بومەلەرزەیەکی بەهێز بە گوڕی 7.7 پلە ئیندۆنیزیای هەژاند و بەهۆیەوە نزیکەی 20 کەس گیانیان لەدەستداوە.

لە بەرەبەیانی ئەمڕۆ شەممەدا، بومەلەرزەیەکی بەهێز بە گوڕی 7.7 پلە بەپێوەری رێختەر ناوچەی "فلۆریس"ی لە رۆژهەڵاتی ئیندۆنیزیا هەژاند، و زیانێکی زۆری بە خانوو و باڵەخانەکانی ناوچەکە گەیاند.

دوای روداوەکە و بەهۆی دەرچوونی هۆشیاریی لە ئەگەری دروستبوونی شەپۆلی تسونامی، هاووڵاتیان بە ترس و دڵڕاوکێیەکی زۆرەوە بەرەو ناوچە بەرزەکان رۆشتوون.

دەستەی روپێوی جیۆلۆجی ئەمریکی ئاشکرایکرد، بومەلەرزەکە لە قووڵایی 10 کیلۆمەتر رویداوە و سەنتەرەکەی 68 کیلۆمەتر لە باکوری رۆژئاوای شارۆچکەی "ئێندی" لە پارێزگای نوسا تەنگارای رۆژهەڵات بووە.

لەلای خۆشیەوە، دەستەی کەشوهەوا و جیۆفیزیکی ئیندۆنیزیا رایگەیاند، قووڵایی بومەلەرزەکەی بە 15 کیلۆمەتر بووە و ئاماژەی بەوەکردووە، سەنتەرەکەی 30 کیلۆمەتر لە باکوری رۆژهەڵاتی شاری "مبای" بووە، و هۆشیاریی توندیان لە ئەگەری گەیشتنی شەپۆلی تسۆنامی بۆ ناوچە کەناراوییەکان دابوو.

لە نوێترین پێشهاتدا، ئاژانسی رۆیتەرز پشتڕاستی کردەوە، شەپۆلی تسۆنامی بە بەرزیی کەمتر لە یەک مەتر لە چەند ناوچەیەک تۆمارکراوە، بەمەش مەترسییەکە لە ئاستی هۆشیارییەوە بووە راستییەکی مەیدانی و شەپۆلەکان گەیشتوونەتە کەناراوەکان.

ئاژانسەکە ئەوەشی خستوەتەڕوو، بەپێی نوێترین ئامار بەهۆی بومەلەرزەکەوە نزیکەی 20 کەس گیانیان لەدەستداوە.

 

روسیا ئەمڕۆ هەینی رایگەیاند، لە ئاکامی هێرشە درۆنییەکانی ئۆکرایندا لە مانگی رابردوودا، 201 مەدەنی کوژراون و 1441 کەسی دیکەش بریندار بوون.

رۆدیۆن میرۆشنیک، باڵیۆزی ئەرکە تایبەتەکان لە وەزارەتی دەرەوەی روسیا لە لێدوانێکدا رایگەیاند: هێرشەکانی درۆنییەکانی ئۆکراین بوونەتە هۆی کوژرانی 201 هاووڵتی مەدەنی و برینداربوونی 1441 کەسی دیکە لە روسیا، ئەمەش تەنها لە ماوەی مانگی رابردوودا.

ئاماژەی بەوەشداوە، مانگی تەممووز بەرزترین ئاماری مانگانەی کوژراو و برینداری مەدەنیی بەهۆی هێرشی درۆنییەکانەوە تۆمارکردووە و ئەم هێرشانە بوونەتە هۆی زیاتر لە %90ـی کۆی گشتیی قوربانیانی مەدەنی تۆمارکراو لەماوەی ئەو مانگەدا.

ڕوونیشی کردەوە: «ژمارەی قوربانیانی مەدەنی لە سەرەتای ئەمساڵەوە چوار هێندە زیادیکردووە، بەشێوەیەک کە لە 387 کەسەوە لە مانگی کانوونی دووەمدا بۆ 1739 کەس لە مانگی تەممووزدا.

ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكا بانگهێشتی پیت هێگسێت وەزیری جەنگی وڵاتەكەیان دەكان بۆ ئەنجومەنەكەیان بەو ئامانجەی  رووبەڕووی لێپرسینەوە بكەن سەبارەت بە دابینكردنی بودجەی جەنگی دژ بە ئێران؛ جەنگێك كە لەلایەن دیموكراتەكانەوە بە شەڕێكی بژاردەییی تێچووبەرز وەسف كرا كە بێ رەزامەندیی كۆنگرێس ئەنجام دراوە.

پیت هێگسێت رایگەیاند،كە تێچووی جەنگەكە تاوەكو ئێستا گەیشتووەتە 37 ملیار و 500 ملیۆن دۆلار، كە نزیكەی هەشت ملیار دۆلار زیادی كردووە بەراورد بە دوا هەڵسەنگاندنی راگەیەندراو، و ئەم خەمڵاندنە خەرجییە چاوەڕوانكراوەكان تا 30ی ئەیلول لەخۆدەگرێت.

ئەمە جگە لەوەی، پێنتاگۆن داوای بودجەیەكی زیادەی بە بڕی 67  ملیار دۆلار كردووە بۆ داپۆشینی خەرجییەكانی جەنگ و بەردەوامی پشتیوانیكردنی ئامادەیی سەربازی و ئۆپەراسیۆنەكان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.

 

بڕیارە هەفتەی داهاتوو جارید کوشنەر، نێردەی تایبەتی سه‌رۆكی ئه‌مریكا، سەردانی ئیسرائیل بکات بۆ تاوتوێکردنی قۆناغی داهاتووی پلانی ئاشتیی غەززە، کە جەخت لەسەر چەکداماڵینی حەماس و کشانەوە هێزەکانی ئیسرائیل دەکاتەوە.

پێگەی ئەکسیۆسی ئەمریکی بڵاویکردەوە، ئەم سەردانەی کوشنەر لەگەڵ نیکۆلای ملادینۆڤ، نوێنەری باڵای ئەنجومەنی ئاشتی، بە مەبەستی رەواندنەوەی دوودڵییەکانی حکومەتەکەی بنیامین ناتانیاهۆ سەبارەت بە پلانەکە.

ئاماژەی بەوەشداوە، سەرەڕای ئەوەی ناتانیاهۆ بەهۆی گوشاری سیاسیی ناوخۆ و نزیکبوونەوەی هەڵبژاردنەکان، بەئاشکرا رەخنەی لە بەشێک لە پلانەکە گرتووە، بەڵام لێپرسراوانی کۆشکی سپی رایانگیاندووە کە لێدوانەکانی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیۆ زیاتر رەنگدانەوەی بانگەشەی هەڵبژاردنە، نەک گۆڕانکاریکردن لە سیاسەتەکەیدا.

ئەوەشی روونکردووەتەوە، ئیسرائیل هێرشەکانی بۆ سەر غەززە کەمکردووەتەوە و هێزەکانی بەرەو «هێڵی زەرد» پاشەکشە پێکردووە. بڕیاریشە کوشنەر لەگەڵ ناوبژیوانانی میسر، قەتەر و تورکیا لە قاهیرە کۆببێتەوە بۆ خێراکردنی جێبەجێکردنی رێککەوتنەکە.

جێگری سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، گەڕانەوەی سەقامگیری بۆ گەروی هورمز سەقامگیریی نرخەكانی نەوت و غاز دەستەبەر دەكات.

جەی دی ڤانس جێگری سەرۆكی ئەمریكا، رایگەیاند: گەڕانەوەی سەقامگیری بۆ گەروی هورمز، سەقامگیریی نرخەكانی نەوت و غاز لەسەر ئاستی جیهان دەستەبەر دەكات.

راشیگەیاند: بڕوای تەواوی هەیە بەوەی ئەم قەیرانە كۆتایی دێت بە بەهێزكردنی پێگەی ئەمریكا و رێگریكردن لە ئێران لە بەدەستهێنانی چەكی ئەتۆمی.

سەبارەت بە نەگەیشتن بە رێككەوتن لەگەڵ ئێران، ڤانس ئاماژەی بەوەكرد: كێشەكە لەوەدایە ئێرانییەكان بەڵێن دەدەن و پێوەی پابەند نابن، رێككەوتن دەكەن و پاشان جێبەجێی ناكەن.

ئەم لێدوانانەی ڤانس لە كاتێكدایە كە ناكۆكییەكان دەربارەی گەروی هورمز و ئازادیی كەشتیوانی، لەنێوان واشنتۆن و تاراندا گەیشتوونەتە ئاستێكی باڵا و هەر لایەنێك هێوركردنەوەی رەوشەكەی بەستووەتەوە بە مەرجەكانی خۆیەوە.

 

فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) بە توندی ئەو دەنگۆیانە رەتدەکاتەوە کە باس لە کوژرانی 7 دەریەوان لەسەر کەشتیی فڕۆکەهەڵگری 'یو ئیس ئیس ئەبراهام لینکۆڵن' دەکەن و رایدەگەیەنێت، هیچ حاڵەتێکی گیانلەدەستدان لەنێو هێزەکانیاندا رووینەداوە|

سێنتکۆم لە راگەیەندراوێکدا، ئەمڕۆ هەینی، بڵاویکردەوە: لە ماوەی 48 سەعاتی رابردوودا، چەندین دەزگای راگەیاندن زانیاریی ناڕاست و بێبنەمایان دەربارەی ئەرکی کەشتیی ئەبراهام لینکۆڵن بڵاوکردووەتەوە.

راپۆرتێک بانگەشەی ئەوەی کردبوو کە حەوت دەریەوان لە شەڕێکدا لەسەر کەشتییەکە گیانیان لەدەستداوە، لەکاتێکدا راپۆرتی تر ئاماژەیان بە زیادبوونی بیرۆکەی خۆکوژی لەنێو سەربازاندا کردبوو، ئاشکرای دەکەین کە تەواوی ئەم دەنگۆیانە دوورن لە راستییەوە.

دەستەی فەرماندەیییەکە ئاماژەی بەوەش کردووە: کەشتیی فڕۆکەهەڵگری 'ئەبراهام لینکۆڵن' یەکێک لە بەرزترین رێژەکانی درێژکردنەوەی خزمەتی سەربازیی لەنێو کارمەندانی تۆمارکردووە بە رێژەی84.4% بە بەراورد لەگەڵ تەواوی کەشتییە فڕۆکەهەڵگرەکانی تری هێزی دەریایی ئەمریکا.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا هاتوو بوو: دەریەوانان و هێزەکانی دەریایی (مارینز) لە کۆمەڵەی شەڕکەری ئەبراهام لینکۆڵن پاش زیاتر لە 260 رۆژ مانەوە لە دەریا، ئاهەنگگێڕان بە ئەنجامدانی 10،000 فرینی ئاسمانی و بەکارهێنانی 1.5 ملیۆن پاوەند تەقەمەنی، هێشتا ورە و ئیرادەیەکی بەرزیان هەیە. هیچ حاڵەتێکی گیانلەدەستدان لەنێو کارمەندانی سەر کەشتییەکە رووینەداوە، و تەنانەت ئەو تاقە دەریەوانەش کە لە 3ی ئابدا کەوتبووە ناو دەریاوە، بەخێرایی و بە سەلامەتی رزگارکرا.

لە کۆتاییدا فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا جەختی کردەوە: ئەو رووماڵە میدیاییە چەواشەکارانەی دەربارەی ئەرکە مێژووییەکەی ئەبراهام لینکۆڵن دەکرێت، بێڕێزییە بەرانبەر پیاوان و ژنانی هێزە چەکدارەکانمان و بنەماڵەکانیان.

جەی دی ڤانسی جێگری سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، واشنتۆن بۆ بەڕێوەبردنی قەیرانەکان لەگەڵ ئێران ئامادەیە و  بە تەواوی متمانەی هەیە ئەم رەوشە بە بەهێزبوونی زیاتری پێگەی ئەمریکا و رێگریکردن لە تاران لە دەستگەیشتن بە چەکی ئەتۆمی کۆتایی پێدێت.

فانس ئاماژەی بەوەکردوە، رەوشی پەیوەندییەکان لەگەڵ ئێران بەردەوام لە هەڵبەز و دابەزدایە، بەڵام ئەمریکا کۆمەڵێک ئامرازی بەهێزی لەبەردەستدایە بۆ ئەوەی تاران ناچار بکات هەنگاوی کردەیی بنێت.

هەروەها رەخنەی لە هەڵوێستەکانی ئێران گرت، چونکە بە وتەی ئەو، کێشەی سەرەکی لەوەدایە ئێرانییەکان بەڵێن دەدەن و پێوەی پابەند نابن، هەروەها رێککەوتن ئیمزا دەکەن و دواتر جێبەجێی ناکەن.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، جێگری سەرۆکی ئەمریکا تیشکی خستە سەر پرسی وزە و ئاسایشی ئابوریی وڵاتەکەی، کە بە گەڕانەوەی سەقامگیری بۆ گەروی هورمز گرەنتیی جێگیربوونی نرخەکانی نەوت و گاز بۆ گەلی ئەمریکا دەکات.

رۆژنامەی واشنتۆن پۆست، لە زاری بریکاری سەرچاوە سەربازییەکانی ئەمەریکا بڵاویکردوەتەوە،  سوپای وڵاتەکەیان لانیکەم 45 درۆنی جۆری (MQ-9 Reaper)ی لە روبەڕوبونەوەکانی لەگەڵ ئێراندا لەدەستداوە و زیانەکان بە 1.3 ملیار دۆلار مەزندە دەکرێت.

رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەکردوە، ئەم ژمارەیە نزیکەی %25ی کۆی گشتی ئەو جۆرە  درۆنەیە لە ئەمریکا، کە تێچوی یەکدانەیان لە نێوان 30 بۆ 50ملیۆن دۆلاردایە.

ئەم درۆنانە بەشێوەیەکی فراوان لە ناوچە ستراتیژییەکانی دەوروبەری گەروی هورمز بۆ ئەنجامدانی کاری سیخوڕی و لێدانی ئامانجدار بەکارهێنراون.

 بەپێی وتەی لێپرسراوانی وەزارەتی جەنگی ئەمریکا هۆکاری سەرەکیی خستنەخوارەوەی بەشێکی زۆری ئەو درۆنانە ئەوەبووە نزم فڕیون وئەمەس وایکردوە ببنە ئامانجێکی  ئاسان بۆ هێزە سەربازییەکانی ئێران و گروپە هاوپەیمانەکانی لە عیراق و یەمەن.

هەروەها ئاماژەی بەوەش کردوە، ژمارەیەک لە درۆنەکان بەهۆی پچڕانی پەیوەندی و لەدەستدانی کۆنترۆڵیان کەوتوونەتە خوارەوە.

ئەمە لە کاتێکدایە، لەدەستدانی ئەم ژمارە زۆرەی  درۆن باری کۆگاکانی چەکی ئەمەریکای قورستر کردووە، کە پێشتریش بەهۆی پشتیوانییە سەربازییەکان بۆ ئۆکراین دووچاری کەمبونەوە ببوەوە.

بەرامبەر رەوشە، ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ داوای بودجەیەکی زیادکراوی 67 ملیار دۆلاری لە کۆنگرێس کردووە بۆ پڕکردنەوەی کۆگاکان و قەرەبووکردنەوەی تێچووە سەربازییەکان.

حكومەتی كۆڵۆمبیا بۆ تێكشكاندنی تۆڕە تیرۆرستییەكانی مادە هۆشبەرەكان، رەزامەندی لەسەر ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنی سەربازی هاوبەش لەگەڵ ئەمریكا نیشان دا.

پیت هیگسێت، وەزیری بەرگری ئەمریكا رایگەیاند، كۆڵۆمبیا رەزامەندی لەسەر ئۆپراسیۆنی سەربازی هاوبەش لەگەڵ وڵاتەكەی دەربڕیوە بۆ روبەڕووبوونەوەی باندەكانی مادە بێهۆشكەرەكان.

وتیشی، ئەم هەنگاوە دوای بەڵێنەكانی سەرۆكی نوێی كۆڵۆمبیا بۆ كۆتاییهێنان بەو گروپە تاوانكارییانەی چالاكن، دێت.

ئاماژەی بەوەش كرد، كۆڵۆمبیا داوای لە پێنتاگۆن كردووە بۆ تێكشكاندنی تۆڕە تیرۆریستییەكان هاوكارییان بكات.

جەختیشی كردەوە، ئەم هەنگاوانە دەبنە نموونەی هاوبەشییەكی كارا لەگەڵ وڵاتانی تر.

 

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، ئەمریکا کۆنترۆڵی تەواوەتی بەسەر گەروی هورمزدا کردووە و ئێران لە بەرانبەر گەمارۆ 'پۆڵایینەکەیاندا' بێدەسەڵات بووە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس رایگەیاند، واشنتن کۆنترۆڵی تەواوەتی بەسەر گەروی ستراتیژیی هورمزدا کردووە.

ترەمپ ئاماژەی بەوەکرد، پێشبینی دەکات ئەمریکا پارێزگاری لەو کۆنترۆڵە بکات، جەختیشی کردەوە کە هەمووان بەربەست و گەمارۆ دەریاییەکەی ئەمریکا بە 'دیوارێکی پۆڵایین' ناودەبەن.

سەرۆکی ئەمریکا وتیشی، ئێران ناتوانێت هیچ کارێک بەرانبەر ئەم گەمارۆیە بکات، چونکە نە هێزی دەریایی و نە هێزی ئاسمانییان ماوە، سەربازە مابووەکانیشیان موچە وەرناگرن، لە هەمان کاتدا سوپای پاسداران شڵەژاوە و هەڵدێت، سەرکردایەتیی تاران لە خراپترین رەوشیدایە.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، ترەمپ ئاماژەی بە بەرزبوونەوەی رێژەی هەڵئاوسان و قەیرانی دارایی تاران کرد و وتی: "ئێران هیچ سەرمایەیەکی پێنییە و بارودۆخی جێی بەزەیییە، رێژەی هەڵئاوسان لەو وڵاتەدا گەیشتووەتە %300 و رەوشەکە رۆژ بە رۆژ خراپتر دەبێت؛ ئێران تەنها قسەیە و هیچ کرداری نییە، ئیتر زۆردار و باڵادەستی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست نییە."

لە بەرانبەردا، ئاژانسی رۆیتەرز لەسەر زاری لێپرسراوێکی باڵای ئێرانەوە بڵاویکردەوە، هیچ گفتوگۆیەک لە نێوان تاران و واشنتۆندا بۆ درێژکردنەوەی ئاگربەست ئەنجام نەدراوە، چونکە لە روانگەی ئێرانەوە رێککەوتنەکە بێ وادەی دەستپێک بووە تا درێژ بکرێتەوە.

هەندێكجار  بۆشایی ئاسمان دەبێتە مەیدانی نمایشێكی گەورەی دیاردەی سروشتی گەردوونی، كە تێیدا چەندین دیاردەی سەرنجڕاكێش پێكەوە كۆدەبنەوە، بەڵام زنجیرەیەك پڕوپاگەندە و زانیاریی هەڵە كە بەتایبەتی لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكاندا بڵاوبوونەتەوە، بوونەتە هۆی دروستكردنی دڵەڕاوكێ لای بەشێك لە هاووڵاتییان.

دیارترینی ئەو دەنگۆیانە، باسكردنە لە "نەمانی هێزی كێشكردنی زەوییە بۆ ماوەی 7 چركە".  لەكاتێكدایە ئەم دەنگۆیە هیچ بنەمایەكی زانستی نییە و تەنها پڕوپاگەندەیەكی تۆركۆمەڵایەتییەكانە، ئاژانسی ناسا  لەوبارەیەوە رایگەیاندووە كە هیچ روداوێكی لەو شێوەیە روونادات و هێزی كێشكردن پەیوەستە بە كێش و بارستایی زەوییەوە، هەر بۆیە مەحاڵە بوەستێت یان تێكبچێت.

بڵاوكردنەوەی دەنگۆی نەمانی هێزی كێشكردنی زەوی  هاوكاتە لەگەڵ روودانی   دیاردەی خۆرگیرانی تەواوەتی ئەمە دیاردەیەكە كە تێیدا مانگ بە تەواوەتی دەكەوێتە نێوان زەوی و خۆر و بۆ ماوەیەكی كورت  ئەوبەشەی  زەوی تاریك دەبێت كەسێبەری مانگی دەكەوێتەسەر،  ئەو كاتەش دەرفەتێكی زێڕینە بۆ زانایان تاوەكو لێكۆڵینەوە لە سەر تیشكەكانی خۆر و بەرهەگەوای زەوی بكەن.

 لەگەڵ روودانی دیاردەی خۆرگیرا وبڵاوبنەوەی دەنگۆی  نەمانی هێزی كێشكردنی زەوی، بارانی نەیزەكی روودەدات  كە بە "ئەستێرەی كشاو"  ئەمە تەنها بریتییە لە تەپوتۆز و وردەبەردی گەردوونی كە بەر بەرگەهەوای زەوی دەكەون و دەسوتێن، دیمەنێكی درەوشاوە بە ئاسمان دەبەخشن. هاوكات، 6 هەسارەی كۆمەڵەی خۆر (موشتەری، عەتارد، مەریخ، ئۆرانۆس، زوحەل و نەپتون) لە سەر یەك هێڵی خەیاڵی لە ئاسماندا ریز دەبن، كە پێی دەوترێت "رێپێوانی هەسارەكان".

ئەم دیاردانەش هیچ مەترسییەكیان بۆسەر ژیانی مرۆڤ نییە  و تەنها گۆڕانكاریی سروشتین لە گەردووندا، شارەزایانی گەردوونناسی داوا لە خەڵك دەكەن چێژ لەم دیمەنە دەگمەنانە وەربگرن و بڕوا بەو دەنگۆیانە نەكەن كە باس لە كارەساتی گەورە یان نەمانی كێشكردن دەكەن، چونكە زەوی وەك خۆی دەمێنێتەوە و گەردوون تەنها جوانییەكانی خۆیمان نیشان دەدات.

وەزارەتی بەرگریی روسیا رایگەیاند كە سیستمەكانی بەرگریی ئاسمانیی وڵاتەكەیان توانیویانە لە شەوێكدا 502 فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی ئۆكراینی تێكبشكێنن.

وەزارەتی بەرگریی روسیا بڵاویكردەوە، لە ماوەی شەوی رابردوودا سیستمەكانی بەرگریی ئاسمانیی وڵاتەكەی 502 درۆنی ئۆكرانیایان لەسەر خاكی رووسیا خستووەتە خوارەوە. 

بەپێی راپۆرتی وەزارەتەكە، ئەو درۆنانە لە ئاسمانی ناوچەكانی بێلگۆرۆد و دەریایی رەش و چەند ناوچەیەكی تر بەسەركەوتوویی تێكشكێنراون.

لێپرسراوانی ناوخۆیی روسیا رایانگەیاند لە ئەنجامی ئەو هێرشانەدا منداڵێكی تەمەن 8 ساڵ و پیاوێك كوژراون و 8كەسی تریش بریندار بوون، هەروەها جەختی كردەوە كە ناوچەكەیان رووبەڕووی فشارێكی زۆری هێرشە درۆنییەكان بووەتەوە.

 

کەشتییەک کە ١٦٠ سەرنشینی هەڵگرتبوو لە گۆلی کاریبا لە زیمبابوی وەرگەڕا، بەپێی زانیارییەکانی کەناڵی ناوخۆیی ZBC، لانیکەم 15 کەس گیانیان لەدەستداوە.

لە بڵاوکراوەیەکی کەناڵەکەدا هاتوو لەسەر بڕیاری کەشتییە وەرگەڕاوەکەی گۆلی کاریبا زیاتر لە 160 سەرنشینی تێدابووەو، تا ئێستا 15تەرم دۆزراونەتەوە و 74 کەس رزگارکراون، لە کاتێکدا نزیکەی 75کەسی تر هێشتا بێسەروشوێنن.

بەپێی کەناڵەکە، رەنگە ژمارەی سەرنشینەکان لە 160 کەس زیاتر بووبێت، بەبێ هەژمارکردنی منداڵانی تەمەن ژێر چوار ساڵ کە پێویستیان بە بلیتێکی جیاواز نییە.

روونیشیکردەوە کە کەشتییەکە سەر بە ئاژانسی گەشەپێدانی ژێرخانی گوندەکان بووە و5 ئەندامی دەستەی کارگێڕیی کەشتییەکەی تێدابووە، ئاماژەی بەوەشکردووە کە کارەکانی رزگارکردن لە ناوچەکەدا بەردەوامن.

سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، بەهۆی هەڕەشەیەكەوە بە نهێنی فڕۆكەی سەرۆكایەتی لە توركیا جێهێشتوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا، بۆ یەكەم جار ئاشكرایكرد، بە نهێنی لە فڕۆكەی سەرۆكایەتی "ئێر فۆرس وەن" لە توركیا دابەزیوە و فڕۆكەكەی گۆڕیوە، دوای ئەوەی لەلایەن دەزگای پاراستنی نهێنی و سوپای ئەمریكاوە ئاگاداركراوەتەوە كە بەهۆی بوونی هەڕەشەیەكەوە گەشتەكەی بە فڕۆكەیەكی دیكە ئەنجام بدات، وتیشی كە ئەو هیچ متمانەی بە ئێران نییەو و سوپای و هەواڵگری وڵاتەكەی داوای چی لێبكەن جبَبەجێی دەكات.

ترەمپ بە فڕۆكەیەكی سەرۆكایەتی نوێی كە لەلایەن قەتەرەوە پێشكەشی كرابوو، گەشتبووە ئەنقەرە بۆ بەشداری لە لووتكەی ناتۆ، بەڵام لە كاتی جێهێشتنی وڵاتەكەدا بە شێوەیەكی چاوەڕواننەكراو سەركەوتە سەر فڕۆكە كۆنەكەی سەرۆكایەتی، ئەمەش گومانی لەسەر ئاستی ئاسایشی فڕۆكە نوێیەكە دروستكرد.

ئەم لێدوانانەی ترەمپ پشتڕاستكردنەوەی راپۆرتێكی رۆژنامەی واشنتۆن پۆست بوو، باسی لەوە كردبوو ترەمپ لەناو كۆنتێنەرێكی دابینكردنی پێداویستییەكان لە فڕۆكەخانە خۆی شاردووەتەوە تاوەكو بە نهێنی بچێتە ناو فڕۆكەیەكی تر. 

 

ترەمپ هۆکاری کەمیی موشەک و تەقەمەنی لە کۆگاکانی ئەمریکادا ئاشکرا دەکات و رایدەگەیەنێت، پێدانی 300 ملیار دۆلار هاوکاریی سەربازی لەلایەن ئیدارەی جۆ بایدنەوە بە ئۆکراین زیانی گەورەی لە کۆگاکانی واشنتۆن داوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ رادیۆی "دەنگی ئەمریکا" دەربڕینی بێئومێدی و بێزاریی وڵاتەکەی لە شێوازی دانوستاندنی ئێران نیشاندا و تاران بە ناڕاستگۆیی و خۆدزینەوە لە دانوستانەکاندا تۆمەتبارکرد.

ترەمپ رایگەیاند: "ئێرانییەکان لە ناو ژووری کۆبوونەوەکاندا لەگەڵمان رێکدەکەون، بەڵام دواتر لە رێگەی راگەیاندنەکانەوە ئەوەی لەسەری رێککەوتووین رەتیدەکەنەوە، ئەوان دانوستانکاری زۆر فێڵباز و خەڵکێکی زۆر بێوەفا و ناڕاستگۆن."

سەرۆکی ئەمریکا جەختیشیکردەوە: "ئەگەر هێرشمان نەکردایە سەر ئێران، ئەوا دەبوونە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، شەڕەکە پێویست بوو بۆ رێگرییکردن لە دەستگەیشتنی تاران بەو چەکە."

سەبارەت بە رەوشی ئابوری، ترەمپ ئاماژەی بەوەکرد، ئابوری ئێران لە رەوشی ئاڵۆزی و پشێوییەکی گەورەدایە و رووبەڕووی فشاری ئابوری بێپێشینە بووەتەوە. وتیشی: "ئێمە کۆنتڕۆڵی تەواوی دارایی ئێرانمان کردووە، ئێرانییەکان موچەی سەربازەکانیان پێ نادرێت و رێژەی هەڵئاوسان گەیشتووەتە ٪300 و دراوەکەیان بەهای نەماوە."

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکرد، نرخەکانی نەوت زۆر کەمترن بەراورد بە سەردەمی ئیدارەی جۆ بایدن، و جەختی کردەوە وڵاتەکەی بەدەست هیچ کەموکوڕییەک لە بڕی تەقەمەنی و موشەکەوە نانالێنێت و توانای ئەوەیان هەیە بە توندی لە ئێران بدەنەوە.

سەرۆکی ئەمریکا رەخنەی توندی لە ئیدارەی پێشووی جۆ بایدن گرت و رایگەیاند، کەمیی جۆرەکانی تەقەمەنی و موشەک لە کۆگاکانی ئەمریکادا بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە بایدن بڕێکی یەکجار زۆر هاوکاری سەربازیی داوەتە ئۆکراین.

ترەمپ لە وەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بە داواکارییەکانی ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکراین بۆ وەرگرتنی موشەکی درێژمەودا و سیستمی بەرگریی "پاتریۆت" وتی: "ئێمەش پێویستمان بە موشەک هەیە، بایدن بە بەهای 300 ملیار دۆلار تەقەمەنی بە ئۆکراینبەخشیوە، ئەوەش بڕێکی یەکجار زۆر بوو و بووە هۆی دابەزینی ئاستی کۆگاکانمان".

وەزیری بەرگریی پاکستان رایدەگەیەنێت، ئەمریکا و ئێران لە گەیشتن بە جۆرێک لە لێکگەیشتن و رێککەوتن نزیکبوونەتەوە.

خواجە ئاسف، وەزیری بەرگریی پاکستان لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئاژانسی "بلومبێرگ" رایگەیاند، رەوشەکە دووبارە بەرەو لێکگەیشتن یان رێککەوتنی ئاشتی هەنگاو دەنێت دەبێتەوە، دەشڵێت؛ "ئاماژەکانی دوو بۆ سێ رۆژی رابردوو دەرخەری ئەوەن کە تاران و واشنتۆن لە بەدیهێنانی جۆرێک لە رێککەوتن نزیکبوونەتەوە."

هاوکات لەگەڵ ئەم لێدوانانەدا، وەزیری ناوخۆی پاکستان گەیشتە تاران بە مەبەستی ئەنجامدانی گفتوگۆ لەگەڵ لێپرسراوانی ئێران.

ئەم هەوڵانەی ئیسلام ئاباد لەکاتێکدایە، پاکستان لە دوای هەڵگیرسانی جەنگی نێوان واشنتۆن و تاران لە مانگی شوباتی رابردووەوە رۆڵی نێوەندگیر دەگێڕێت. هەرچەندە لە مانگی حوزەیرانی رابردوودا هەردوولا گەیشتبوونه رێککەوتنی ئاگربەست، بەڵام رێککەوتنەکە بەردەوام نەبوو و لە مانگی تەمووزدا پێشێلکرا.