانی جەزیرە و كۆبانێەوە گەڕانەوە شوێنی خۆیان.
بەشێك لە خەڵكی عەفرین كە ماوەی هەشت ساڵ بوو ئاوارە ببون وێڕای ئەوەی گەڕاونەتەوە شوێنی خۆیان، بەڵام ناتوانن بگەڕێننەوە سەر موڵك و ماڵی خۆیان چونكە گوندەكانیان روخێنراون و ماڵەكانیان بەتاڵان براون.
بە گوێرەی وتەی دانشتوانی گوندی دوراقلیا-ی ناوچەی شەران لە عەفرین لە كاتی ئاوارەبوونیاندا هەشت ماڵی عەرەب لەو گوندەیاندا هەبوون و لە پاش ئاوارە بوونی كوردەكان، عەرەبەكان هەموو ماڵ و موڵكی كوردەكانیان بە تاڵان بردووە و ئاسنی ناو دیوار و سەربانی ماڵەكانیان درهێناوە و ماڵەكایان رۆخاندووە و موڵكی كوردەكانیان لە نێوان خۆیاندا بەشكردووە.
ئاژانسی رویتەرز بڵاویکردەوە، ئێران لەم مانگەدا گروپێک لە فەرماندەکانی سوپای پاسداران، راوێژکارانی سەربازی و کەلوپەلی پەیوەندیدار بە موشەک و درۆنی رەوانەی یەمەن کردووە و ئەم هەنگاوەش ئاماژەیە بۆ هەوڵەکانی تاران، تا توانای حوسییەکان بەهێزتر بکات و ببنە هەڕەشە بۆسەر کەشتییەکان لە دەریای سور.
بەپێی زانیارییەکانی رویتەرز، کە لە دوو سەرچاوەی ئێرانی، وەزیری راگەیاندنی حکومەتی یەمەن و شیکەرەوەیەکی ئەمنیی ناوچەکەوە دەستیکەوتووە، ئێران لە 13ـی7ـی ئەمساڵدا لە رێگەی گەشتێکی ئاسمانیی و لە فرؤکەخانەی تارانەوە ئەو هێز و ئامێرە سەربازییانەی گواستووەتەوە بۆ یەمەن.
دوو سەرچاوە ئێرانییەکە ئاشکرایان کردووە، کە لەنێوان 10 بۆ 21 ئەندامی سوپای پاسداران، لەنێویاندا فەرماندەی باڵا، لەناو فڕۆکەیەکی هێڵی ئاسمانیی "ماهان"دا بوون؛ فڕۆکەکە سەرەتا بەرەو سەنعای پایتەخت رۆیشتووە، بەڵام دوای بۆردومانکردنی فڕۆکەخانەی سەنعا لەلایەن سعودییەوە ئاڕاستەکەی بۆ بەندەری حودەیدە گۆڕیوە.
سەرچاوەیەک ئاماژەی بەوە کردووە، کە ئامانجی سەردانی ئەو فەرماندانە مەشقپێکردن بووە لەسەر سیستەمی نوێی موشەکی و لەگەڵ ئەوەشدا ئێران زێڕی گواستوەتەوە بەو فڕۆکەیە بۆ دابینکردنی دارایی چالاکییەکانی حوسییەکان.
بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل پێشوازی لە لێدوانەکانی دۆناڵد ترەمپ کرد سەبارەت بە مەرجدارکردنی رێککەوتنی ئەتۆمیی مەدەنی لەگەڵ سعودیە و پەیوەستبوونی ئەو وڵاتە بە رێککەوتنی ئیبراهیمی و داننان بە دەوڵەتی ئیسرائیلدا.
نوسینگەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاند، کردەی سەربازیی هاوبەشی ئەمریکا و ئیسرائیل دژ بە تاران و هەڵوەشاندنەوەی میحوەرەکانی تیرۆر، دەرفەتێکی نوێی بۆ فراوانکردنی بازنەی ئاشتی ڕەخساندووە.
بەجەختکردنەوە لەسەر ستراتیژی "ئاشتی لە رێگەی هێزەوە" ئاماژەی بەوەکردوە، کە چوونە ناوەوەی ریاز بۆ ناو رێککەوتنی ئیبراهیم دەبێتە هەنگاوێکی گەورە بەرەو سەقامگیریی ناوچەکە و بازدانێکی مێژویی دەبێت بۆ ئاشتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
ئەم هەڵوێستەی ئیسرائیل دوای ئەوە هات کە دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند رێککەوتنی بەرنامەی ئەتۆمیی مەدەنی لەگەڵ سعوودیە بە تەواوی بەستراوەتەوە بە ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئیسرائیل، ئەمەش لە کاتێکدایە کە سعودیە پێشتر جەختی لەوە کردووەتەوە تا کاتێک رێگەیەکی رون بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی فەلەستینی نەدۆزرێتەوە، دان بە ئیسرائیلدا نانێت.
سوپای پاسدارانی ئێران لە راگەیەندراوێکدا بەرەسمی ئەنجامدانی هێرشێکی بۆ سەر بنکەی سەربازیی "العدیری" و شوێنی حەوانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە وڵاتی کوێت راگەیاند.
سوپای پاسداران ئاماژەی بەوەکردووە، دوژمن دەبێت باجی پەیمانشکێنییەکانی ببات و ئەمجارە رێگە نادەن ئەمریکا لەڕێگەی ئاگربەستی هەڵخەڵەتێنەرەوە دەرفەتی کۆکردنەوە و پڕکردنەوەی کۆگاکانی نەوت و تەقەمەنییەکانی دەستبکەوێتەوە بۆ دەستپێکردنەوەی هێرشەکانی.
لە راگەیەندراوەکەدا، جەختکراوەتەوە ئەمریکا دوای شکستی لە مەیدانی جەنگدا، دووبارە دەیەوێت بە فێڵ و تەڵەکە دەرفەتێک بۆ هەناسەدان و نوێکردنەوەی تواناکانی دروستبکات، بەجۆرێک لە لێدوانەکانی ئەم دواییەیدا بە بەردەوامی باسی گەڕانەوە بۆ سەر مێزی گفتوگۆ دەکات.
سوپای پاسداران ئاشکرای کردووە، سوپای ئەمریکا لە هێرشەکانی دوێنێیدا فڕۆکەی بۆمبڕێژی بەکارهێناوە، کە لە بنکەی "فێرفۆرد" لە بەریتانیاوە هەستاوە و هۆشداریی توندی داوە، کە هەر بنکەیەک بۆ ئەنجامدانی هێرش بۆ سەر خاکی ئێران بەکاربهێنرێت، بە ئامانجێکی رەوای هێزەکانیان دەزانن.
ئاژانسی فارس رایگەیاند، فەرەنسا بەهۆی نیگەرانییەکان لە ئاڵۆزییە ئەمنییەکانی ناوچەکە، تەواوی دیپلۆماتکارەکانی خۆی لە تاران کشاندۆتەوە و باڵیۆزخانەکەی چۆڵکردووە.
ئەمڕۆ پێنجشەممە، ئاژانسی فارس رایگەیاند فەرەنسا باڵیۆزخانەکەی داخست و تەواوی دیپلۆماتکارەکانیشی ئەو وڵاتەیان جێهێشتووە.
داخستنی باڵوێزخانەی فەرەنسا لە دوای ئەوە دێت رۆژی چوارشەممە، بەریتانیاش بە هەمان هۆکار و بەهۆی تێکچوونی باری ئەمنی، بەشێوەیەکی کاتی باڵیۆزخانەکەی لە ئێران داخست بوو.
ئەمە لە کاتێکدایە، پێشتر وەزارەتی دەرەوەی فەرەنسا، بەهۆی دەستبەسەرکردن و ترساندنی جەستەیی کارمەندانی باڵیۆزخانەکەی لە تاران لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی ئێرانەوە، لێپرسراوانی ئێرانی لە پاریس بانگێشت کردبوو و بۆ ئەوەی رونکردنەوە بدەن.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئەمڕۆ پێنجشەممە، رایگەیاند، ئیدارەی کۆشکی سپی رێککەوتنی نووکلێریی سڤیل لەگەڵ شانشینی عەرەبستانی سعودیە پەسەند ناکات، مەگەر بە مەرجی پەیوەستبوونی رەسمی ئەو وڵاتە بە "رێککەوتنەکانی ئیبراهیم" تایبەت بە ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکان لەگەڵ ئیسرائیل.
ترەمپ لە رێگەی پۆستێکەوە لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ترووس سۆشیاڵ روونیکردەوە، رەزامەندیی سەرەتایی داوە لەسەر ئیمزاكردنی رێککەوتنێکی نووکلێریی سڤیل لە نێوان وەزارەتی وزەی ئەمریکا و سعودیە.
جەختیشی کردەوە کە رێککەوتنەکە تەنها بۆ مەبەستی نا سەربازی دەبێت و هیچ پرۆسەیەکی پیتاندنی ماددە نووکلێرییەکان لە ناو خاکی سعودیە لەخۆناگرێت، بە هەمان شێوەی رێککەوتنەکانی تر کە لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکەدا ئیمزا کراون.
سەرۆکی ئەمریکا جەختی لەوەش کردەوە، پەسەندکردنی کۆتایی ئەم لەێکگەیشتنە نووکلێرییە "بە تەواوی بەندە" بە چوونەناوەوەی ریاز بۆ ناو رێککەوتنەکانی ئیبراهیم کە بە رێککەوتنێکی "بەڕێز و سەرکەوتوو" وەسفی کرد.
ئاماژەی بەوەشکرد، وڵاتەکەی دژی دروستکردنی دامەزراوەی نووکلێریی سڤیلی بێ پیتاندن نییە، بە مەرجێک پابەندبن بەو مەرجە سیاسی و ئەمنییانەی کە پایەی سەرەکیی سیاستەی دەرەوەی ئەمریکان لە ناوچەکەدا.
سوپای پاسداران رایگەیاند، لە تۆڵەی هێرشەكانی ئەمریكا، هێرشیان كردووەتە سەر سێ بنكەی سەربازیی لە كوەیت و ئوردن و زیانیان پێگەیاندوون.
سوپای پاسداران بڵاویكردووەتەوە، هێرشی كردووەتە سەر كەرەستەی سەربازیی ئەمریكا لە ئوردن و تێكی شكاندوون كە بریتی بوون لە رادارێكی پەیوەندیدار بە سیستمی بەرگریی مووشەكیی ئەمریكی ساد و سیستمی پاتریۆت، رادارێكی جۆری سی رام لەگەڵ هۆڵێكی راگرتنی هێلیكۆپتەرەكان.
لای خۆیەوە سوپای ئوردن رایگەیاندووە، بەرگرییە ئاسمانییەكانی بەیانیی ئەمڕۆ سێ مووشەكیان تێكشكاندووە، لەكاتێكدا مووشەكی چوارەم لە ناوچەیەكی دوورەدەستی چۆڵ لە دانیشتووان كەوتووەتە خوارەوە، هەروەها ئێوارەی ڕۆژی چوارشەممە شەش فڕۆكەی بێفڕۆكەوان بەرپەرچدراونەتەوە.
هەروەها هێزە چەكدارەكانی ئێران رایانگەیاند كە هەر ئەمڕۆ ئەو بنكانەیان لە كوەیت كردووەتە ئامانج كە گوایە سوپای ئەمریكا بەكاریان دەهێنێت، لەو چوارچێوەیەدا وەزیری بەرگری كوەیت ئاشكرایكردووە، سیستمی بەرگری وڵاتەكە بەرپەچی چەندین هێرشی موشەكی و درۆنی ئێرانی داوەتەوە.
لە کۆبونەوەیەکی تایبەت بە تاوتوێکردنی پەیوەندییە ئابوورییەکانی نێوان ئێران و عیراق، مەسعود پزشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران رایگەیاند، سەردانی رەسمییەکەی سەرۆک وەزیرانی عیراق و وەفدەکەی بۆ تاران، خاڵێکی وەرچەرخانی گرنگە لە بەرزکردنەوە و بەهێزکردنی پەیوەندییە ستراتیژییەکانی نێوان هەردوو وڵات.
پزشکیان جەختی لەسەر ئەوە کردوەتەوە، پێویستە تەواوی دامودەزگا جێبەجێکارەکانی وڵاتەکەی بە هەماهەنگیی تەواوەوە کار بکەن بۆ دەستەبەرکردنی جێبەجێکردنی رێککەوتنەکان و پەرەپێدانی هاوکارییەکان لە بوارەکانی ئابووری، بازرگانی، سەرمایەگوزاری و ژێرخانیدا.
سەرۆک کۆماری ئیران ئاماژەی بەوە دا زۆر پێویستە رەخساندنی زەمینەی گونجاو بۆ بەرفراوانکردنی هاوکارییەکانی نێوان چالاکوانانی ئابووری و کەرتی تایبەتی هەردوو وڵات لە تەواوی بوارە جیاوازەکاندا، بکەرێتە کارنامەی سەرەکیی ئەم سەردانەوە.
ئەمە لە کاتێکدایە، بڕیار وایە، بە سەردانێکی رەسمی، عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق دوای ئەوەی کۆتایی بە سەردانەکەی بۆ ئەمریکا هێنا، بگاتە تارانی پایتەخت و لەگەڵ لێپرسراوانی ئەو وڵاتە کۆببێتەوە.
محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران وەڵامی دۆنادڵ ترمپی سەرۆکی ئەمریکای داوەتەوە و دەڵێت؛ ئاسایش یان بۆ هەمووانە یاخود بۆ هیچ کەس.
سەرۆکی پەرلەمانی ئێران لە پەیامێکیدا لە تویتەر ئاماژەی بەوەکردوە، ئەگەر لە ناوچەکە ئەوان نەتوانن نەوت بفرۆشن، ئەوا کەسی دیکە ناتوانێت نەوت بفرۆشێت.
قالیباف جەختیکردوەتەوە، پێویستە ئاسایش بۆ هەموان بێت، هیچ ژێرخانێکی ناوچەکە ئەمنیەتی نابێت ئەگەر ئاسایشیان گەرەنتی نەکرێت.
لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا، قالیباف ئەمریکای بە هۆکاری ناسەقامگیر ناوچەکە ناوبردوە و ئاسایشی گەروی هورمزی بەستوەتەوە بە نەبونی هەژمونی ئەمریکا لە ناوچەکە.
وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایدەگەنێت، ئەمریکا بە هیچ جۆرێک رێگە نادرێت ئێران کۆنتڕۆڵی گەروی هورمز بکات، چونکە ئەوە دەبێتە پێشینەیەکی مەترسیدار بۆ ناوچەکانی دیکەی جیهانیش.
مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، تاران کەوتووەتە رەوشێکی زۆر دژوارەوە، جەختیشی لەسەر ئامادەیی واشنتن کردەوە بۆ پەنابردنە بەر بژارەی دیپلۆماسی و ئەنجامدانی دانوستان، بەپێی ئەوەی ئێران پابەندی رێککەوتنەکان بێت و رێگریی لە کەشتییە بازرگانییەکان نەکات لە گەروی هورمز.
ئاماژەی بەوە شکرد، کێشەی سەرەکییان لەگەڵ تاران ئەوەیە کە ئێرانییەکان بۆ ئەنجامدانی گفتوگۆ جددی نین، هۆشداریشی دا ئەگەر ئێران بەردەوام بێت لەسەر ئەو هەڵوێستەی، ئەوا ئەمریکا چی پێویست بێت دەیکات بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکانی خۆی و هاوپەیمانەکانی.
وەزیری دەرەوەی ئەمریکا جەختیشی کردەوە، وڵاتەکەی بە هیچ جۆرێک رێگە نادات ئێران کۆنتڕۆڵی گەروی هورمز بکات یان ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، چونکە کۆنتڕۆڵکردنی ئەو گەروە دەبێتە پێشینەیەکی مەترسیدار بۆ ناوچەکانی دیکەی جیهانیش.
سوپای پاسداران رایگەیاند، کە هیچ رێگەیەک نییە بۆ ئەوەی سێبەری جەنگ بۆ هەمیشەیی لە وڵاتدا لاببرێت جگە لە "وەستان و سەپاندنی تێچوی قورس بەسەر دەستدرێژکاردا".
ئەمڕۆ چوارشەممە، سوپای پاسدارانی ئێران راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە؛ وەک وەڵامێک بۆ دەستدرێژییەکانی دوژمن، هێرشیان کردوەتە سەر ئوردن و بەحرین.
سوپای پاسداران رایگەیاند، ئەم وەڵامانە بەس نەبن و دەستدرێژییەکان بەردەوام بن ئامادەکاری دەکەن بۆ ئۆپراسیۆنێکی پەشیمانکەرەوە، کە دواتر راگەیاندنی ماتەمینی گشتی لە ئەمریکادا دەبێت.
لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژەی بەوەشکردوە ئۆپراسیۆنی سزادانی دەستدرێژکاران بەردەوامە، چونکە ئەگەر دەستدرێژکارەکە سزا نەدرێت و تێچووی قورس نەدات بەهۆی شکاندنی بەڵێنەکان و پێشێلکردنی رێککەوتنەکان، ئەوا بیر لەوە دەکاتەوە کە هەرکاتێک بیەوێت دەتوانێت جەنگ دەستپێبکاتەوە.
سەردار شێکارچی، وتەبێژی باڵای هێزە چەکدارەکانی ئێران، رایگەیاند لە بیروڕای گشتی ئێراندا نابێت پرسی تۆڵەسەندنەوە یان روشتنی خوێن لە ئۆپراسیۆنێکی تاکتیکی و زۆر رووکەشدا کورت بکرێتەوە، بەڵکو ستراتیژی ئێمە دەرکردنی ئەمریکییەکانە لە ناوچەی رۆژئاوای ئاسیا.
وتەبێژی باڵای هێزە چەکدارەکانی ئێران ئاماژەی بەوەشکردوە، دوژمنان بە هەموو کەرەستەی کۆکردنەوەی هەواڵگری سەریان لێ شێواوە و نازانن لە کوێ مووشەک بەرهەم دەهێنن.
ناوبراو راشیگەیاندوە، نزیکەی 20 ساڵ ناوەندێک بە ناوی "ناوەندی داتا" لە ئیمارات بە هاوکاری ئەمریکییەکان و ئەوروپییەکان و ئیسرائیل دامەزراوە بۆ کۆنترۆڵکردنی تەواوی ناوچەی رۆژئاوای ئاسیا و تەنانەت بەشێکی جیهانیش، بەڵام ئێران لەناوی برد.
لەبارەی بەرهەمهێنانی چەکەوە سەردار شێکارچی دەڵێت؛ لەماوەی 40 رۆژی جەنگ و پێشێلکردنی بەڵێن دوای ئیمزاکردنی یاداشتەکە، بەرهەمهێنانی موشەکی ستراتیژییان هەرگیز نەوەستاندوە و دوژمنیش هەرگیز نازانێ لە کوێ موشەکەکانیان بەرهەمدەهێنن.
ناوبراو جەختیشیکردوەتەوە، ئەوان بە دوای تۆڵەوەن و تۆڵەکردنەوەش نابێت روکەش بێت؛ تۆڵەی ئەوان دەرکردنی ئەمریکایە لە ناوچەکە.
لێپرسراوێكی ئیسرائیلی رایگەیاند ، فراوانبونی جەنگ تەنها لە دەستی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكادایە .
لێپرسراوێكی ئیسرائیلی بە پێگەی "وای نێت" ی ئیسرائیلی راگەیاندووە، وڵاتەكەی نایەوێت لەم قۆناغەدا بچێتە روبەروبونەوەی راستەوخۆی نێوان ئەمریكاو ئێرانەوە ، بەڵام هۆشدارە بەرامبەر هەر هێرشێكی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل و وەڵامی توند و فراوانیان دەبێت بۆ هەر هێرشێك و تەواوی توانا سەربازییەكانیان بۆ روبەروبونەوەی بەكاردەهێنن.
لەبارەی ئەگەری فراوانبونی جەنگیشەوە ئاشكرایكردوە ، ئەو بریارە تەنها لە دەستی سەرۆكی ئەمریكادایە .
لەبارەی سەردانی بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل بۆ ئەمریكا رایگەیاندوە ، تا ئێستا بەرواری سەردانەكە دیاری نەكراوە.
ئۆزگور ئۆزەل لە جەهەپە جیابووەوە و دروستكردنی پارتێكی نوێی راگەیاند و دەشڵێت: دەستبەرداری بوون بە ئۆپزۆسزیۆنی سەرەکی نابین.
ئۆزگور ئۆزەل، سەرۆكی دوورخراوەی جەهەپە، دوای بڵاوبوونەوەی هەواڵی ئەگەری بڕیاری دادگا بۆ هەڵوەشاندنەوەی كۆنگرەی 38ـی پارتەكەی، لە كۆبوونەوەی فراكسیۆنی جەهەپە، دوایین وتاری خۆی پێشكەش كرد و راگەیاند کە لە جەهەپە جیا دەبێتەوە.
ئۆزەل بە ئامادەبوونی زیاتر لە 80 پەرلەمانتار، ئاماژەی بەوە كرد كە توركیا لە وەرچەرخانێكی مێژووییدایە و ئاشكراشیکرد، بە هەمان ئەو پەرلەمانتارانەی گەل هەڵیبژاردوون، پارتێكی نوێ بونیاد دەنێن.
ئۆزگور ئۆزەل جەختی لەوەش كردەوە، دەستبەرداری ئۆپۆزسیۆنی سەرەكی نابن و ئامانجیان گەیشتنە بە دەسەڵات.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە کۆشکی سپی پێشوازی لە جۆزێف عەون، سەرۆکی لوبنان کرد و لە کۆبوونەوەیەکی هاوبەشدا پەیوەندییە دووقۆڵییەکان و ئاڵۆزییەکانی ناوچەکەیان تاوتوێ کرد.
لەمیانی کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیی هاوبەشدا، ترەمپ جەختی کردەوە کە زۆربەی کێشەکانی لوبنان چارەسەر دەکەن، بە حزبوڵاشەوە.
هاوکات هۆشداریی توندی ئاڕاستەی تاران کرد و رایگەیاند، گەمارۆی توندی سەر بەندەرەکانی ئێران بەردەوامە و ئاماژەی بەوەش کرد کە چیای پیکاکس لە ئێران بۆردومان دەکەن.
سەرۆکی ئەمریکا باسی لەوەش کرد کە ئێرانییەکان داوای دیدار و رێککەوتن دەکەن، جەختیشی کردەوە: ئەگەر تاران هەوڵی خستنەوەگەڕی هەر دامەزراوەیەکی ئەتۆمی بدات، راستەوخۆ بۆردومانی دەکەن.
لەبارەی ئاسایشی دەریاوانی و کەنداوەوە، ترەمپ رایگەیاند: رەوشی گەروی هورمز هیچ کاریگەرییەکی لەسەر هەڵبژاردنەکانی ئەمریکا نابێت، جەختیشی کردەوە کە بەهیچ شێوەیەک رێگە بە حوسییەکان نادەن دەریای سور دابخەن.
لای خۆیەوە، جۆزێف عەون سەرۆکی لوبنان ئاماژەی بەوە کرد: کاتی ئەوە هاتووە لوبنان ئۆقرەیی و سەقامگیری بەخۆیەوە ببێنێت.
عەون سوپاسی ترەمپی کرد لەبەرانبەر بەدیهێنانی رێککەوتنی چوارچێوەی کار لەگەڵ ئیسرائیل و رایگەیاند کە دیدگای بەیروت بۆ سەقامگیریی ناوچەکە بە تەواوی هاوتەریبە لەگەڵ دیدگای سەرۆکی ئەمریکادا.