ئەمڕۆ دووشەممە، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی 4.2 پلە بەپێی پێوەری رێختەر، ویلایەتی لا گوایرای ڤەنزوێلای هەژاند، کە بە یەکێک لەو ناوچانە دادەنرێت کە زۆرترین زیانی بەرکەوتووە بەهۆی ئەو زنجیرە بوومەلەرزانەی لەم دواییانەدا وڵاتەکەی گرتووەتەوە.

زانایانی بواری بوومەلەرزەزانی ناوخۆیی ئاماژەیان بەوە کردووە کە بوومەلەرزەکە لە کاتژمێر 7:01ـی بەیانی بە کاتی ناوخۆیی روویداوە، بە دووریی نزیکەی 10 کیلۆمەتر لە شاری لا گوایرا، و قووڵییەکەشی نزیکەی 2.9 کیلۆمەتر بووە.

ئەم بوومەلەرزەیە لە چوارچێوەی ئەو زنجیرە بوومەلەرزانەدا دێت کە لە ماوەی رابردوودا ڤەنزوێلایان هەژاندووە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە هێشتا پاشلەرزەکان لە ژمارەیەک ناوچە تۆمار دەکرێن، هاوکات دەسەڵاتداران بەردەوامن لە هەڵسەنگاندنی رەوشەکە و چاودێریکردنی پێشهاتەکان.

بەهۆی سەرەهەڵدانی ناکۆکیی نوێ لەسەر چەند دۆسیەیەکی سەرەکی، گفتوگۆ چاوەڕوانکراوەکانی ئەم هەفتەیەی نێوان ئێران و ئەمریکا لە سویسرا بە شێوازێکی کتوپڕ هەڵپەسێردران.

رۆژنامەی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ"ـی ئەمریکی، لە زاری چەند سەرچاوەیەکی ئاگادارەوە بڵاویکردەوە، ئەو گفتوگۆیە تەکنیکییانەی کە بڕیاربوو ئەم هەفتەیە لە سویسرا لە نێوان ئەمریکا و ئێراندا بەڕێوەبچن، بە شێوازێکی کتوپڕ هەڵپەسێردران؛ ئەمەش نیشانەی پرسیاری گەورەی لەسەر ئایندەی پرۆسەی دانوستانەکانی نێوان هەردوو وڵات دروستکردووە.

ئەم بڕیارە لە کاتێکدا دێت کە تەنیا چەند رۆژێک لەمەوبەر واشنتۆن رایگەیاندبوو، تیمە تەکنیکییەکانی هەردوولا لە سویسرا کۆدەبنەوە بۆ تاوتوێکردنی وردەکارییەکانی جێبەجێکردنی ئەو یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنەی کە لە نێوانیاندا ئیمزاکراوە، کە خۆی لە دۆسیەی ئەتۆمیی ئێران، سزاکان، و میکانیزمی ئازادکردنی بەشێک لە داراییە بلۆککراوەکانی تاراندا دەبینێتەوە.

پێشتریش مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا جەختی لەوە کردبووەوە، گفتوگۆیە تەکنیکییەکان تیشک دەخەنە سەر لایەنە وردەکانی رێککەوتنەکە، ئاماژەی بەوەش کردبوو، یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە لە ماوەی 60 رۆژدا دەخرێتە بواری جێبەجێکردنەوە و هیوای خواستبوو تاران پابەندی بەڵێنەکانی بێت.

بەپێی زانیارییەکانی رۆژنامەکە، لە چەند ڕۆژی رابردوودا جیاوازی و ناکۆکی لە لێدوانی بەرپرسانی واشنتۆن و تاراندا دەرکەوتووە سەبارەت بە چەند دۆسیەیەکی سەرەکی، لەوانەش، میکانیزمی بەکارهێنانی ئەو پارە ئازادکراوانەی ئێران، گەڕانەوەی پشکێنەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم، و پرسی ئایندەی گەشتی دەریایی لە گەروی هورمز، کە پێدەچێت هۆکاری سەرەکیی راگرتنی گفتوگۆکان بن.

ئاژانسی نیشتمانیی تەندروستی گشتی لە فەڕەنسا رایگەیاند کە لە رۆژی چوارشەممەی رابردووەوە، ژمارەی گیانلەدەستدان لە وڵاتەکەدا بە رێژەی نزیکەی هەزار حاڵەت لە ئاستی ئاسایی زیاتر بووە، وە هۆشداری دا کە رەنگە ئاماری کۆتایی زۆر لەمەش زیاتر بێت.

لە بەیاننامەیەکی ئاژانسی تەندروستی گشتی فەڕەنسادا هاتووە: لە 24ی حوزەیرانەوە، نزیکەی هەزار حاڵەتی گیانلەدەستدانی زیادە تۆمارکراوە بەراورد بەو حاڵەتانەی لە مانگەکانی رابردوودا سەرژمێری کرابوون جەختیش کراوەتەوە کە ئەم ئامارانە سەرەتایین و کۆتایی نین.

ئاژانسەکە ئاشکرای کردووە ئەو ناوچانەی کە هۆشداریی پلە سوریان تێدا راگەیەندرا بوو، زیاتر کاریگەریی ئەم شەپۆلەیان بەسەرەوە بووە، بەتایبەتی ئەو کەسانەی تەمەنیان لە سەرووی 65 ساڵییەوەیە کە 85٪ی کۆی گشتی حاڵەتەکان پێکدەهێنن.

راپۆرتەکە ئاماژەی بەوە کردووە کە زۆرترین رێژەی گیانلەدەستدان لە ناو ماڵەکاندا تۆمارکراوە، بە جۆرێک بە رێژەی 40٪ بەرزبووەتەوە، بەتایبەتی لە ناوچەی "ئیل دو فرانس" کە پاریسی پایتەخت و دەوروبەری لەخۆدەگرێت.

لە بەیاننامەکەدا هاتووە کە: ئەم بەرزبوونەوەیە بیرخستنەوەیەکی گرنگە بۆ پێویستیی بەپەلە بە گرتنەبەری رێکاری هاوپشتی بەرانبەر بەو کەسانەی کە دابڕاون یان بەدەست تەنیاییەکی سەختەوە دەناڵێنن، بەتایبەتی لەو ناوچانەی کە ئاستی شارنشینییان بەرزە.

شایەنی باسە، ئەو شەپۆلە گەرما توندەی کە بۆ چەند رۆژێک فەڕەنسای خنکاندبوو و پلەکانی گەرما تێیدا لە زۆرێک لە ناوچەکان گەیشتبووە سەرووی 40 پلەی سەدی، لە رۆژی یەکشەممەوە دەستی بە کشانەوە و شکان کردووە.

میدیاکانی فەرەنسا بڵاویانکردوەتەوە، بەهۆی ئەو شەپۆلە گەرما بەهێز و توندەی روی لە وڵاتەکە کردووە، لە ماوەی تەنها 24 سەعاتی رابردوو، 109 کەس گیانیان لەدەستداوە و ئەم  بەرزبونەوە بێ پێشینەی پلەکانی گەرما رەوشی نائاسایی لە چەند شارێکی وڵاتەکە دروست کردوە.

بەپێی راپۆرتە میدیاییەکان، بەرزبونەوەی لەرادەبەدەری  پلەکانی گەرما هۆکاری سەرەکی زیادبوونی کتوپڕی رێژەی گیانلەدەستدان بووە لە 24 سەعاتی رابردودا.

ئەمەش لە کاتێکدایە کە دامەزراوە تەندروستی و خزمەتگوزارییەکانی ئەو وڵاتە لە ئامادەباشیدان بۆ روبەڕوبوونەوەی دەرهاوێشتە مەترسیدارەکانی ئەم شەپۆلە گەرمایە.

ئاماژەبەوەشکراوە، سەرەڕای ئەوەی لێپرسراوانی فەرەنسا بەردەوامن لە گرتنەبەری رێوشوێنی پێویست و بەپەلە بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی گەرماکە، بەڵامهۆشداری توندیان ئاڕاستەی هاووڵاتیان کردووە.

 بەتایبەتی داوا لە بەساڵاچوان، منداڵان و ئەو کەسانە دەکەن، کە نەخۆشی درێژخایەنیان هەیە و زیاتر لەبەردەم مەترسییەکەدان، رێنماییە تەندروستییەکان جێبەجێ بکەن و لەو کاتانەی پلەکانی گەرما دەچنە بەرزترین، لەماڵ بمێننەوە  و نەچنە دەرەوە.

سەرەڕای پێشبینییە زۆرەکان بۆ بەشداریکردنی دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمریکا لە یارییەکانی مۆندیالی 2026 کە وڵاتەکەی میوانداری دەکات، بەڵام تا ئێستا لە هیچ یارییەکدا دەرنەکەوتووە، ئەمەش لە کاتێکدایە هەڵبژاردەی ئەمریکا دوو یاری لە قۆناغی کۆمەڵەکان بردووەتەوە.

شارەزایانی سیاسی و کەسانی نزیک لە کۆشکی سپی چەند هۆکارێک بۆ ئەم بابەتە دەستنیشان دەکەن و ئاماژە بەوەدەکەن، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا تەنیا حەزی لە "روداوە گەورەکانە"، راشیانگەیاند، پێدەچێت ترەمپ چاوەڕێی یاری کۆتایی مۆندیال بکات کە زۆرترین بینەری هەیە.

دوای ئەوەی لە سەرەتای ئەم مانگەدا لە نیویۆرک لەلایەن هاندەرانی خولی باسکەی (NBA) 'فیکەی ناڕەزایەتی' دژی لێدرا، تیمی سەرۆکایەتی ترەمپ دەترسن لەوەی لە یارییەکانی مۆندیالدا کە جەماوەرێکی نێودەوڵەتی و هەمەجۆری هەیە، رووبەڕووی هەمان رەوش ببێتەوە.

جێی ئاماژەیە جیانی ئینفانتینۆ، سەرۆکی فیفا پێشتر رایگەیاندبوو، بڕیارە سەرۆکی ئەمریکا لە یاری کۆتایی ئامادە بێت و جامی جیهانی پێشکەش بکات.

هەرچەندە دۆناڵد ترەمپ لە یاریگەکاندا ئامادە نەبووە، بەڵام بەرپرسانی کۆشکی سپی ئاماژەیان بەوەکردووە، "ئەو لە رێگەی تەلەفۆنەوە پەیوەندی بە یاریزانانی ئەمریکاوە کردووە و پاڵپشتی خۆی بۆ دەربڕیون، فیفاش پێی باشە کە ئامادەبوونی سەرۆکی ئەمریکا تەنیا لە یاری کۆتاییدا بێت بۆ ئەوەی سەرنجەکان لەسەر خودی وەرزشەکە لادەنەدەن".

ژنێكی توركی تەمەن 56 ساڵ، لە رێگەی باڵیۆزخانەی ئەمریكاوە نامەیەكی ئاراستەی دۆناڵد ترەمپ كردووە و داوا دەكات لە شاری ئەنکەرە چاوی پێی بكەوێت، چونكە بانگەشەی ئەوە دەكات كە ترەمپ باوكیەتی.

بەپێی هەواڵی میدیاكانی توركیا، نێكلا ئۆزمێنی تەمەن 56 ساڵ لە رێگەی نامەیەكەوە بۆ باڵوێزخانەی ئەمریكا داوا دەكات لە كاتی سەردانەكەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بۆ ئەنکەرە بە مەبەستی بەشداری لە لوتكەی ناتۆ، بتوانێت ترەمپ ببینێت لەبەر ئەوەی بە باوكی خۆی دەزانێت.

چیرۆكی ئەم ژنە توركە چەندین ساڵە لە میدیاكاندا باسی لێوە دەكرێت، تەنانەت لە ساڵی 2021ـدا سكاڵای یاسایی بۆ سەلماندنی باوكایەتیی ترەمپ تۆمار كردووە.بەو بەڵگەیەی كە دایكی پێش لەدایكبوونی، بازرگانێكی ئەمریكیی لە دەرەوەی وڵات ناسیوە بەڵام ئەو نهێنییەی بۆ ماوەیەكی زۆر شاردووەتەوە.

نێكلا ئۆزمێن چەندین جار داوای پشكنینی دی ئێن ئەی كردووە بۆ ئەوەی بیسەلمێنێت ، جەختیش دەكاتەوە كە هیچ مەبەستێكی مادیی نییە و تەنها دەیەوێت راستییەكان ئاشكرا ببن.

تا ئێستا دۆناڵد ترەمپ و نوسینگەكەی هیچ جۆرە لێدوانێكیان لەسەر ئەم بابەتە نەداوە و دادگاكانی توركیاش هیچ بڕیارێكیان بۆ پشتڕاستكردنەوەی قسەكانی ئەو ژنە دەرنەبڕیوە.

بەریتانیا ئاشکرایکرد، كەشتییەكی نەوتهەڵگری وڵاتەكەیان لە گەروی هورمز لە لایەن لایەنێكی نەناسراوەوە بە موشەك كراوەتە ئامانج.

دەستەی دەریاوانیی بەریتانیا لە راگەیەنراوێكدا ئاشكرای كرد،  كەشتییەكی نەوتهەڵگری وڵاتەكەیان لە گەروی هورمز لە لایەن لایەنێكی نەناسراوەوە بە موشەك كراوەتە ئامانج.

بەپێی زانیارییەكان، زیان بە كەشتییەكە گەیشتووە بەڵام سەرجەم ئەندامانی تیمەكەی سەلامەتن. ئەم روداوە بووە هۆی هەڵگیرسانی یەكەم پێكدادانی سەربازیی نێوان واشنتۆن و تاران لە دوای ئیمزاكردنی رێككەوتنەكە.

فەرماندەیی ناوەندیی هێزەكانی ئەمریكا (سێنتكۆم) رایگەیاند، كە وەك وەڵامێك بۆ هێرشەكەی سەر كەشتییە بازرگانییەكە، چەندین بنكەی كۆگاكردنی موشەك و درۆن و وێستگەی راداری ئێرانییان لە كەناراوەكان بۆردومان كردووە.

 

 

ئەمریكا خۆی بۆ رووبەڕووبوونەوەی شەپۆلێكی گەرمای توند ئامادە دەكات و پێشبینی دەكرێت پلەكانی گەرما لە ناوچە جیاجیاكانی ئەو وڵاتە ئاستی پێوانەیی تۆمار بكەن.

پسپۆڕانی كەشناسی لە ئەمریكا هۆشداری دەدەن لە هەفتەی داهاتووەوە، شەپۆلێكی بەهێزی گەرما ناوچەكانی رۆژهەڵات و ناوەڕاستی ئەمریكا دەگرێتەوە، پێشبینیش دەكەن پلەكانی گەرما لە نێوان 32 و 38 پلەدا بن، بەڵام بەهۆی بەرزیی رێژەی شێ، گەرماكە دەگاتە نێوان 40 بۆ 44 پلە، كە ئەوەش مەترسییەكی زۆر لەسەر تەندروستیی گشتی دروست دەكات.

بەپێی هۆشدارییەكانی بەڕێوەبەرایەتیی نیشتمانیی زەریاكان و بەرگەهەوای ئەمریكاش، ئەو شەپۆلە شارە سەرەكییەكانی وەك شیكاگۆ، ئەتڵانتا، مینیاپۆڵس و ناشڤیڵ دەگرێتەوە. راشیگەیاند، بەرزمانەوەی پلەكانی گەرما تەنانەت لە شەویشدا، رێگە نادات زەوی فێنك ببێتەوە و بارگرانیی زۆر لەسەر تۆڕەكانی كارەباش دروست دەكات.

راپۆرتەكان ئاماژە بەوە دەكەن، رەنگە ئەو گەرما توندە تا رۆژی چواری تەمموز، كە هاوكاتە لەگەڵ جەژنی سەربەخۆیی ئەمریكا، بەردەوام بێت، ئەو شەپۆلە لە كاتێكدایە وڵاتانی ئەوروپاش روبەڕوی گەرمایەكی بێوێنە بوونەتەوە و  كاریگەری كردووەتە سەر تەندروستی دانیشتوانیان.

 

 

 

ترەمپ هەڕەشەی سەپاندنی پێناسی گومرگی بە رێژەی 100 بەسەر كاڵا و كەلوپەلی ئەوروپادا دەكات لە بەرانبەر سەپاندنی باج بەسەر كۆمپانیاكانی وڵاتەكەیدا.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە تروس سۆشیاڵ رایگەیاند، ژمارەیەك لە وڵاتانی ئەوروپا لێكۆڵینەوە لە جێبەجێكردنی باجی دیجیتاڵی بەسەر كۆمپانیا تەكنەلۆژییەكانی ئەمریكادا دەكەن.

ترەمپ هۆشداریشیدا بەو وڵاتانەی ئەو هەنگاوە بگرنەبەر و رایگەیاند، پێناسی گومرگیی بە رێژەی 100% بەسەر كاڵاكانیاندا دەسەپێت كە هەناردەی ئەمریكا دەكرێن.

وتیشی، باجی گومرگیی دەسەپێنرێت لەسەرو ئەو رێككەوتنە بازرگانییانەی كە لەگەڵ وڵاتانی ئەوروپا ئیمزاكراون.

هێزەکانی فەرماندەیی ناوەندیی سوپای ئەمریکا 'سێنتکۆم' لە وەڵامێکی تونددا بۆ سەر هێرشەکەی دوێنێی سەر کەشتییەکی بازرگانی لە گەروی هورمز، چەند هێرشێکی ئاسمانییان کردە سەر پێگەکانی ئێران.

فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا 'سێنتکۆم' لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، فڕۆکە جەنگییەکانی ئەمریکا کۆگاکانی موشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (درۆن) و وێستگەکانی راداری کەناراوی ئێرانیان کردووەتە ئامانج؛ ئەمەش دوای ئەوەی، ئێران بە درۆنێکی خۆکوژ هێرشی کردە سەر کەشتیی بازرگانیی کەشتییە کە بە ئاڵای سەنگافورەوە لە کاتی هێرشەکەدا لە گەروی هورمزەوە بەرەو کەناراوەکانی عومان لە رێگادابوو.

سێنتکۆم رایگەیاندووە کە ئەم دەستدرێژییە بێ پاساوەی هێزەکانی ئێران بۆ سەر کەشتیوانیی بازرگانی، پێشێلکردنێکی روونی رێککەوتنی ئاگرربەستەکەیە. هاوکات جەختیان کردووەتەوە کە ئەم رەفتارە مەترسیدارانەی ئێران ئازادیی هاتوچۆی دەریایی دەخاتە مەترسییەوە، بەتایبەت لەم رێڕەوە نێودەوڵەتییە گرنگەی کە جموجۆڵی بازرگانیی تێدا لە گەشەکردندایە.

لە کۆتاییدا فەرماندەیی ناوەندیی سوپای ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو، هێزەکانیان بەردەوامن لە هەماهەنگی و دابینکردنی رێڕەوی ئارام بۆ کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروەکەد، سوپای ئەمریکا لە ناوچەکەدا لە ئامادەباشی و چاوکراوەییدا دەمێنێتەوە بۆ دەستەبەرکردنی پابەندبوون بە سەرجەم خاڵەکانی رێککەوتنەکە لەگەڵ ئێراندا.

ژمارەی گیانلەدەستدن بەهۆی هەردوو بوومەلەزرەكەی باكوری ڤەنزوێلا گەیشتە زیاتر لە  900 كەس و زیاتر لە سێ‌ هەزار كەسیش برینداربوون.

دێڵسی رۆدریگز سەرۆكی كاربەڕێكەی ڤەنزوێلا رایگەیاند، دوو بوومەلەرزەكە تەنها یەك خولەكیان لە نێواندا بووە بە گوڕی 7.2 و 7.5 پلە  باكوری ڤەنزوێلایان هەژاند و چەقی بوومەلەرزەكانیش رۆژئاوای شارۆچكەی كەناراوی مۆرۆن بووە كە دەكەوێتە رۆژئاوای شاری كاراكاسی پایتەختی ئەو وڵاتە.

خورخی رۆدریگێز، سەرۆكی پەرلەمانی ڤەنزوێلاش رایگەیاند، بەهۆی ئەو دوو بومەلەرزەیەوە تائێستا ژمارەی گیان لەدەستدان گەیشتووەتە 920 كەس و سێ‌ هەزار و 360 كەسیش برینداربوون، 172 كەسیش لە ژێر داروپەردودا گیریانخواردووە، وتیشی، لەناو بریندارەكاندا ژمارەیەكی زۆر منداڵ هەیە و تائێستاش ژمارەیەك زۆر بێسەروشوێنن.

ترەمپ رایدەگەیەنێت، ئێران رێککەوتنی ئاگربەستی پێشێل کردووە و هێزەکانی ئەمریکاش سێ فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئێرانییان لە گەروی هورمز خستووەتە خوارەوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئێران نزیکەی چوار فڕۆکەی بێفڕۆکەوانیئاڕاستەی چەند کەشتییەک لە گەروی هورمز کردووە.

سەرۆکی ئەمریکا وتیشی، سوپای ئەمریکا دوێنێ پێنجشەممە بە سەرکەوتوویی توانیویانە سێ لەو فڕۆکە بێفڕۆکەوانە ئێرانییانە لە ئاسمانی گەروی هورمز بخەنە خوارەوە.

ترەمپ راشیگەیاند، یەکێک لە فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان راستەوخۆ بەر پشتی کەشتییەکی گەورە و زۆر بەهاداری بارهەڵگر کەوتووە و زیانی پێگەیاندووە، بەڵام کەشتییەکە توانیویەتی بەردەوام بێت لە گەشتەکەی.

کیشوەری ئەوروپا لەبەردەم گەورەترین و بەهێزترین شەپۆلی گەرمای مێژوویی دایە؛ رێکخراوە جیهانییەکان هۆشداری دەدەن و ژیانی سەدان ملیۆن کەس کەوتووەتە مەترسییەوە.

رێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی بواری کەشناسی هۆشداری دەدەن لە سەرهەڵدانی بەهێزترین و توندترین شەپۆلی گەرما لە مێژووی تۆمارە رەسمییەکانی کیشوەری ئەوروپادا، بەپێی راپۆرتە نوێیەکان، ئەم رەوشە نائاساییە کە تەواوی ژمارە پێوانەییەکانی مانگی حوزەیرانی شکاندووە، ژیانی سەدان ملیۆن کەسی خستووەتە مەترسییەوە و فشارێکی زۆری خستووەتە سەر کەرتی تەندروستی و وزە. رێکخراوی "وۆرڵد وێزەر ئەتریبیوشن" جەخت دەکاتەوە کە پلەکانی گەرما لە وڵاتانی فەرەنسا، ئەڵمانیا، ئیتالیا و ئیسپانیا بە شێوەیەکی کتوپڕ (5 بۆ 12) پلەی سەدی لە سەرووی تێکڕای ساڵانەی وەرزی هاوینەوە تۆمارکراون، ئەمەش گۆڕانکارییەکی مەترسیدارە لە رەوشەکەدا.

ئامارەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە تەنها لە ماوەی یەک رۆژدا، زیاتر لە 150 ملیۆن کەس رووبەڕووی گەرمایەکی توند بوونەتەوە کە 35 پلەی سەدی تێپەڕاندووە، کە تێیدا 50 ملیۆن کەس لە ئەڵمانیا و 30 ملیۆن لە فەرەنسا بوون بە گشتی، شەپۆلەکە کار دەکاتە سەر 420 ملیۆن کەس لە سەرتاسەری کیشوەرەکەدا، بە جۆرێک کە لە هەر 10 هاووڵاتییەکی ئەوروپی، 7 کەسیان لەژێر کاریگەریی پلەی گەرمی زیاتر لە 30 پلەی سەدیدان، ئەم رەوشە بووەتە هۆی راگەیاندنی "ئامادەباشی سوور" و داخستنی چەندین خوێندنگە و ناوەندی کولتووری لە بەریتانیا و فەرەنسا.

بەریتانیا لە چەند رۆژی رابردوودا بەرزترین پلەی گەرمی لە مێژووی خۆیدا بۆ مانگی حوزەیران تۆمارکرد، کە بووە هۆی گیان لەدەستدانی دەیان کەس و پچڕانی کارەبا لە چەندین ناوچە، لە فەرەنسا و ئیسپانیاش پلەکانی گەرما 40 پلەی سەدییان تێپەڕاندووە، زانایان هۆشداری دەدەن لە دیاردەی "گەرمای تاقەت پڕوکێن"، چونکە جەستەی مرۆڤ بەهۆی بەرز مانەوەی پلەی گەرمی شەوان بۆ سەروی 20 پلە، ناتوانێت لە رێگەی ئارەقکردنەوە خۆی فێنک بکاتەوە، ئەمەش مەترسییەکی گەورە بۆ سەر ژیانی بەساڵاچووان دروست دەکات.

لێکۆڵینەوەکان لەسەر 800 شاری ئەوروپی نیشانی دەدەن کە 45٪ی ئەو شارانە لە کۆتایی ئەم مانگەدا بەرزترین ئاستی مەترسیداری گەرما تۆمار دەکەن، زانایانی کەشوهەوا دەڵێن ئەم جۆرە شەپۆلانە پێش 50 ساڵ مەحاڵ بوون، بەڵام بەهۆی چالاکییەکانی مرۆڤ و دەردانی گازە گەرمخانەییەکان، تێکڕای گەرمی زەوی 1.4 پلە بەرزبووەتەوە، ئەم گۆڕانکارییانە ئەگەری بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرمای شەوانی بە رێژەی 100 هێندە لە چاو دوو دەیەی رابردوو زیادکردووە، بەمەش ئەوروپا بووەتە خێراترین کیشوەر لە جیهاندا کە گەرمای تێدا بەرز دەبێتەوە.

لە کۆتاییدا، ئەم شەپۆلە گەرمایە تەنها دیاردەیەکی کاتی نییە، بەڵکو زەنگێکی مەترسیدارە بۆ داهاتووی ژینگە لە ئەوروپا، شارەزایان جەخت دەکەنەوە کە ئەگەر هەنگاوی خێرا بۆ کەمکردنەوەی سووتانی خەڵوز و نەوت و گاز نەنرێت، ئەم رەوشە دەبێتە دیاردەیەکی ئاسایی و ساڵانە، کە دەرەنجامی کارەساتباری بۆ سەر تەندروستی گشتی و سیستمی ژینگەیی کیشوەرەکە دەبێت.

سەرۆكی كۆریای باكور دوای تاقیكردنەوەی چەند چەكێكی نوێ داوا دەكات سوپای وڵاتەكەی بەهێزتر بكرێت بۆ بەرپەرچدانەوە و هێرشی كوشندە.

ئاژانسی هەواڵی ناوەندیی كۆریای باكور بڵاویكردەوە، كیم جۆنگ ئۆن سەرۆكی وڵاتەكەی سەرپەرشتی تاقیكردنەوەی كڵاوەی جەنگیی و موشەكی بالیستی و چەند تۆپهاوێژێكی تری كردووە و لە وتارێكیشدا رایگەیاندووە، ئەنجامی تاقیكردنەوەكان رەنگدانەوەی پێشكەوتنێكی گرنگی تەكنەلۆژیایە بە ئامانجی بەهێزكردنی تواناكانی هێرشبردن لەسەر سنورەكانی باشوری كۆریای باكور.

وتیشی، سیاسەتی بەرگری كۆریای باكور لەسەر پێگەیەكی هێرشبەری كوشندە و وێرانكەر بنیاتنراوە و دەبێت دوژمن لە دڵەڕاوكێدا بژیت.

ژمارەی گیان لەدەستدان بەهۆی هەردوو بوومەلەزرەكەی باكوری ڤەنزوێلایان هەژاند گەیشتە 235 كەس و زیاتر لە چوار هەزار و 300 كەسیش برینداربوون.

دێڵسی رۆدریگز سەرۆكی كاربەڕێكەی ڤەنزوێلا رایگەیاند، دوو بوومەلەرزە كە تەنها یەك خولەكیان لە نێواندا بووە بە گوڕی 7.2 و 7.5 پلە  باكوری ڤەنزوێلایان هەژاند و چەقی بوومەلەرزەكانیش رۆژئاوای شارۆچكەی كەناراوی مۆرۆن بووە كە دەكەوێتە رۆژئاوای شاری كاراكاسی پایتەختی ئەو وڵاتە.

كارلۆس ئەلڤارادۆ وەزیری تەندروستی ڤەنزوێلاش رایگەیاند، بەهۆی ئەو دوو بومەلەرزەیەوە تائێستا ژمارەی گیان لەدەستدان گەیشتووەتە 235 كەس و زیاتر لە چوار هەزار و 300 كەسیش برینداربوون و لە ژێر داروپەردودا رزگاركراون.

وتیشی، لەناو بریندارەكاندا ژمارەیەكی زۆر منداڵ هەیە و ژمارەیەكی زۆریش لە هاووڵاتیانی وڵاتەكەی تائێستا بێسەروشوێنن.

پێگەی هەواڵی ئەکسیۆسی ئەمریکی بڵاویکردووەتەوە، کابینەکەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، داوای لە کۆنگرێسی وڵاتەکەی کردووە کە 87.6 ملیار دۆلاری بۆ خەرجبکرێت، کە 67 ملیار لەو پارەیە بۆ قەرەبوکردنەوەی وەزارەتی جەنگی ئەو وڵاتە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، زیاتر لە 11 ملیاری ئەو پارەیە بۆ جوتیاران و نزیکەی ملیار و نیوێکیش بۆ جەنگان لە دژی ئیبۆلایە لە  ئەفریقای ناوڕاست.

ئەوەشی روونکردووەتەوە، دواکارییە ئیدارەکەی ترەمپ لە حکومەتی وڵاتەکەیان بۆ خەرجکردنی پارەیە لەلایەن کۆنگرێسەوە، وەک جەنگێکی نێوان کۆنگرێسمانەکانی دیموکراتەکان و فیدراڵییەکانە لەناو کۆنگرێسدا، بۆئەوەی ئەوە یەکلابکەنەوە کە ئایا سوپای وڵاتەکەیان دەتوانێت بەبێ بڕیاری کۆنگرێس، هەر جەنگێک بیانەوێت، هەڵیگرسێنن؟