‎لە کۆبوونەوەکەدا کە دەرباز کۆسرەت رەسوڵ، کارگێڕی مەکتەبی سیاسی و خالید شوانی، ئەندامی مەکتەبی سیاسی ئامادەبوون، وەفدی میوان ئامانجی سەردانەکەیان بۆ ھەرێم و دەرئەنجامی دیدار و گفتوگۆکانیان لەگەڵ لایەنەکانی ھەرێم وعێراق و دەستپێشخەرییان بۆ ڕزگاربوون لە قەیران و ئاستەنگەکانی ناو پڕۆسەی سیاسیی عێراق خستەڕوو و داوایان لە بافڵ جەلال تاڵەبانی کرد ڕۆڵێکی گرنگ و کاریگەری وەک سەرۆک مام جەلال بگێڕێت لەھێنانەکایەی زەمینەیەکی لەبار و گونجاو بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان و پەیڕەوکردنی سیاسەتێکی حەکیمانە.

راشیانگەیاند، سەرۆک بافڵ و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پێگەیەکی گەورە و کاریگەریان ھەیە لە کۆکردنەوەی دژەکان و دەربازکردنی عێراق لەو دۆخە سیاسییە چەقبەستووەی تێیکەوتووە.

‎لەبەرامبەردا بافڵ جەلال تاڵەبانی ئامانجی سەردانەکەی بۆ بەغدا و کۆبوونەوەی لەگەڵ لایەنەکان بۆ وەفدی میوان روونکردەوە و رایگەیاند، ئامانجی ئێمە روون و ئاشکرایە و ھەوڵەکانمان لەپێناو لێکتێگەیشتن و رێککەوتنێکی نیشتمانییە لەپێناو بونیادنانی حکومەتێکی خزمەتگوزار کە عێراق بەرەو کەناری سەقامگیری ببات.

ئەمین بابەشێخ، ئەندامی مەکتەبی سیاسی و لێپرسراوی مەکتەبی پەیوەندیەکانی یەکێتی نیشتمانی کوردستان، لە شاری سلێمانی پێشوازی کرد لە بەرێز "رادۆ ئۆکتاڤیان دۆبری" باڵیۆزی رۆمانیا لە عێراق. لە کۆبوونەوەکەدا گفتوگۆ لەسەر چەند تەوەر و پرسێکی گرنگ و ھەنوکەیی کرا.

ھەردوولا جەختیان لە بەھێزکردنی پەیوەندیەکانی نێوان رۆمانیا و عێراق و ھەرێمی کوردستان کردەوە و بە پێویست زانرا کە لە دوای قۆناغی جەنگی دژی داعش و پەتای کۆرۆنا، جگە لە پەیوەندیە ئاسایشی وسەربازی تەندروستیەکان بۆ لەمەودوا برەو بە پەیوەندی لە بوارەکانی تریشدا بدرێت، لەو میانەیەشدا باڵیۆزی رۆمانیا ئامادەیی وڵاتەکەی دەربڕی بۆ بەھێزکردنی ھەماھەنگی و پەیوەندیەکان لە بوارەکانی ئابوری و بازرگانی و خوێندنی باڵا و کشتوکاڵ و کەرتە گرنگەکانی تریش. 

لای خۆیەوە ئەمین بابەشێخ خۆشحاڵی خۆی بە پێشنیارەکانی باڵیۆز دەربڕی و ئەوەی خستەڕوو کە رۆمانیا بۆ ھەرێمی کوردستان وعێراق، وڵاتێکی گرنگە ودەکرێت لە گشت بوارەکان پەرە وگەشە بە پەیوەندییەکانمان بدەین،  و لە ئێستادا ڕەوەندێکی گەورەی کوردیی لەو وڵاتە دەژین بۆیە پێویستە رێگا و ھۆکاری جیاواز بدۆزینەوە بۆ بەھێزکردنی پەیوەندیەکان و ھەوڵ بدرێت یاداشتەکانی لێکتێگەیشتن بگۆڕین بۆ گرێبەستی کارکردن لە بوارە جیاوازەکاندا. 

لە تەوەرێکی تری کۆبوونەوەکەشدا باس لە پرس و کێشە ھەڵپەسێردراوەکانی عێراق و ھەرێمی کوردستان کراو ئەوە خرایە ڕوو کە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان دید و ھەڵوێستی نەگۆڕ و ھاوسەنگی لەسەر کۆی کێشەکان ھەیە و جەخت دەکاتەوە کە پێویستە تەواوی کێشەکان لەسەر بنەمای دەستورو بە دانوستان و لێکتێگەیشتن چارەسەر بکرێن، ھەرچی زووە حکومەتێک پێکبھێنرێت کە خزمەتگوزاری خەڵک بێت، نەوت و غازیش کە دوو سەرچاوەی داھاتی سەرەکین لە عێراق بۆ خزمەتی خەڵک و چارەسەری کێشەکانیان بەکاربھێنرێن و قوت و بژێوی خەڵک نەخرێنە نێو ململانێ و ئاڵۆزیە سیاسیەکانەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا ھەڵسەنگاندن بۆ پرۆسەی سیاسی عێراق و پەکخستنی ھەنگاوەکانی پێکھێنانی حکومەتی نوێی عێراق کرایەوە و جەخت لە خستنەگەڕی ھەوڵەکان بۆ دۆزینەوەی دەرچەیەک کرایەوە لەپێناو پێکھێنانی حکومەتێکی خزمەتگوزار و بونیادنانی داھاتوویەکی سەقامگیردا.

‎لە کۆبوونەوەکەدا بەردەوامیی گفتوگۆکان و ھەوڵدان بۆ کاری پێکەوەیی جەختی لێکرایەوە بەشێوەیەک کە خزمەت بە پرۆسەی سیاسیی عێراق بکات.

لە سەرەتای دیدارەکە سەعدی ئەحمەد پیرە بەگەرمی بەخێرھاتنی وەفدی میوانی کرد ، ھاوکات ئاماژەی بە ڕۆڵ و پێگەی ئەڵمانیا کرد لە ھەرێمی کوردستان لە ھاوکێشە نێودەوڵەتی و ھەرێمایەتیەکاندا.

 ووتیشی، سوپاسی حکومەت و پەرلەمانی گەلی ئەڵمانیای فیدراڵ دەکەین کە ھەمیشە پاڵپشت و ھاوکاری گەلی کورد بوون لە قۆناغە جیاوازەکاندا، بەتایبەتی لە بەرزکردنەوە توانا مرۆییەکان و پاراستنی مافی مرۆف و دواجاریش لە شەڕی دژی تیرۆردا بە چەک و راوێژکارانی سەربازی ھاوکار و پشتیوانی ھێزەکانی پێشمەرگە بوون لە شکستپێھێنانی رێکخراوی تیرۆرستی داعش.

لە بەشێکی تری دیدارەکەدا بارودۆخی سیاسی و ئابوری و پەیوەندیەکانی نێوان ھەرێمی کوردستان و حکومەتی ناوەندی بەغدا و چۆنیەتی چارەسەری کێشە ھەڵواسراوەکانی نێوان ھەردوولا گفتوگۆیان لەبارەوە کرد بەتایبەتی پرسی نەوت و داھات.

سەعدی ئەحمەد پیرە ئاماژەی بە بەند و بڕگە و ماددەکانی دەستوری ھەمیشەیی عیراق کرد و ووتیشی، خوازیاری لە یەکتر گەیشتن  و چارەسەرکردنی کێشەکانین لە ڕێگەی دیالۆگی ئاشتیانە کە مافی ھەموو لایەکی تێدا پارێزراو بێت.

وەفدی میوان تەئکیدیان کردەوە کە ئامادەی ھەموو ھەماھەنگیەکن بۆ زیاتر بەرەو پێش بردنی پلانە جیاوازەکانی ھەرێمی کوردستان ، ھیواخوازیش بوون کە بەگیانی بەرپرسیاریەتیەوە مامەڵە لەگەڵ کێشە و ئاڵنگارییەکان بکەن.

سەعدی ئەحمەد پیرە ئاماژەی بە ڕۆل و کاریگەری کونسڵخانە و دیبلۆماتکارانی ئەڵمانیای فیدڕاڵ کرد لە ھەرێمی کوردستان کە رۆڵێکی بەرچاویان ھەیە و چالاکن لەسەرجەم بوارەکاندا، ھەمیشە پاڵپشتی چین و توێژ و پرۆژەکانیان دەکەن.

لە کۆتایی دیدارەکەدا سەعدی ئەحمەد پیرە وەک ڕێزلێنانێک بۆ وەفدی میوان لۆگۆی یەکێتی نیشتیمانی کوردستانی وەک دیاری پێشکەشکردن.

لە کۆبوونەوەکەدا بارودۆخی گشتیی سیاسی گفتوگۆی لەبارەوەکرا و رێگا چارەکان بۆ بارودۆخێکی باشتر بە بەشداری ھێزە نیشتمانییەکانی دیکە خرایەڕوو.

بەشداربووانی کۆبوونەوەکە داوایانکرد کە پێویستە حکومەت ئەرکەکانی لە ئەستۆ بگرێت بەرامبەر بە ھاووڵاتیان و ھەوڵی باشترکردنی خزمەتگوزارییەکان لە ھەموو وڵات بدات.

لایەنەکانی بەشداربووی کۆبوونەوەکە ھاوڕابوون لەسەر بایەخی ھاوئاھەنگیکردنی ھەڵوێستەکان لە پێناو ڕووبەڕووبوونەوەی ھەموو ئەو پیلانانەی ھەڕەشە لە سەقامگیری پرۆسەی سیاسی و ئەزموونی دیموکراسی لە وڵات دەکەن.

ھەروەھا جەختکرایەوە لەسەر پێویستی بەردەوام بوونی ھەوڵەکان بۆ بەدیھێنانی کارە لە پێشینەکان لە پێکھێنانی حکومەتێکی بەھێز کە توانای ئەنجامدانی چاکسازی ھەمەلایەنەی لە دامەزراوەکانی دەوڵەت ھەبێت و زامنی مافی ھەموو رۆڵەکانی گەلی عێراق بکات بە پێی یاسا و دەستوور.

محەمەد ئامۆکەیی بەرپرسی راگەیاندنی تەندروستی شەقڵاوە باسی لەوەشکرد، دیاربوو رووداوێکی ھاتووچۆ رووی دابوو بەو ھۆیەوە ئەم گەنجەی شێلابوو لەبەر سەختی برینەکەی نەتوانرا لە مردن رزگار بکرێت.

 لە بارەی ناسنامەی ئەو کەسەی گیانی لەدەستداوە زیاتر وتی، "کەسەکە دانیشتوی ھەریرە و ناوی سالح فەقێیە و لە ئێستادا تەرمەکەی رەوانەی پزیشکی دادی ھەولێر کراوە."

 باسی لەوەش کرد، شوفێری ئوتومبێلەکەش هەڵهاتووە، تا ئیستا نەزاندراوە خاوەنی ئوتومبێلەکە کێیە.

 لە راگەیەندراوێکدا پۆلیسی ھەولێر دەڵێت، دوای لێکۆڵینەوە دەرکەوتووە کوژراوەکە پیشەی پێشمەرگەیە و تەمەنی ٣٨ ساڵە و لەگەڵ کوڕێکی خۆیدا دەستڕێژی گولـلەیان لێکراوە.

پۆلیسی ھەولێر دەشڵێت، لە روداوەکەدا کوڕی کوژراوەکە بەناوی ھەڵۆ ھەرێم کە تەمەنی ١٦ساڵە، بریندار بووە و لەگەڵ باوکیدا دەستڕێژی گولـلەیان لێکراوە.

بە وتەی پۆلیسی ھەولێر، قوربانییەکان پێشتر دانیشتووی کەلار بوونە و ماوەیەکە ھاتوونەتە شاری ھەولێر، ھۆکارەکەشی دوژمندار بووە و بۆ کێشەیەکی کۆمەڵایەتی دەگەڕێتەوە.

بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای ھەولێر راشیگەیاند، "پەڕاوی لێکۆڵینەوە رێکخرا و بەڕێز دادوەری لێکۆڵینەوە فەرمانی دەستگیر کردنی بۆ تۆمەتبارانی ئەنجامدەری تاوانەکە دەرکرد."

کاری فاولەر نوێنەری ئەمریکا بۆ ئاسایشی خۆراک دەڵێت، جەنگی ئۆکراین بۆتە ھۆی ئەوەی ئاسایشی خۆراکی ٢٠ ملیۆن کەسی دیکە لە جیھاندا روبەڕوی مەترسی ببێتەوە.

ئەو بەرپرسەی ئەمریکا دەشڵێت، ژمارەی ئەو کەسانەی لە جیھاندا ئاسایشی خۆراکیان لە مەترسیدایە و لە سنوری برسێتی نزیک دەبنەوە دەگاتە ٢٠٠ ملیۆن کەس.

فاولەر وتیشی، بەھۆی کەمخۆراکیەوە ٤٥٪ی منداڵانی یەمەن روبەڕوی نەخۆشی جەستەیی بونەتەوە و گۆڕانی کەشوھەوا و ململانێکان و برسێتیش سێ ھۆکاری سەرەکین بۆ کەمبونەوەی دڵنیایی و ئاسایشی خۆراک لە جیھاندا.

فەرمانگەی میدیا و زانیاری حکومەتی ھەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ بەمەبەستی درێژەدان بە گفتوگۆکانی نێوان حکومەتی ھەرێمی کوردستان و حکومەتی عێراق و لە پێناو گرەنتی مافە دەستورییەکانی ھەرێم، وەفدێکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان سەردانی بەغداد دەکات.

بەپێی راگەیەندراوەکە، وەفدەکەی ھەرێم پێکھاتوون لە خالد شوانی، وەزیری ھەرێم بۆ کاروباری دانووساندن لەگەڵ حکومەتی فیدراڵ، د. ئومێد سەباح، سەرۆکی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران، د.عەبدولحەکیم خەسرۆ، سەرۆکی فەرمانگەی ھەماھەنگی و بەدواداچوون و د.خالد ھادی چاوشلی، سەرۆکی دیوانی چاودێری دارایی ھەرێمی کوردستان.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، وەفدەکە لەبارەی پرسی بودجە و شایستە داراییەکانی ھەرێمی کوردستان لە بەغداد گفتوگۆ دەکەن.

دواین سەردانی وەفدی ھەرێمی کوردستان بۆ بەغداد لە رۆژی ١١ی ٤ی ئەمساڵ ئەنجامدراو و ئەو کاتە وەفدەکە لەگەڵ وەزیری نەوتی عێراق کۆبوونەوە

(نەوزاد کامیل) بەڕێوەبەری گشتی بازرگانی لە وەزارەتی بازرگانی ھەرێم بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، چەکی دوو ملیار دیناری پارەی گەنمی ئەمساڵی جوتیاران گەیشتۆتە ھەرێمی کوردستان، بڕیاریشە دوای تەواوکردنی رێکارە کارگێڕییەکان لە نزیکترین کاتدا بەسەر جوتیاراندا دابەش بکرێت.

وتیشی، ئەو پارەیە ملیارێک دیناری بۆ سلێمانی و ھەڵەبجە و ئیدارەی گەرمیانە، نیو ملیار دینار بۆ ھەولێر و نیو ملیار دیناریش بۆ پارێزگای دھۆکە.

لە ٢٨ی ئایارەوە لە سایلۆکانی ھەرێم دەستکراوە بە وەرگرتنی گەنمی جوتیاران، تا ئێستاش زیاتر لە ١٣ ھەزار تەن گەنم وەرگیراوە.

ماوەی چەند رۆژێک بوو باری تەندروستی نووسەر و وەرگێڕی کورد د. عەزیز گەردی تێکچوبوو، ئەمڕۆ و لەدوای نزیکەی ٥ رۆژ مانەوە لە نەخۆشخانە گیانی لەدەستدا.

قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێم، لە میانەی بەسەرکردنەوی لە نەخۆشخانە رایگەیاند، د.عەزیز گەردی بێ ھیچ چاوەڕوانییەک ھەموو تەمەنی تەرخان کرد بۆ خزمەتکردنی زمان و ئەدەبی کوردی و لە ڕێی وەرگێڕانی شاکارە ئەدەبییە جیھانییەکانەوە کتێبخانەی کوردی دەوڵەمەند کرد. 

د. عەزیز گەردی گرێیەکی شیرپەنجە لە گورچیلەیدا ھەبوو، بەو ھۆیەوە مانگی ئازاری ئەمساڵ نەشتەرگەرییەکی بۆ ئەنجامدراوە و دواتر دۆخی تەندروستی باش بووەتەوە.

بەڵام لەدوای چەند رۆژێک لە نەشتەرگەری، دۆخی تەندروستی تێکچووەتەوە و دووبارە رەوانەی یەکێک لە نەخۆشخانەکانی شاری ھەولێر کراوەتەوە.

نووسەر و وەرگێڕی کورد د. عەزیز گەردی لە ساڵی ١٩٤٨ لە ھەولێر لە ناوچەی بەحرکەی لەدایکبووە، زیاتر لە ٢٠٠ بەرھەمی لە زمانەکانی ئینگلیزی، عەرەبی، روسی و فارسی-یەوە وەریگێڕاوەتە سەر زمانی کوردی.

یەکێک لە دیارترین بەرھەمە وەرگێردراوەکانی د. عەزیز گەردی بریتیە لە؛ (داغستانی من و کۆمیدیای یەزدانی دانتی). جیا لە کارە وەرگێڕانەکانیشی، د. عەزیزی گەردی چەندین بەرھەمی تایبەت بە خۆشی ھەیە، وەک؛ رەوانبێژی لە ئەدەبی کوردیدا، ئەدەب و رەخنە، ئەدەبی بێگانان، پیاوێک، سەروا، کێشی شیعری کالسیکی کوردی.

عەزیز گەردی لە چەندین قوتابخانە وانەی وتووەتەوە و پاشان دوای تەواوکردنی زانکۆ لە کۆلێژی ئاداب، بەشی زمانی کوردی بووەتە مامۆستای زانکۆ لە ھەمان بەش و ماوەیەکیش سەرنووسەر بووە، بەڵام بەھۆی ھەڵنەپڕژان بۆ کاری وەرگێڕانەکەی دەستیلەکارکێشاوەتەوە و بەیەکجاری لە ماڵەکەیدا بەبێ پێکھێنانی ژیانی ھاوسەرگیری خۆی بۆ وەرگێڕان و ئەدەبی زمانی کوردی تەرخانکردووە.

کەسوکاری کوژراوەکە بە کوردسات نیوزی راگەیاند، شەڕەکە لەنێوان ئامر لیوایەک و پاسەوانەکانی لەگەڵ چەند کەسێکدا روویداوە و ئەویش بۆ ناوبژیوانی چووەتە شوێنی شەڕەکە بەڵام بە فیشەک کوژراوە.

کەسوکاری کوژراوەکە داوا لە قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێم دەکەن تاوانبار رووبەڕووی یاسا بکاتەوە و رێگە بە ھێزەکانی ناوخۆش نەدرێت دوای دەوام چەک ھەڵبگرن.

پۆلیسی  پارێزگای ھەڵەبجە رایگەیاند، بەھۆی دروستبونی شەڕ لە نێوان چەند کەسێکدا لە سنوری گوندی گوڵپی سەر بە ناحیەی بیارە لە ناوچەی ھەورامان، چوار کەس بریندار بوون کە یەکێکیان بەفیشەک بریندار بووە و دوای گەشتنی بە نەخۆشخانەی فریاکەوتنی شار لە سلێمانی بەھۆی سەختی برینەکەی گیانی لەدەستدا.

"محەمەد حەسیب" بەڕێوەبەری نەوت و کانزاکانی سلێمانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەمڕۆ بڕێکی باش لە بەنزینی عێراقی لە جۆری ٦٩٠ دیناری دەگاتە پارێزگای سلێمانی و سبەینێ لەڕێی چەند وێستگەیەکەوە دەستدەکرێت بە دابەشکردنی بەسەر ئۆتۆمبێلی تایبەت و تاکسی و پاسدا.

لە کۆبوونەوەکەدا دەست خۆشی لە لێژنەی داکۆی لە مافی ژنان و وەزارەتی ناخۆ و لایەنە پەیوەندیدارەکان کرا بۆ بە ئەنجام گەیاندنی ئەو پرۆژەیە و ھەوڵدانی زیاتر بۆ دەوڵەمەند کردنی راپۆرتی پێشنیازە یاساکە، پاشان لەنجە دزەیی سەرۆکی لێژنەی تایبەتمەند پوختەیەکی سەبارەت بە کار و ھەنگاوەکانی ئامادەکردنی رەشنووسی راپۆرتی یەکەمی پێشنیازە یاساکە کرد. 

لەکۆتایی کۆبوونەوەکەدا، بڕیاردرا کە ھەموو ئەو پێشنیارە نوێیانەی باسیان لێوەکرا لە چەند ڕۆژی داھاتوودا لێژنەی داکۆکیکردن لە مافی ئافرەت کۆبوونەوەی لەسەر ئەنجام بدات و کۆتا راپۆرتیان بۆ دەستەی سەرۆکایەتیی پەرلەمان و لێژنەی یاسایی بەرزبکەنەوە.

نازم عەبدوڵا بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بڵاوبوونەوەی نەخۆشی جۆراوجۆرو گرانبوونی پێداویستیەکان بووەنەتە بارگرانی زۆر بۆ خاوەن کێڵگەکان و بەھۆیەوە زیانێکی زۆریان بەرکەوتووە کە زیاترە لە ١٧ ملیار دینار.

وتیشی، گەر حکومەت چارەسەری کێشەکانیان نەکات ئەوا زۆرینەیان دووچاری مایەپوچبون دەبنەوە.

ماوەی چەند رۆژێکە نرخی مریشک بەرزبوونەوەی بەخۆیەوە بینیووە، خاوەن کێڵگەکانیش ھۆکارەکەی بۆ گرانبوونی پێداویستییەکانیان دەگەڕێنەوە کە لە ئێستادا بەردەوام رووی لە بەرزبوونەوەیە.

فەرمانگەی میدیا و زانیاری حکومەتی ھەرێم رایگەیاند، ئەنجوومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان ئەمڕۆ کۆبوونەوەی ئاسایی خۆی ئەنجام دەدات و تێیدا چوار تەوەر باس دەکرێت.

تەوەرەکانیش بریتین لە:

-  پوختەی بەشداریکردن لە کۆڕبەندی ئابووریی جیھانیی داڤۆس.
-  کۆنووسی کۆتایی تیمی چاودێری دارایی ھاوبەشی ھەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدڕاڵ.
-  راپۆرتێک سەبارەت بە دۆخی کەرتی گەشتوگوزار لە ھەرێمی کوردستان.
-  ڕەشنووسی پڕۆژە یاسای (ھەمواری یەکەمی یاسای پاراستن و چاککردنی ژینگە لە ھەرێمی کوردستان - عێراق).