ئەحمەد شەرع، سەرۆکی کاتی سوریا، مەرسومێکی تایبەتی بە بەشێک لە مافەکانی گەلی کورد لە سوریا دەرکرد، کە هەشت مادە لەخۆدەگریت  و تێیدا هاتووە؛  هاوڵاتیانی سوری کورد بەشێکی سەرەکی و رەسەنی گەلی سوریان، وناسنامە کولتوری و زمانەکەیان بەشێکی دانەبڕاوە لە ناسنامەی نیشتمانی سوریایی فرەنەتەوە و و یەکگرتوو.

سەرۆکی سوریا، جەخت دەکاتەوە لەوەی هاووڵاتیانی  کوردی سوریا  بەشێکی سەرەکی و ڕەسەنی گەلی سوریان و دەوڵەت پابەندە بە پاراستنی فرەیی کولتوری و زمانیان و  مافی هاووڵاتیانی کورد دەستەبەر دەکات لە زیندووکردنەوەی کەلەپوور و هونەرەکانیان و گەشەپێدانی زمانی دایکیان لە چوارچێوەی سەروەری نیشتمانیدا.

هەروەها زمانی کوردی بە زمانێکی نیشتمانی دادەنرێت و رێگە دەدرێت بە خوێندن لە قوتابخانە حکومی و تایبەتەکاندا لەو ناوچانەی، کە کورد رێژەیەکی بەرچاو لە دانیشتوان پێکدەهێنن و ناسنامەی سوری دەدرێتە تەواوی  ئەو هاوڵاتییانەی بە رەچەڵەک کوردن و نیشتەجێن لەسەر خاکی سوریا.

لە فەرمانە مەرسومییەکی شەرعدا، جەژنی نەورۆز بە پشووی رەسمی دادەنرێت لە سەرانسەری سوریا و جەژنێکی نیشتمانییە و گوزارشت لە بەهار و برایەتیی دەکات .

لە مادەی شەشەمی مەرسومەکەدا هاتووە؛ دامەزراوەکانی دەوڵەت لە راگەیاندن و پەروەردە پابەند دەبن بە پەیڕەوکردنی گوتارێکی نیشتمانی گشتگیر و هەر جیاکارییەک یان پەراوێزخستنێک لەسەر بنەمای رەگەزی یان زمانی بە یاسا قەدەغەیە.

بە ئامانجی رێگریکردن لە گرژییەکان و پشتیوانیکردنی هەسەدە، کاروانێکی سەربازیی هێزەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی بە چاودێریی چڕی فڕۆکە گەیشتە شارۆچکەی "دێر حافر" لە رۆژهەڵاتی حەلەب.

موهەنەد ئیبراهیم پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ کاروانێکی سەربازیی گەورەی ئەمریکا و هاوپەیمانان کە ژمارەیەک زرێپۆشی لەخۆگرتووە، لە رۆژئاوای کوردستان و بنکەکانی رەققەوە گەیشتوونەتە شارۆچکەی دێر حافر لە رۆژئاوای روباری فورات.

ئاماژەی بەوەشکرد، هێلیکۆپتەرەکانی هاوپەیمانان بە ئاسمانی ناوچەکانی (تەبەقە، رەققە و گوندەکانی دێرەزور)دا سوڕاونەتەوە و چاودێریی گەیشتنی هێزەکەیان کردووە بۆ ناوچەکە.

ئەم جوڵە سەربازییەی ئەمریکا و هاوپەیمانان لە کاتێکدایە، گرژییەکان لە دێر حافر پەرەیانسەندووە و دوای هێرشەکان بۆ سەر گەڕەکە کوردنشینەکانی حەلەب، چەکدارانی سەر بە حکومەتی سوریا و گروپە نزیکەکانی تورکیا لە دەوروبەری شارۆچکەکە کۆبوونەتەوە و ناوبەناو تۆپبارانی سەنگەرەکانی هەسەدە دەکەن.

وەزارەتی دەرەوەی روسیا نیگەرانیی لە رەوشی حەلەب دەردەبڕێت و دەڵێ، زیانگەیاندن بە هاووڵاتیانی مەدەنیی قبوڵكراو نییە. 

ماریا زاخارۆڤا وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی روسیا لە كۆنفڕانسێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، مۆسكۆ لە نزیكەوە چاودێری تێكچوونی رەوشی ئەمنیی حەلەب دەكات كە لە سەرەتای ئەم مانگەوە گرژیی توندی بەخۆوە بینیوە و نیگەرانن لەسەر ئەو بابەتە.

وتیشی، لە نزیكەوە بەدواداچوون بۆ رەوشی حەلەب دەكەن، چونكە شێوەیەكی مەترسیدار گرژی دروستبووە و پێكدادانە سەربازییەكانی نێوان چەكدارانی سوریا و هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆ لە دوو گەڕەكە كوردییەكە دەبێتە هۆی زیانگەیاندن بە مەدەنییەكان و ئەمەش قبوڵنەكراو نییە.

زاخارۆڤا جەختی لەوەشكردەوە كە ئاشتی و سەقامگیریی بەردەوام لە سوریا تەنها لە رێگەی دانوستانی گشتگیرەوە بەدیدێت و پێویستە كار بكرێت بۆ بەدەستهێنان و پاراستنی ماف و خواستی پێكهاتەكانی سوریا.

 

لیندسی گراهام، سیناتۆری کۆمارییەکانی ئەمریکا هۆشداری دەداتە دیمەشق و ئەنکەرە لە هەر هێرشێک بۆ سەر کوردانی سوریا و رایدەگەیەنێت، نیگەرانە لە هەماهەنگییەکانی نێوان حکومەتی نوێی سوریا و تورکیا دژی کورد.

لە پەیامێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس، گراهام نوسیویەتی: "نیگەرانییەکانم روو لە زیادبوونە سەبارەت بەوەی حکومەتی نوێی سوریا هاوتەریب لەگەڵ تورکیا هێزی سەربازی دژی کوردانی سوریا بەکاردەهێنێت، کە بەهێزترین هاوپەیمانی ئێمەن لە تێکشکاندنی یەکجارەکیی داعش".

سیناتۆرە ئەمریکییەکە ئاماژەی بەوەشکردووە، کوردەکان نزیکەی 9 هەزار لە "خراپترین و مەترسیدارترین" زیندانییانی داعشیان لایە، بۆیە لە بەرژەوەندیی ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریکادایە رێگری بکات لەوەی ئەو زیندانییانە بگەڕێنەوە گۆڕەپانی جەنگ.

گراهام جەختیکردووەتەوە، هەرچەندە پشتیوانی لە دەرفەتدان بە حکومەتی نوێی سوریا دەکەن، بەڵام "ئەگەر هێرشەکان دژی کورد بە پشتیوانیی تورکیا زیاد بکات، دۆخێکی تەواو نوێ دروست دەبێت".

هۆشداریشیداوە کە بڕوای وایە لە کۆنگرێس پشتیوانییەکی بەرفراوان لە نێوان هەردوو پارتەکە (کۆماری و دیموکرات) دروست دەبێت بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەو هەنگاوە و دەڵێت: "ئەگەر هەرکەسێک پێی وابێت من یان هاوکارەکانم رازین بەوەی زیندانییانی داعش لەلایەن سوپای سوریا یان تورکیاوە پاسەوانی بکرێن لەبری کوردەکان، ئەوا زۆر بە هەڵەدا چوون. ژیرانە بڕیار بدەن".

هەسەدە رایگەیاند، بە توندی ئیدانەی ئەو بانگەشيەی وەزارەتی بەرگری سوریا دەکەن، کە دەڵێن هێزەکانیان رێگری لە هاووڵاتیانی مەدەنی دەکەن دێرحافر بەجێبهێڵین،  ئاماژەیان بەوەکردوە هۆکاری نەمانی جوڵەی هاووڵاتییانی مەدەنی بەهۆی پەرەسەندی سەربازی و کۆبونەوەی هێزەکانی سەر بە گروپەکانی دیمەشقە لە ناوچەکە.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، ناوەندی راگەیاندنی هێزەکانی سوریای دیموکرات راگەیەندراوێكی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ بانگەشەی وەزارەتی بەرگری سوریا بێ بنەمایە و ئاوارەکردنی زۆرەملێی خەڵکی مەدەنیی لەلایەن حکومەتی کاتی سوریاوە بە زۆر و لەژێر هێزدا تاوانی جەنگە.

لە راگەیەنداروەکەدا ئاماژە بەوەشکراوە داوا لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و نەتەوە یەکگرتووەکان دەکەن ئەو کارانەی حکومەتی دیمەشق، کە بوەتە هۆی هەرەشە بۆ سەر 170 هەزار هاووڵاتی مەدەنی و ئاوارەبونیان ئیدانە بکەن.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا، هەسەدە ئەوەشی خستوەتەڕوو، خەڵکی دێرحافر پابەندی خۆیان بۆ پاراستنی خاک و ماڵیان سەلماند و هیچ لایەنێک ناتوانێت لەژێر گوشاری سەربازیدا مافی مانەوەیان لێبسەنێت.

ئەم راگەیەنداروەی هەسەدە لە کاتێکدایە، وەزارەتی بەرگری سوریا ئەمڕۆ راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکرد بوو، هەسەدە رێگری دەکات لە هاووڵاتییان دێرحافر بەجێبهێڵن.

ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی دیموکراتیی هەرێمی باکور و رۆژهەڵاتی سوریا، نیگەرانیی خۆی لە هەڵکشانی گرژییە سەربازییەکان لەلایەن حکومەتی دیمەشقەوە دەردەبڕێت و رایدەگەیەنێت، هەڵگیرسانی شەڕی نوێ هیچ براوەیەکی نابێت و ئامادەن بۆ گفتوگۆ.

لە راگەیەندراوێکدا بۆ رای گشتی، ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری ئاماژەی بەوەکردووە، گەلی سوریا 15 ساڵە بەدەست وێرانکاری و کوشتنەوە دەناڵێنێت، بۆیە هەڵگیرساندنی هەر جەنگێکی نوێ و پەنابردن بۆ هێزی سەربازی، پڕۆسەی سیاسی لەباردەبات و ئاشتیی کۆمەڵایەتی تێکدەدات.

خۆبەڕێوەبەری جەختیکردووەتەوە، زمانی گفتوگۆ دەبێت زاڵ بێت بەسەر زمانی چەک و هەڕەشەدا، چونکە لە شەڕدا هیچ براوەیەک نییە و تەنیا گەل باجەکەی دەدات، بۆیە داوا لە هەموو لایەنەکان دەکات یەکدەنگ بن لە رەتکردنەوەی وتاری رق و کینە و کارکردن بۆ سوریایەکی لامەرکەزی.

لە بەشێکی دیکەی راگەیەندراوەکەدا داوا لە "حکومەتی کاتیی سوریا" کراوە، دانبەخۆیاندا بگرن و رێگای دانوستان و چارەسەری سیاسی هەڵبژێرن لەپێناو بەرژەوەندیی گشتی.

خۆبەڕێوەبەری دووپاتیشی کردووەتەوە کە: "ئامادەین بۆ گەڕانەوە بۆ گفتوگۆ و چارەسەری سیاسی بۆ هەموو دۆسیەکان" بۆ رێگریکردن لە خوێنڕشتن و شکستپێهێنانی پیلانی دروستکردنی ناکۆکی لە نێوان پێکهاتەکان.

لە کۆتاییدا داوا لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکات هەڵوێستی روونیان هەبێت و هەنگاوی جددی بنێن بۆ رێگریکردن لە هەڵگیرسانی جەنگێکی نوێ لە سوریا.

دوای نزیکەی پێنج سەعات لە داخستنی بەهۆی مەترسیی هێرشی سەربازیی ئەمریکا، ئێران ئاسمانی وڵاتەکەی بەڕووی گەشتە ئاسمانییەکاندا کردەوە، ئەوەش دوای ئەوەی بەشێک لە هێڵە ئاسمانییەکان ناچاربوون گەشتەکانیان هەڵبوەشێننەوە یان رێڕەوەکانیان بگۆڕن.

وردەکاریی داخستنەکە:

بەپێی زانیارییەکان، ئێران لە سەعات 22:15ـی شەوی چوارشەممەوە ئاسمانی وڵاتەکەی بەڕووی گەشتەکاندا داخستبوو، تەنیا رێگە بەو گەشتە نێودەوڵەتییانە دەدرا کە مۆڵەتی رەسمییان هەبوو. ماڵپەڕی "فلایت رادار 24" ئاشکرای کردووە، پێش سەعات 03:00ـی بەرەبەیان قەدەغەکە هەڵگیراوە و پێنج گەشتی ئێرانی دەستیان بە جوڵە کردووەتەوە.

مەترسییەکانی جەنگ:

ئەم داخستنە کاتییە هاوکات بوو لەگەڵ تاوتوێکردنی بژاردەکان لەلایەن دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکاوە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ دۆخی ئێران. بەرپرسێکی ئەمریکیش رایگەیاندووە، دوای ئەوەی تاران هۆشداریدا لە ئەگەری هێرشی ئەمریکا بۆسەر خاکەکەی بنکەکانی ئەمریکا لە وڵاتانی دراوسێ دەکاتە ئامانج، واشنتۆن دەستی بە کشانەوەی بەشێک لە کارمەندەکانی لە بنکەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردووە.

کاریگەری لەسەر گەشتەکان
بڕیارەکە کاریگەریی راستەوخۆی لەسەر هێڵە ئاسمانییەکان هەبوو:

• ئێرۆفلۆتی روسی: گەشتێکی کە بەرەو تاران دەچوو، ناچاربوو بگەڕێتەوە مۆسکۆ.

• لوفتهانزای ئەڵمانی: بڕیاریدا تا کاتێکی نادیار ئاسمانی ئێران و عیراق بەکارنەهێنێت و گەشتەکانی بۆ عەممان و تەل ئەبیب تەنیا لە رۆژدا ئەنجام بدات بۆ ئەوەی تیمەکانیان شەو لەوێ نەمێننەوە.

• ئیتا ئێروەیز (ئیتاڵیا): گەشتە شەوانییەکانی بۆ تەل ئەبیب راگرت.

• هیندستان: هەردوو کۆمپانیای ئیندیگۆ و ئێر ئیندیا رایانگەیاند گەشتەکانیان تووشی گرفت یان دواکەوتن دەبن بەهۆی گۆڕینی رێڕەوەکانەوە.

• پێشتریش هێڵە ئاسمانییەکانی تورکیا و فلای دوبەی بەشێک لە گەشتەکانیان بۆ ئێران هەڵوەشاندبووەوە.

جێی ئاماژەیە، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێشوەختە فڕینی فڕۆکە بازرگانییەکانی وڵاتەکەی بەسەر ئاسمانی ئێراندا قەدەغە کردووە.

ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، کە ساڵی رابردوو بە شانازییەوە باسی لە بۆردومانکردنی بنکە ئەتۆمییەکانی ئێران دەکرد بە بۆمبە زەبەلاحەکانی فڕۆکەی B-2، ئێستا خۆی بۆ سیناریۆیەکی نوێ ئامادە دەکات کە ئەمجارەیان لەژێر ناوی "پشتیوانی لە خۆپیشاندەران"دایە.

سی ئێن ئێن لە زاری پسپۆڕانی سەربازییەوە بڵاویکردووەتەوە، هەر هێرشێکی نوێی ئەمریکا جیاواز دەبێت لەو هێرشە سنوردارەی ساڵی رابردوو بۆ سەر سێ بنکەی ئەتۆمی، هاوکات دەسەڵاتدارانی ئێرانیش لەو پەڕی ئامادەباشیدان و بەردەوام ئاماژە بە پێشکەوتنی توانا سەربازییەکانیان دەدەن، چونکە ئەمجارە دەبێت ناوەندەکانی فەرماندەیی سوپای پاسداران، هێزەکانی بەسیج و پۆلیس بکرێنە ئامانج.

مەترسیی کوژرانی مەدەنییەکان:

کێشەی گەورەی ئەم پلانی هێرشکردنە ئەوەیە زۆربەی بنکەکان لەناو ناوچە ئاوەدانەکانن. شارەزایان هۆشداری دەدەن کە کوژرانی هەر هاووڵاتییەکی مەدەنی، دەبێتە "سەرکەوتنێکی راگەیاندن" بۆ رژێمی ئێران و دەیکاتە کەرەستەیەک بۆ کۆکردنەوەی خەڵک لە دەوری خۆی، تەنانەت ئەو ریفۆرمخوازانەش لەدەست دەدەن کە دژی بۆردومانی ئەمریکان.

کارڵ شوستەر، کاپتنی پێشووی هێزی دەریاوانیی ئەمریکا دەڵێت: "دەبێت هەر جوڵەیەک زۆر ورد بێت و هیچ کەسێک لە دەرەوەی سوپای پاسداران نەکوژرێت، ئەگەر مەدەنییەکان زیانیان بەر بکەوێت، ئەمریکا وەک هێزێکی داگیرکەر دەردەکەوێت نەک رزگارکەر".

ئامانجەکان؛ لێدان لەدڵی پاسداران:

جگە لە شوێنی سەرکردەکان کە دەکرێت وەک پەیامێکی سیاسی بکرێنە ئامانج، شارەزایان پێشبینی دەکەن بەرژەوەندییە ئابوورییەکانی سوپای پاسداران بکرێنە ئامانج، چونکە بەپێی مەزەندە و پاگەندەکانی ئەمریکا، سوپای پاسداران لەڕێگەی تۆڕێک لە کۆمپانیاوە دەستی بەسەر سێیەکی داهاتی نیشتمانیی ئێراندا گرتووە. 

چەکەکان؛ موشەکی کروز و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان:

بەپێچەوانەی ساڵی رابردوو کە فڕۆکەی B-2 بەکارهات، بۆ ئەمجارە پێشبینی دەکرێت ئەمریکا پشت بەم چەکانە ببەستێت بۆ کەمکردنەوەی مەترسییەکان:

• موشەکی کروز (تۆماهۆک): کە لە دوورەوە و لەسەر کەشتی و ژێردەریاییەکانەوە ئاڕاستە دەکرێن.

• موشەکی ئاسمانی: کە لە دەرەوەی ئاسمانی ئێرانەوە لەلایەن فڕۆکە جەنگییەکانەوە دەوەشێندرێن.

• فڕۆکەی بێفڕۆکەوان: بۆ پێکانی ئامانجە وردەکان.

شارەزایان بە دووری دەزانن بۆمبی ئاسایی بەکاربهێنرێت بەهۆی مەترسیی زۆرەوە، پێشبینی دەکەن هێرشەکە "خێرا و کاریگەر" بێت بۆ ئەوەی سەرنجی میدیاکان رابکێشێت، بەڵام هێشتا مەترسیی ئەوە هەیە ئەنجامەکەی پێچەوانەی خواستی واشنتۆن بێت، چونکە توانای سەربازی ئێران، زۆر جار دەکەوێتە سەر و ئاستی چاوەڕوانی وڵاتانی دژبەرییەوە.

هەسەدە رایدەگەیەنێت: هێزی سەربازی زۆر کۆکراوەتەوە و مەترسیی هەیە ناوچەکە بەرەو جەنگێکی گەورە بڕوات.

هێزەکانی سوریای دیموکرات 'هەسەدە' لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، لە بەرەبەیانی ئەمڕۆوە، ناوچەکانی دێر حافر، مەسکەنە و بەنداوی تشرین، لەلایەن چەکدارانی دیمەشق و بەفڕۆکەی بێفڕۆکەوانی تورکی بۆردومان دەکرێت، ئەمەش مەترسییەکی زۆری لەسەر ئاسایشی مەدەنی و دامەزراوە گرنگەکانی ناوچەکە دروستکردووە.

ئاماژەی بەوەشکرد، لە بەیانییەوە زیاتر لە 12 هێرش بە فڕۆکە فڕۆکەوان و تۆپباران، لەلایەن چەکدارانی سوریاوە ئەنجامدراوە و لەئێستاشدا تۆپبارانکردنی دەروبەری بەنداوەکە بەردەوامە.

هەسەدە ئەوەشی خستەڕوو، چەکدارانی سوریا هەموو دامەزراوە و ناوچەی نیشتەجێبوون بە ئامانج دەگرێت و هەوڵدەدات ژێرخانی ئابوری و دامەزراوە خزمەتگوزارییەکان لە دێرحافر بە ئامانج بگرێت.

راشیگەیاند، هێزەکانیان بەرپەرچی هەموو ئەو هێرشانە دەدەنەوە لەو ناوچانە، بەرگری لە هاووڵاتیان و بەردەوام دەبن لە رووبەڕووبوونەوەی ئەو چەکدارانە.

هێزەکانی سوریای دیموکرات دەشڵێت؛ فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی بایرەکداری تورکی لە هێرشەکاندا بەکارهاتووە، هەروەها گروپەکانی دیمەشق بەرپرسیارێتی تەواو هەڵدەگرن لەم گرژییە و ئەو دەرئەنجامانەی بەدوایدا دێت لە رووی مرۆیی و ئەمنییەوە کە ناوچەکە بەرەو جەنگێکی گەورە دەبات.

حكومەتی ئێران كوژرانی زیاتر لە 100 ئەندامی هێزە ئەمنییەكانی لە ناڕەزایەتییەكاندا راگەیاند،  رێكخراوێكیش ئاشكرای دەكات زیاتر لە دوو هەزار و 500 خۆپیشاندەر كوژراون  كە ژمارەیەكیان كورد بون، سەرۆكی ئەمریكاش هۆشداریی دەداتە لێپرسراونی تاران.

رێكخراوی مافی مرۆڤی هەرانا بڵاویكردوەتەوە لە ماوەی 17 رۆژی ناڕەزایەتییەكانی ئێران دوو هەزار و 571 خۆپیشاندەر كوژراون كە 12 كەسیان تەمەنیان لە 18 ساڵ كەمتر بوە.

رێكخراوەكانی مافی مرۆڤی رۆژهەڵاتی كوردستان ئاشكرایان كردوە زیاتر لە 20 هاوڵاتیی كورد لە شارەكانی تاران و كرماشان و ئیلام كوژراون.

میدیای ئێرانیش بڵاویكردوەتەوە زیاتر لە 100 ئەندامی هێزە ئەمنییەكان لە ناڕەزایەتییەكاندا كوژراون و سەرجەمیان ئەمڕۆ لە مەراسیمێكدا لە تارانی پایتەخت بەرەوگۆڕستان بەڕێدەكرێن.

لای خۆشییەوە سەعید ئیرەوانی، نوێنەری هەمیشەیی ئێران لە نەتەوەیەكگرتوەكان رایگەیاندوە، ئەمریكا لە رێگەی دروستكردنی گرژی و ئاژاوە لە ناوخۆی ئێران دەیەوێت بیانو بێنێتەوە بۆ هێرشكردنە سەر وڵاتەكە.

روانگەی سوری رایگەیاند هێزێکی زۆری سەربازی حکومەتی دیمەشق لە جەبل و لازقیەوە گواستراونەتەوە بەرەو لادێکانی رۆژهەڵاتی حەلەب وەک ئامادەکارییەک بۆ ئەنجامدانی ئۆپراسیۆن دژی هێزەکانی هەسەدە.

روانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردەوە، هێزەکانی  حکومەتی کاتی  سوریا هێزی سەربازی نوێیان گواستوەتەوە بۆ سنوری دێرحافر و لە لادێکانی رۆژهەڵاتی حەلەب بەرانبەر هێزەکانی هەسەدە جێگیرکراون و رەنگە ئامادەکاری بکن بۆهێرشکردنە سەر ئەو ناوچانەی لە ژێر دەسەڵاتی هەسەدەدایە.

بەگوێرەی سەرچاوەکان، ئەو هێزانە پڕچەکن و  لە ناوچەی لازقیە و جەبلەوە هێنراون،  هێنانی ئەو هێزانە هاوکاتە لەگەڵ بەهێزکردنی پێگە سەربازییەکان و پەرەسەندنی ئۆپەراسیۆنە مەیدانییەکان لەو سنورە.

ئەمە لە کاتێکدایە  شەوی رابردوو لە ناوچەکە، گرژی و پێکدادان لە نێوان هێزەکانی هەسەدە و هێزەکانی سەر بە سوپای تورکیا لە چەند بەرەیەکدا رویدا، هەسەدە رایگەیاند دوێنێ شەو و بەرەبەیانی ئەمڕۆ بە درۆنی تورکیا دوو بنکەیان کراونەتە ئامانج.

شەڕ و پێکدادانەکە لە میحوەری گوندی زوبەیدە لە باشووری لادێکانی دێر حافر سەریهەڵدا، دوای ئەوەی هێزەکانی هەسەدە، هەوڵی دزەکردنی هێزەکانی سەر بە تورکیای بەرپەرچدایەوە، کە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و دۆشکەیان بەکارهێنا بوو.

میسر پێشوازی لە بریارەكەی ئەمریكا دەكات بۆ دانانی سێی لقی تری ئیخوان موسلمین لە لیستی تیرۆر و ئیخوانەكانیش هەرەشەی پەنابردنە بەر دادگا دەكەن.

دوای ئەوەی وەزارەتەكانی دەرەوە و گەنجینەی ئەمریكا لە راگەیەنراوێكی هاوبەشدا ئاشكرایانكرد، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا فەرمانی دەركردووە لقەكانی كۆمەڵەی ئیخوان موسلیمین لە میسر و ئوردن و لوبنان وەك رێكخراوی تیرۆریستی بناسرێن و سزای دارایی توند بەسەر ئەندامەكانیاندا بسەپێنرێت، وەزارەتی دەرەوەی میسر لە راگەیەندراوێكدا هەوڵەكانی ئیدارەی ئەمریكای بۆ روبەرونەوەی تیرۆر بەرز نرخاندوە و پێشوازی لە هەنگاوەكە كردوە، دوپاتیشیكردوەتەوە كە ئیخوانەكان ئایین بە ئامانجی سیاسی بەكاردەهێنن. 

هاوكات ئیخوانەكانی میسر بە توندی بریارەكەی ئەمریكایان رەتكردوەتەوە و دوپاتیانكردوەتەوە كە بریارەكەی لەسەر بەڵگەی یاسایی نەدراوە، هەبرۆیە هەموو رێكارێكی یاسایی دەگرنەبەر لەپێناو راگرتنی بریارەكە و پەنا بۆ دادگا دەبەن بۆ پاراستنی مافەكانیان . 

فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی سوپای ئەمریکا (سێنتکۆم) رایگەیاند، بە وردی چاودێریی پێشهاتەکانی حەلەب و ناوچەکانی دەوروبەری دەکەن و داوا لە هەموو لایەنەکان دەکەن زۆرترین دان بەخۆیاندا بگرن و لە رێگەی دیالۆگەوە کێشەکان چارەسەر بکەن.

براد کوپەر، فەرماندەی سێنتکۆم لە راگەیەندراوێکدا وتی: "بە وردی چاودێریی دۆخی حەلەب و ناوچەکانی دەوروبەری دەکەین." داواشی لە هەموو لایەنەکان کرد زۆرترین "دانبەخۆداگرتن" پەیڕەو بکەن و خۆیان بەدوور بگرن لە هەر هەنگاوێک کە ببێتە هۆی زیاتر ئاڵۆزبوونی گرژییەکان.

فەرماندەکەی سێنتکۆم جەختی کردەوە لەسەر پاراستنی هاووڵاتیانی مەدەنی و "ژێرخانە گرنگەکان".

هەروەها کوپەر داوای لە لایەنە پەیوەندیدارەکان کرد بە نیازپاکی بگەڕێنەوە سەر مێزی گفتوگۆ و لە رێگەی دیالۆگەوە بەدوای چارەسەری دیپلۆماسیی بەردەوامدا بگەڕێن. وتیشی: "وەک پێشتریش وتوومە، سوریایەک کە لەگەڵ خۆی و دراوسێکانی لە ئاشتیدا بێت، دەبێتە هۆی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستێکی ئارامتر و گەشەسەندووتر."

لە کۆتایی پەیامەکەیدا ئاماژەی بەوە کردووە، ویلایەتە یەکگرتووەکان و سوریا بەرژەوەندیی هاوبەشیان هەیە لە پاراستنی ئاشتی و سەقامگیری لە سەرتاسەری ناوچەکەدا.

بزووتنەوەی حەماس ئامادەکاری دەکات بۆ هەڵبژاردنی سەرۆکێکی نوێ بۆ مەکتەبی سیاسییەکەی لەم مانگەدا، ئەوەش دوای ئەوەی پۆستەکە بە بەتاڵی مایەوە لە دوای کوژرانی یەحیا سینوار لە ساڵی 2024. هەریەکە لە خەلیل حەیە و خالید مەشعەل بە بەهێزترین کاندید دادەنرێن بۆ وەرگرتنی ئەو پۆستە.

ئاژانسی رۆیتەرز لە زاری سەرچاوەکانی حەماسەوە بڵاویکردەوە، پرۆسەی هەڵبژاردنەکە دەستیپێکردووە و لە رێگەی دەنگدانی نهێنیی ئەنجومەنی شورای حەماسەوە دەبێت کە لە 50 ئەندام پێکهاتووە و نوێنەرایەتیی ئەندامانی بزوتنەوەکە دەکەن لە کەرتی غەززە، کەناری خۆرئاوا و دەرەوەی فەلەستین.

لە دوای کوژرانی یەحیا سینوار، ئەنجومەنێکی پێنج کەسی سەرپەرشتیی بزوتنەوەکە دەکات، بڕیاریشە لەم هەڵبژاردنەدا جگە لە سەرۆکی مەکتەبی سیاسی، جێگرێکیش بۆ شوێنی ساڵح عاروری هەڵبژێردرێت کە ساڵی 2024 لە هێرشێکی ئیسرائیلدا لە لوبنان کوژرا.

ئەم گۆڕانکارییانە لە کاتێکدایە حەماس رووبەڕووی قورسترین ئاڵەنگاری بووەتەوە لە مێژووی دامەزراندنییەوە؛ جەنگەکە دوو ساڵی خایاندووە و بەشێکی زۆری غەززە وێران بووە و بەپێی ئامارە تەندروستییەکان زیاتر لە 71 هەزار کەس کوژراون. هاوکات پلانەکەی ترەمپ بۆ ئاگربەست، داوای چەکدانانی حەماس و دروستکردنی ئیدارەیەکی تەکنۆکرات دەکات بۆ کەرتی غەززە لەژێر سەرپەرشتیی نێودەوڵەتیدا.

چاودێران پێیان وایە خالید مەشعەل نوێنەرایەتیی باڵە "پراگماتییەکە" دەکات و پەیوەندیی باشی لەگەڵ وڵاتانی عەرەبی هەیە، لە کاتێکدا خەلیل حەیە وەک دانوستانکارێکی سەرەکی، پەیوەندییەکانی بزوتنەوەکەی لەگەڵ ئێران پتەو کردووە. هەردوو کاندیدەکەش لە ئێستادا لە قەتەر نیشتەجێن.

شایانی باسە هەردوو کاندیدەکە پێشتر رووبەڕووی هەوڵی تیرۆرکردن بوونەتەوە؛ خەلیل حەیە لە ئەیلولی رابردوو لە هێرشێکی ئیسرائیلدا لە قەتەر کرایە ئامانج، خالید مەشعەلیش ساڵی 1997 لە ئوردن لەلایەن دەزگای هەواڵگریی ئیسرائیلەوە هەوڵی ژەهرخواردکردنی درا.

بەرپرسی پەیوەندییەکانی دەرەوەی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر رایگەیاند، حکومەتی کاتیی سوریا بەرپرسیارە لە جێبەجێ نەکردنی رێککەوتنەکان و لە هێرشەکانی سەر شێخ مەقسود و ئەشرەفیە، چەکدارانی داعش و گروپە تورکی و بیانییەکانی بەکارهێناوە.

ئیلهام ئەحمەد، بەرپرسی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، حکومەتی کاتیی سوریا (ئینتیقالی) بەرپرسی سەرەکییە لە جێبەجێ نەکردنی رێککەوتنی 10ی ئازار و رووداوەکانی ئەم دواییەی گەڕەکی شێخ مەقسود بە شەڕێکی میدیایی دژی گەڕەکە کوردییەکان دەستیپێکرد.

ئیلهام ئەحمەد ئاشکرایکرد، وەزارەتی بەرگریی سوریا بە رەسمی ئۆپەراسیۆنی سەربازی دژی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە راگەیاند، لە کاتێکدا هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) بەپێی رێککەوتنی 1ی نیسان لەو گەڕەکانە کشابوونەوە، بەڵام حکومەت بانگەشەی بوونی هێزەکانی هەسەدەی دەکرد وەک پاساوێک بۆ ئەنجامدانی هێرشێکی توند بە بەکارهێنانی 80 تانک.

بەرپرسەکەی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر وتی: "لەو هێرشانەدا 48 کەس گیانیان لەدەستداوە و گروپە چەکدارەکان پێشێلکاریی گەورەیان ئەنجامداوە." جەختیشی کردەوە کە چەکدارانی رێکخراوی داعش، ئیگۆر، گروپە تورکییەکان و چەکداری بیانی لەو هێرشانەدا بەشداربوون.

سەبارەت بە هەڵوێستی نێودەوڵەتی، ئیلهام ئەحمەد روونیکردەوە کە یەکێک لە مەرجەکانی هەڵگرتنی سزاکانی ئەمریکا و رۆژئاوا لەسەر سوریا، پاراستنی کەمینەکان و دەرکردنی بیانییەکان بوو، بەڵام حکومەت پێچەوانەکەی کردووە و هێرشی کردووەتە سەر عەلەوی، دروز، مەسیحی و ئێستاش کوردەکان دەکاتە ئامانج، بۆیە پێویستە واشنتۆن هەڵوێستی خۆی بەرامبەر ئەو حکومەتە روون بکاتەوە کە کۆمەڵکوژی دژی گەلەکەی ئەنجام دەدات.

لە کۆتاییدا ئیلهام ئەحمەد رایگەیاند، ئەوان لەگەڵ گفتوگۆ و بەردەوامیی دانوستاندان، بەڵام دەبێت هێرشەکان رابگیرێن و پاراستنی خەڵک لە حەلەب و عەفرین مسۆگەر بکرێت، هەروەها برینەکانی شێخ مەقسود و عەفرین بە سەرپەرشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان و لایەنە نێودەوڵەتییەکان چارەسەر بکرێن.