ئەمریكا و چین لەسەر كەمكردنەوەی باج بە بەهای 30 ملیار دۆلار و چەند پرسێكی ستراتیژی و تەكنەلۆژی رێككەوتن.

لە كۆتایی سەردانە سێ رۆژەكەی 'شی جین پینگ' سەرۆكی چین بۆ ئەمریكا، كۆشكی سپی لێكتێگەیشتنێكی هەشت خاڵیی هاوبەشی نێوان دۆناڵد ترەمپ و هاوتا چینیەكەی راگەیاند.

بەپێی لێكتێگەیشتنەكە، هەردوو وڵات رێككەوتوون لەسەر كەمكردنەوەی باجی گومرگی بە بەهای 30 ملیار دۆلار بۆ كاڵا بازرگانییەكان و چینیش بڕیاریداوە لە ساڵی 2027دا بڕی 10 ملیۆن تۆن خەڵووز لە ئەمریكاوە هاوردە بكات.

هاوكات، هەردوولا لیژنەیەكیان بۆ ئاسانكاریی وەبەرهێنان و چارەسەركردنی كەمیی كانزا دەگمەنەكان پێكهێناوە، لە رووی تەكنەلۆژیاشەوە، بڕیاریانداوە چەمكی ژیریی دەستكردی باڵا بەكاربهێنن و كەناڵێكی دووقۆڵی بۆ تاوتوێكردنی مەترسییەكان و كۆنترۆڵكردنی ژیریی دەستكرد پێكبهێنن.

لەسەر ئاستی جیهانیش، جەختیان لەوە كردووەتەوە كە نابێت ئێران ببێتە خاوەنی چەكی ئەتۆمی و رێگەش نادرێت هیچ وڵاتێك باج بخاتە سەر رێڕەوە ئاوییە نێودەوڵەتییەكان.

سیستەمی گەورەی سەرچاوە مرۆییەکانی وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا (پنتاگۆن) تووشی هێرشێکی ئەلیکترۆنی بووەوە و بەهۆیەوە ژمارەی دەستەبەری کۆمەڵایەتی و زانیاریی کەسیی سەربازانی ئێستا و پێشوو دزەی پێکراوە، روداوەکە نیگەرانیی بەرفراوانی لە بواری دژەسیخوڕیدا لای شارەزایانی ئاسایشی نەتەوەیی دروستکردووە، بەتایبەت لەم کاتەدا کە واشنتۆن لە رووبەڕووبوونەوەی سەربازیی راستەوخۆدایە لەگەڵ ئێران.

بەپێی نامەیەک کە ناوەندی زانیاریی هێزەکانی وەزارەتی بەرگری (DMDC) بۆ کەسانی زیانلێکەوتووی هاکەکەی ناردووە: "بەکارهێنەرانی رێگەپێنەدراو" لە تشرینی یەکەمی ساڵی رابردووەوە توانیویانە دەستیان بگات بە سێرڤەرێکی لاوازی ناوەندەکە، بەڵام پنتاگۆن تەنها دوای نۆ مانگ و لە تەممووزی رابردوودا بە کێشەکەی زانیوە و چارەسەری کردووە، وەک تۆڕی "سی ئین ئین" بڵاویکردووەتەوە.

بەپیی تۆڕی "سی ئین ئین": ئەگەرچی ژمارەی دروستی تۆمارە درزپێکراوەکان نەزانراوە، بەڵام رۆژنامەی "میلیتاری تایمز" ئاماژەی بەوە کردووە کە رەنگە نزیکەی چوار ملیۆن ئەندامی وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا بەر کەوتبن.

هەر بەپیی زانیارییە دزەپێکراوەکان: پنتاگۆن رایگەیاندووە تا ئێستا ئاماژەیەک نییە بۆ بەکارهێنانی خراپی زانیارییەکان، بەڵام یەکێک لەو زانیارییانەی هاککەرەکان دەستیان پێگەیشتووە "پسپۆڕیی وەزیفی"ی سەربازەکان بووە.

تۆڕی "سی ئین ئین" ئەوەشی روون کردەوە: بەستنەوەی "پسپۆڕیی وەزیفی" بە ئامار و ژمارەی دەستەبەری کۆمەڵایەتی، مەترسییەکی دووئەوەندە دروست دەکات، چونکە وێنەیەکی روونتر دەداتە رکابەرەکانی ئەمریکا دەربارەی ناسنامەی ئەو کەسانەی ئەرکی تایبەت بۆ سوپای ئەمریکا لە ناوچە جیاوازەکانی جیهاندا جێبەجێ دەکەن.

 

فەرەنسا سەرقاڵی ئامادەكردنی رەشنووسی پرۆژەبڕیارێكە لە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی بۆ ئازادیی هاتوچۆی دەریایی و كەشتیوانی لە گەروی هورمز.

لێپرسراوێكی باڵای فەرەنسا بە ئاژانسی ئەسۆشییەتد پرێسی راگەیاندووە، وڵاتەكەی سەرقاڵی ئامادەكردنی رەشنوسی پرۆژەبڕیارێكە بە مەبەستی مسۆگەركردنی ئازادی هاتوچۆی دەریایی لە گەروی هورمز بە سەلامەتی لە رێگەی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتییەوە.

وتیشی، پرۆژەبڕیارەكە جەخت لە پێویستی رێزگرتن لە ئازادیی هاتوچۆی دەریایی لە گەروی هورمز دەكاتەوە كە رۆڵی لە ئاسایشی خۆراك و وزە هەیە لە جیهاندا.

سەرچاوەكە ئاماژەی بەوەشكردووە، پێشنیازەكە یادخستنەوەیەك دەبێت بۆ پێویستیی رێزگرتن لە یاسای دەریاكان و رێڕەوی بازرگانیی و پشتگیریكردنی دەستپێشخەریی ئاشتیخوازانە.

بەهۆی بارانبارینی بەخوڕ و بەردەوام، ئاو ناوچە جیاوازەکانی شاری بانكۆكی پایتەختی تایلەندی داپۆشیوە و بووەتە هۆی پەککەوتنی هاتوچۆ و ئاوارەبوونی ژمارەیەکی زۆری دانیشتووان.

بەپێی زانیاریی لێپرسراوانی شارەکە، بارانبارینەکە لە نیوەڕۆی پێنجشەممەوە تا بەیانیی ئەمڕۆ شەممە بەردەوام بووە، بەو هۆیەوە کەناڵە سەرەکییەکانی ئاوڕشتن لە شارەکەدا پڕبوون و ئاستی ئاو لە هەندێک ناوچە 20 سانتیمەتر (تێپەڕاندووە، لافاوەکە رووبەرێکی زۆری بانكۆكی گرتووەتەوە، بە تایبەتی ناوەڕاست و رۆژهەڵاتی شارەکە، ئەمەش بووەتە هۆی داخرانی شەقامەکان و پەککەوتنی جووڵەی ئۆتۆمبێلەکان؛ تا ئەو رادەیەی زۆرێک لە شۆفێران ئۆتۆمبێلەکانیان لە ناو ئاودا جێهێشتووە.

لای خۆشییەوە دەستەی کەشناسیی تایلەند هۆشداریی داوە لە بەردەوامیی بارانی بەخوڕ لە زۆربەی ناوچەکانی وڵاتەکەدا تا سبەینێ یەکشەممە.

بەپێی ئامارە رەسمییەکان، تاوەکو ئەمڕۆ زیاتر لە 84 هەزار کەس لە 21 هەرێمی وڵاتەکەدا بەهۆی لافاوەکەوە زیانیان پێگەیشتووە و ناوچەکانی ناوەڕاست زۆرترین زیانیان بەرکەوتووە، بۆ پاراستنی گیانی هاووڵاتییانیش، حکومەت لە رێگەی مۆبایلەوە پەیامی هۆشداریی بەپەلەی بۆ دانیشتووانی ناوچە زیانپێکەوتووەکان ناردووە.

سەرۆکی ئەمەریکا پێشنیازێکی ئێران بۆ ئاگربەستی حەوت رۆژە رەتدەکاتەوە و جەخت لە بەردەوامیی گەمارۆ دەریاییەکان و فشارە ئابورییەکان بۆ سەر تاران دەکاتەوە.

رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵی ئەمەریکی لەسەر زاری چەند لێپرسراوێکی واشنتۆنەوە بڵاویکردەوە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمەریکا پێشنیازێکی ئێرانی بۆ راگەیاندنی ئاگربەست بۆ ماوەی حەوت رۆژ رەتکردووەتەوە، هاوکات یاریدەدەرەکانیشی ئاگادارکردووەتەوە کە پێشبینی دەکات دوای هەڵبژاردنەکانی نیوەی خول بۆردومانەکان بۆ سەر ئێران دەستپێبکەنەوە.

بەپێی زانیارییەکانی رۆژنامەکە، ترەمپ لە کۆبوونەوە داخراوەکاندا گومانی لەوە هەیە ئێران بتوانێت مەرجەکانی واشنتۆن جێبەجێ بکات، لەگەڵ ئەوەشدا، ئەمریکا و ئێران لە رێگەی نێوەندگیرەکانەوە بەردەوامن لە دانوستان، کە دۆسیەی ئەتۆمیش دەگرێتەوە.

رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەش کردووە، هەوڵەکانی ئەمەریکا بۆ دەستەبەرکردنی ئاسایشی پەڕینەوەی کەشتییە نەوتهەڵگرەکان لە گەروی هورمز، لەپێویستی بەپەلەی گەیشتن بە رێککەوتنی کەمکردووەتەوە. هاوکات ئەمەریکا راستەوخۆ و لە ڕێگەی نێوەندگیرەکانەوە ئێرانی ئاگادارکردووەتەوە کە ترەمپ هیچ نیازێکی نییە بۆ هەڵگرتنی گەمارۆی دەریایی.

لەلایەکی ترەوە، لێپرسراوانی ئەمەریکا پێیانوایە کە گوشارە ئابورییەکان سەرئەنجام تاران ناچار دەکەن رێککەوتنێک ئیمزا بکات، بەڵام هاوکات ئەوەش بەدوور نازانرێت بە بەردەوامی شەڕ و لەژێر کاریگەریی ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی نیوەی خول، هەڵوێستەکانی ترەمپ گۆڕانکارییان بەسەردا بێت.

وەزیری دەرەوەی ئێران، عەباس عراقچی، رەخنەی توند لە سیاسەتەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل دەگرێت و رایدەگەیەنێت، هێرشەکانیان بۆ سەر ئێران پێشێلکردنی روونی یاسا نێودەوڵەتییەکانە، هاوکات بەرگری لە هەڵوێستە دیپلۆماسییەکانی وڵاتەکەی دەکات.

لە لێدوانێکیدا وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، بەهۆی هێرشەکانی ئەمریکاوە ژمارەیەکی زۆر لە هاووڵاتییانی مەدەنی کوژراون و جەختی لەوە کردەوە کە "ئەمریکا و ئیسرائیل ناتوانن ئەو تاوانانە بسڕنەوە کە بەرامبەر بە گەلی ئێران کردوویانە".

سەبارەت بە گرژییەکانی ناوچەکەش، عراقچی ئاماژەی بەوەکرد کە نەبوونی ئاسایش لە گەرووی هورمز و پەککەوتنی هاتوچۆی دەریایی، دەرئەنجامی راستەوخۆی هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلە.

عەباس عراقچی تیشکی خستە سەر پرسی سزاکان و باسی لەوە کرد کە ئەوەی ئەمریکا بەرامبەر ئێران دەیکات دیپلۆماسییەت نییە، بەڵکو زۆرلێکردن و جەنگێکی ئابورییە. ناوبراو ئەمریکای تۆمەتبار کرد بەوەی کە گەمارۆ ئابورییەکان وەک ئامرازێک بۆ سزای بەکۆمەڵ و فشاری سیاسی بەکاردەهێنێت.

لە بەرامبەر ئەمەشدا، عراقچی بەرگری لە هەڵوێستی تاران کرد و وتی؛ "پابەندبوونی ئێمە بە دیپلۆماسییەوە لەو دانوستانانەدا رەنگیدایەوە کە بوونە هۆی رێککەوتنی ئەتۆمی، و لە دوو ساڵی رابردووشدا بەردەوام بووین لە هەوڵدان بۆ دیپلۆماسی."

ڤلادیمێر پوتن، سەرۆكی روسیا: سەرەڕای هێرشە چڕەكانی ئۆكراین پێشنیازی دانوستانی ئاشتی هێشتا لەسەر مێزە و هیچ هۆكارێكمان نییە بۆ روبەڕووبوونەوەی سەربازی لەگەڵ ئەوروپا 

سەرۆكی روسیا ئاشكرایدەكات، پەیوەندییە دیبلۆماسیەكانیان لەگەڵ ئەمریكا داڕماون و بۆ ئاستی سفر نزیك دەبنەوە، دووپاتیشیكردەوە كە هیچ نیازێكیان نییە بۆ روبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئەوروپا.

هەروەها لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا وتی، سەرەڕای توندبوونەوەی هێرشە درۆنییەكانی ئۆكراین بۆ سەر وڵاتەكەی، مۆسكۆ دەستپێكردنەوەی دانوستانی ئاشتی رەتناكاتەوە.

 

باڵیۆزی ئەمریكا لە چین ئاشكرایدەكات، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بە راشكاوی بە سەرۆكی چینی وتووە كە یارمەتیدانی ئێران لەمەودوا قبوڵكراو نییە.

دەیڤید پێردیو باڵیۆزی ئەمریكا لە چین رایگەیاندووە، لە گفتوگۆكانی نێوان دۆناڵد ترەمپ لەگەڵ شی جین پینگ هاوتا چینییەكەی لە لوتكەی واشنتۆندا، باسیان لە جەنگی ئێران كردووە.

دەشڵێت، ترەمپ بە راشكاوی بە شی وتووە كە یارمەتیدانی ئێران بە راستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ لەمەودوا قبوڵكراو نییە، یارمەتی هەواڵگری بێت یان ئابوری یان سەربازی.

راشیگەیاندووە، هەردوو سەرۆكە بڕیاریانداوە پەرە بەپەیوەندیەكانیان بدەن بۆ چارەسەركردنی كێشەكان و هەردوولاش هاوڕابوون لەوەی كە ئێران نابێت ببێت بە خاوەنی چەكی ئەتۆم و هەروەها گەروی هورمزیش بەزوویی بكرێتەوە.

حکومەتی ئیتاڵیا بڕیارێکی پەسەند کرد کە تێیدا نیقاب لە قوتابخانەکاندا قەدەغە دەکات، هەروەها سەقفێک بۆ ژمارەی ئەو خوێندکارانە دیاری دەکات کە ئاستی شارەزاییان لە زمانی ئیتاڵیدا سنووردارە لە هەر پۆلێکدا.

جۆرجیا میلۆنی، سەرۆک وەزیرانی ئیتاڵیا لە رێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە روونی کردەوە کە بڕیارەکە کەڵەکەکردنی زۆرتر لە 30%ی ئەو خوێندکارانەی کە شارەزایی باشیان لە زمانی ئیتاڵیدا نییە لە یەک پۆلدا قەدەغە دەکات، هاوکات ئامرازی زیادە بۆ فێربوونی زمانەکە دابین دەکات و نیقاب لە قوتابخانەکاندا قەدەغە دەکات.

میلۆنی ئاماژەی بەوەش کرد: ئەگەر منداڵێک تووشی ئاستەنگی گەورە بووەوە لە تێکەڵبوون بە کۆمەڵگەی قوتابخانە، خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان ئاگادار دەکرێنەوە و دایک و باوکان ناچار دەکرێن بەشداری لە وانەی بێبەرانبەری زمانی ئیتاڵیدا بکەن، بە فەرزکردنی سزای دارایی تا 1000 یۆرۆ (نزیکەی 1140 دۆلار) لە حاڵەتی پابەندنیابووندا.

میلۆنی لە چاوپێکەوتنێکی تەلەڤزیۆنیدا دوای کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیران وتی: قەدەغەکردنی نیقاب مەسەلەیەکی پەیوەستە بە ئاسایشەوە، و وتیشی: کاتێک ژنێک یان، کچێکی بچووک ناچار دەکرێت دەموچاوی دابپۆشێت، لە مافە سەرەتاییەکانی و لە وێنای تێکەڵبوون خۆی بێبەش دەکرێت کە زۆرجار بە دەنگی بەرز بەرگری لێ دەکرێت.

لە مانگی تەمووزدا گرووپی "داهاتووی نیشتمانی" داوای توندکردنەوەی رێکارەکانی کردبوو دژی بەکارهێنانی نیقاب لە قوتابخانەکاندا؛ ئەو گرووپە بەشێک نییە لە هاوپەیمانیی فەرمانڕەوا و دەکەوێتە لای راستڕەوی حزبی میلۆنییەوە، و دوای بەرزبوونەوەی بەرچاوی لە راپرسییەکاندا لە کاتی دامەزراندنیەوە لە شوباتی رابردوودا، وەکو رکابەرێکی سەرەکی دەركەوتووە.

جارێكی تر، ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا رەتیكردەوە دەسەڵاتەكانی ترەمپ لە جەنگی ئێراندا سنوردار بكات.

ئێوارەی رۆژی پێنجشەممە، ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا بە جیاوازیی تەنها یەك دەنگ، یاسایەكی رەتكردەوە كە لەلایەن دیموكراتەكانەوە پێشەنگایەتی دەكرا و ئامانجی راگرتنی كردەوە سەربازییەكان بوو دژی ئێران تا كۆنگرێس مۆڵەتی رەسمی نەدات.

ئەنجومەنەكە بە زۆرینەی 50 دەنگی دژ بەرانبەر 49 دەنگی پاڵپشت، بڕیارەكەی رەتكردەوە، چوار ئەندامی كۆمارییەكان (سوزان كۆلینز، ڕاند پۆڵ، تۆم تیلیس و لیسا مۆركۆڤسكی) پاڵپشتی بڕیارەكەیان كرد، لە بەرانبەردا جۆن فیتەرمان، دیموكراتی ویلایەتی پەنسلڤێنیا، دەنگی دژیدا.

ئەمە لە كاتێكدایە، ئەنجومەنی نوێنەران لە مانگی تەمووزدا بڕیارەكەی پەسەند كردبوو، ئەمە چەندین جار ئەو هەوڵە دراوە بەڵام تا ئێستا سەركەوتونەبووە.

ئەم جووڵەیە پێش هەڵبژاردنەكانی نیوەی خول دێت كە بڕیارە لە 3ی تشرینی دووەمدا بەڕێوەبچێت، بەپێی چەند راپرسیەكیش قورسە كۆمارییەكان دەنگی زۆرینەی لە كۆنگرێس بپارێزین، ئەوەش لە سایەی بەرزبوونەوەی نرخی سووتەمەنی بەهۆی جەنگی ئێرانەوە.

 

ئۆلیگ کۆبیاکۆڤ، سەرۆکی مەکتەبی رێکخراوی خۆراک و کۆشتبوواڵی نەتەوە یەکگرتووەکان "فاو" لە روسیا ئاماژەی بەوە کرد کە ژمارەی برسییەکان لەسەر ئاستی جیهان لە ساڵی 2025دا بە بڕی 14 ملیۆن کەس کەمی کردووە، ئەمەش ئاماژەیەکە بۆ باشتربوونێکی هێواش لەو رێژەیەدا.

زیادیشی کرد کە ژمارەی برسییەکان تا ساڵی 2025 گەیشتووەتە 645 ملیۆن کەس، کە دەکاتە 7.8%ی کۆی دانیشتووانی زەوی.

رونیشی کردەوە ئەم ژمارەیە بە بەراورد بە ساڵی 2024 بڕی 14 ملیۆن کەس کەمتری کردووە، هەروەها بە بەراورد بە ساڵی 2022 بە رێژەی 43 ملیۆن کەس دابەزیوە، کە ئەمەش جێگیربوونی ئاڕاستەی باشتربوون نیشان دەدات، ئەگەرچی بە شێوەیەکی هێواشیش بێت.

لە لایەکی ترەوە، ئەو بەرپرسەی نەتەوە یەکگرتووەکان سەرنجی بۆ ئەوە راکێشا کە داتاکانی "سیستەمی جیهانی بۆ زانیاری و ئاگادارکردنەوەی پێشوەختە"ی سەر بە رێکخراوەکە دەریخستووە کە لە ئێستادا 41 دەوڵەت پێویستیان بە هاوکاریی خۆراکی دەرەکی هەیە، کە 31 دەوڵەتیان کەوتوونەتە کیشوەری ئەفریقاوە.

لە کۆنگرەی رۆژنامەوانی دوو زلهێزەکەی جیهان، دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، ئەو بڕیارانەی ئەمڕۆ دەیدەن ئاشتیی و خۆشگوزەرانی بۆ دەیان ساڵی داهاتوو دابین دەکەن، سەرۆکی چێنیش جەختیکردەوە بە بێ هاوکاری ئەوان جآرەسەرکردنی زۆرێک لە کێشەکانی جیهان ئاسان نابێت.

پێش کۆبونەوەی سەرۆکی ئەمریکا و سەرۆکی چین کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیان ئەنجامدا و دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، لەگەڵ شی جینگپینگ گفتوگۆ لەسەر پرسگەلێکی گەورە دەکەن و زیرەکی دەستکردیش یەکێکە لە تەوەرە سەرەکییەکان.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکرد، پەیوەندییە دۆستانەی لەگەڵ سەرۆکی چێن هەیە لەسەر بنەمای رێزگرتنی یەکتر و بەرژەوەندییە گرنگەکانی هەردوو گەلی ئەمریکا  وچین، جەختیشیکردەوە ئەو بڕیارانەی ئەمڕۆ دەیدەن دەتوانن ئاشتی و خۆشگوزەرانی بۆ دەیان ساڵی داهاتوو دابین بکەن

لای خۆشیەوە، شی جینگپینگی سەرۆکی چین رایگەیاند، دەبێت پەیوەندیەکانیان لەگەڵ ئەمریکا بەهێزتر بکەن  و لاریان نییە لە کردنەویە گەشتیی ئاسمانی راستەوخۆ لە نێوان چین و ئەمریکا.

لە بارەی کێشەکانی جیهانیشەوە، سەرۆکی چین ئاماژەی بەوەکرد، رەنگە هاوکاری لەگەڵ واشنتۆن هەموو کێشەکانی جیهان چارەسەر نەکات، بەڵام زۆرێکیان بەبێ هاوکاری چین چارەسەرکردنیان قورس دەبێت.

هەروەها ئەوەشی خستەڕوو، دەرگاکانیان کراوەیە بۆ کۆمپانیا ئەمریکییەکان بۆ وەبەرهێنان، هیوادارن لە ئەمریکا مامەڵەیەکی دادپەروەرانە لەگەڵ کۆمپانیاکانی چیندا بکرێت.

میدیاکانی ئۆکراین بڵاویانکردوەتەوە، پیۆنگ یانگ رۆڵی سەرەکی هەیە لە پڕچەککردنی مۆسکۆ لە ئێستادا 25 هەزار سەرباز  و هاووڵاتیی لە روسیادا سەرقاڵی دروستکردنی درۆنن.

نەتەوەیەگرتوەکان و میدیاکانی ئۆکراینیش لە راپۆرتێکدا ئاشکرایان کردوە، 25 هەزار کەسەی کۆریای باکور، کە لە کارگە پیشەسازییەکاندا کاردەکەن موچەکانیان لەلایەن کۆریای باکورەوە دابیندەکرێت.

بە گوێرەی زانیاریی میدیاکانی ئۆکراین، ئەو 25 هەزار سەربازەی ئۆکراین، کە کار لەسەر بەرهەمهێنانی درۆن دەکەن لە ناوچەی ئابوری تایبەتی ئەلابوگا لە تاتارستانە، کە تێیدا درۆنی ئێرانی بە وەشانی نوێ تێدا دروست دەکرێتەوە.

ئاماژە بەوەشکراوە، ئەو سەربازانەی کۆریای باکور بە رەسمی وەک "خوێندکار" تۆمارکراون بۆ دەربازبوون لە سزاکانی نەتەوەیەکگرتوەکان کە دامەزراندنی کرێکارانی کۆریای باکور لە دەرەوەی وڵات قەدەغە دەکەن.

لە راپۆرتەکەدا هاتووە؛  لە ساڵی 2025 روسیا زیاتر لە 36 هەزار و 400 ڤیزەی بە هاووڵاتیانی کۆریای باکور داوە کە 35 هەزار و 800 ڤیزای بە ناوی خوێندکارانەوە بووە.

ئەمە لە کاتیكدایە، رۆژانە ئۆکراین و روسیا بە سەدان درۆن هێرش دەکەنە سەر یەکتری و بە تایبەتیش کەرتی وزەی یەکتری دەکەنە ئامانج.

ئەنجومەنی پیرانی ئیتالیا پڕۆژەیاسایەكی پەسەند كرد كە رێگە بە دووبارە پەرەپێدانی وزەی ئەتۆمی دەدات لە وڵاتەكەدا، ئەمەش دوای تێپەڕبوونی نزیكەی 40 ساڵ بەسەر دەستبەرداربوونی تەواوەتی لەو جۆرە وزەیە.

ئەنجومەنی پیرانی ئیتالیا بە 81 دەنگی ئەرێ لە بەرانبەر 51 دەنگی نەخێر، یاسایەكی نوێی پەسەند كرد كە دەبێتە بنەمایەكی یاسایی بۆ دەستپێكردنەوەی پڕۆژەكانی وزەی ئەتۆمی لە ئایننەدا. 

بەپێی راپۆرتە میدیاییەكان، یاساكە لەسەر دەستپێشخەری و سیاسەتی جۆرجیا میلۆنی سەرۆك وەزیرانی ئیتالیا ئامادەكراوە، بە مەبەستی پاراستنی ئابووریی وڵات لە بەرزبوونەوەی بەردەوامی نرخەكانی وزە و كەمكردنەوەی پشتبەستنی ئیتالیا بە سەرچاوە دەرەكییەكان. هەروەها ئاماژە بەوە كراوە كە یاساكە راستەوخۆ مۆڵەتی دروستكردنی كۆمەڵگە و وێستگەی نوێ نادات، بەڵكو تەنها رێ خۆش دەكات بۆ دارشتنی پڕۆژەكانی داهاتوو، لە كاتێكدا پارتی ئۆپۆزسیۆنەكانی ئیتالیا دژایەتیی خۆیان بۆ بڕیارەكە راگەیاندووە. 

ئیتالیا لە ساڵی 1987 دا و دوای كارەساتی چێرنۆبڵ لە رێگەی راپرسییەوە كۆتایی بە بەكارهێنانی وزەی ئەتۆمی هێنابوو وە لە ساڵی 1990 دا دوا وێستگەی ئەتۆمیی خۆی داخست.

 

سەرۆكی چین لە كاتی گەیشنی بۆ ئەمریكا رایگەیاند، چین و ئەمریكا دەبێت هاوپەیمان بن نەك ركابەر.

شی جین پینگ، سەرۆكی چین بەرەبەیانی ئەمرۆ گەیشتە واشنتۆنی پایتەختی ئەمریكا و لەلایەن دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكاوە لە بنكەیەكی سەربازی تایبەت پێشوازی لێكرا.

بەپێی راگەیەندراوێك سەرۆكی چین داوای لە ئەمریكا كردووە، هاوكارییەكانی نێوانیان بەهێزتر بكات و جەختی لەوەش كردەوە كە پەكین و واشنتۆن دەبێت هاوپەیمان بن نەك ركابەری یەكتر.

شی راشیگەیاند: گەلی چین و ئەمریكا مێژوویەكی درێژخایەنیان لە ئاڵوگۆڕی دۆستانەكاندا هەیە و بەرژەوەندییەكانیان بەقوڵی بەیەكەوە بەستراونەتەوە.

ئەم لێدوانەی سەرۆكی چین چەند سەعاتێك دوای گەیشتنی هات بۆ ئەمریكا لە سەردانێكی رەسمیدا كە سێ ڕۆژ دەخایەنێت و بریارە هەر ئەمرۆش لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا كۆبونەوەی لوتكە ئەنجام بدات.

 

تۆم باراک، نێردەی سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند کە رێککەوتنی ئەنکەرە و بەغداد بۆ رادەستکردنەوەی بنکەی سەربازیی زلێکان بەپێی خشتەیەکی دیاریکراو، دەستپێکی قۆناغێکی نوێیە بۆ بەهێزکردنی سەروەریی خاکی عیراق و دابینکردنی ئاسایشی سنوورەکانی تورکیا

باراک لە پەیامێکدا لە سەر تۆڕی (ئێکس) ئاماژەی بەوە کرد: گۆڕانکارییە مێژوییەکان زۆرجار بە هێمنی روودەدەن، و گەڕاندنەوەی ئەم سەربازگەیەش یەکێکە لەو هەنگاوانەی کە بەرژەوەندی و ئاسایشی هەردوو وڵات دەپارێزێت.

هەروەها جەختی لەوە کردەوە: بارودۆخی ناوچەکە رووی لە رێکخستنەوە و سەقامگیرییە.