دەقی پەیامەکەی د. ڕێواز فایەق:

بەڕێز مامۆستا سەڵاحەدین محەمەد بەھائەدین، ئەمینداری گشتیی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان.

بەبۆنەی (٢٩) بیست و نۆیەمین ساڵیادی دامەزراندنی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان، جوانترین پیرۆزبایی ئاراستەی بەڕێزتان و ئەندامانی سەرکردایەتی، سەرجەم ئەندامان و دۆستانی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان دەکەین. ھیوای سەرکەوتن و بەردەوامیتان بۆ دەخوازین.

یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان لە ساڵانی ڕابردوودا وەک ھێزێکی سیاسیی میانڕەو و پەرۆش بۆ چاکەی گشتی لە پرۆسەی سیاسیی کوردستاندا، ڕۆڵی بەرچاو و ئەرێنیی ھەبووە.

ھیوادارین ئەم یادەتان ببێتە ھەوێنی قووڵبوونەوەی تەبایی و یەکڕیزیی زیاتری نێوان سەرجەم حزب و لایەنە سیاسییەکانی کوردستان و چاندنی گیانی برایەتی و پێکەوەیی نێوان سەرجەم نەتەوە و ئاینەکان لە ھەرێمی کوردستاندا.
ھەر شاد وسەرفراز و سەرکەوتووبن.

د. ڕێواز فائق
سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان

وەزارەتی سامانە سروشتییەکان لە راگەیەنراوێکدا رایگەیاند، بەھۆی ئەو بوومەلەرزەیەی تورکیا و سوریای گرتەوە، بەمەبەستی دڵنیابوون لە سەلامەتی ھەناردەکردنی نەوت و خۆپارێزی لەھەر ئەگەرێکی نەخوازراو؛ بەرەبەیانی ئەمڕۆ ھەناردەکردنی نەوت لە بۆری ھەرێم – تورکیا راگیرا.

ئاماژە بەوەشکراوە، بڕیارە دوای تەواوبوونی کارەکانی پشکنین  پرۆسەی ھەناردەکردن دەست پێ بکاتەوە.

عەلی حەمە ساڵح، ئەندامی پەرلەمانی کوردستان رایگەیاند، چەند مانگ پێش ئێستا بە فرۆشتنی زەوییەکی نایاب، پێشنیاری چارەسەری ئاوی دەربەندیخانیان خستە بەردەست قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێم و ئەمڕۆ  دوای گفتوگۆ لەگەڵیدا ڕەزامەندی کۆتاییان وەرگرت.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، قوباد تاڵەبانی سەرۆکی شارەوانی سلێمانی ڕاسپارد زەوییەکە بفرۆشێت کە نزیکەی ٢٠ ملیۆن دۆلار دەکات و بەشێکی تەرخان دەکرێت بۆ تەواوکردنی پرۆژەی ئاوی دەربەندیخان و بەشێکیشی بۆ خزمەتگوزارییەکانی سلێمانی.

عەلی حەمە ساڵح سوپاسی جێگری سەرۆکی حکومەتیشیکرد بۆ قبوڵکردنی پێشنیارەکەیان و چارەسەرکردنی کێشەی ئاوی قەزای دەربەندیخان.

حکومەتی ھەرێمی کوردستان رایگەیاند، بە مەبەستی پاراستنی گیانی ھاووڵاتییان و پشتبەستن بە ڕاپۆرتی وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن، بۆ ماوەی سێ ڕۆژ ٧و ٨و ٩ی شوبات، لە ھەموو دامودەزگاکانی ھەرێمی کوردستان بە ناوەندەکانی خوێندنی حکومی و ناحکومیی و ھەردوو وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، پشووی رەسمی دەبێت.

بەپێی راگەیەنراوەکە، بێجگە لە ئێشکگریی ھەردوو وەزارەتی ناوخۆ و تەندروستی لە بەردەوامیدان بە پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییەکان و حاڵەتی لەناکاو، پڕۆسەی دابەشکردنی مووچەی فەرمانبەرانی ھەرێم بەردەوام دەبێت.

بەڕێوەبەرایەتی ھاتوچۆی سلێمانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، شەقامەکە دانەخراوە، بەڵام بەھۆی تەسکیەوە ئاستەنگی ھاتوچۆ دروست بووە.

عەلی حەمە ساڵح ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەو داھاتەی نەوت کە دەگەڕێتەوە خەزێنەی گشتی بە گومرکی ئیبراھیم خەلیلیشەوە، ھەر بە دۆلارە و بانکی ئاڕتی نزیکەی ٤٥٠ ملیۆن دۆلاری بۆ خەزێنەی گشتی کردووەتەوە بە دینار.

روونیشیکردەوە، لە ماوەی دوو مانگی رابردوودا بەھۆی بەرزبوونەوەی بەھای دۆلار، ئەگەر ١٠٠ دۆلار بە تێکڕا ١٠ ھەزار دینار زیادیکردبێت، ئەوا ٤٥ ملیار دینار بۆ داھاتی حکومەت زیاد بووە.

عەزیز سەعید، بەڕێوەبەرایەتی وەبەرھێنانی سلێمانی لە میانی بەشداریکردنی لە بەرنامەی بەیانی کوردسات نیوز رایگەیاند، داوایان لە وەبەرھێنەران کردووە رەچاوی ژیانی ھاووڵاتیان بکەن تا ئەو کاتەی بەھای دینار بەرامبەر بە دۆلار جێگیر دەکرێت. 

دوابەدوای بڕیارێکی پارێزگاری کەرکوک بەوەکالەت بۆ دانانی کەسێکی عەرەب بەقائیقامی  داقوق ، دیلان غەفور پەرلەمانتاری یەکێتی لەئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بەکوردسات نیوزی ڕاگەیاند، بڕیارەکەی ڕاکان جبوری  بڕیارێکی نایاساییە و ئەو کارەش شەڕی نەتەوەیی لێدەکەوێتەوە.

ئەو پەرلەمانتارە ڕاشیگەیاند، پۆستی قائیمقامی قەزای داقوق مافی کوردە و دەستبەرداری نابین.

بەپێی بڕیارێک کە پارێزگاری کەرکوک بەوەکالەت دەریکردوە کەسێکی عەرەب وەک قائیمقامی قەزای داقوق دەستنیشانکراوە. 

مەزھەر محەمەد ساڵح، لە میانی بەشداریکردنی لە بەرنامەی "تایەک"ی کوردسات نیوز رایگەیاند، لە گفتوگۆکانی نێوان ھەرێمی کوردستان و بەغداد، پێشکەوتنی زۆرباش ھەیە، ھیواشی خواست ھەموو کێشەکان بە گفتوگۆ چارەسەر بکرێن.

لەبارەی پڕۆژە یاسای بودجەی ئەمساڵی عێراقیش وتی، کاتێکی کەمی ماوە و بەمنزیکانە رەوانەی ئەنجومەنی نوێنەران دەکرێت.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی چاکسازی کۆمەڵایەتی رایگەیاند، لە مانگی کانوونی دووەمی ئەمساڵدا لەناو بەڕێوەبەرایەتییەکانی چاکسازی گەوران و ژنان و منداڵان لە شارەکانی (ھەولێر و سلێمانی و دھۆک) ٦٨٣ مامەڵەی ئازادبوونی سزادراوان ئەنجامدراوە و گەڕاونەتەوە ناو کەسوکار و خانەوادەکانیان. 

روونیشیکردەوە، لە چاکسازیەکانی گەوران ٣٣٢ مامەڵە و لە چاکسازیەکانی ژنان و منداڵان ٣٥١ مامەڵە بووە، لە بەرامبەردا ٦٧٤ سزادراوی نوێ ھاتوونەتە ناو چاکسازییەکان بۆ بەسەر بردنی ماوەی حوکمەکانیان. 

دەقی پیرۆزباییەکە ... 

بەرێز مامۆستا سەلاحەدین محەممەد بەھائەدین ئەمینداری گشتی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان
بەرێزان ئەنجوومەنی سەرکردایەتی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان
پیرۆزبایی یادی( ٢٩) ساڵەی ئیعلانکردنی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان لەبەرێزتان وئەندام ولایەنگرانتان دەکەین.

یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان لە ساڵانی رابردووداوەک ھێزێکی سیاسی میانڕەوئاشتیخواز لەپرۆسەی سیاسی کوردستاندارۆڵَی بەرچاو و ئیجابی ھەبووە.

ھیوادارین ئەم یادەتان ببێتەھەوێنی قووڵبونەوەی زیاتری تەبایی و ھەماھەنگی نێوان لایەنە سیاسیەکانی کوردستان لەپێناوخزمەتکردنی بەرژەوەندییە باڵاکانی گەلەکەماندا.

بەرێزان، لەم قۆناغەداکە پرۆسەی ھەڵبژاردنی پارلەمانی کوردستان لەبەردەمماندایە ، ئومێددەخوازین ھەوڵەکانمان چڕتربکەینەوەبۆرەخساندنی ئامادەسازییەکی پێشوەختەی گونجاو کە خۆی دەبینێتەوە لەھەموارکردنەوەی یاسای ھەڵبژاردن و رێکخستنەوەی لیستی دەنگدەران وجێگیرکردنی ئەوەی کە پێکھاتەکان نوێنەری خۆیان ھەڵبژێرن و وەک کارتی فشاری لایەنێکی سیاسی بەکارنەھێنرێن ، تاکو ھەڵبژاردنێکی پاک وبێگەرد لەوادەی خۆیدا بەرێوە بچێت.
لە کۆتاییدا دووبارەھیوای سەرکەوتن وبەردەوامیتان بۆدەخوازین.

مەکتەبی سیاسیی 
یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان

سالار مەحمود ئەندامی پێشوی پەرلەمانی کوردستان لە چاوپێکەوتنێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، لەسەر قەرەبوو نەکردنەوەی قوربانیانی جینۆساید لە ڕێگەی تۆمارکردنی سکاڵا لە دادگای فیدراڵی، داوای قەرەبووکردنەوەی قوربانیانی جینۆساید و کۆمەڵکوژی کورد دەکەین کە لەسەر دەستی ڕژێمی پێشوی عێراق روویانداوە.

راشیگەیاندوە، بەمەبەستی قەرەبوو کردنەوەی قوربانیانی ئەنفال و کیمیاباران، رێکارەکان بەبەڵگەی پێویستەوە ئامادەکراون و بەزووترین کات دەخرێنە بەردەم دادگای فیدڕاڵی و داوای قەرەبووی زیانلێکەوتوانی ھەرێمی کوردستان دەکەین.

جەختی لەوەشکردوەتەوە، بەپێی ماددەی ١١٢ی دەستور دەبێت بودجەیەک لە داھاتی نەوت و داھاتی وڵات تەرخان بکرێت، بۆ ھەرێمە زیان لێکەوتووەکان لەلایەن ڕژێمی پێشووی عێراقەوە، ھەروەھا بەپێی ماددەی ١٣٢ی دەستور دەبێت، دەوڵەت چاودێری کەسوکاری شەھیدان و زیندانیانی سیاسی بکات، لەگەڵ ئەوانەی لەلایەن ڕژێمی پێشوەوە زەرەرمەند بوون، ھەروەھا بەپێی بڕیاری دادگای باڵای تاوانەکان دەبێت کەسوکاری قوربانییەکان و گوندە ئەنفالکراوەکان و ناوچە کیمیاباران کراوەکان و راگواستراوەکان قەرەبوو بکرێنەوە. قەرەبوەکەش لە ئەستۆی دەوڵەتی عێراقە.

لەکۆبوونەوەکەدا، وەفدەکەی یەکێتی پشتیوانی ھێزە چەپ و پێشکەوتووخوازەکانی لە گەلانی بەشخوراو و زوڵملێکراو بەگرنگ زانی و داوایان لەلایەنی بەرامبەر کرد ھاوکار و پشتوانیان بن لەپێناو بەدیھێنانی ئامانجە ھاوبەشە بەدی نەھاتووەکان و پێشگرتن لە مەترسییەکان کە ڕووبەرووی ناوچەکە دەبنەوە . 

لەکۆبوونەوەکەدا، جێگری سەرۆکی پارتی چەپی سەوزی ھۆڵەندی پێشوازی و پشتیوانی لە بڕیاری چاندنی یەک ملیۆن نەمام لەلایەن یەکێتییەوە کرد و ئەم دەستپێشخەرییەی سەرۆکی یەکێتی بەکارێکی گرنگ وەسف کرد و ھیوایانخواست بەردەوام بن . 

پارتی چەپی سەوز پارتێکی سیاسی ھۆڵەندییە و لە ساڵی ١٩٩٠ دوای یەکگرتنی چوار پارتی چەپ دامەزراوە ، ژمارەی ئەندامەکانی ٣٣ ھەزاری تێپەڕاندووە کە زۆربەیان گەنجن. لە پەرلەمانی ھۆڵەندا و پەرلەمانی ئەوروپا فڕاکسیۆنەکانیان کاران و ٥٣٧ ئەندامی ئەنجومەنی شارەوانییان ھەیە. ھەروەھا پۆستی پارێزگاری ئەمستەردام لەو پارتەیە و بەیەکێک لە پارتە ھەرە خاوەن پێگەکان ھەژمار دەکرێت .

جەمال کۆچبەر بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ناردنی پرۆژە یاسای بودجەی گشتی ساڵی ٢٠٢٣، چەند جارێک لە لایەن حکومەتەوە دواخراوە، بەڵام چاوەڕوان دەکرێت تا کۆتایی ئەم ھەفتەیە پرۆژەکە بگاتە ئەنجومەنی نوێنەران.

وتیشی، لە حاڵەتی دواکەوتنی پەسەندکردنی بودجە کێشە بۆ مووچەی فەرمانبەران دروست نابێت لەبەرئەوەی خەزێنەی گشتی بڕی پێویست پارەی نەختینەی تێدایە و بانکی ناوەندیش لەماوەی رابردوو زیاتر لە ٢ ترلیۆن دیناری چاپکردووە.

سەبارەت بە پشکی ھەرێم لە بودجەی عێراقدا، ئەو ئەندامەی لیژنەی دارایی رایگەیاند، تا ئێستا ھیچ زانیارییەکیان لە لایەن وەفدی دانوستانکاری ھەرێمەوە پێنەدراوەو نازانن پشکی ھەرێم لە بودجەدا چەند دەبێت.

حکومەتی ھەرێم رایگەیاند، لیژنەکە گرفتەکانی جێبەجێکردنی ڕێنمایی دارایی ژمارە ١٢ـی تایبەت بە پێداچوونەوەی ڕاگرتنی پلەبەرزکردنەوەی فەرمانبەران و ھەژمارکردنی خزمەتیان لە چوارچێوەی جێبەجێکردنی یاسای چاکسازی دەستنیشان دەکات. 

لیژنەکە لە یەکەم ھەنگاویدا تیمەکانی دیوانی چاودێریی دارایی و دەستەی دەستپاکی و لیژنەیەکی تایبەت لە وەزارەتی دارایی و ئابووری بۆ پرسی میلاکات ڕاسپارد بە مەبەستی پێداچوونەوە و وردبینی بە دۆسیەی فەرمانبەران.

ئاماژە بەوەشکراوە، لە کۆی ٣٢ دامەزراوەی ھەر سێ دەسەڵاتی «دادوەری و یاسادانان و جێبەجێکردن»، پێداچوونەوە بە ٣٦٥ ھەزار و ٤٥٢ دۆسیە کرا کە ٧ ھەزار و ١٩٦ دۆسیە پلەی زیادەیان بۆ بەسترا بوو و ١٥ ھەزار و ٦١٤ دۆسیەشیان زیادە مووچەیان ھەبوو، کە کۆی جیاوازی مووچەکەیان دەکاتە ملیارێک و ٣٦٠ ملیۆن و ٨٠٨ ھەزار دینار.

ھەر لەو چوارچێوەیەدا و بۆ یەکخستنەوەی دۆسیەی کەسیی ئەفسەر، پلەدار و پێشمەرگە، تا ئێستا لەکۆی ٦٠ ھەزار و ١٦ دۆسیە، ٤١ ھەزار و ٩٨٢ دۆسیە، بۆ پێداچوونەوە ئامادە کراون و بڕیار وایە بە زوویی دۆسیە نایاساییەکانیان لە ڕووی پلەبەرزکردنەوە و زیادە مووچە، دەستنیشان بکرێن.