ڤۆلۆدیمیر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکرانیا رایگەیاند، سەرەڕای ئەوەی لەگەڵ واشنتۆن نەگەشتونەتە رێککەوتن لەسەر پرسی خاک،  چاوەڕوانی وەڵامدانەوەی مۆسکۆن سەبارەت بە دوایین رەشنووسی پلانی کۆتایی هێنان بە شەڕ، کە لەگەڵ ئەمریکا گفتوگۆیان لەسەر کردوە.

زیلینسکی لە لێدوانێکیدا بۆ رۆژنامەنوسان، کە ئەمڕۆ چوارشەممە بڵاوکراوەتەوە وتویەتی؛ لە چاوەڕوانی وەڵامی مۆسکۆدان سەبارەت بە پلانەکەی ئەمریکا بۆ کۆتایی هێنان بە جەنگی ئۆکراین و روسیا، کە 20 خاڵە و لە کۆتایی هەفتەی رابردوو لە میامی لەگەڵ ئەمریکییەکان لەسەری رێککەوتوون.

سەرۆکی ئۆکراین، جەختیکردوەتەوە، کە دانوستانکارانی ئەمریکا و ئۆکراین لە دانوستانەکانیاندا بە ئامانجی کۆتایی هێنان بە شەڕ لەگەڵ روسیا نەیانتوانیوە لەبارەی پرس خاکەوە بگەنە رێککەوتن، داواشی کرد ئەو پرسانە لە ئاستی سەرکردایەتیدا تاوتوێ بکرێن.

لای خۆیەوە ئاژانسی فرانس پرێس، لەزاری زیلینسکیەوە بڵاویکردوەتەوە، ئۆکراین و ئەمریکا  سەبارەت بە خاکی ناوچەی دۆنێتسک و وێستگەی ئەتۆمی زاپۆریژیا نەگەیشتونەتە رێککەوتن و بەگوێرەی ئەو رەشنوسەی لە پلانی ئاشتیدا هاتووە؛ واشنتۆن، کیێڤ و مۆسکۆ بە هاوبەشی وێستگەی ئەتۆمی زاپۆریژیا بەڕێوەدەبەن.

زیلینسکی ئەوەشی خستوەتەڕو، ئامادەن لەسەر ئاستی سەرکردایەتی کۆبونەوە لەگەڵ ئەمریکا ئەنجامبدەن، بۆ چارەسەرکردنی پرسە هەستیارەکانی وەک بابەتەکانی  پرسی خاک.

سەرۆکی ئۆکراین دەشڵێت؛ پلانی ئاشتیی شەڕ رادەگرێت و رێگە خۆش دەکات بۆ ئەگەری دروستکردنی ناوچەی دابرێندراو لەشەڕ و لە ئەگەری سەرکەوتنی ئەو پلانەشدا، کیێڤ هەڵبژاردن ئەنجام دەدات دوای واژۆکردنی پلانی ئاشتی.

لە کۆتایشدا سەرۆکی ئۆکراین رایگەیاندوە،  پڕۆژە یاسای ئاشتی  کیێڤ ناچار ناکات بە رەسمی دەستبەرداری هەوڵەکانی ببێت بۆ ئەنداموون لە هاوپەیمانی باکووری ئەتڵەسی "ناتۆ".

وەزیری ناوخۆی تورکیا رایگەیاند، ئۆپەراسیۆنەکانی گەڕان لە شوێنی کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەکەی لیبیا بەردەوامە و ئاشکراشیکردوە، سەرجەم سەرنشینانی فڕۆکەکە، کە سەرۆکی ئەرکانی سوپای تورکیای هەڵگرتبوو گیانیان لەدەستداوە.

ئەمڕۆ چوارشەممە، عەلی یەرلیکایای وەزیری ناوخۆی تورکیا گیانلەدەستدانی سەرجەم سەرنشنەکانی فڕۆکەکەی سەرۆک ئەرکانی لیبیای راگەیاند، کە ژمارەیان هەشت کەس بووە. ئاماژەی بەوەشکرد لێکۆڵینەوەکان بەردەوامن لە روداوەکە و تیمێکی لیبیا گەیشتونەتە ئەنکەرە بۆ بەشداریکردن لە لێکۆڵینەوەکان.

وەزیری ناوخۆی تورکیا، ئەوەشیخستەڕوو، سندوقی رەشی فرۆکەکەیان دەستکەوتوە و ئۆپەراسیۆنەکانی گەڕان لە شوێنی کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەکە بەردەوامە، دوای پشکنینی سندوقە رەشەکە، هۆکاری کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەکە رادەگەیەنن.

درەنگانێکی شەوی رابردوو، میدیاکانی تورکیا رایانگەیاند،  فڕۆكەكەی محەمەد حەداد سەرۆك ئەركانی سوپای لیبیا لە کاتی بەجێهێستنی ئەنقەرە بەرەو پایتەختی لیبیا  كەوتووەتە خوارەوە، وەزیری ناوخۆی توركیاش، هەر ئەوکات پچڕانی پەیوەندی لەگەڵ فڕۆكەی سەرۆكایەتی لیبیا پشتڕاستکردەوە، كە سەرۆك ئەركان و چەند كەسێكی دیكەی تێدا بووە.

چین لە بواری پیشەسازیدا، بەردەوامە لە بەهێزکردنی هەژمونی خۆی بەرانبەر بە ئەمریکا، جارێکی تر لێپرسراوانی واشنتۆن هۆشداری دەکەن لە قۆرخکردنی پیشەسازی ئەلیکترۆنی، لەلایەن وااتی چینە وە  و داوای سزادانی دەکەن.

 دەسەڵاتدارانی ئەمریکا رایانگەیاند، نوسینگەی نوێنەری بازرگانی ئەمریکا بەو ئەنجامە گەیشتوە، کە چین پێویستە سزا بدرێت بەهۆی بەکارهێنانی شێوازی نادادپەروەرانە بۆ زاڵبوون بەسەر پیشەسازی نیمچە گەیەنەرەکاندا( ئەلیکترۆنیات) وقۆرخکردنی ئەو پیشەسازییە بۆ خۆی .

میدیاکانی ئەمریکا بڵاویانکردوەتەوە، لێکۆڵینەوەیەک لەلایەن (نوسینگەی نوێنەری بازرگانی ئەمریکا - USTR ) ەوە گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە بەکارهێنانی شێوازی نادادپەروەرانەی چین "بۆ زاڵبوون بەسەر پیشەسازی نیمچە رێبەرەکاندا ناعەقڵانییە و دەبێتە بارگرانی بۆ ئەمریکا و سنوردارکردنی بازرگانی ئەو وڵاتە.

بۆ ئەو مەبەستەش داوادەکەن، سزای وڵاتی چین بدرێت و باجی گومرگری بخرێتەسەر، بە تایبەتی ئێستا، کە ئاستی گومرگر ئەمریکا بۆ ئەو جۆرەی بازرگانیەی وڵاتی چین سفرە.

 بۆ ئەو مەبەستەش لێپرسراوانی واشنتۆن، پیسنیازیان کردوە، باجی گومرگری بخرێتە سەر ئەو جۆرەی پیشەسازی لە وڵاتی چیندا و پیسیان وایە، لە دوای 18 مانگ ئەو باجە دەسەپێندرێت.

وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا رایگەیاند، ئەگەر سوپای روسیا بەردەوام بێت لە تۆمارکردنی سەرکەوتنی سەربازی لە ئۆکراین، ئەوا مەترسییەکی جددی بۆ سەر هاوپەیمانیی ناتۆ دروست دەکات.

یۆهان ڤادیفوڵ، لە لێدوانێکدا بۆ ئاژانسی هەواڵی ئەڵمانی ئاشکرای کرد، بەردەوامبوونی سەرکەوتنەکانی روسیا هەڕەشەیە بۆ سەر ناتۆ، بۆیە بە تەنها ئەم هۆکارە بەسە بۆ ئەوەی پشتیوانیکردنی ئۆکراین بخەینە پێش هەموو جۆرە سیاسەتێکی هاوپەیمانیەکە. 

وتیشی: "هەرچەند دۆخی ئاشتی لە ئۆکراین سەقامگیرتر بێت و ئەو وڵاتە بتوانێت بەرگری لە بەرژەوەندییەکانی بکات، ئەوە بۆ تەواوی ئەوروپا باشترە، بۆیە هیچ پاساوێک نییە بۆ کەمکردنەوەی هەوڵەکانمان، بەڵکو بە پێچەوانەوە نابێت بەهیچ شێوەیەک دەستبەرداری ئەو پلانانە بین".

ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە، روسیا بەردەوام جەخت دەکاتەوە کە ناردنی چەک بۆ ئۆکراین رێگرە لە چارەسەری سیاسی و وڵاتانی ناتۆ راستەوخۆ تێوەدەگلێنێت لە ململانێکە و یاری کردنە بە ئاگر.

سەرۆکی ئۆکراین رایگەیاند، روسیا هێرشێکی "فراوانی"ی کردووەتە سەر چەندین شاری وڵاتەکەی، ئەوەش لە کاتێکدایە کە رۆژێک پێشتر هۆشداریدابوو لە هێرشەکان لە ماوەی جەژنەکانی سەری ساڵدا.

بەپێی زانیارییەکانی بەرپرسانی ئۆکراین، لە ئەنجامی هێرشەکانی روسیا بۆ سەر چەندین شاری ئۆکراین سێ کەس گیانیان لەدەستداوە، کە یەکێکیان منداڵێکی 4 ساڵانە. هەروەها ژێرخانی وزە کراوەتە ئامانج و چەند ناوچەیەک بێ کارەبا ماونەتەوە.

زێلێنسکی رایگەیاند، خەڵک دەیانەوێت "لەگەڵ خێزانەکانیان، لە ماڵەکانیان و بە سەلامەتی" بن لە پێش جەژنی کریسمس و وتی، هێرشەکان "پەیامێکی زۆر روونن سەبارەت بە پێشێلکارییەکانی روسیا"، لە کاتێکدا گفتوگۆکانی ئاشتی بەردەوامن.

وتیشی: "پوتن هێشتا ناتوانێت قبوڵ بکات کە دەبێت واز لە کوشتن بهێنێت و ئەمەش مانای ئەوەیە کە جیهان فشاری پێویست ناخاتە سەر روسیا".

زێلێنسکی پێشتر هۆشداریدابوو کە "سروشتی کرێملینە" لە ماوەی جەژنەکاندا "هێرشی بەرفراوان ئەنجام بدات و هاووڵاتیان بەئامانج بگرێت"

ئاژانسی هەواڵی تاس-ی روسیا رایگەیاند، وەزارەتی بەرگریی روسیا ژێرخانەکانی وزە و گواستنەوەی کردووەتە ئامانج.

هاوکات، باس لەوە دەکرێت ئۆکراین کارگەیەکی پترۆکیمیایی لە ستراڤرۆپۆلی باشووری روسیا کردووەتە ئامانج و زیانی زۆری لە کارگەکان داوە. 

ڤلادیمیر ڤلادیمیرۆڤ، پارێزگاری ناوچەکە، رایگەیاند درۆنێکی ئۆکراینی کارگەکەی پێکاوە و ئاگرێکی لێکەوتووەتەوە. هیچ زیانێکی گیانی نەبووە و باڵەخانە نیشتەجێبووەکان زیانیان پێنەگەیشتووە.

لە رۆژانی رابردوودا، سەرنجی سەرەکیی هێرشەکانی روسیا لەسەر شاری ئۆدێسای باشوور بووە، ئەوەش دوای ئەوەی ڤلادیمیر پوتن هەڕەشەی بڕینی دەستڕاگەیشتنی ئۆکراینی بە دەریای رەش کرد.

سەرۆکی روسیا ئەم هەڕەشەیەی وەک تۆڵەسەندنەوەیەک کرد، دوای هێرشەکانی درۆنی ئۆکراین بۆ سەر تانکەرەکانی سەر بە "کەشتیگەلی سێبەری" روسیا، کە ئەو کەشتییانەن بۆ گواستنەوەی کاڵا و نەوت بەکاردەهێنرێن و لەژێر سزاکانی رۆژئاوان.

وتەبێژی بیڵ کلینتۆن داوا لە دۆناڵد ترەمپ و وەزیری دادی ئەمریکا دەکات، سەرجەم ئەو وێنە و بەڵگەنامانە بڵاوبکەنەوە کە پەیوەستن بە دۆسیەی جیفری ئیپستین و ناوبراوی تێدا دەردەکەوێت، دەشڵێت "ئێمە پێویستیمان بە پاراستن نییە".

ئەنجێل ئۆرینا، وتەبێژی بیڵ کلینتۆن، سەرۆکی پێشووتری ئەمریکا لە پەیامێکدا لە پلاتفۆرمی ئێکس رایگەیاند، یاسای شەفافیەت لە دۆسیەکانی ئیپستین پابەندبوونی یاسایی دەخاتە سەر وەزارەتی داد بۆ خستنەڕووی تەواوی تۆمارەکان بۆ رای گشتی.

وتیشی: "شێوازی بڵاوکردنەوەی بەڵگەنامەکان لەلایەن وەزارەتی دادەوە دەریدەخات کە کەسێک هەیە دەپارێزرێت یان شتێک شاردراوەتەوە، ئێمە نازانین کێیە یان چییە، بەڵام دەزانین کە ئێمە پێویستیمان بە هیچ پارێزبەندییەک نییە".

وەزارەتی دادی ئەمریکا دەستیکردووە بە بڵاوکردنەوەی هەزاران بەڵگەنامە و وێنەی پەیوەست بە تۆڕی جیفری ئیپستین، کە بە ئەنجامدانی تاوانی سێکسی سزادراوە.

لە بەشێک لەو وێنە و دۆسیانەی بڵاوکراونەتەوە، وێنەی بیڵ کلینتۆن و ژمارەیەک کەسایەتی دیاری وەک مایکڵ جاکسۆن و کریس تەکەر دەردەکەون لەگەڵ ئیپستین و جیسلین ماکسوێڵ لە بۆنەی کۆمەڵایەتیدا، بەڵام هیچ تۆمەتێکی فەرمییان ئاڕاستە نەکراوە.

دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، هەنگاوێکی زیرەکانە دەبێت ئەگەر سەرۆکی ڤەنزوێلا دەسەڵات جێبهێڵێت، هاوکات هێرشی توند دەکاتە سەر سەرۆکی کۆڵۆمبیا و دەڵێت "کۆکایین رەوانەی ئەمریکا دەکات".

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە لێدوانێکدا بۆ رۆژنامەنووسان لە فلۆریدا رایگەیاند، پێیوایە باشترە نیکۆلاس مادۆرۆ، سەرۆکی ڤەنزوێلا دەسەڵات جێبهێڵێت و وتی: "ئەوە بڕیارێکی زیرەکانە دەبێت ئەگەر ئەو کارە بکات، بەڵام ئەگەر بیەوێت خۆی بە بەهێز دەربخات و سەرکێشی بکات، ئەوا دواجار دەبێت ئەو کارە بکات".

سەبارەت بەو نەوتەی لە هەفتەکانی رابردوودا لە کەناراوەکانی ڤەنزوێلا دەستی بەسەردا گیراوە، ترەمپ ئاماژەی بەوە کرد، ئەمریکا دەتوانێت نەوتەکە بفرۆشێت یان بۆ خۆی گلی بداتەوە.

ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە کە هەڵمەتەکانی فشاری ئەمریکا بۆ سەر ڤەنزوێلا چڕ بوونەتەوە و بەهۆی هێرشە سەربازییەکان بۆ سەر ئەو کەشتییانەی مادەی هۆشبەر دەگوازنەوە، نزیکەی 100 کەس کوژراون.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، ترەمپ هێرشی توندی کردە سەر گوستاڤۆ پترۆ، سەرۆکی کۆڵۆمبیا و بە "کەسێکی زۆر خراپ" وەسفی کرد.

ترەمپ وتی: "پترۆ دۆستی ئەمریکا نییە، ئەو کۆکایین دروست دەکات و رەوانەی ئەمریکای دەکات، بۆیە دەبێت ئاگای لە خۆی بێت"

بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، رایگەیاند، وڵاتەکەی ئاگادارە کە ئێران لەم دواییانەدا "مەشق" ئەنجام دەدات و جەختی کردەوە، هەر هێرشێک لەلایەن تارانەوە بکرێتە سەر ئیسرائیل، وەڵامێکی "توندی" دەبێت.

ناتانیاهۆ لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیی هاوبەشدا لەگەڵ سەرۆکی قوبرس و سەرۆک وەزیرانی یۆنان وتی، چالاکییە ئەتۆمییەکانی ئێران لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا تاوتوێ دەکات، بەڵام هیچ زانیارییەکی دیکەی لەبارەی مەشقەکانی ئێرانەوە ئاشکرا نەکرد.

ئەم لێدوانانە لەکاتێکدایە کە رۆژی دووشەممە، هەواڵی دژبەیەک لەبارەی ئەنجامدانی تاقیکردنەوەی موشەکی لەلایەن ئێرانەوە لە چەند شارێک بڵاوبووەوە. لەکاتێکدا میدیای رەسمیی ئێران ئەنجامدانی مەشقەکانی پشتڕاستکردەوە، دەستەی رادیۆ و تەلەفزیۆنی وڵاتەکە رەتیکردەوە.

بەپێی راپۆرتێکی تۆڕی "ئێن بی سی" ئەمریکی، ئیسرائیل خۆی ئامادە دەکات بۆ خستنەڕووی دۆسیەیەکی هەستیار لەسەر مێزی گفتوگۆکانی لەگەڵ ترەمپ. بەگوێرەی راپۆرتەکە، ناتانیاهۆ نیازی وایە زانیاریی هەواڵگریی نوێ لەبارەی فراوانکردنی بەرهەمهێنانی موشەکی بالیستی لەلایەن ئێران و بنیاتنانەوەی ئەو دامەزراوانەی کە لە هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلدا وێران کراون، بخاتەڕوو، لەگەڵ پێشکەشکردنی بژاردەی ئەنجامدانی هێرشی سەربازیی نوێ.

هاوکات، ماڵپەڕی "ئەکسیۆس" بڵاویکردەوە، ئیسرائیل بە ئیدارەی ترەمپی راگەیاندووە کە مەشقە موشەکییەکانی ئەم دواییەی ئێران رەنگە ئامادەکاری بن بۆ ئەنجامدانی هێرش بۆ سەر ئیسرائیل. "ئەکسیۆس" لە زاری بەرپرسێکی ئیسرائیلییەوە گواستییەوە وتی، "ئاماژەکانمان دەستکەوتووە کە ئێران سەرقاڵی بنیاتنانەوەی تواناکانیەتی لە بواری موشەکیدا".

 

لەگەڵ بەردەوامی گرژییەكان بەهۆی كوشتنی عوسمان هادی، وتەبێژی بزوتنەوەی "ئینقیلاب مەنچ"، روداوێكی دیكەی تەقەكردن لە بەنگلادیش تۆماركرا كە تێیدا محەمەد موتەڵیب سیكدار، سەركردەیەكی دیاری پارتی هاووڵاتیانی نیشتمانی (NCP) لەلایەن چەكدارانی نەناسراوەوە كرایە ئامانج و گولـلە بەر سەری كەوت.

میدیاكانی بەنگلادیش بڵاویانكردەوە، روداوەکە پێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ دووشەممە سەعات 11:45 لە ناوچەی سۆنادانگا لە شاری خولنا رویداوە.

سەیف نەواز، رێكخەری لقی خولنای پارتی هاووڵاتیانی نیشتمانی (NCP) بە رۆژنامەی "پرۆتۆم ئالۆ"ی راگەیاندووە، سیكدار كە رێكخەری ناوەندی و بەرپرسی بەشی كرێكارانی حزبەكەیە، سەرقاڵی رێكخستنی گردبوونەوەیەكی جەماوەری بووە بۆ كرێكاران لە خولنا، كاتێك هێرشەكە كراوەتە سەری.

بەپێی زانیارییەكان، سیكدار گولـلەیەك بەر لای چەپی سەری كەوتووە و دۆخی تەندروستی جێگیر نییە. ئەنیمێش مەندەل، ئەفسەری لێكۆڵینەوە لە بنكەی پۆلیسی سۆنادانگا پشتڕاستیكردەوە كە بریندارەكە دەستبەجێ گەیەندراوەتە نەخۆشخۆشخانەی كۆلێژی پزیشکی خولنا و پاشان بۆ پشکنینی تیشک گواستراوەتەوە بۆ سەنتەرێكی پزیشكی.

ئەم روداوە دوای ئەوە دێت هەفتەی رابردوو خۆپیشاندانی توندوتیژ بەنگلادیشی گرتەوە، ئەوەش بەهۆی كوشتنی شەریف عوسمان هادی، سەركردەی دیاری ئۆپۆزسیۆن. شەریف عوسمان هادی تەمەن 32 ساڵ، كە بە هەڵوێستە توندەكانی دژی هیندستان ناسرابوو، رۆژی 12ی ئەم مانگە (كانوونی یەكەم) تەقەی لێكرا و رۆژی 18ی مانگ لە نەخۆشخانەیەكی سەنگاپورە گیانی لەدەستدا. هادی رۆڵێكی دیاری هەبوو لە راپەڕینی خوێندكاران لە ساڵی 2024 كە بووە هۆی رووخانی حكومەتی شێخ حەسینە.

بەنگلادیش خۆی بۆ هەڵبژاردنەكانی شوباتی 2026 ئامادە دەكات و گرژییە سیاسییەكان لە لوتكەدان، محەمەد یونس، سەرۆكی حكومەتی كاتی، هەوڵی نزیكبوونەوە دەدات لەگەڵ پاكستان لەسەر حسابی دوورکەوتنەوە لە هیندستان.

هاوكات بەشێك لە باڵی توندڕەوی نێو پارتی (NCP) لێدوانی دژ بە هیندستان دەدەن و هەڕەشەی ئەوە دەكەن هاوكاری هێزە دژبەرەكانی ئەو وڵاتە بكەن بۆ جیاكردنەوەی حەوت ویلایەتەكەی باكوری رۆژهەڵاتی هیندستان (كە بە حەوت خوشكەكە ناسراون). لە بەرامبەردا، وەزارەتی دەرەوەی هیندستان ئەو تۆمەتانەی رەتكردەوە و داوای لە حكومەتی كاتی بەنگلادیش كرد رێوشوێنی پێویست بگرێتەبەر بۆ پاراستنی ئاسایشی ناوخۆ و بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنێكی ئاشتیانە.

ژاپۆن گەورەترین وێستگەی وزەی ئەتۆم لە جیهاندا بەكاردەخاتەوە . 

دەستەی رادیۆ و تەلەفزیۆنی ژاپۆن ئاشكرایكردووە ، چاوەروان دەكرێت بریاری دوبارە بەكارخستنەوەی وێستگەی "كاشیوازاكی كاربوا" ی ژاپۆن پەسەند بكرێـت كە گەورەترین وێستگەی ئەتۆمیە لە جیهاندا و 220 كیلۆمەتر لە باكوری رۆژئاوای تۆكیۆوە دورە ، ئەوەش خاڵێكی وەچەرخان دەبێت لە گەرانەوەی وڵاتەكە بۆ هێزێكی ئەتۆمی .

وێستگەی "كاشیوازاكی كاربوا" یەكێك بوو لەو 54 وێستگە ئەتۆمیەی ساڵی 2011 لە ژاپۆن بەهۆی كاریگەرییەكانی بومەلەرزە وسونامییەوە داخران ، تا ئێستا شژاپۆن 14 لەو وێستگانەی بەكارخستوەتەوە .

وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، تا ئێستا ئەمریكا ئامادەیی تێدا نییە بۆ رێككەوتنێكی دادپەروەرانە.

عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران لە چاوپێكەوتنێكی تەلەفزیۆنیدا لەگەڵ كەناڵی روسیا تودەی رایگەیاند، دەستپێكردنەوەی دانوستانەكان لەگەڵ ئەمریكادا پەیوەستە بەوەی كە ئەو وڵاتە تێبگات دانوستان جیاوازە لە دیكتاتۆری.

وتیشی، ئامادەین بۆ رێككەوتنێكی دادپەروەرانە و هاوسەنگ  لە رێگەی دانوستانەوە ، بەڵام ئامادە نین دیكتاتۆریەت قبوڵ بكەن.

راشیگەیاند، دوای شەش مانگ لە هێرشەكەی سەر دامەزراوە ئەتۆمیەكانمان تا ئێستاش ئەمریكا ئامادەی رێككەوتنێكی داپەروەرانە نییە، بۆیە دەبێت چاوەڕێ بكەن تا دەگەنە ئەو خاڵە، دواتر دەتوانین بەشداری گفتوگۆ بكەین.

سەبارەت بە پیتاندنی یۆرانیۆمیش عراقچی رایگەیاند،  راستە دامەزراوە ئەتۆمیەكانمان زیانیان بەركەوتووە، بەڵام تەكنەلۆژیاكەیان وەك خۆی ماوەتەوە ناتوانرێت بۆردومان بكرێت.

 

ستیڤ ویتكۆف نێردەی تایبەتی ئەمریكا رایگەیاند، لە سێ رۆژی رابردوودا وەفدی ئۆكراینی زنجیرەیەك  كۆبونەوەی بەرهەمدار بنیاتنەریان لەگەڵ هاوبەشە ئەمریكی و ئەوروپییەكان لە ویلایەتی فلۆریدا ئەنجامدا لەبارەی كۆتیی هێنان بە جەنگی ئەو وڵاتە لەگەڵ روسیا.

وتیشی: جگە لەو كۆبونەوانە وەفدی ئەمریكی و ئۆكراینی بەجیا كۆبونەتەوە و باسیان لە هەنگاوەكانی پلانی ئاشتی لە ئۆكراین كردووە.

 ستیڤ ویتكۆف راشیگەیاندووە، نابێت ئاشتی لە ئۆكراین تەنها لە راگرتنی شەڕدا خۆی ببینێـەوە بەڵكو دەبێت ببێتە بنەما بۆ داهاتویەكی سەقامگیر.

نێردەی تایبەتی ئەمریكا جەختیشی كردەوە كاری لەپێشینەی هاوبەشی ئەمریكا و ئۆكراین راگرتنی شەرو كوشتار و زەمینەخۆشكردنەوە بۆ بوژاندنەوە و سەقامگیری لە ئۆكراین.

 

فەرەنسا کەشتییەکی فڕۆکەهەڵگری نوێ دروست دەکات کە توانایی هەڵگرتنی 30 فڕۆکەی هەیە.

ئەمڕۆ ئیمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا رەزامەندیی خۆی لەسەر دروستکردنی کەشتی فڕۆکەهەڵگرێکی نوێ راگەیاند، کە بڕیارە جێگەی فڕۆکەهەڵگری شارل دیگۆل بگرێتەوە.

سەرۆکی فەرەنسا ئاماژەی بەوەکرد، ئەو کەشتی فڕۆکەهەڵگرە بە نوێترین تەکنەلۆژیا دورستدەکرێت و بە وزەی ئەتۆمیی کاردەکات، هەروەها بڕیارە لە سالی 2038 بچێتە خزمەتی ئەو وڵاتەوە.

ئەوەشی خستەڕوو، دروستکردنی ئەو کەشتییە گەورەترین پڕۆژەیە لە مێژووی هێزی دەریایی فەرەنسادا و بۆ رووبەڕووبوونەوەی دڕندەکان بەکاریدەهێنن.

ئەو کەشتی فرۆکەهەڵگرە کێشی نزیکەی 80 هەزار تۆنە و درێژییەکەی نزیکەی 310 مەترە، بەڵام کەشتی فڕۆکەهەڵگری شارل دیگۆل 42 هەزار تۆنە و 261 مەترە.

ستیڤ ویتکۆف، نوێنەری سەرۆکی ئەمریکا وردەکارییەکانی کۆبوونەوەی میامی ئاشکرا کرد، کە رۆژی هەینی بەڕێوەچوو، تێیدا نوێنەرانی ئەمریکا، میسر، قەتەر و تورکیا بەشداربوون، بۆ پێداچوونەوە بە جێبەجێکردنی قۆناغی یەکەمی رێککەوتنی ئاگربەست لە غەززە و بەهێزکردنی ئامادەکارییەکان بۆ قۆناغی دووەم.

ئەمڕۆ شەممە، نێردەی تایبەتی دۆناڵد ترەمپ بۆ رۆژهەڵاتی ناوەراست رایگەیاند، قۆناغی یەکەمی رێککەوتنی غەززە پێشکەوتنی بەرچاوی بەدەستهێناوە، لەوانە فراوانکردنی یارمەتییە مرۆییەکان، گەڕاندنەوەی تەرمی بارمتەکان و کشانەوەی بەشێکی سەربازی ئیسرائیل، لەگەڵ کەمبوونەوەی ئاستی دوژمنایەتییەکان.

ویتکۆف لە پەیامێکیدا، کە لە تۆری کۆمەڵایەتی ئێکس بڵاویکردوەتەوە رایگەیاندوە، لە کۆبونەوەکەدا لە میانیی گفتوگۆکان سەبارەت بە قۆناغی دووەم، بەشداربووان جەختیان لە گرنگی بەهێزکردنی دەزگایەکی حوکمڕانی لە غەززە کردەوە، کە لە ژێر دەسەڵاتی یەکگرتووی فەلەستینیدا کاردەکات، هاوکات پشتیوانی خۆیان بۆ دامەزراندنی و کاراکردنی "ئەنجومەنی ئاشتی" لە ئایندەیەکی نزیکدا دەربڕیوە. 

کە ئەنجومەنەکە وەک دەزگایەکی ئینتقالی کاردەکات، کە سەرپەرشتی رێڕەوی مەدەنی و ئەمنی و ئاوەدانکردنەوە دەکات.

لە کۆتایی دا ویتکۆف ئەوەشی خستوەتەڕووو، لە کۆبونەوەکەیاندا جگە لەوەی پێداچوونەوە کرا بۆ هەنگاوەکانی داهاتوودا قۆناغ بە قۆناغ، جەختیان لەسەر گرنگی رێکخستن و هەماهەنگی و میکانیزمی چاودێری کاریگەر کردەوەتەوە، بە هاوکاری لەگەڵ دامەزراوە ناوخۆییەکانی غەززە و هاوبەشە نێودەوڵەتییەکان بۆ چونە قۆناغی دووەمی رێککەوتنی ئاشتی لە غەززە.

میدیایەکی ئەمریکی بڵاویکردوەتەوە، بەرپرسانی ئیسرائیل نیگەرانن، لەوەی ئێران بەرنامەی موشەکی بالیستیکی فراوانتر دەکات، دەیانەوێت لە کۆبونەوەی داهاتووی ناتانیاهۆ و ترەمپدا ئەو دۆسییەیە گفتوگۆ بکەن، کە دەبێتەهۆی دروستکردنی مەترسییەکی نوێ لە ناوچەکەدا و رەنگە ناتانیاهۆ پێشنیازی دووبارە هێرشکردنە سەر ئێران بخاتە بەردەم ترەمپ.

کەناڵی NBCـی ئەمریکی ئاشکرای کردوە، بەرپرسانی ئیسرائیل نیگەرانن لەوەی، ئێران بەرهەمهێنانی بەرنامەی موشەکی بالیستیکی فراوانتر دەکات، لە دوای ئەوەی  بەهۆی هێرشە سەربازییەکانی ئیسرائیلەوە لە سەرەتای ئەمساڵدا زیانیان پێگەیشت.

کەناڵە ئەمریکییەکە، ئەوەشی خستوەتەڕوو، بەهۆی هەوڵەکانی تاران بۆ خۆبەهێزکردنەوە لە روی سەربازییەوە بەرپرسانی ئیسرائیل  ئامادەکاری دەکەن بۆ ئەوەی دۆناڵد ترەمپ لەبارەی بژاردەکانی  دووبارە هێرشکردنە سەر تاران ئاگادار بکەنەوە.

بەرپرسانی ئیسرائیل نیگەرانن لەوەی ئێران لە هەوڵی چاکردنەوەی دامەزراوە ئەتۆمییەکانیدا، کە پیتاندنی یۆرانتۆمی تێدا ئەنجامدەدات و لەلایەن ئەمریکاوە کرانە ئامانج، هەروەها هەوڵەکانی ئێران بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی ئەو دامەزراوانەی کە موشەکی بالیستیکی تێدا بەرهەمدەهێنن و چاککردنەوەی سیستەمی بەرگری ئاسمانی، کە زیانی پێگەیشتبوو.

ئەم کارانەی ئێران وایکردوە، ئیسرائیل ئەو هەنگاوانە بە مەترسیەکی نوێ بزانێت بۆسەر وڵاتەکەیە و بە گوێرەی ئەو سەرچاوانەی قسەیان بۆ کەناڵیNBC ئەمریکی کردوە، ئیسرائیل دەیەوێت دووبارە هێرش بکاتەوە سەر ئێران و بۆ ئو مەبەستەش ناتانیاهۆ ترەمپ ئاگاداردەکاتەوە.

بڕیارە لە کۆتایی ئەم مانگەدا دۆناڵد ترەمپ و بنیامین ناتانیاهۆ لە ویلایەتی فلۆریدا کۆببنەوە و سەرچاوەکان دەڵێن، چاوەڕوان دەکرێت ناتانیاهۆ ئەو دۆسیەیە بۆ ترەمپ بخاتەڕوو، کە فراوانکردنی بەرنامەی موشەکی بالیستی ئێران هەڕەشە دروست دەکات و رەنگە پێویسی بە کاردانەوەی خێرا بێت.

سەرۆکی ئۆکراین رایگەیاند، بە مەبەستی کۆتای هێنان بە شەڕ واشنتۆن پێشنازی نوێی کردوە بۆ ئەنجامدانی خولێکی تری گفتوگۆ لە نێوان وڵاتەکەی و روسیادا، سەرۆکی ئۆکراین راشیگەیانداوە ئەگەر ئاسایش گەرەنتی بکرێت، دەتوانن هەڵبژاردن  ئەنجام بدەن.

ئەمڕۆ شەممە، ڤۆلۆدیمیر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکراین رایگەیاند، ئەمریکا پێشنیازی کردووە لەسەر ئاستی راوێژکارانی ئاسایشی نیشتمانی دانوستان لەنێوان تیمەکانی ئۆکراین و روسیا لە میامی ئەنجام بدرێت، وتوشیەتی دڵنیا نییە، لە جددیەتی ئەو کۆبوونەوە پێشنیاز کراوە، بەڵام ئەگەر ببێتە هۆی ئاڵوگۆڕی دیلەکان یان رێگە خۆش بکات بۆ کۆبوونەوەی لوتکەی سەرکردەکان، ئەوا قبوڵ دەکەن.

ناوبراو ئاماژەی بەوەکردوە، بە گوێرە پێشنیازەکەی واشنتۆن، کۆبونەوەکە لە نێوان ئەمریکا و ئۆکراین و روسیا دەبێت و ئەو پێی وایە لۆژیکی دەبێت ئەگەر وڵاتە ئەوروپییەکانیش ئامادەیان هەبێت لە کۆبوەوەکەدا.

لەبارەی هەڵبژاردنیشەوە سەرۆکی ئۆکراین رایگەیاندوە، لەگەڵ لایەنی ئەمریکی باسیان لە پرسی دەستەبەرکردنی ئاسایشی هەڵبژاردنەکان کردوە، ئەوانیش دەزانن چۆن دەتوانن هاوکاریان بن و ئەگەر ئاسایش گەرەنتی بکرێت، دەتوانرێت هەڵبژاردن لە ئۆکراین ئەنجام بدرێت سەرەڕای ئەوەی لەگەڵ روسیادا لە جەنگدان.

سەرۆکی ئۆکراین ئەوەشی رونکردەوە، پوتن بڕیار نادات، کە چۆن هەڵبژاردن لە ئۆکراین بەڕێوەدەچێت، ئەگەر هەڵبژاردنیشیان ئەنجامدا ئەوا ئەو شوێنانە ناگرێتەوە، کە لە ئێستادا لەژێر دەسەڵاتی روسیادایە.