کوردستان
ھەفتەی داھاتوو حکومەتی عێراق ٦٠ تانکەر نەوتی سپی رەوانەی ھەرێمی کوردستان دەکات
ئاماژەی بۆ ئەوەشکردوە، ئەو بڕە نەوتە بە ھەماھەنگی لەگەڵ پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆکاندا بێ بەرامبەر دابەش دەکرێت، کە ٣٠ تانکەر بۆ پارێزگای ھەولێر و دھۆک و ھەردوو ئیدارەی سەربەخۆی سۆران و زاخۆیە، ھەروەھا ٣٠ تانکەری تریش بۆ پارێزگاکانی سلێمانی و ھەڵەبجە و ھەردوو ئیدارەی سەربەخۆی گەرمیان و راپەڕین دەبێت.
وەزارەتی سامانە سروشتییەکان راشیگەیاندووە، چاوەڕوان دەکرێت دوای ھاتنی ئەو بڕە نەوتە راستەوخۆ نرخی نەوتی سپی لەبازاڕەکانی کوردستاندا روو لە دابەزین بکات و پرۆسەی دابەشکردنی نەوتی سپی خێراتر بکات.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، ئەوانەی رێکارەکانی بایۆمەتری و بەڵێننامەیان تەواو نەکردووە، یان پێویستیان بە شاھید ھەیە بەڵێننامەی شاھیدەکان تەواو بکەن دوای تەواوکردنیان، سەردانی بانک بکەن، ھەروەھا ئەو زیندانییە سیاسیانەی کۆچی دواییان کردوە، وارسەکانیان ڕێکارەکانی بەرێوەبەرایەتی کاروباری زیندانییە سیاسییەکان تایبەت بە یاسای خانەنشینی بەرکار تەواو بکەن، بۆ وەرگرتنی منحەکەیان.
جەختی لەوەشکردوەتەوە، ئەوانەی لەو لیستەدا ناویان ھاتووە و موچەی تریان ھەیە لەماوەی مانگێکدا ئاگاداری بەڕێوەبەرایەتی کاروباری زیندانییە سیاسییەکان بکەن کەمنحەی زیندانی سیاسی وەرناگرن و موچەکەی تریان ھەڵدەبژێرن.
.jpg&w=2048&q=75)
دیلان غەفور: بەپێی رێککەوتنی سیاسی لێپرسراوانی ئیداری قەزا و ناحیەکان دادەنرێت
وتیشی، کەرکوک و قەزاو ناحیەکانی دەروبەری تایبەتمەندییان ھەیە و بەپێی رێککەوتنی سیاسی لێپرسراوانی ئیداری قەزا و ناحیەکان دادەنرێت، بەڵام پارێزگاری بە وەکالەتی کەرکوک کەسێکی نزیکی خۆی بۆ پۆستی قائیمقامی قەزای داقوق دەرکردووە، لە کاتێکدا قائیمقامی ناوەندی کەرکوک و دبس و حەیجە لەلایەن پێکھاتەی عەرەبەوە بەرێوە دەبرێن، قائیمقامی داقوق پشکی نەتەوەی کوردە و رێگە نادەن کەسێکی تر لەو پۆستە دابنرێت.
دیلان غەفور ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، دوای گوشارەکان و ھەڵوێستی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەران، لەئێستادا لە ئەنجومەنی وەزیرانەوە بڕیارەکەی پارێزگاری کەرکوک راگیراوە و جێبەجێ ناکرێت.
حکومەتی ھەرێمی کوردستان راگەیەنراوێکی لەسەر بڕیارەکەی دادگای فیدراڵی سەبارەت بە شایستە داراییەکانی ھەرێم و ناردنی ٤٠٠ ملیارەکە بڵاوکردەوە رایگەیاند، دادگای فیدراڵی جارێکی تر، دژایەتی خۆی بۆ مافە دەستووری و شایستە داراییەکانی خەڵکی ھەرێم دووپات کردەوە.
لە بەشێکی تری راگەیەنراوەکەدا ھاتووە، ھەرێمی کوردستان، ھەرێمێکی فیدرالی دەستوورییە و ئەم بڕیارانە، پێشێلکردنێکی زەق و ئاشکرای دەستووری عێراقە، ھەروەھا دژی رێککەوتننی لایەنەکانی ئیدارەی دەوڵەتە بۆ پێکھێنانی حکومەتی نوێ، بۆیە ئێمە ئەو بڕیارەی دادگای فیدراڵی بە بڕیارێک نەک تەنیا دژی ھەرێمی کوردستان، بەڵکو دژی حکومەتی نوێی عێراق و لایەنە پێکھێنەرەکانی حکومەت دەزانین و پێویستە ھەڵوێستێکی ڕوون و ئاشکرایان بەرامبەر بڕیار و ڕەفتارە دادگای فیدراڵی ھەبێت.
جەختیشی لەوەکردوەتەوە، ھەرێم ڕێز لە دەستوور و یاسا و دادگا شەرعییەکان دەگرێت، بەڵام ئەو دادگایە بە شێوەیەکی دەستووری پێکنەھاتووە و ڕێکنەخراوە و ناتوانێت وەک دادگایەکی فیدراڵی بڕیار بدات، بۆیە بڕیارەکانی ڕەت دەکەنەوە، داواش لە حکومەتی فیدراڵ دەکات، نەچێتە ژێرباری بڕیارەکەی دادگا و پابەندبێت بەو بەڵێنانەی بۆ ناردنی شایستە داراییەکانی ھەرێم داویەتی.
دەقی پەیامەکەی سەرۆکی هەرێمی کوردستان:
بڕيارى ئهمڕۆى دادگهى باڵاى فيدراڵيى عێراق به نادروستيى ناردنى شايستهى دارايى و مووچهى مووچهخۆرانى ههرێمى كوردستان لهلايهن حكوومهتى فيدراڵيى عێراقهوه له ساڵانى 2021 و 2022، بڕيارێكى تهواو نادادپهروهر و ستهمكارانهيه. ئهو بڕياره نهك تهنيا مووچهخۆران و خهڵكى كوردستان كه هاووڵاتيى عێراقن، بهڵكو تهواوى پرۆسه و سهقامگيريى سياسى و ئهو ڕێككهوتنهش به ئامانج دهگرێت كه حكوومهتى نوێى فيدراڵيى عێراقى لهسهر دامهزراوه.
عێراق به پرۆسهيهكى درێژ و ئاڵۆزى سياسى و ناسهقامگيريدا تێپهڕى تاكو دواجار حكوومهتێك له بهغدا هاته كايهوه كه خهڵكى عێراق هيوا و ئومێديان لهسهر قۆناغێكى سهقامگير و باشترى داهاتوو ههڵچنى. ههموو چاوهڕوانييهك له دادگهى باڵاى فيدراڵيى عێراق ئهوهبوو كه به پاراستنى بهرژهوهنديى ههموو پێكهاتهكانى عێراق و به ڕهچاوكردنى دۆخى سياسى، نهبێته هۆى شێواندنى ئهو دهرفهت و كهشه ئهرێنييهى بۆ چارهسهركردنى كيشهكانى وڵات، بهتايبهتى كێشهكانى ههولێر ـ بهغدا دروست بووه و سهقامگيريى سياسيى عێراق نهخاته مهترسييهوه!
ئهم بڕيارهى دادگهى باڵاى فيدراڵيى عێراق لهم كاتهدا، جگه لهوهى گومان و دهيان نيشانهى پرسيارى گهوره دروست دهكات، ههروهها بابهتى پهلهكردن له دهرچوواندنى ياسايهكى تازه بۆ دووباره دامهزراندنهوهى دادگهكه دههێنێته پێشهوه، وهك بهشێكى گرنگ و سهرهكيى ڕێككهوتنى لايهنه سياسييهكان بۆ دامهزراندنى حكوومهتى نوێى فيدراڵيى عێراق.
نێچيرڤان بارزانى
سهرۆكى ههرێمى كوردستان
خەمیس خەنجەر سەرۆکی ھاوپەیمانی سیادە لە تویتێکدا رایگەیاندووە، ھێزە نیشتیمانییەکان ھەوڵێکی زۆریان داوە لەپێناو بەدیھێنانی سەقامگیری و نابێت ھیچ دامەزراوەیەک لە عێراق جارێکی تر مەترسی لەسەر ئەو سەقامگیرییە دروست بکات.
دەشڵێت، کوردستان بەشێکە لەگەلی عێراق و نابێت دەست بۆ قوتی ژیان و سامانیان ببرێت بەرێگەیەکی پێچەوانەی لێکتێگەیشتنە سیاسییەکان کە حکومەتی نوێی عێراقی لەسەر پێکھێنراوە.
عیماد حسێن لێپرسراوی راگەیاندنی پۆلیسی ئاکرێ بە کوردسات نیوزی راگەیاند، سەعات ٢:١٠ خولەکی شەوی رابردوو لە گوندی گربیش لە ناحیەی دینارتە لە ئاکرێ، ژن و پیاوێک پێکەوە کوژراون، وتیشی، ژنەکە تەمەنی ٣٤ ساڵە و پیاوەکەش تەمەنی ٣٧ ساڵە.
راشیگەیاند، رووداوەکە لەسەر کێشەی کۆمەڵایەتی بووە و تەرمەکانیان رەوانەی پزیشکی دادی دھۆک کراوە و پەڕاوی لێکۆڵینەوە بۆ رووداوەکە کراوەتەوە.
رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردەوە، ئەو دوو مامۆستایە خەڵکی گوندی "پەسوێ"ی سەر بە پیرانشارن و بۆ شوێنێکی نادیار گواستراونەتەوە و ھیچ زانیارییەک سەبارەت بە چارەنووسیان نییە، لە کاتی رفاندنیشیان لە لایەن ھێزەکانی حکومەتەوە توندوتیژییان بەرامبەر ئەنجامدراوە و دەستبەسەر کەلوپەلە شەخسییەکانیاندا گیراوە.
دەستبەسەرکردنی ئەو دوو مامۆستا ئاینییە دوای ئەوە دێت کە مامۆستایانی ئاینی شارەکانی پیرانشار و شنۆ و نەغەدە لە دووەمین راگەیەندراویاندا رایانگەیاند، ئیدانەی سەرکوتکردنی خۆپیشاندەران دەکەن و ئاماژەشیانداوە بە ئەنجامدانی سزای لەسێدارەدان و ئەشکەنجە و سەپاندنی سزای قورس بەسەریاندا، لەلایەن ھێزەکان و ناوەندەکانی حکومەتەوە.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، ئەمڕۆ ھێزێکی سەر بە فەوجی چواری لیوای ٣٢ی سوپای عێراق، ھەڵیکوتاوەتە سەر گوندەکانی "خەرابە و پەڵکانە و سەربەشاخ و گابەڵەکە و شانەغە" لە سنووری ناحیەی سەرگەڕان و بەڵیننامەیەکیان بەسەر دانیشتووانی ئەو گوندانە دابەشکردووە و داوایان لێکردوون سەردانی لیژنەی کشتوکاڵی کەرکوک بکەن.
راشیگەیاند، ھەر ئەمڕۆ بەھۆی فشاری عەرەبەھاوردەکانەوە کێشە لەنێوان کوردانی گوندی یەنکیجەی ناوچەی تاڵەبان لە سنوری داقوق و عەرەبە ھاوردەکانی گوندی کڵیسە دروستبووە و عەرەبە ھاوردەکان مەڕوماڵاتەکانیان کردووەتە ناو زەویوزاری چەند جوتیاریکی گوندی یەنکیجە، بەو ھۆیەوە گرژی لەنێوان ھەردوولادا دروستبووە و دواترعەرەبە ھاوردەکان ناچارکراون گوندەکە بەجێبھێڵن.
دیندار زێباری رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان لە کۆنفڕانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، ھێشتا زیاتر لە ١٣٥ھەزار ئاوارەی ئێزیدی نەگەڕاونەتەوە بۆ ناوچەکانیان و لە کەمپەکاندا دەژین، وتیشی، لە سنوری شەنگال ٨٢ گۆڕی بە کۆمەڵ ھەڵدراونەتەوە، بەڵام حکومەتی عێراق و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کەمتەرخەمبوون لە پشکنینی دی ئێن ئەی بۆ رووفاتەکان و گەڕاندنەوەیان بۆ زێدی خۆیان.
دیندار زێباری وتیشی، ئەو منداڵانەی باوکیان تیرۆریستی داعش بووە، گرفتی یاساییان بۆ دروستبووە و حکومەتی ھەرێمی کوردستان کار بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانیان دەکات.
.jpg&w=2048&q=75)
شۆخان عومەر بەڕێوەبەری بانکی مەڵکەندی بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، ھەموو ئامادەکارییەکان تەواوبوون و لە مانگی داھاتووەوە مووچەی خانەنشینان بە کارتی ئەلیکترۆنی دابەشدەکرێت، واتە خانەنشینانی مەدەنی مووچەی مانگی یەک بەو کارتە وەردەگرن.
شۆخان عومەر ئاماژەی بەوەشدا، لە مانگی رابردوودا ئامێرەکان تاقیکراونەتەوە و ھیچ کێشەیەکیان نەبووە و پڕۆسەکە سەرکەوتوو بووە.
لەئێستادا لە ھەرێمی کوردستان ٢٢ بانکی حکومی کراوە بە ئەلیکترۆنی و نزیکەی ٢٣٠ ھەزار خانەنشین ھەیە.
نەرمین مەعروف ئەندامی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەران بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بەپێی نوسراوێکی وەزارەتی پلاندانان رێژەی دانیشتوانی ھەرێم لە ئێستادا ١٤%ی دانیشتوانی عێراق پێکدەھێنێت، بەپێی ماددەی ١٢١ی دەستوریش نابێت پشکی ھەرێم لە ١٤% بودجەی عێراق کەمتر بێت.
وتیشی، ئێستا بودجەی عێراق بە ٢٠٠ تریلیۆن دینار دیاریکراوە، بەوپێیەش پشکی ھەرێم لە بودجەی ئەمساڵ ٢٨ تریلیۆن دینار دەبێت.
"کەریم شکور" جێگری سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەران بە کوردسات نیوزی راگەیاند، چاوەڕوان دەکرێت ھەفتەی داھاتوو دەستەی سەرۆکایەتی لیژەکانی ئەنجومەنی نوێنەران یەکلایی بکرێنەوە، بەھۆی ئەوەی کورد ١٩%ی ئەنجومەنی نوێنەران پێکدەھێنێت لە کۆی ٢٥ لیژنەی ھەمیشەیی سەرۆکایەتی چوار لیژنەی بەردەکەوێت.
وتیشی، کوتلە کوردستانییەکان سەرۆکایەتی لیژنەکانی"لیژنەی یاسایی و تەندروستی و پەیوەندییەکانی دەرەوە و لیژنەی کۆچ وکۆچبەران"یان بەردەکەوێت.
کەریم شکور باسی لەوەشکرد، ھەروەھا بۆ لیژنەکانی دەستپاکی و ئاسایش و بەرگری و دارایی و کاروباری شەھیدان و ھەرێمەکان و گواستنەوە و گەیاندن و کارەبا جێگری یەکەمی بەر کورد دەکەوێت.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، دوای دیاریکردنی دەستەی سەرۆکایەتی لیژنەکان، فراکسیۆنە کوردستانییەکانیش بە رێککەوتن سەرۆکایەتی ئەو لیژنانە دابەش دەکەن.
پەرلەمانتارانی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەیان بەوە کردووە، پارێزگاری سەپێندراوی کەرکوک، بە پێچەوانەی یاسا و داوایەکیان و بە ڕەچاونەکردنی ھاوسەنگیی لە پۆستەکانی ئیدارەی کەرکوک و قەزاکانی ئەو پارێزگایە، قائیمقامێکی بۆ قەزای داقوق داناوە و پۆستەکەشی داوە بە کەسێک لە پێکھاتەی عەرەبی لە کاتێکدا ئەو پۆستە ماف و پشکی پێکھاتەی کوردە.
ئاماژەیان بەوەشکردوە، زۆر بە تووندی لە دژی ئەو بڕیارە دەوەستنەوە و داوای دەستوەردانی بەپەلەی ئەنجومەنی وەزیران و سەرۆک وەزیرانی عێراق دەکەن، بۆ ئەو مەبەستەش وەک بەشێک لە پەرلەمانتارانی کەرکوک رۆژی چوار شەممە لەناو بینای قائیمقامیەتی قەزای داقوق دەمێننەوە تا ھاتنەدەنگی لایەنی پەیوەندیدار و ڕاگرتنی جێبەجێکردنی ئەو بڕیارە، داواش لە خەڵکی قەزاکە دەکەن بۆ دەربڕینی ناڕەزایی لەبەردەم قائیمقامیەت کۆببنەوە.
سەرۆکی ھەرێم لە دیدارێکدا لەگەڵ وەفدێکی نەتەوە یەکگرتووەکان ئاماژەی بەوەکرد، کۆبوونەوەی لایەنە سیاسییەکان ڕێخۆشکەر دەبێت بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان و پرسەکانی تایبەت بە ھەڵبژاردن و دیارییکردنی ڕۆژێک بۆ دەنگدان.
وتیشی پەیوەندییەکانی ھەولێر ـ بەغدا و ئەو کەشە ئەرێنییەی ئەم دواییە بۆ گفتوگۆی نێوان ھەردوولا و ھەوڵی چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان ھاتووە ئاراوە، بەتایبەتی دەربارەی یاسای بودجەی عێراق و یاساکانی نەوت و گاز و دابەشکردنی داھاتەکان، یارمەتیدەر دەبێت بۆ ئارامی و سەقامگیریی وڵات.