تاڵیبان دەڵێت: سازش لەسەر یەک مەتر خاکی ئەفغانستان ناکەن و پێویستیان پێی نییە، هاوکات رێککەوتن لەسەر بنکەی ئاسمانی باگرام بە ئەستەم ناودەبات.

لێپرسراوێکی تاڵیبان رایگەیاند، گەیشتن بە رێککەوتن لەگەڵ ئەمریکا لەسەر بنکەی ئاسمانی باگرام ئەستەمە و هیچ سازشێکی لەسەر ناکەین.

فەرماندەی سوپای ئەفغانستان ئاشکرایکردووە، سازش لەسەر یەک مەتر خاکی ئەفغانستان ناکەین و هیچ پێویستییەکمان پێ نییە.

ئەمەش لەکاتێکدایە، ترەمپ لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تروس نوسیویەتی،  ئەگەر ئەفغانستان بنکەی ئاسمانی باگرام نەگەڕێنێتەوە بۆ ئەو کەسەی دروستی کردووە، کەئەویش ئەمریکا، شتە خراپەکان رودەدەن.

باگرام، گەورەترین بنکەی ئاسمانییە لە ئەفغانستان، پایەیەکی سەرەکی شەڕی سەرکردایەتی ئەمریکا بوو لە دژی تاڵیبان لە دوای هێرشەکانی 11ـی سێپتەمبەری ساڵی 2001 .

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: بۆ راگرتنی شەڕ لە ئۆکراین لە پوتن بێ هیوا بووم، پێویستە بە هەر جۆرێک بێت کێشەکانی نێوان مۆسکۆ و کیێڤ چارەسەر بکرێت.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، لە ماوەکانی رابردوودا کاریان کردووە بۆ وەستاندنی شەڕەکانی نێوان هیندستان و پاکستان، ئەرمینیا و ئازەربایجان، کۆسۆڤۆ و سربیا، ئیسرائیل و ئێران.

وتیشی، بەهۆی ئەو کارانەی ئەنجامیداوە شایەنی وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵی ئاشتییە، وەک رێزلێنانێک بۆ کارەکانی لە کۆتاییهێنان بە چەندین شەڕ لە سەرانسەری جیهان.

ترەمپ ئاماژەی بەوەشکرد، پێیوابووە کۆتاییهێنان بە شەڕی نێوان روسیا و ئۆکراین ئاسانتر دەبێت بەهۆی پەیوەندی باشی لەگەڵ  پوتن، بەڵام دەڵێت، لەئێستادا بێ هیوابووە لێی.

سەبارەت بە کاروباری ناوخۆی ئەمریکا ترەمپ ئەوەی خستەڕوو، وێستگەی داهاتوو لە شەڕی دژی تاوان لە شیکاگۆیە، راشیگەیاند، ئەوان حەزیان لە تاوان نییە، بەڵام دیموکراتەکان حەزیان لە تاوانە.

دوای زیاتر لە 11 ساڵ لە داخرانی باڵیۆزخانەی سوریا لە واشنتۆن كرایەوە و وەزیری دەرەوەی ئەولاتەش دەڵێت، سوریا لە قۆناغێكی نوێی كاری دیپلۆماتی دایە.

لە واشنتۆن باڵیۆزخانەی سوریا كرایەوە و لە ریوڕەسمی كردنەوەی باڵیۆزخانەكەشدا ئەسعەد شەیبانی، وەزیری دەرەوەی سوریا رایگەیاند، دوای ئەوەی بۆ ماوەی چەندین ساڵ بەهۆی سیاسەتی رژێمی بەشار ئەسەدەوە، سوریا لە جیهان دابڕابوو و پێگەی نیودەوڵەتیی خۆی لەدەستدابوو، ئێستا لە قۆناغێكی نوێدایە لە بواری دیپلۆماتیدا.

وتیشی، كردنەوەی باڵیۆزخانەكە لاپەڕەیەكی نوێیە و لەسەر دیمەشق و واشنتۆن پێویستە كار لەسەر پەیوەندییەكی زۆر باشتر بكەن، چونكە كاركردنی پێكەوەیی و ئاماژەیە بۆ ئەوەی شتەكان بە ئاڕاستەیەكی دروستدا دەڕۆن.

لە رۆژی 18ـی ئاداری 2014، نوێنەری تایبەتی ئەمریكا بۆ كاروباری سوریا، داوای لە دەسەڵاتدارانی سوریا كرد كارەكانی باڵیۆزخانەكەیان لە واشنتۆن رابگرن، فەرمانبەرەكانیش دوای ئەو داواكاریە بۆ وڵاتەكەیان گەڕانەوە.

بڕیارە رۆژی دووشەممەی داهاتوو سەرۆکی ئۆکراین لەگەڵ سەرۆکی ئەمریکا کۆببێتەوە و پرسی رێککەوتنی ئاشتی لەگەڵ روسیا تاوتوێ بکەن.

ئاژانسی فرانس پرێس بڵاویکردوەتەوە، ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی سەرۆکی ئۆکراین ئەم هەفتەیە لە پەراوێزی کۆبوونەوەی گشتی کۆمەڵەی نەتەوە یەکگرتووەکان لە نیویۆرک، لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا  کۆدەبێتەوە.

زیلینسکی بە رۆژنامەنووسانی راگەیاندووە، لە کۆبوونەوەکەدا باس لە ئەگەری رێککەوتنی ئاشتی لەگەڵ روسیا و دابینکردنی گەرەنتی ئەمنی بۆ کیێڤ دەکات، دەشڵێت، داوا لە ئەمریکا دەکات سزا بەسەر مۆسکۆدا بسەپەنێت.

بڕیارە رۆژی دووشەممەی داهاتوو کۆبوونەوەکانی کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان بە بەشداری نزیکەی 150 سەرۆکی دەوڵەت و حکومەت لە نیویۆرک دەستپێبکەن.

لە میانی کۆبوونەوەکەدا، زیلینسکی هەوڵدەدات پشتیوانی جیهانی بۆ کیێڤ کۆبکاتەوە لەکاتێکدا ترەمپ هەوڵدەدات نێوەندگیری بکات بۆ کۆتاییهێنان بەو شەڕە زیاتر لە سێ ساڵە بەردەوامە.

سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت: حکومەتی ئیسرائیل لە ئێستادا ئامانجی لەناوبردنی تەواوەتی کەرتی غەززەیە.

 ئەنتۆنیۆ گۆتێرێس سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان رایگەیاند، بە لەبەرچاوگرتنی بەردەوامی شەڕی لەغەززە و لکاندنی ئەو کەرتە بە کەناری رۆژئاوا، نابێت جیهان لە کاردانەکانی ئیسرائیل بترسێت و دەبێت وڵاتان هەوڵوێستی جددیان هەبێت.

وتیشی، کارێکی بەردەوام هەیە لەلایەن حکومەتی ئیسرائیلەوە، قۆناغ بە قۆناغ  ئەنجام دەدرێت بۆ رێگریکردن لە هەبوونی دەوڵەتی فەلەستینییەکان.

گۆتێرێس داوا دەکات ئیسرائیل شەڕەکەی لە کەرتی غەززە رابگرێت و لە هەڕەشە بێ وێنەیەی خۆی بکشێتەوە دەشڵێت، نابێت لە مەترسی تۆڵەسەندنەوەی ئیسرائیل بترسین.

ئەمەش لەکاتێکدایە، لە کۆبوونەوەی ساڵانەی کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان ئەمساڵ شەڕی نێوان ئیسرائیل و حەماس لە کەرتی غەززە و داهاتووی فەلەستینییەکان تاوتوێ دەکات، هەروەها لە پەراوێزی کۆبوونەوەکەدا کۆنفرانسێک بە سەرۆکایەتی فەرەنسا و سعودیە بەڕێوەدەچێت و لەو کۆنفرانسەدا بڕیارە چەند وڵاتێک بە سەرۆکایەتی فەرەنسا دانپێدانانی خۆیان بە دەوڵەتی فەلەستین رابگەیەنن.

هاوکات ئیسرائیل بەردەوام بە توندی دژی ئەم هەنگاوەی ئەو وڵاتانە دەوەستێتەوە کە دەیانەوێت دان بە دەوڵەتی فەلەستیندا بنێن.

سەرۆکی ئۆکراین دەڵێت: لە دوو شاری رۆژهەڵاتی وڵاتەکەی لە هێرشێکی پێچەوانەدا زیانێکی زۆریان بە هێزەکانی روسیا گەیاندووە.

ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی سەرۆکی ئۆکراین رایگەیاند، هێرشی پێچەوانە پلانەکانی روسیای پووچەڵ کردووەتەوە بۆ گەیشتن بە ئامانجێکی لەمێژینەی گرتنی ناوەندی  پۆکرۆڤسک، دەشڵێت، روسەکان زیانێکی زۆریان بەرکەوتووە و 'سندوقی ئاڵوگۆڕ'ی وڵاتەکەیان بە شێوەیەکی بەرچاو بەهێزتر بووە، رۆژانە زیاتر سەربازی ڕووسیا بە دیل دەگیرێن.

وتیشی، هێزەکانی ئۆکراین لە سەرەتای ئۆپەراسیۆنەکەوە حەوت شارۆچکە و 160 کیلۆمەتری دەوروبەری پۆکرۆڤسک و دۆبرۆپۆلیایان کۆنترۆڵ کردووەتەوە.

هاوکات، ئۆلێکساندر سیرسکی فەرماندەی سوپای ئۆکراین رایگەیاندووە، هێزەکانیان لە رێگای بەرگرییەکانی روسیا سێ بۆ حەوت کیلۆمەتر پێشڕەوییان کردووە.

ئەمەش لە کاتێکدایە، وەزارەتی بەرگری روسیا رایگەیاند، هێزەکانیان دوو شارۆچکەی دیکەیان گرتووە، کە بریتین لە مۆراڤکا لە باشوری رۆژئاوای پۆکرۆڤسک و نۆڤۆڤانیڤکا لە باشوری رۆژئاوای ناوچەی زاپۆریژیا.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ شی جینپینگ، سەرۆکی چین، ئەنجامدا و دواتر رایگەیاند کە پەیوەندییەکە "زۆر بەرهەمدار و باش" بووە. 

ترەمپ ئاشکرای کرد کە لە چەندین بابەتی گرنگدا پێشکەوتنیان بەدەستهێناوە و سەردانێکی چاوەڕوانکراویشی بۆ چین لە سەرەتای ساڵی داهاتوودا راگەیاند.

سەرۆکی ئەمریکا لە پۆستێکدا لەسەر تۆڕی کۆمەڵایەتی "تروس سۆشیاڵ" (Truth Social) نووسیویەتی: "تازە پەیوەندییەکی زۆر بەرهەمدارم لەگەڵ شی جینپینگ سەرۆکی چین، کۆتایی پێهێنا. ئێمە لە چەندین بابەتی زۆر گرنگدا پێشکەوتنمان بەدەستهێنا، لەوانە بازرگانی، ماددەی فێنتانیل، پێویستیی کۆتاییهێنان بە جەنگی نێوان روسیا و ئۆکراین، و پەسەندکردنی رێککەوتنی تیکتۆک".

رێککەوتنی تیکتۆک و سەردانە چاوەڕوانکراوەکان:

یەکێک لە گرنگترین دەستکەوتەکانی ئەم پەیوەندییە، چارەنووسی ئەپلیکەیشنی تیکتۆک بوو. ترەمپ سوپاسی سەرۆکی چینی کرد بۆ "پەسەندکردنی رێککەوتنی تیکتۆک" و رایگەیاند کە کۆمەڵێک کۆمپانیای گەورەی ئەمریکی ئارەزووی کڕینی پشکەکانی تیکتۆکیان هەیە لە ئەمریکا. ئەم رێککەوتنە لە چوارچێوەی ئەو یاسایەدایە کە لە ساڵی 2024دەرچوو و داوای لە کۆمپانیای خاوەنداری چینی (ByteDance) دەکرد پشکەکانی لە ئەمریکا بفرۆشێت، ئەگینا روبەروی قەدەغەکردن دەبێتەوە.

سەبارەت بە پەیوەندییە دیپلۆماسییەکان، ترەمپ رایگەیاند: "لەگەڵ سەرۆک شی رێککەوتم کە لە لوتکەی کۆڕبەندی هاوکاریی ئابووری ئاسیا و زەریای هێمن (APEC) لە کۆریای باشوور یەکتر ببینین. هەروەها من لە سەرەتای ساڵی داهاتوودا سەردانی چین دەکەم و سەرۆک شی'یش بە هەمان شێوە، لە کاتێکی گونجاودا دێتە ویلایەتە یەکگرتووەکان".

پاشخان و ناکۆکییەکان

پەیوەندییەکانی نێوان واشنتۆن و پەکین لە ماوەی ڕابردوودا بەهۆی ناکۆکییە بازرگانییەکانەوە گرژیی بەخۆیەوە بینیبوو. هەردوو وڵات هەڕەشەی سەپاندنی باجی گومرگییان بە ڕێژەی زیاتر لە %100 بەسەر کاڵاکانی یەکتردا کردبوو، بەڵام لە ئێستادا ئاگربەستێکی کاتی لە ئارادایە کە ترەمپ تا 10ی تشرینی دووەمی درێژکردووەتەوە.

ئەمە دووەم پەیوەندیی تەلەفۆنیی نێوان هەردوو سەرۆکە لەدوای دەستبەکاربوونەوەی ترەمپ لە 20ی کانوونی دووەم، و سێیەم پەیوەندییانە لە سەرەتای ئەمساڵەوە، کە ئاماژەیە بۆ هەوڵەکان بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان و چارەسەرکردنی کێشە هەڵپەسێردراوەکان لەنێوان دوو گەورەترین ئابووریی جیهاندا.

گرژی و ئاڵۆزی سەربازیی، شەڕی ناوخۆ، برسێتی و نەخۆشی، ئەو دەردانەی ماوەی نزیکەی 40 ساڵە بەرۆکی سودانیان گرتووە و رۆژ لەدوای رۆژ ئەو وڵاتە زیاتر بەرەو هەڵدێر دەبەن. سەرەڕای ئەوانە ئێستا سودان بەدەست دەردێکی کوشندەوە دەناڵێنێت، کە نزیکە لەوەی بچێتە سەرجەم ماڵەکانەوە.

لە راپۆرتێکی مەیدانیدا ماڵپەڕی کەناڵی حەدەسی سعودی باس لە گرفتێکی گەورەی سودان دەکات، کە هاوتەریب لەگەڵ گرژی و ئاڵۆزییە سەربازییەکانی ئەو وڵاتە دەڕوات. ماددەی هۆشبەر، ئەو ماددە کوشندەیەی بە درێژەپێدەری قەیرانەکانی سودان ناودەبرێت.

لە دوایین چالاکیاندا پۆلیسی رووبەڕووبوونەوەی ماددەی هۆشبەر لە سودان باندێکی بەرهەمهێنان و بڵاوکردنەوەی ماددەی هۆشبەریان دەستگیرکردووە، کە لە پێنج تۆمەتبار پێکهاتوون. بە وتەی پۆلیس، ئەو پێنج تۆمەتبارە لەناو ماڵەکەیاندا کریستاڵیان بەرهەمهێناوە، هاوکات، لەکاتی دەستگیرکردنیاندا دەست بەسەر 700 حەبی جۆری کەپتاگۆن گیراوە.

وەک لە راپۆرتەکەی کەناڵی حەدەسدا باسی دەکات، ئەگەرچی بەرهەمهێنانی ماددەیەکی کوشندەی وەک کریستاڵ لەناو ماڵ و گەڕەکەکاندا تاوانێکی گەورەیە، بەڵام ئەو روداو و هەواڵە بۆ سودان بووەتە دوبارە و رۆژانە تۆمەتبارانی بەرهەمهێن و فرۆشیاری ماددەی هۆشبەر دەستگیر دەکرێن.

ئەوەی زامەکەی بۆ سودان قوڵتر کردووەتەوە ئێستا تەنها بڵاوبوونەوەی فراوانی ماددەی هۆشبەر نییە بەناو خەڵکدا، بەڵکو بەپێی ئەو سەرچاوە ئەمنییانەی کە قسەیان بۆ کەناڵی حەدەس کردووە، لەناو سەربازان و کەسانی پلەباڵای سەربازیشدا ماددەی هۆشبەر بەکاردێت.

شەڕی ناوخۆ و زێڕ و ماددەی هۆشبەر، سێ هۆکاری سەرەکی درێژەپێدەری رەوشی خراپی سودانن، لەگەڵ ئەوەشدا هاوسنوری سودان لەگەڵ حەوت وڵات و بوونی بۆشایی ئەمنی، کاری سودانی قورستر کردووە.

36 ساڵە لە سودان کودەتای سەربازیی بەردەوامە، لە ساڵی 2019شەوە سێ کودەتای دیکەی یەک بە دوای یەک لەو وڵاتەدا روویانداوە، زیاتر لە دوو ساڵە گرژییە سەربازییەکان گەیشتوونەتە لوتکە و بەهۆیەوە تا ئێستا دەیان هەزار کەس کوژراون و زیاتر لە 13 ملیۆن کەسیش ئاوارە بوون، کە نەتەوە یەکگرتووەکان بە گەورەترین قەیرانی ئاوارەبوون لە جیهاندا ناوی دەهێنێت.

هەر بەهۆی شەڕەوە برسێتی و نەبوونی ئاوی پاک و خۆراک و بڵاوبوونەوەی کۆلێرا لە لوتکەدایە، مانگانە دەیان کەس بەهۆی برسێتیی و نەخۆشییەوە لەو وڵاتەدا گیانلەدەستدەدەن، لە دوایین ئاماردا سێ رۆژ بەر لە ئێستا ماڵپەڕی نیویۆرک تایمز لەزاری چەند پزیشکێکی سودانەوە ئەوەی ئاشکرا کرد، کە بەهۆی نەبوونی خواردنەوە خەڵک پەنا دەبەنە بەر خواردنی ئالیکی ئاژەڵ و بەوهۆیەشەوە لەماوەی چەند هەفتەی رابردوودا 18 کەس بەهۆی خواردنی ئالیکەوە گیانیان لەدەستداوە.

ئێستاش سەرەڕای ئەو قەیرانانە، ئەو وڵاتە رووبەڕووی بەکارهێنەران و بەرهەمهێنەرانی ماددەی هۆشبەر دەبێتەوە.

لە بۆردومانێکی هێزەکانی پشتیوانی خێرا بۆ سەر مزگەوتێک لە سودان زیاتر لە 75 کەس کوژران.

ژوری فریاکەوتنی خێرای کەمپی ئاوارەکان لە ناوچەی دارفور رایگەیاند، ئەمڕۆ لە هێرشێکی درۆنی خۆکوژیدا بۆ سەر کەمپەکە، کە لەلایەن هێزەکانی پشتیوانی خێراوە مزگەوتێک بە ئامانج گیراوە،  زیاتر لە 75 کەس کوژراون.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەمڕۆ لەکاتی کۆبوونەوەی ئاوارەکانی کەمپەکە لە مزگەوتەکە هێرشەکە ئەنجامدراوە،هاوکات تەرمی کوژراوەکان لە داروپەردوی مزگەوتەکە دەرهێنراوەتەوە.

لەلای خۆیەوە نوسینگەی کۆمسیاری باڵای مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان رایگەیاندووە، لە ماوەی نیوەی یەکەمی ئەمساڵدا بە شێوەیەکی بەرچاو کوشتنی کەسانی مەدەنی لە سودان زیادیکردووە.

هاوکات بەپێی راپۆرتێکی نوێی نوسینگەی کۆمسیاری باڵای مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان، زیاتر لە سێ هەزار و 384 هاووڵاتی مەدەنی لە نێوان مانگی یەک بۆ حوزەیرانی ئەمساڵ کوژراون کە زۆربەیان لە ناوچەی دارفور بوون.

سەرۆکی ئەمریکا بە بەهای 400 ملیۆن دۆلار هاوکاری سەربازی بۆ تایوان رادەگرێت، ئەمەش لە کاتێکدایە چاوەڕوان دەکرێت ئەمڕۆ دۆناڵد ترەمپ و شی جین پینگ سەرۆکی چین پەیوەندییەکی تەلەفۆنی ئەنجامبدەن.

رۆژنامەی واشنتن پۆست بڵاویکردوەتەوە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا خۆی بە دوورگرتووە لە پەسەندکردنی هاوکاری سەربازی بە بەهای 400 ملیۆن دۆلار بۆ تایوان، رۆژنامە جیهانییەکانیش بڕیارێکی لەو شێوەیە بە گۆڕانکارییەکی گەورە لە سیاسەتی ئەمریکا بەرانبەر بەو وڵاتە وەسفدەکەن.

رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەشکردووە، لێپرسراوێکی کۆشکی سپی بە واشنتن پۆستی راگەیاندووە، هێشتا بڕیاری کۆتایی نەدراوە بۆ راگرتنی هاوکاری سەربازی ئەمریکا بۆ تایوان.

جێگەی ئاماژەیە، پێگەی تایوان یەکێکە لە کێشە هەرە مشتومڕییەکانی نێوان چین و ئەمریکا، بە تایبەت کاتێک واشنتن هاوکاری سەربازی پێشکەش دەکات.

ئەمەش لە کاتێکدایە چین، تایوان بە بەشێک لە خاکەکەی دەزانێت و جەختدەکاتەوە کە ئەو هەرێمە بەدەستبهێنێتەوە.

هاوکات لە ساڵانی رابردوودا و لە کاتی سەرۆکایەتی جۆ بایدن سەرۆکی پێشوی ئەمریکا، واشنتن بەبڕی دوو ملیار دۆلار هاوکاری سەربازی پێشکەش بە تایوان کردووە.

بەریتانیا دووەم کۆچبەری دیپۆرتی فەرەنسا کردەوە، بڕیاریشە لە چەند رۆژی داهاتوودا ژمارەی دیپۆرتکردنەوەکان زیاد بکات.

توانا عومەر پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەریتانیا رایگەیاند، حکومەتی بەریتانیا کۆچبەرێکی ئیریتریایی بە فڕۆکە دیپۆرتی فەرەنسا کردەوە، کە لەمانگی رابردوودا بەشێوەی نایاسایی بە بەلەمی بچوک کەناڵی ئینگلیزی بڕیبوو و گەیشتبووە ئەو وڵاتە.

وتیشی، ئەو کۆچبەرە لە چەند رۆژی رابردوودا دادگا رێگری کرد لە دیپۆرتکردنەوەی، بەڵام  دوای تانەدان لە بڕیاری دادگا لەلایەن وەزارەتی ناوخۆی بەریتانیاوە، ئەم بەیانییە لە فڕۆکەخانەی هیرۆسی لەندەنەوە دیپۆرتی فەرەنسا کرایەوە.

جێگەی ئاماژەیە، دیپۆرتکردنەوەکە لەچوارچێوەی رێککەوتنی یەک بۆ دەرەوە و یەک بۆ ناوەوەی بەریتانیا و فەرەنسایە، کە ئەو کۆچبەرانەی بە بەلەمی بچوک دەگەنە بەریتانیا بەپێی رێککەوتنەکە دیپۆرت دەکرێنەوە.

هاوکات لە دوێنێوە ئەوە دووهەم کۆچبەرە کە بە بەلەمی بچوک دەگەنە بەریتانیا دیپۆرتی فەرەنسا دەکرێنەوە، بڕیاریشە لە چەند رۆژی داهاتوودا ژمارەی دیپۆرتکردنەوەکان بۆ فەرەنسا زیاد بکرێت، لەبەرانبەر هەر کۆچبەرێکیشدا کە بەریتانیا دیپۆرتی دەکاتەوە، بەپێی رێککەوتنەکەی نێوانیان، بەریتانیا کۆچبەرێک بەشێوەی یاسایی لە فەرەنسا وەردەگرێت.

سەرۆکی فەرەنسا دەڵێت: ئیسرائیل متمانەی خۆی لەبەرچاو جیهاندا  لەدەست دەدات و هێرشە نوێیەکەی بۆ سەر کەرتی غەززە هەڵەیەکی گەورەیە.

ئیمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەنالی 12ـی ئیسرائیلی رایگەیاند، دەوڵەتی ئیسرائیل بە تەواوەتی وێنە و متمانەی خۆی لەبەرچاو جیهاندا لەناودەبات، بەهۆی ئەو زیانە گیانیانەی هاووڵاتیانی مەدەنی لە غەززە بەهۆی هێرشەکانی ئیسرائیلەوە دەیدەن.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ئیسرائیل ئەنجامی ئەمنی بەرچاوی بەدەستهێناوە، بەڵام دەستپێکردنی ئەم ئۆپەراسیۆنە نوێیەی ئیسرائیل، بە تەواوی دەرئەنجامی پێچەوانەی دەبێت و شکستی گەورە بەدوای خۆیدا دەهێنێت.

هەر لە چاوپێکەوتنەکەدا، ماکرۆن ئامادەیی وڵاتەکەی بۆ ئەگەری سەپاندنی سزای ئابوری بەسەر ئیسرائیلدا دەربڕی، ئەگەر تەلئەبیب بەردەوام بێت لە هێرشە نوێیەکەی بۆ سەر کەرتی غەززە.

ئەوەشی خستەڕوو، پێش کۆبوونەوەکانی کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان ویستویەتی سەردانی ئیسرائیل بکات و هەڵوێستی خۆی روون بکاتەوە لەسەر ئەم بابەتە، بەڵام دەسەڵاتدارانی ئیسرائیل سەردانەکەی سەرۆکی فەرەنسایان رەتکردوەتەوە.

سەرۆکی فەرەنسا راشیگەیاندووە، دانپێدانان بە دەوڵەتی فەلەستین تەنها رێگەیە بۆ گۆشەگیرکردنی حەماس و گەیشتن چارەسەری نێوان ئیسرائیل و فەلەستین.

سەرۆکی کۆریای باکور سەرپەرشتی تاقیکردنەوەی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی وڵاتەکەی کرد و رایگەیاند، ئەو فڕۆکانە بوونەتە سەروەت و سامانی سەرەکی سەربازی لە شەڕی مۆدێرندا.

ئاژانسی هەواڵی ناوەندی کۆریای باکور ئاشکرایکردووە، کیم جۆنگ ئون سەرۆکی ئەو وڵاتە سەرپەرشتی تاقیکردنەوەی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی هێرشبەری کردووە کە بە زیرەکی دەستکرد کاردەکات، هاوکات لەلایەن دوو دامەزراوەی سەر بە کۆمپلێکس تەکنەلۆجیای وڵاتەکەی پەرەی پێدراوە و بەرهەمهێنراوە، هاوکات درۆنەکە ناوی "کۆمسونگە"

ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەشکردووە، کیم جۆنگ ئون سەرۆکی کۆریای باکور، پێداچوونەوەی بە توانای کارکردن و بەکارهێنانی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان لە بواری ستراتیژی و سیخوڕی و تاکتیکی بەکارهێنانی لە شەڕدا کردووە.

هاوکات کیم جۆنگ ئون رایگەیاندووە، پەرەپێدانی زیرەکی دەستکرد و تواناکانی ئۆپەراسیۆنی چەک و کەرەستەی بێ سەرنشین ئەولەویەتی سەرەکی دەبێت لە مۆدێرنکردنی هێزە چەکدارەکاندا، جەختی لەوەشکردوەتەوە، فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان بوونەتە سەروەت و سامانی سەرەکی سەربازی لە شەڕی مۆدێرندا.

حكومەتی بەریتانیا یاسای نوێی بۆ دیپۆرتكردنەوەی پەنابەران جێبەجێكرد كە بە یاسای "کەسێک بۆدەرەوە، کەسێک بۆ ناوەوە" ناسراوە و ئەمڕۆ یەكەمین  كۆچبەر بە فرۆكە دیپۆرتی فەرەنسا كرایەوە.

حكومەتی بەریتانیا رایگەیاند، ئەو كەسە بەشێوەیەكی نایاسایی بە بەلەمی بچوك لە كەناڵی ئینگلیز پەڕیوەتە وڵاتەكە و رێگەیەكی نەشیاوی گرتەوەبەر و ژیانی خۆی خستوەتە مەترسییەوە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، لە رۆژانی داهاتوودا ژمارەی دیپۆرتكراوەكان زیاتر دەبێت و رێگری لە كۆچی نایاسایی دەكەن.

 ئەوەش لەكاتێكدایە لە ئەمساڵدا زیاتر لە 30 هەزار كەس بە بەلەمی بچوك لە رێگەی كەناڵی ئینگلیزەوە گەیشتونەتە بەریتانیا و شابانا مەحمود وەزیری ناوخۆی وڵاتەكەش رایگەیاند ، رێگری لە كۆچی نایاسایی دەكەن و ئەو دیاردەیە ناهێڵن.

کیێڤ و مۆسکۆ بەردەوامن لە ئاڵوگۆڕکردنی تەرمی سەربازەکانیان، لە بەرامبەر 24 تەرمی سەربازانی روسیا، ئۆکرانیا تەرمی هەزار سەربازی تری وەرگرتوەتەوە.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، ئۆکرانیا گەرانەوەی هەزار تەرمی دیکەی سەربازەکانی لە ڕوسیا ڕاگەیاند؛ کە لە شەڕی روسیادا کوژراون، ئەمەش یەکەم ئاڵوگۆڕی تەرم نییە لە نێوا ئەو دوو وڵاتەدا و لە چەند مانگی ڕابردودا چەند جارێک ئاڵوگۆڕی تەرم لە نێوانیاندا ئەنجامدراوە.

لایخۆیەوە ناوەندی دەوڵەتی دیلەکانی جەنگی ئۆکرانیا ڕایگەیاندوە کە "هەزار تەرم بە گوێرەی لایەنی ڕوسی هی سەربازانی ئۆکرانیا بوە و گەڕێندراونەتەوە ئۆکرانیا".

لە بەرامبەردا ئاژانسی تاس-ی ڕووسی لە زاری سەرچاوەیەکی ئاگادارەوە ئاشکرای کردوە، ڕووسیا هەزار تەرمی دیکەی سەربازانی ئۆکراینی کە لە شەڕدا کوژراون، ڕادەستی ئۆکرانیا کردوە، لە بەرامبەریشدا لایەنی ئۆکراینی 24 تەرمیان ڕادەستی مۆسکۆ کردووە.

 ئەمە ئاڵوگۆڕکردنی تەرمانە لە کاتێکدایە، شەڕ لە نێوان هەردوو وڵاتەکەدا بەردەوامە، ئاسۆیەک بۆ کۆتایی هێنانە بەو شەرە بەدی ناکرێت، هەر ئەمڕۆش وەزارەتی بەرگری روسیاش ڕایگەیاندوە؛  هێزەکانی ئۆکرانیا لە 142 ناوچە کراونەتە ئامانج و ڕێگریان لە 106 فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی ئۆکرانی گرتوە.

ئیدارەی ئەمریكا رایگەیاند, پڕكردنەوەی فۆڕمی لۆتەری "وەرگرتنی گرین كاردی ئەمریكا" چیتر بێبەرامبەر نییە.

فۆڕمی لۆتەری كە بە فۆڕمی یانسیبی ئەمریكا ناسراوە و ساڵانە چەندین كەس لە تەواوی جیهان بە بێ بەرامبەر پڕیاندەكردەوە و بە هۆیەوە دەیانتوانی ببنە هاوڵاتی ئەمریكی، چی تر بێبەرامبەر نییە و تەنها بۆ پڕكردنەوەی فۆڕمەكە پێویستە یەك دۆلار بدرێت.

بڕیارەكە لە 16 مانگی داهاتووەوە دەخرێتە بواری جێبەجێ كردنەوە و بەرپرسانی ئەو وڵاتەش دەڵێن ئەم سیاسەتە نوێیە بۆ دابینكردنی تێچووی كارگێڕی و بەهێزكردنی پشكنینی ئەمنییە.

ئەمریكا بە هۆی ئەو پڕۆگرامەوە ساڵانە پەنجا و پێنج هەزار گرین كارت دەبەخشێتە ئەو كەسانەی كە خوازیارن لە ئەمریكا بژین یان بخوێنن.