کوردستان
ئەوەش لە کاتێکدایە لە ماوەی رابردوودا حکومەتی ھەرێم بڕیاریدا ٢٠ ھەزار یەکەی نیشتەجێبوون بۆ کرێنشینان و کەمدەرامەتان دروست بکات، بۆ ئەو مەبەستەش ١٢٠ ھەزار فۆرم بۆ وەرگرتن یەکەی نیشتەجێبوون پڕکراوەتەوە.
بەپێی ئامارێکی دەستەی وەبەرھێنانیش، لەو ژمارەیە ١٠٥ ھەزر و ٥٧٨ کەسیان خێزاندارن و لە ٨٨%ی فۆڕمەکان پێکدەھێنن، ١٤ھەزار و ٣٤١ کەسیشیان سەڵتن کە ١٢%ی فۆڕمەکان پێکدەھێنن.
دەقی راگەیەنراوەکە .......
بۆ جەنەڕاڵ مەزڵوم کۆبانێ فەرماندەی گشتی ھێزەکانی سوریای دیموکرات
بەبۆنەی شەھیدبوونی ھەڤاڵ سەلوە یوسف فەرماندەی قارەمان و بەناوبانگی یەپەژە و یاریدەدەری بەڕێزتان لەناخی دڵەوە سەرەخۆشی و ھاوخەمی خۆمت ئاڕاستە دەکەم جێگای داخ و دڵگرانیە لەجیاتی خەڵاتکردن و پاداشت کردن بەبەرچاو کۆمەڵگای نێودەوڵەتی قارەمانانی تیرۆریست شکێن لەلایەن سوپای داگیرکەری تورکیاوە شەھید دەکرێن.
جێگای داخە کچە ئازا و قارەمانەکەی شاری عەفرین لەکاتێکدا خۆی ئامادەکردبوو بۆ ئازادی شارەکەی بەڵام بەخەمی ئازادی چاوەکانی لێکنا بەھیوام خاوەنداری لەبیر و خەباتی بکەن و درێژەپێدەری ڕێبازەکەی بن.
شەھیدان نامرن و پێشەنگی کاروانی خەباتن.
جارێکی تر ھاوخەمی لەڕێگای ئێوەوە ئاڕاستەی تەواوی شەڕڤانانی ژن و خانەوادەی بەڕێزیان دەکەم.
دەقی پەیامەکە...
لە گەرمای تەموزی بەغداد و باشوورەوە ھاتبوون تا جەستەی خۆیان بدەنە بەر فێنکایی تاڤگە و شنەبای سەیرانگا و ھاوینەھەوارەکانی کوردستان، کەچی بە داخەوە جەستەی خوێناویی بێ گیانیان رادەستی کەسوکار و خانەوادەکانیان کرایەوە.
تاوانە گەورەکەی سەیرانگای پەرەخ ویژدانی ھەموو ھاوڵاتییانی عێراقی ھەر لە دھۆک و ھەولێر و سلێمانییەوە ھەتا بەغداد و نەجەف و بەسرەی ھەژاند و ھەموولایەکی تازیەبارکرد. ئێستا نەک ھەر خانەوادەکانیان، بەڵکو ھەموو عێراق خاوەن پرسەی نۆ شەھیدەکەی سەیرانگای پەرەخن.
تاوانەکە بۆ ئێمە لە ھەرێمی کوردستان واتایەکی دیکەشی ھەبوو، ھاوڵاتیانی کوردستان دووجار ویژدانیان ھەژا. جارێکیان وەک ھەر مرۆڤێکی خاوەن ویژدان، وەک ھەر ھاوڵاتییەکی دیکەی عێراق خەمبار و دڵگران بوون بەو رووداوە دڵتەزێنە و شەھیدبوونی نۆ ھاوڵاتی مەدەنی. جارەکەی دیکەشیان وەک کوردێکی بێکەس و بێ پشتوپەنا، کە بەردەوام قوربانین و کەس ھاواریان نابیستێت!
لەماوەی چەند ساڵی رابردوودا سەرووی ١٠٠ ھاوڵاتی مەدەنی ھەرێمی کوردستان بەھۆی بۆردومانە بەردەوامەکانەوە شەھید بوون، بۆ حکومەتی فیدراڵ جارێک ھەڵوێستێکی جدی نەبوو؟
ئێمە خۆشحاڵین و جێی پێزانینە کە ئەمجارەیان حکومەتی فیدراڵ و پەرلەمان و لایەنە عێراقییەکان بە گشتی و تەنانەت کۆمەڵگای نێودەوڵەتیش ھەڵوێستی شیاو و گونجاویان ھەبوو، بەڵام جێی خۆشییەتی وەبیریان بھێنێنەوە کە ئێمە لە رابردوودا بە دەیانجار داوای ھەڵوێستی جدیمان لێکردن لەسەر گرتنەبەری رێوشوێنی پێویست بۆ پاراستنی سەرەوەری خاکی عێراق، کەچی بە داخەوە تەنھا یەک دوو جار نەبێت کە بە ئیدانەکردنێکی سەرپێیی لەکۆڵ خۆیان کردەوە.
ئەگەر پێشتر ھەڵوێستی جدی ھەبوایە، رەنگ بوو کارەساتی بەر لەچەند رۆژی رابردوومان نەدیبایە، گەنجێکی جوان لەمانگی ھەنگوینیی خۆیدا شەھید نەبوایە، لاشەی بێ گیانی منداڵێکمان بەفرۆکە رەوانەی بەغدا نەکردایە!
من دەڵێم خوێنی کەس لەکەسی تر سورتر نییە!
ئەگەر حکومەتی فیدراڵ لەساڵی ٢٠١١دا ھەڵوێستی ھەبووایە بەرامبەر تاوانی شەھیدکردنی سۆلین شەماڵ حسێنی منداڵ و شەش ئەندامی دیکەی خانەوادەکەی لە چیای کورتەک، ئەگەر حکومەتی فیدراڵ لە ساڵی ٢٠١٥دا ھەڵوێستی ھەبووایە بەرامبەر شەھیدکردنی ٨ ھاوڵاتی مەدەنی گوندی زارگەلی، ئەگەر ھەڵوێستی ھەبووایە بەرامبەر بە شەھیدکرانی دەیان ھاوڵاتی مەدەنی دیکە لە ناوچە جیاوازەکانی ھەرێمی کوردستان، ئەستەم بوو ئەم رۆژانە تاوانەکەی سەیرانگای پەرەخ روویدابایە.
بەپێی دەستور پاراستنی سەرەوەری عێراق بە ھەرێمی کوردستانیشەوە ئەرکی حکومەتی فیدراڵە، ھەربۆیە چ وەک حکومەتی ھەرێم و چ وەک ھاوڵاتیانی کوردستان چاوەڕوانیمان لە حکومەتی فیدراڵ و دامەزراوە فیدراڵییەکان ئەوەیە بێ ھیچ فەرق و جیاوازییەک بەرامبەر ھەر پێشێلکارییەکی سەرەوەری عێراق ئەرکی خۆیان جێبەجێ بکەن.
داواکارم و کار بۆ ئەوە دەکەم ئەم رووداوە کارەساتاوییە تەبایی بێنێتە نێو لایەنە سیاسییەکانی عێراق و لەیەکیان نزیکبکاتەوە و وایان لێبکات دڵۆپێک خوێنی ھاوڵاتییەکمان لەھەموو شتێکی تر پێ گرنگتر بێت. حکومەتێک دەتوانێت ژیانی ھاوڵاتیان و سەرەوەری خاکەکەی بپارێزێت کە بتوانێت لەناوخۆدا کۆک و تەبابێت و جێی متمانەی ھاوڵاتیانی بێت.
دروود بۆ گیانی پاکی شەھیدانی گوندی پەرەخ و سەرجەم شەھیدانی بۆردومانەکانی ساڵانی رابردوو.
مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان بە سەرۆکایەتی وەفدێکی حکومی، سەردانی بەغدادی کرد و لەگەڵ مستەفا کازمی سەرۆک وەزیران و لێپرسراوانی باڵای دیکەی عێراق کۆدەبێتەوە.
ئامانجی سەردانەکە، گفتوگۆکردنە بۆ گەیشتن بە چارەسەرێک لەبارەی کێشە ھەڵپەسێردراوەکانی نێوان ھەرێمی کوردستان و حکومەتی عێراق لە سەر بنەمای دەستوور، بەتایبەتی دۆسیەی نەوت و گاز.
لە یاداشتێکدا ٣٣ پارتی سیاسی باکور و خۆرئاوای سوریا داوای دروستکردنی ناوچەی دژە فڕینیان کردووە لە سنوری قەڵەمڕەوی خۆبەڕێوەبەری خۆسەری بۆ ئەوەی ڕێگری لە کارەساتی مرۆیی و دەربەدەری دانیشتوانی ئەوناوچانە بگیرێت کە تورکیا بە نیازە ئۆپەراسیۆنی سەربازیی تیا ئەنجام بدات.
بەرەی پشتیوانی خۆرئاوای کوردستان لە یاداشتێکدا پشتگیری ٣٣ پارتی سیاسی باکور و خۆرھەڵاتی سوریای لەسەرە و ئاراستەی رای گشتی ناوخۆیی و جیھانی دەکردووە تاوەکو (پشتگیری بۆ دروستکردنی ناوچەی دژەفڕین) بەدەستبھێنن.
لە یاداشتەکەدا داوا لە رای گشتی و کۆمەڵەی گەلان و سەرجەم ئازادیخوازان کراوە کە پشتیوانی لە داواکاریی چەسپاندنی ناوچەی دژە فڕین بکەن بۆ دەسەڵاتی بەرێوەبەرایەتی باکور و خۆرھەڵاتی سوریا و ھێنانە ئارای ئاشتی و سەقامگیریی ئاسایش لە ناوچەکەدا.
میدیای رەسمیی عێراق بڵاویکردەوە، ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی رۆژی سێشەممە لەبارەی پێشێلکاری و تۆپبارانەکەی تورکیا لە ھاوینەھەواری پەرەخێ لە زاخۆ کۆدەبێتەوە، ئەو کۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئاسایش لەسەر داوایەکی وەزارەتی دەرەوەی عێراق، کە داوای کرد ئەنجومەنی ئاسایش کۆبوونەوەیەکی نائاسایی لەبارەی ھێرشەکەی تورکیا کۆببێتەوە.
عەلی حەمە ساڵح لە ھەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک ڕایگەیاند، بەمەبەستی بەدواداچون بۆ کوالێتی بەنزینی ٦٩٠ دیناری ٨٠٠ دیناری بەردەوام پەیوەندی بەلایەنی پەیوەندیدار دەکەن.
دەشڵێت، بەرھەمە نەوتیەکانی سلێمانی ئاگاداریان کردنەوە ڕۆژانە پشکنین بۆ ھەردوو جۆرە بەنزینەکە دەکەن و وگونجاوە. باسی لەوەکردووە، ئەنجامی بەشێک لە پشکنینەکانی بەرھەمە نەوتیەکانی سلێمانی بڵاوکردووەتەوە و دەرکەوتووە کوالێتی باشە و پێش ئەوەی بگاتە ھەر بەنزینخانەیەک پشکنین دەکەن.
دوای کۆبوونەوەی لەگەل "مستەفا کازمی"سەرۆک وەزیرانی عێراق لە ڕاگەیەندراوێکدا ھەردوولا بە توندی دەستدرێژییەکانی تورکیایان بۆ سەر خاکی عێراق ئیدانە کرد.
ھەروەھا ڕێککەوتن کرا لەسەر قووڵکردنەوەی دانوستانەکانی نێوان وەزارەتی نەوتی فیدراڵ و وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی ھەرێم و بەردەوامیدان بە کارکردن لەپێناو گەیشتن بە چارەسەرێکی ھاوبەش لە بەڕێوەبردنی دۆسیەی نەوت بە شێوەیەک کە بەرژەوەندی باڵای گەلی عێراقی تێدابێت.
ھەر لە سەردانەکەیدا وەفدی حکومەتی ھەرێم لەگەڵ فائق زێدان، سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عێراق کۆبووەوە جەختکرایەوە کە دەبێت وەکو قەوارەیەکی فیدراڵی و دەستووری مامەڵە لەگەڵ ھەرێمی کوردستان بکرێت. لای خۆیەوە سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری، پشتگیریی خۆی بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان ھەرێم و حکومەتی فیدڕاڵی دەربڕی.
بەپێی وتەی سەرچاوەکان، کاروانە سەربازییەکەی ئەمریکا پێکھاتووە لە ١٥٦ ئۆتۆمبیڵ کە لەناویاندا ئۆتۆمبێلی ھەمەڕ و ٢٥ زرێپۆش و ژمارەیەک بار ھەڵگر ھەبووە کە بەچادر داپۆشراوە وچەکی قورسی بەسەرەوە بووە.
ئەوەش لەکاتێکدایە هەفەی رابردوو، رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا لەکاتی گەڕانەوەی لە ئێران بە رۆژنامەنوسانی راگەیاند، "پێویستە ئەمریکا ئێستا رۆژھەڵاتی فوڕات جێبێڵێت، چونکە ئەمە ئەنجامی گفتوگۆکانی کۆنگرەی ئەستانایە. تورکا چاوەڕوانی ئەوە لە ئەمریکا دەکات."
بەشدار حەسەن، پارێزەری گیراوانی بادینان رایگەیاند؛ ئەو پێنج دەستگیرکراوەی شیلادزێ بڕیاربو پێش جەژن ئازاد بکرێن، بەڵام بەھۆی دەستوەردانی حیزبییەوە ئازادکردنەکە ڕاگیراوە.
بە وتەی بەشدار حەسەن لە کاردانەوەی ئازادنەکردنیان ئەو پێنج دەستگیرکراوە مانگرتنی تا مردنیان راگەیاندوە و ھیچ خواردن و خواردنەوەیەک ناخۆن.
پارێزەری گیراوانی بادینان رایگەیاند، ماوەی چەند ڕۆژێکە تیمی پارێزەران و لیژنەی مافی مرۆڤی پەرلەمان و دەستەی مافی مرۆڤ داوایانکردووە کە ھۆکاری ڕاگیرانی ئەو گیراوانەی شیلادزێیان بۆ ڕوونبکەنەوە، بەڵام وەک پێویست وەڵامیان نەداونەتەوە.
ئەوەش لە کاتێکدایە ھەریەک لە یوسف شەریف و مەحمود ناجی و کۆڤان تاریق جوبرائیل و ئەمجەد یوسف و نێچیرڤان حاجی نزیکەی دوو ساڵە دەستگیرکراون و تائێستا ئازاد نەکراون.
فەرحان حەق وتەبێژی ئەمینداری گشتی نەتەوەیەکگرتوەکان لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکرد، ئەنتۆنیۆ گۆتێرێس ئەمینداری گشتی نەتەوەیەکگرتوەکان ئیدانەی ئەو تۆپبارانە دەکات کە رۆژی چوارشەممەی رابردوو کرایە سەر ھاوینەوارێکی سەر بە قەزای زاخۆ و بووە مایەی کوژرانی نۆ گەشتیار و برینداربوونی ٢٢ی تر.
ئەمینداری گشتی نەتەوەیەکگرتوەکان، داوایکردوە لێکۆڵینەوەی خێراو گشتگیر لە رووداوەکە بکرێت بۆ دیاریکردنی بەرپرسیاران و دەستبەرکردنی لێپرسینەوە.
پارێزگاری ھەولێر ڕوونیکردەوە، تەنانەت ھەڵبژاردنی جۆری بۆری ئاوەکەش ھەر لەلایەن ئەمریکییەکانەوە دەستنیشانکراوە کە لە جۆری (GRP)یە واتە فاپیبەرگڵاس، ئەم جۆرە بۆرییە ماوەیەکی دیاریکراوی ھەیە بۆ کارکردن و لەدوای بەسەرچوونی ماوەکەی بەرگەگرتنی نامێنێت و بەبچووکترین بەرکەوتن دووچاری شکان دەبێت، پڕۆژەی ئاوی ئیفرازسێ کە لەساڵی ٢٠٠٦ بەبێ وەستان تاکو ئەمرۆ کاردەکات دوای ئەم ھەموو ساڵە کارکردنی، ھۆکاری سەرەکی شکانی یەک لەدوای یەکی بۆرییەکەی، بەسەرچوونی ماوەکەیەتی.
ڕاشیگەیاند داوایان لە ئەنجوومەنی وەزیران کردوە بۆ گۆڕنی بۆڕیی ئاوی ئیفراز سێ کە درێژییەکەی (١١)کم و پێویستی بە بڕی ٢٠ ملیۆن دینای عێراقیە و بەم زووانە بە بڕی ٥ ملیار دینار دەست دەکرێت بە چاکردنەوەی بۆرییەکە و لە سەدا ٨٥ی کێشەکان چارەسەر دەکات.
وەزارەتی دەرەوەی روسیا ڕایگەیاند، پشتیووانی لە بنەمای نەگۆڕی سەقامگیری و ئاسایش لە عێراق دەکەن و بە توندی دژی گۆڕینی خاکی عێراقن بۆ گۆڕەپانی ڕووبەڕووبوونەوەی ھەرێمی.
رۆژی چوارشەممە، ٢٠ی تەموز، تورکیا تۆپبارانی ھاوینەھەواری گوندی پەرەخی لە سنووری ئیدارەی زاخۆ کرد، بەھۆیەوە نۆ گەشتیاری عەرەب کە ژن و منداڵیشیان لەناودابوو و خەڵکی پارێزگاکانی باشوور و ناوەڕاستی عێراق بوون کوژران و زیاتر لە ٢٠ گەشتیاری تریش برینداربوون.