رۆژهەڵاتی ناوەڕاست
بەرپرسانی ئەمریکا ئاشکرایان کردووە، واشنتن داوا دەکات سەرجەم رێڕەوەکانی گەروی هورمز بە کراوەیی بمێننەوە و هێرشەکان بۆ سەر کەشتییە بازرگانییەکان بە تەواوی رابگیرێن، بەپێچەوانەوە دەرئەنجامەکان باش نابن.
کەناڵی 'ئەی بی سی نیوز' لە زاری چەند بەرپرسێکی باڵای ئەمریکاوە بڵاویکردەوە، واشنتن چاوەڕوان دەکات، تاران پابەندبوونی خۆی بە کراوەیی گەروی هورمز رابگەیەنێت، ئەو بەرپرسانە هۆشدارییان داوە کە ئەگەر ئێران گەرەنتی روونی پێشوەختە نەدات، دەرئەنجامەکان باش نابن.
ئەوەش لەکاتێکدایە، کە پێشتر هەردوولا دوو گەڕی دانوستانیان لە سویسرا و قەتەر ئەنجامدابوو، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ترووس سۆشیاڵ" رایگەیاند: "ئێران داوای بەردەوامیی گفتوگۆکانی کردووە و ئێمەش رەزامەند بووین، بەڵام بە روونی پێمان راگەیاندوون کە کاتی نەرمیوان نواندن کۆتایی هاتووە".
ئەم لێدوانانەی ترەمپ دوای ئەوە دێن کە ئەمریکا هێرشیکردووەتەسەر چەندین پێگەی ئێران، هەروەها سەرۆکی ئەمریکا، تارانی تۆمەتبار کرد بەوەی پلانی بۆ تیرۆرکردنی داڕشتووە و هۆشداریی دا: "1000 موشەک ئامادەی ئاڕاستەکردنن بەرەو ئێران؛ ئەگەر تاران هەوڵی زیان گەیاندن بە من بدات.
لە لایەکی دیکەوە، میدیاکانی ئەمریکا لەوانەش "وۆڵ ستریت جۆرناڵ" و "ئەکسیۆس" ئاشکرایان کردووە کە دەزگا هەواڵگرییەکان زانیاری وردیان داوەتە واشنتن سەبارەت بە پلانی ئێران بۆ تیرۆرکردنی ترەمپ. بەپێی سەرچاوەکان، واشنتن مۆڵەتی داوەتە تاران بۆ ئەوەی بە رەسمی بەڵێنی راگرتنی هێرشەکانی سەر کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروی هورمز بدات.
سوپای ئیسرائیل لە باشوری سوریا بە چەند ئۆتۆمبێلێكی سەربازیی پێشڕەویكردووە و بۆ ماوەیەك خاڵی پشكنینی كاتییان داناوە.
ئاژانسی هەواڵی سانای سوریا بڵاویكردەوە، سوپای ئیسرائیل بە ئۆتۆمبێلی سەربازیی پێشڕەویكردووە بۆ چەند گوندێكی سنوری پارێزگای قونەیترە لە باشوری سوریا و خاڵی پشكنینیان داناوە و داوای ناسنامەیان لە دانیشتوانی ناوچەكە كردووە و گوندەكانیشیان پشكنیووە.
ئاماژەی بەوەشكردووە، رۆژی پێنجشەممەی رابردووش سوپای ئیسرائیل 15 ئۆتۆمبێلی بۆ گوندی عوشە لە باشوری قونەیترە بردووە و بۆ ماوەیەكی زۆر پشكنینیان كردووە.
رۆژنامەیەکی ئیسرائیلی ئاشکرایدەکات، سوپای ئیسرائیل تەواوی ئامادەکارییەکانی بۆ وەشاندنی گورزێکی سەربازیی بەهێز بۆ سەر ژێرخانی ئابوری و نەوتیی ئێران کۆتایی پێهێناوە، لە کاتێکدا بنیامین ناتانیاهۆ دەیەوێت لە ئێستادا وڵاتەکەی نەگلێنێتە ناو گرژییەکانی نێوان واشنتۆن و تاران.
رۆژنامەی "مەعاریف"ـی ئیسرائیلی لە زاری سەرچاوەیەکی ئەمنیی باڵاوە بڵاویکردەوە؛ سوپای ئیسرائیل پلانە هێرشبەرییەکانی بۆ سەر ئێران تەواو کردووە، ئەمەش وەک ئامادەکارییەک بۆ ئەگەری هەڵگیرسانەوەی جەنگێکی بەرفراوان یان لە حاڵەتی رووبەڕووبوونەوەی هێرشێکی کتوپڕ لەلایەن تارانەوە.
سەرچاوەکە ئاماژەی بەوەش کردووە، مانەوەی هەزاران سەرباز و هێزێکی ئاسمانی گەورەی ئەمریکا لە ناو ئیسرائیلدا، فاکتەرێکی سەرەکی دەبێت لە هەر سیناریۆیەکی گرژبوونەوەی رەوشەکە.
بەپێی راپۆرتی ڕۆژنامەکە، لیستی ئامانجە دەستنیشانکراوەکانی ئیسرائیل پێکهاتوون لە دامەزراوە کەرتی نەوت و غازی ئێران (لە نێویاندا دورگەی خارک)، وێستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا، کۆمەڵگە پیشەسازییەکان و تۆڕەکانی گواستنەوە، ئەمەش بە ئامانجی لێدانی کوشندە لە ئابوریی ئێران.
ئەو سەرچاوە ئەمنییە دەڵێت: "ئەم ئامانجانە لە خولەکانی پێشوی جەنگدا بە هەماهەنگی لەگەڵ ئەمریکا نەکرابوونە ئامانج، بەڵام پێدەچێت ئەمجارە بژاردەی ترمان نەبێت، چونکە ئێران تەنها لە زمانی هێز تێدەگات".
ئەم پێشهاتانە لە کاتێکدان، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا کۆتاییهاتنی رەسمی ئاگربەستی نێوان واشنتۆن و تارانی راگەیاندووە، لە بەرانبەردا، محەمەد باقر قاڵیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران جەختی لەسەر بەردەوامیی رووبەڕووبوونەوە و خۆ بەدەستەوەنەدان کردووەتەوە.
هاوکات شەهباز شەریف، سەرۆک وەزیرانی پاکستان کە وڵاتەکەی نێوەندگیری سەرەکی بوو، داوای لە ئێران کردووە دەستکەوتەکانی ئەو ئاشتییە بپارێزێت کە بە زەحمەت بەدەست هاتوون.
شایەنی باسە تاران و واشنتۆن لە ناوەڕاستی مانگی حوزەیرانی رابردوودا، بە نێوەندگیریی ئیسلام ئاباد یاداشتنامەیەکی لێکتێگەیشتنیان بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ ئیمزا کردبوو، کە مۆڵەتی 60 رۆژی دیاریکردبوو بۆ گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی، بەڵام پێشهاتەکانی ئەم دواییە پرۆسەکەیان بەرەو هەڵوەشانەوە برد.
وەزارەتی تەندروستیی ئێران ئاماری رەسمی زیانە مرۆییەکانی هێرشە ئاسمانی و موشەکییەکانی ئەمدواییەی ئەمریکای بۆ سەر شەش شاری وڵاتەکە ئاشکراکرد.
وەزارەتی تەندروستیی ئێران بڵاویکردەوە؛ بەهۆی هێرشە ئاسمانی و موشەکییەکانی رۆژانی چوارشەممە و پێنجشەممەی رابردووی ئەمریکا بۆ سەر شەش شاری جیاوازی ئێران، 17 کەس گیانیان لەدەستداوە کە ژنێک لەنێویاندایە، هاوکات 115 کەسی دیکەش بریندار بوون.
ئاماژەی بەوەشکردووە، تا ئێستا 14 نەشتەرگەری بۆ بریندارەکان کراوە و 102 کەسیان دوای چاکبوونەوەیان نەخۆشخانەیان جێهێشتووە.
ئەم هێرشانەی واشنتن وەک وەڵامدانەوەیەک بوو بۆ بەئامانجگرتنی چەند کەشتییەکان لەلایەن ئێرانەوە لە گەروی هورموز لە رۆژی سێشەممەی رابردوودا.
لەلایەکی دیکەوە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا کۆتاییهاتنی راگرتنی شەڕ و ئاگربەستی لەگەڵ ئێران راگەیاند و وتی: "بەبڕوای من ئاگربەستەکە کۆتایی هاتووە، مەمەڵەکردن لەگەڵ ئەواندا تەنها کات بەفیڕۆدانە".
ترەمپ ئاماژەی بەوەشکرد، نوێنەرانی ئەمریکا دەتوانن بەردەوام بن لە گفتوگۆکان، بەڵام گومانی خۆی لە بەدەستهێنانی هەر ئەنجامێک لەو دانوستانانە نیشاندا.
دوای دروستبوونی دڵەڕاوکێ لە لای دانیشتووانی رۆژهەڵاتی تاران بەهۆی بیستنی دەنگی چەند تەقینەوەیەکی بەهێز، لێپرسراوانی ناوچەکە رایدەگەیەنن، دەنگەکان نیشانەی هیچ مەترسی و هێرشێک نین، بەڵکو پەیوەندییان بە پرۆسەیەکی پێشوەختە پلانداڕێژراوی لەناوبردنی تەقەمەنیی کۆنەوە هەیە.
ئەمڕۆ شەممە، ئاژانسی هەواڵی "فارس" بڵاویکردەوە؛ دەنگی ئەو تەقینەوە بەهێزانەی لەلایەن دانیشتووانی شارەکانی "پاکدەشت" و " پارچین " لە رۆژهەڵاتی پارێزگای تارانی پایتەخت بیستراون، لە پرۆسەیەکی کۆنترۆڵکراوی لەناوبردنی پاشماوەی ئەو تەقەمەنییانەی کە نەتەقینەتەوە.
ئاژانسەکە لە زاری لێپرسراوی خۆجێی شاری پاکدەشتەوە ئەوەی خستەڕوو، "ئەو دەنگانە پەیوەندییان بە پرۆسەیەکی توندوتۆڵی لەناوبردنی تەقەمەنیی بەجێماوی جەنگەوە هەبووە، هیچ روداوێکی نەخوازراو نەبووە و هیچ مەترسییەکیش لەسەر ژیانی هاووڵاتییان نییە". ئەو لێپرسراوە جەختیشی کردووەتەوە، پرۆسەکە بەپێی رێنماییە توندەکانی سەلامەتی و لەلایەن هێزە پسپۆڕ و لێپرسراوەکانەوە ئەنجام دراوە و لە پێشتریشەوە پلانی بۆ داڕێژرابوو.
بیستنی دەنگی ئەم تەقینەوانە بووە هۆی دروستبوونی نیگەرانی، بە تایبەت کە ناوچەکە لە ئێستادا بەهۆی نوێبوونەوەی گرژییەکانی نێوان ئێران و ئەمریکایە، لە دوای ئەو هێرشە ئاسمانییانەی ئەمدواییەی ئەمریکا کە چەند پێگەیەکی لە ناوخۆی ئێراندا کردە ئامانج و ترسی تەقینەوەی رەوشەکەی لە ناوچەکەدا زیاتر کردووە.
دوای دەستپێکردنەوەی هێرشەکانی تاران بۆ سەر کەشتییە نەوتهەڵگرەکان و سەپاندنی سزای نوێ لەلایەن واشنتنەوە، وەزیری دەرەوەی ئێران ئەمریکا بە پێشێلکردنی یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوانیان تۆمەتبار دەکات و رادەگەیەنێت، وڵاتەکەی تەواوی بەڵێنەکانی خۆی جێبەجێ کردووە.
کەمێک پێش ئێستا، عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند؛ تاران تەواوی ئەو بەڵێنانەی جێبەجێ کردووە کە لە یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوانیان لەگەڵ ئەمریکادا هاتبوو.
عراقچی لە هەژماری رەسمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئێکس" نووسیویەتی: "ئێران تا ئێستا بەڵێنەکانی خۆی بردووەتە سەر، بە پێچەوانەی ئەوەی وەزیری گەنجینەی ئەمریکا بانگەشەی بۆ دەکات، کە خۆی بڕگەی نۆی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکەی پێشێل کردووە".
وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوەشکردووە: "ئەم پێشێلکارییە لە دوای زنجیرەیەک پێشێلکاری و هەڵەی تری ئەمریکاوە دێت، کە لە راستیدا، هیچ رێگەیەک نییە جگە لە پابەندبوونی دوولایەنە".
ئەم گرژییە نوێیە لە کاتێکدایە کە پێشتر ئەمریکا سزای نوێی بەسەر ئێراندا سەپاند، کە تێیدا لایەنێکی سەرەکی دارایی موجتەبا خامنەیی، رابەری باڵایئێران، لەگەڵ 13 کەسایەتی و قەوارەی تر کرانە ئامانج؛ ئەوەش دوای ئەوەی تاران هێرشەکانی بۆ سەر کەشتییە نەوتهەڵگرەکان لە گەروی هورمز دەستپێکردەوە.
تۆڕی هەواڵی سی ئێن ئێن بە پشتبەستن بە وێنە نوێیەکانی مانگە دەستکردەکان ئاشکرای کردوە، ئێران دەستی کردووە بە چاککردنەوە و نۆژەنکردنەوە لە چەندین پێگەی ئەتۆمی و موشەکی خۆیدا، کە لە مانگەکانی رابردوودا روبەڕووی هێرشی ئاسمانیی ئەمریکا و ئیسرائیل ببوونەوە.
تۆڕی هەواڵی سی ئێن ئێن لە راپۆرتێکدا بە وردی ئەوەی خستوەتەڕوو، کە ئێران سەرقاڵی نۆژەنکردنەوەی شوێنی پێگەی ئەتۆمی و موشەکییەکانیەتی.
ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەم هەنگاوەی تاران گومان و پرسیاری جیددی لەسەر پابەندبوونی بەو یاداشتی لێکتێگەیشتنە دروستکردووە، کە لە کۆتایی مانگی حوزەیرانی رابردوودا لەگەڵ ئەمریکا ئیمزای کردبوو، کە تێیدا جەخت لەسەر پەرەنەدان بە چەکی ئەتۆمی و پاراستنی رەوشی ئێستای بەرنامە ئەتۆمییەکە کرابووەوە.
بەپێی راپۆرتەکە، وێنە سەتەلایتییەکان ئاماژە بە چالاکییەکی بەرچاو دەکەن لە پێگەی (پارچین) کە گومان دەکرێت مادەی تەقەمەنی پەیوەندیدار بە بەرنامەی چەکی ئەتۆمی تێدابێت.
لە وێنەی مانگە دەستکردەکانەوە، دەرکەوتووە کە دوای هێرشەکان، ئێران سەرەتا ناوچە زیان لێکەوتووەکانی بە داپۆشەری کاتی گرتووە و دواتر گۆڕیویەتی بۆ تۆڕی پارێزەر و بارهەڵگرەکانی تێکەڵکردنی کۆنکرێت لە شوێنەکەدا بینراوە، کە ئەمەش لەلایەن شارەزایانەوە وەک پێشێلکارییەکی ئەگەریی رێککەوتنەکە سەیر دەکرێت.
سی ئێن ئێن باسی لەوەشکردوە، ، لە پێگە سەرەکییەکانی وەک نەتەنز، فۆردۆ و ئەسفەهان هیچ چالاکییەکی هاوشێوە بەدی نەکراوە، بەڵام نۆژەنکردنەوەکە، پێگە موشەکییەکانیشی گرتووەتەوە؛ لە بنکەی "تەبرێز" کارەکانی قیرتاوکردنی نوێ و لە بنکەی ئاسمانیی هەمان شار کار بۆ پڕکردنەوەی ئەو چاڵانە کراوە کە بەهۆی بۆردومانەکانەوە دروست ببوون.
هەروەها لە بنکەی کرماشان حەفارەکان خەریکی لادانی پاشماوەی وێرانکارییەکان و پاککردنەوەی دەروازەی تونێلەکان بوون.
راپۆرتەکە ئاماژەی بەوەش کردووە،کەمبوونەوەی ئەو سنوردارکردنانەی پێشتر لەسەر بڵاوکردنەوەی وێنە سەتەلایتییەکانی ئێران لەلایەن حکومەتی ئەمریکاوە سەپێنرابوون، رێگەی خۆشکردووە بۆ ناسینەوەی ئەو شوێنانەی تاران لە پێشینەی کارەکانی داناوە بۆ چاککردنەوە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە دەستپێکردنەوەی هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران، دەرفەتەکانی گەیشتن بە رێککەوتنی هێورکردنەوەی گرژییەکانی نێوان هەردوولای ئاڵۆزتر کردووە.
سبەینێ شەممە، عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران بە یاوەری وەفدێکی دیپلۆماسی سەردانی عومان دەکات، میدیاکانی ئێران دەڵێن؛ هۆکاری سەردانەکە بۆ رەوشی ئەمنی و سترتیژی گەروی هورمزە.
ئەمڕۆ هەینی ئاژانسی هەواڵی ئێرنا رایگەیاند، بە مەبەستی تاوتوێکردنی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوانیان و گۆڕانکارییەکانی ناوچەکە، بەتایبەتی رەوشی ئەمنی و ستراتیژی گەروی هورمز، وەزیری دەرەوەی ئێران سەردانی عومان دەکات.
ئەم سەردانەی حراقچی لە کاتێکدایە، ئێران بەهۆی ئەوەی ئەندام نییە لە رێککەوتننامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ یاسای دەریایی، هەوڵ دەدات بە هاوبەشی لەگەڵ وڵاتی عومان بەڕێوەبردن و کۆنترۆڵکردنی گەروی هورمز بگرێتە دەست.
داواکارییەکەی تاران، لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی لەگەڵ دژایەتی و ناڕەزایەتییەکی بەرفراواندا روبەڕوو بووەتەوە یەکێکە لەو هۆکارانەی کە لەگەڵ ئەمریکادا ناگەنە رێککەوتن.
لای خۆشیەوە عومانیش وەک دووەم وڵاتی کەناراو لە گەروی هورمزدا، پێشتر چەندین جار جەختی لەسەر ئەوە کردووەتەوە، کە پابەندە بە دابینکردن و پاراستنی ئازادیی گەشتی دەریایی و بازرگانی لەو گەروە نێودەوڵەتییەدا و نایەوێت ببێتە لایەنێک لە تێکدانی سەقامگیریی ئاویی ناوچەکە.
لە چوارچێوەی هەڵمەتی بەگژاچوونەوەی گەندەڵی، بۆ یەكەمجار لەماوەی چەندین دەیەی رابردوودا، كاروانی ئۆتۆمبێلی پەرلەمانتاران و لێپرسراوانی حكومی لە بازگەكانی عیراقدا دەپشكنرێت.
گەورە لێپرسراوێكی وەزارەتی ناوخۆی عیراق بە ماڵپەڕی عەرەبی جدیدی راگەیاندووە، لە چوارچێوەی هەڵمەتی بەرەبەیانی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق، رێنماییان پێگەیشتووە كە لە سەرجەم بازگە ئەمنییەكان پشكنین بۆ كاروانی ئۆتۆمبێلەكانی پەرلەمانتاران و لێپرسراوانی حكومی بكرێت، بەبێ جیاوازی.
ئەوەشی خستووەتەڕوو، رێنماییان پێدراوە ژمارەی بازگەكان لە رێگاكانی دەرەوەی شار و نێوان پارێزگاكاندا زیاتر بكەن.
ئەو لێپرسراوەی وەزارەتی ناوخۆ دەشڵێت، لە سەرەتاوە بەشێكی زۆر لە پەرلەمانتاران و لێپرسراوان دژی بڕیاری پشكنینی كاروانی ئۆتۆمبێلەكانیان وەستاونەتەوە، بەڵام دواتر پابەندی بڕیارەكە بوون و رێگەیانداوە پشكنین بۆ ئۆتۆمبێلەكانیان بكرێت.
لە چەند هەفتەی رابردوو عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق هەڵمەتێكی بە ناوی هەڵمەتی بەرەبەیان بۆ دەستگیركردنی گەندەڵكاران و گێڕاندنەوەی ئەو پارانەی موڵكی گشتین، راگەیاند و تیایدا چەندین لێپرسراوی باڵا دەستگیر كران و دەیانی تر هەڵاتن.
محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ سەرۆکی پەرلەمانی ئیندۆنیزیا، جەختی لەسەر بێمتمانەیی وڵاتەکەی بەرانبەر بە واشنتۆن کردەوە و رایگەیاند، لە کاتی دانوستانەکاندا بە جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکای وتوە؛ هیچ جۆرە متمانەیەکیان بە ئەمریکا نییە.
ئەمڕۆ هەینی، لە میانی کۆبونەوەی لەگەڵ سەرۆکی پەرلەمانی ئیندۆنیزیا محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند وەک ئێرانییەکان متمانەیان بە ئەمریکا نییە.
قالیباف ئاماژەی بە مەرجی سەرەکی دیپلۆماسی لەگەڵ ئەمریکادا کرد و وتویەتی؛ له روانگهی ئەوەوە، تهنها ئەو کەسانە دەتوانن لەگەڵ ئەمریکادا دانوستان بکەن، کە خۆیان بۆ جەنگ ئامادە کردبێت و توانای جەنگیان هەبێت.
لە بەشێکی تری قسەکانیدا، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران باسی لە هاوکێشە سەربازییەکانی ناوچەکە کرد و رایگەیاند ئەمریکا، ئیسرائیل و ناتۆ پێش دەستپێکردنی جەنگی ئەم دواییە، پێیان وابوو دەتوانن لە ماوەی چەند رۆژێکی کەمدا ئێران ناچار بە خۆبەدەستەوەدان بکەن، بەڵام زۆر زوو بۆیان دەرکەوت کە ناتوانن بە ئامانجەکانیان بگەن و تێگەیشتن کە هاوسەنگی هێز لە ناوچەکەدا بەو شێوازە نییە کە ئەوان تێڕوانینیان بۆی هەبووە.
ئاژانسی رۆیتەرز بڵاویکردوەتەوە، سەرەڕای گرژییەکان، دانوستانکارانی قەتەر بەمەبەستی دیدار لەگەڵ لێپرسراوانی ئێران لە تارانی پایتەختن.
ئەمڕۆ هەینی، ئاژانی رۆیتەرز، ئاشکرای کردوە، سەرەڕای هێڕشيکانی واشنتۆن و تاران بۆسەر یەکتری، هەوڵەکان بە ئامانجی کەمکردنەوەی گرژییەکان و رەخساندنی زەمینە بۆ بەردەوامبوونی دانوستانە بەرفراوانەکان بەردەوامە.
ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەکردوە، تیمی دانوستانکارانی قەتەر لە ئێستادا لە تارانن بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ لێپرسراوانی ئێران، گفتوگۆکانیش لەلایەن ئەمریکاوە هەماهەنگی دەکرێن.
رۆیتەرز ئاماجی گفتوگۆکانی خستوەتەڕوو، کە بریتیین لە چارەسەرکردنی جێبەجێکردنی یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی نێوان ئەمریکا و ئێران.
هەروەها گرژییەکانی چەند رۆژی رابردووی نێوان دوو وڵاتەکە و ناکۆکییەکانی نێوانیان لەسەر گەرویی هورمز لە بابەتە سەرەکییەکانی نێو گفتوگۆکانن.
لێپرسراوانی سوریا ئاشكرایانكرد، داعش لە پشت ئەنجامدانی تەقینەوەكەی هەفتەی رابردووی دیمەشقەوە بووە.
لیوا ئەحمەد دالاتی، فەرماندەی ئاسایشی ناوخۆ لە دیمەشق سەبارەت بە تەقینەوەكەی هەفتەی رابردوو رایگەیاندووە، دوای روودانی تەقینەوە تیرۆریستییەكە، دەستیان بە لێكۆڵینەوەكانیان كردووە، لە ئەنجامدا یەكێك لە ئەندامانی ئەو شانەیەی هێرشەكەی ئەنجامداوە دەستنیشانكراوە، دواتر توانراوە سەرجەم ئەندامانی باندەكە دەستگیر بكرێن.
هاوكات ئەنەس خەتاب، وەزیری ناوخۆی سوریا ئاماژەی بۆ ئەوە كردووە، دوای كۆتاییهاتنی لێكۆڵینەوەكان، ناسنامەی ئەندامانی باندەكە و پەیوەندییەكانیان بۆ رایگشتی ئاشكرا دەكەن.
ئەوە لە كاتێكدایە سێشەممەی رابردوو، لەكاتی سەردانی سەرۆكی فەرەنسا بۆ دیمەشق، چەند بۆمبێكی چێندراو لە نزیك هۆتێلی فۆر سیزن تەقینەوە، بەهۆیەوە 18 كەس برینداربوون.
میدیاکانی ئیسرائیل ئاشکرایان کرداوە، کە لایەنەکان لەناو ئیسرائیلدا خوازیاری چوونە ناو گرژییە نوێیەکانی نێوان واشنتن و تاران و دەستپێکردنەوەی هێرشەکانیانن بۆ ئێران.
دوای گرژییەکانی نێوان واشنتۆن و تاران و دەنگی هاتنەناوەی ئیسرائیل بۆ نێو گرژیەکان، میدیاکانی ئیسرائیل، رایان گەیاند سوپای ئیسرائیل خوازیاری ئەوەیە بەشداری جەنگەکە بکات.
تۆڕی راگەیاندنی "کان"ی ئیسرائیلی بڵاویکردوەتەوە، بۆ دەستپێکردنەوەی هێرش بۆ سەر تاران، تەلئەبیب چاوەڕوانی گۆڵپی سەوزی واشنتۆنە و سەرۆکی ئەمریکایە.
میدیاکانی ئیسرائیل ئاماژەبەوە دەکەن، لێپرسراوانی تەلئەبیب، پێشبینی دەکەن هێرشە یەک لەدوای یەکەکانی ئەمریکا وئێرا بۆسەر یەکتری لە چەند رۆژی داهاتوشدا بەردەوامی هەبێت.
ئەمە لە کاتێکدایە، یسرائیل کاتز، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل رایگەیاند بوو،لاریان نییە لەوەی بۆ جاری سێێەم هێرشبکەنەوە سەر تاران، ئەگەر پێویست بکات.
بەرەبەیانی ئەمڕۆ تەرمی عەلی خامنەیی، رێبەری كۆچكردووی كۆماری ئیسلامیی ئێران، لەناو مەزارگەی ئیمام رەزا لە شاری مەشهەد بەخاكسپێردرا.
ئاژانسی مهر رایگەیاند، پێش بەخاكسپاردنی عەلی خامنەیی، رێوڕەسمێكی بەڕێكردنی جەماوەریی بەرفراوان بە ئامادەبوونی ملویۆنان كەس لە شەقامەكانی مەشهەد بەڕێوەچووە، دواتر نوێژی مردوو لەسەر تەرمەكەی كراوە.
هاوكات، ئێوارەی ئەمڕۆش رێوڕەسمی سەرەخۆشی و یادكردنەوەی رێبەری كۆچكردوو، لە مەزارگەی فاتیمەی مەعسوومە لە شاری قوم بەڕێوەدەچێت.
دوای ئەوەی میدیاكانی ئێران بڵاویانكردەوە، دەنگی چەند تەقینەوەیەك لە بوشەهر و بەندەر عەباس بیستراون، لێپرسراوێكی ئەمریكا رایگەیاند، سوپای ئەمریكا هیچ هێرشێكی ئەنجامنەداوە.
میدیای رەسمی ئێران رایگەیاند، دەنگەكان لە ئەنجامی چالاككردنی سیستمی بەرگری ئاسمانییەوە بووە و لە كاتێكدا لە روونكردنەوەیەكی پێشوتری میدیای رەسمی ئێراندا هاتووە كە بنكەیەكی سەربازی لە شاری بوشەهر بۆردومانكراوە.
هاوكات لێپرسراوێكی باڵای ئەمریكا بە سی ئێن ئێنی راگەیاند، لە كاتی بیستنی ئەو دەنگانەدا سوپای ئەمریكا هیچ چالاكییەكی سەربازی لە ناوچەكەدا ئەنجامنەداوە.
ئەوەش لە كاتێكدایە، لە چەند رۆژی داهاتوودا ئێران چەند كەشتییەكی بازرگانی لە گەرووی هورمز كردە ئامانج و لەبەرانبەریشدا ئەمریكا زنجیرەیەك هێرشیكردە سەر ئێران، بەپێی دواین راگەیەنراوی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكاش لە دوو رۆژدا زیاتر لە 170 هێرشی ئاسمانییان كردوەتەسەر ئێران
محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، لە پەیامێکدا هۆشداری تووندی دایە ئەمریکا و رایدەگەیەنێت، سەردەمی زۆرداری و پێشێلکردنی بەڵێنەکان بەبێ باج کۆتایی هاتووە.
محەمەد باقر قالیبافی سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، لە دوای هێرشەکانی ئێەمریکا بۆسەر ئێران و لێدوانەکانی دۆناڵد ترەمپ، لە ئێکس پەیامێکی بڵاوکردوەتەوە و بە واشنتۆن دەڵێت؛ "بە رونی دەیڵێم، هێرش بکەن هێرشتان دەکەینەوە سەر، هەوڵی بێهوودە مەدەن چونکە زیاتر رۆدەچن"
سەرۆکی پەرلەمانی ئێران لە درێژەی پەیامەکەیدا جەختی لەسەر پێگەی ستراتیژیی وڵاتەکەی لە ناوچەکەدا کردووەتەوە و رایگەیاندووە، گەروی هورمز تەنیا لەژێر سایەی رێوشوێن و ڕێکخستنی ئێرانیدا دەکرێتەوە و بە هیچ جۆرە هەڕەشەیەکی ئەمریکی بەڕێوە ناچێت.