کوردستان
دەم پارتی رایگەیاند، كێشەی كورد بە چەك و شەڕ چارەسەر نابێت، پێویستە شەڕوپێكدادان كۆتایی پێبهێنرێت و پرۆسەیەكی ئاشتی و دیموكراسییانە دەستپێبكات.
تولای هاتیمئۆغولاری هاوسەرۆكی پارتی یەكسانی و دیموكراسیی گەلان (دەم پارتی) رایگەیاند، ئەگەر لە توركیا كێشەی كورد نەبێت و هاوڵاتییان هەست بە یەكسانی بكەن و بە زمانی دایك بخوێنن، وڵات دابەشنابێت، بەڵام ئەگەر ئەمڕۆ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست توركیا لاواز بێت و دووچاری قەیرانی ئابووری ببێت، هۆكارەكەی ئەوەیە لەو وڵاتە پرسی كورد چارەسەرنەكراوە.
وتیشی، ئەگەر ئومێدێكی بچووك هەبێت، دەیانەوێت ئەو ئومێدە گەورە بكەن، چونكە كێشەی كورد بە چەك و شەڕ چارەسەر نابێت، پێویستە شەڕوپێكدادان كۆتایی بێت و پرۆسەیەكی ئاشتی و دیموكراسییانە دەستپێبكات.
پاسپۆرتی سلێمانی كوردانی دەرەوەی وڵات ئاگاداردەكاتەوە كە بۆ دەركردن و نوێكردنەوەی پاسپۆرت كار بە سورەت قەیدی ئەلیكترۆنی ناكرێت و تەنها كار بە كارتی نیشتمانی دەكرێت.
بەرێوەبەرایەتی پاسپۆرتی سلێمانی لە راگەیەنراوێكدا، ئاگاداری هاوڵاتییانی دەرەوەی وڵات دەكاتەوە، كە بۆ دەركردن و نوێكردنەوەی پاسپۆرت بەهیچ جۆرێك كار بە سورەت قەیدی ئەلیكترۆنی ناكرێت، چونكە بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆی حكومەتی فیدڕاڵی كاركردن بەو بەڵگەنامەیە راگیراوە.
ئاماژەی بەوەشكردووە، بۆ دەركردن و نوێكردنەوەی پاسپۆرت تەنیا كار بە كارتی نیشتمانی دەكرێت، پێویستە هاوڵاتیانی دەرەوەی وڵات لە كاتی گەڕانەوەیان بۆ هەرێمی كوردستان مۆڵەتی ٣٠ رۆژ وەربگرن لەبەرئەوەی تەواو بوونی كارتی نیشتیمانی ماوەكەی ٢٠ بۆ ٣٠ رۆژی پێ دەچێت .
پەرلەمانتارێكی ئێران دەڵێت، هێرشی ئیسرائیل بۆ سەر خاكی ئێران لە ئاسمانی هەرێمی كوردستانەوە ئەنجام نەدراوە و بەكارهێنانی ئاسمانی عیراقیش بەبێ مۆڵەتی ئەو وڵاتە بووە.
روحوڵا نەجابەت ئەندامی پەرلەمانی ئێران لە چاوپێكەوتنێكی رۆژنامەوانیدا سەبارەت بە هێرشەكانی ئیسرائیل بۆ سەر خاكی ئێران رایگەیاندووە، حكومەتی عێراق بەڵێنی داوە، ئاسمانی خۆی لەدژی بەرژەوەندی ئێران بەكارنەهێنێت، بەڵام نەتوانراوە رێگری لێ بكرێت، ئەوەی كەكراوە بە ڕەزامەندی و مۆڵەتی حكومەتی عیراق نەبووە.
جەختی لەوەشكردوەتەوە، هێرشی چەكدارانی ئیسرائیل بۆ سەر خاكی ئێران، لە ئاسمانی هەرێمی كوردستانەوە ئەنجام نەدراوە.
لەلایەكی ترەوە حەبیبوڵا سیاری، جێگری ڕێكخەری سوپای كۆماری ئیسلامی ئێران ئاماژەی بۆ ئەوەكردووە، دوای ئۆپەراسیۆنی سادق دوو، تەواوی ئاسمانی ئێراق لە ژێر كۆنترۆڵی فڕۆكەكانی ئیسرائیل و ئەمریكا و بەریتانیا و فەرەنسادایە و نزیكەی ٢٥ رۆژ بەدوای ئەوەدا دەگەڕان چالاكی لە دژی ئێران ئەنجام بدەن.
پێشتر كۆماری ئیسلامی ئێران رایگەیاندبوو ئیسرائیل ئاسمانی عیراقی بەكارهێناوە لە هێرشەكەی مانگی رابردوودا بۆسەر ئێران، دواتر حكومەتی عیراق یاداشتێكی ناڕەزایی ئاڕاستەی نەتەوەیەكگرتووەكان كرد و دانینا بەوەی ئیسرائیل لە ئاسمانی عیراقەوە هێرشیكردووەتە سەر تاران.
وەزارەتی تەندروستی هەرێم رایگەیاند، رێژەی توشبوون بە شێرپەنجە لە هەرێمی كوردستان لە خوار ستانداردی جیهانییەوەیە و لەژێر كۆنترۆڵدایە.
وەزارەتی تەندروستی هەرێم لە روونكردنەوەیەكدا بڵاویكردەوە، بەپێی ستانداردی جیهانی بۆ توشبوون بە شێرپەنجە بۆ هەر ١٠٠ هەزار كەسێك ١٩١ توشبوو دیاریكراوە، بەڵام لە هەرێم كوردستان بۆ هەر ١٠٠ هەزار كەسێك ١٥١ كەس توشی ئەو نەخۆشییە بووە.
ئەوەشی خستووەتەڕو، پێویستە هاوڵاتییان خۆیان بەدوور بگرن لەو هەواڵە نادروستانەی لەبارەی ئامارەكانی توشبوون بەشێرپەنجە لە هەرێم بڵاودەكرێنەوە و ئامانج لێیان بڵاوكردنەوەی ترس و دڵەڕاوكێیە لەنێو هاوڵاتییاندا.
بەرگری شارستانی هەرێم سەرجەم تیمەكانی لە سەرتاسەری هەرێمی كوردستان خستە حاڵەتی ئامادەباشییەوە بۆ روبەڕوونەوەی لافاو و هەر پێشهاتێكی نەخوازراو.
بەڕێوەبەرایەتی بەرگری شارستانی هەرێم لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەو، لە سەنتەری شارەكان ئامادەباشی تەواوكراوە لە پاككردنەوەی مەنهۆلەكان و كردنەوەی رێڕەوەكانی ئاوی قورس و باران، هەروەها داوای لە هاوڵاتییانی ناوشار كردووە، دووربكەونەوە لە شوێنانەی ساڵانی رابردوو لافاویان تێدا دروستبووە.
بەرگری شارستانی هەرێم داواشی لە هاوڵاتییانی دەرەوەی شار كردووە، دووربكەونەوە لە ناوچە نزمەكان و چەم و رێڕەوی ئاو و ئەو شوێنانەی مەترسی هەورە بروسكەیان لەسەرە، هەروەها خۆیان لە گەشتكردن بە دووربگرن.
١٠ ساڵ بەسەر بەرخۆدانی کۆبانێ دژی هێرشی رێكخراوی تیرۆریستی داعش تێدەپەڕێت، ساڵح موسلیم دەڵێت لە داستانی بەرگریكردن لە كۆبانێ جارێكی تر مێژوو نووسرایەوە.
ساڵح موسلیم ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری پەیەدە لە وۆركشۆپێكدا لە كۆبانێ رایگەیاند، لە ئەنجامی بەرخۆدانێكی داستانیدا لە كۆبانێ مێژوو جارێكی تر نووسرایەوە، لە ١ی تشرینی دووەم هەموو گەلانی جیهان خاوەنداریان لە كۆبانی كرد.
وتیشی بەهەزاران گەنج ڕوویان لە كۆبانێ كرد و بەرخۆدانی مێژووییان تۆمار كرد.
هاوكات ئەنوەر موسلیم هاوسەرۆكی كانتۆنی فورات رایگەیاند، هاوڵاتییان لە باكوری كوردستان شەو و ڕۆژ لەسەر سنووری كۆبانێ لەسەر پێ بوون، هاوكات گەلانی جیهانیش لەپێناو كۆبانێدا تێكۆشان و كۆبانێیان بە تەنیا بەجێنەهێشت.
كەشناسی پێشبینی بارانی بەخوڕ و هەورە بروسكە دەكات و هۆشداریش لە روودانی لافاو دەدات، داواش لە هاووڵاتیان دەكات، رێگەكانی دەرەوە تەنها لە كاتی پێویستدا بەكاربهێنن.
كەشناسی هەرێم لە راگەیەنراوێكدا بڵاویكردەوە، ئەمڕۆ ئەگەری بارینی كەمێك نمە باران هەیە لە ناوچە شاخاوییەكان و ناوچەكانی سنووری پارێزگای سێمانی، سبەینێش ئاسمان هەوری تەواو دەبێت نمە باران و بارانی مامناوەند لە كات و ناوچەی جیاجیا دەبارێت , لە كاتەكانی ئیوارەدا ڕێژەی دابارین كەمێك زیاتر دەبێت بە تایبەت لە سنووری پارێزگای سلێمانی پاشان لە شەودا كاریگەری ئەو شەپۆلە زیاد دەكات و باران بارین تەواوی ناوچەكانی هەرێمی كوردستان دەگرێتەوە .
هاوكات كەشناسی عیراق لە راپۆرتێكدا بڵاویكردەوە، رۆژانی شەمە و یەكشەممە باران بارین لە لوتكەدا دەبێت لە ناوچەكانی هەرێمی كوردستان و بەشێكی باشور و ناوەڕاست كە هەورەبروسكەی لەگەڵدا دەبێت، هۆشداریشیدا لە روودانی لافاو لە چەند ناوچەیەك بە تایبەت ناوچەكانی رۆژهەڵاتی عیراق، بۆیە داوا لە هاووڵاتیان دەكات لەو ناوچانەی مەترسییان لەسەرە دوور بكەونەوە.
كەشناسی عیراق داواشی لە هاووڵاتیان كردووە، رێگەكانی دەرەوە تەنها لە كاتی پێویستدا بەكاربهێنرێن، چونكە بارانەكە بەهێز دەبێت و ئاستی بینین كەمدەبێتەوە.
وەزارەتی ناوخۆی توركیا، سەرۆك شارەوانییەكی كوردی سەر بە جەهەپەی لە ئیستەنبوڵ دوورخستەوە و قەیومی لە شوێنەكەی دانا جەهەپەش دەڵێت، كودەتا لە دەنگی خەڵك كراوە.
لەسەر داوای پارتی یەكسانی و دیموكراسی گەلان –دەم پارتی و پارتی گەلی كۆماری-جەهەپە خۆپیشاندان و ناڕەزایەتیی لە دژی دورخستنەوە كاندیدێكی هاوبەشی ئەو دووپارتە بۆ سەرۆكایەتی شارەوانیی ئەسەنیورت لە ئیستەنبوڵ بەرێوەچوو.
ئوزگور ئوزەل سەرۆكی جەهەپە لە كاتی بەشداریی لە ناڕەزایەتییەكان لە ئیستەنبوڵ رایگەیاند، ئاكەپە بە دانانی قەیوم لە جێگای سەرۆكی شارەوانیی یاسای و هەڵبژێردراو ، كودەتای لە دەنگی خەڵك كردوە.
پێشتر وەزارەتی ناوخۆی توركیا رایگەیاندبوو، لە دوای لێكۆڵینەوەەكانی سەرۆكایەتی داواكاری گشتی كۆماری ئیستەنبوڵەوە، ئەحمەد ئۆزەر سەرۆكی شارەوانی ئەسەنیورت بە تاوانی ئەندامبوون لە پارتی كرێكارانی كوردستان پەكەكە دەستبەسەركراوە و بەپێی ماددەكانی 45 و 46ی یاسای شارەوانی لە كارەكەی دورخراوەرتەوە جێگری پارێزگاری ئیستەنبوڵ لە شوێنەكەی دانراوە.
كۆمپانیای ئای كیو ئاگاداری بەشداربووانی دەكاتەوە و دەڵێت، بۆ ئەوەی هێڵی ئینتەرنێتەكەیان بەردەوام بێت پێویستە ناسنامەكانیان پشتڕاستبكەنەوە.
كۆمپانیای ئای كیو لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەشكردووە، كۆمپانیاكانی پەیوەندی و گەیاندن لەلایەن حكومەتی هەرێمی كوردستانەوە ئاگاداركراونەتەوە كە هەر كەسێك بەشداری هێڵی ئینتەرنێتی كردووە و بەڵگەنامە فەرمییەكانی وەك (ناسنامە یان كارتی نیشتمانی و كارتی زانیاری یان كۆدی ئاسایش)ی پێشكەشی كۆمپانیای دابینكەری هێڵی ئینتەرنێتی نەكردبێت لەكاتی بەشداریكردندا، ئەوا لەماوەیەكی نزیكدا هێڵەكەی دەبڕدرێت.
دەشڵێت، پێویستە بە زووترین كات ئەو بەڵگەنامانە پێشكەش بە كۆمپانیای هێڵی ئینتەرنێت بكرێت، ئەگەر كەسەكەش بیانی بوو، ئەوا پێویستە پاسپۆرت و نشینگە پێشكەش بكات وەك بەڵگەنامەی فەرمی.
وتیشی، لەئێستادا كۆمپانیای ئای كیو دەستیكردووە بە پەیوەندیكردن بە بەشداربووانیەوە و وەرگرتنی بەڵگەنامەكان لەڕێی ئەپڵیكەیشنەكەیانەوە.
ماوەی دوو رۆژە لە چاكسازی گەورانی سلێمانی زیندانییەك برایەكی دەخاتە شوێنی خۆی هەڵدێت كە سزای لەسێدارەدانی هەیە، هێزە ئەمنییەكانیش لە هەوڵی دەستگیركردنەوەیدان.
سەرچاوەیەك لە چاكسازی گەورانی سلێمانی بە كوردسات نیوزی ڕایگەیاند، زیندانییەك دوو بڕیاری سزای لەسێدارەدانی هەیە، لەكاتی سەردانیكردنی براكەیدا جلوبەرگەكانیان گۆڕیووەتەوە و براكەی خستووەتە شوێنی خۆی و دواتر هەڵاتووە و لەئێستادا براكەی لە زینداندا ماوەتەوە.
ئاماژەی بەوەشكرد، ڕووداوەكە رۆژی چوارشەممە ڕوویداوە و لەئێستادا هێزە ئەمنییەكانی سلێمانی لێكۆڵینەوەكانیان دەستپێكردووە بە ئامانجی دووبارەدەستگیركردنەوەی زیندانییەكە.
زنیدانییە هەڵاتووەكەی چاكسازی گەورانی سلێمانی، بە مادەی ٤٠٦ ی تایبەت بە كوشتن بەیاسای سزادانی عیراقی سزادراوە.
لە مانگی تەممووزی ئەمساڵیشدا، دوای ئەوەی ڕاگیراوێكی زیندانی چاكسازی ژنان و منداڵانی سلێمانی هەڵات، بەڵام توانرا لە ماوەی كەمتر لە 24 سەعاتدا لە سلێمانی دەستگیربكرێتەوە و شەش كەسی دیكەش دەستگیركران كە هاوكاربوون لە هەڵهاتن و حەشاردان و گواستنەوەی زیندانییەكە.
لە ئەمڕۆوە كۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عیراق دەرگای تانەدان لە ئەنجامی هەڵبژاردنی خولی شەشەمی پەرلەمانی كوردستان دەكاتەوە و بۆ ماوەی سێ رۆژ بەردەوام دەبێت.
عومەر ئەحمەد، سەرۆكی كۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عیراق رایگەیاند، لە ئەمڕۆوە دەرگای تانەدان لە ئەنجامی هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان دەكرێتەوە و لایەنەكان لە سێ رۆژدا دەتوانن تانە پێشكەش بكەن، وتیشی رۆژی یەكشەممە لەگەڵ كۆتایی دەوامدا تۆماركردنی تانەكانیش كۆتایی دێت.
رۆژی چوارشەممە، كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكانی عیراق لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا ئەنجامی كۆتایی هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستانی راگەیاند و دوپاتیكردەوە هەڵبژاردنەكە پاك و نمونەیی بووە، رەتیشیكردەوە هیچ ساختەكارییەك لە پڕۆسەكەدا ئەنجامدرابێت.
مەزڵوم كۆبانێ فەرماندەی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات هەسەدە رایگەیاند، داعش سودی لە جەنگ و رەوشی ئاڵۆزی ناوچەكە بینیوە و هێرشەكانی لە سوریا چركردووەتەوە.
مەزڵوك كۆبانێ لە چاوپێكەوتنێكی تەلەفزیۆنیدا لەگەڵ كەناڵی "الحورە" رایگەیاند، مەترسییەكانی داعش تائێستا هەیە و بەردەوامیش دەبێت، چونكە داعش كێشەی دارایی نییە و دەتوانێت بە ئاسانی چەكداری نوێ كۆبكاتەوە، جگە لەوەش سەربازگەی مەشقپیكردنی هەیە و سودیشی لە جەنگ و رەوشی ئاڵۆزی ناوچەكە بینیوە و هێرشەكانی چركردووەتەوە.
وتیشی، هەسەدە لەگەڵ هاوپەیمانان بەردەوامن لە ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنی هاوبەش و ئەو ئۆپراسیۆنانە هۆكارن بۆ دروستكردنی سەقامگیری لە ناوچەكەدا .
سەبارەت بە بۆردومانەكانی توركیاش، مەزڵوم كۆبانێ رایگەیاند، هێرشەكانی توركیا سنوری وەڵامدانەوەی تێپەڕاندووە و ئەو دەزگایانە دەكاتە ئامانج كە خزمەت بە گەل دەكەن تا لەو رێیەوە ناچاریان بكەن كۆچبكەن ، هەروەها رەتیكرەوە هەسەدە باڵی سەربازیی پەكەكە بێت، وتیشی، ئەوە تەنها بیانویەكە كە توركیا ماوەی دە ساڵە بەكاریدەهێنێت بۆ ئەنجامدانی هێرشەكانی و دوپاتیشیكردۆتەوە هەسەدە بەشێك بێت لە ململانێكانی ناوخۆی توركیا.
بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بۆ کۆچیدوایی تێکۆشەر"حەمە بۆر قوتانی" پرسەنامەیەک ئاراستەی خانەوادەکەی دەکات و دەڵێت، هاوخەمیی قووڵی خۆمان ئاڕاستەی ئێوەی سەربەرز و شۆڕشگێڕ دەكەین؛ كە نموونەی باڵای خەبات و قوربانیدانن لەپێناو كوردستان.
دەقی پرسەنامەیەکەی سەرۆک بافڵ...
بەڕێزان خانەوادە و بنەماڵەی تێکۆشەری دێرین هەڤاڵ حەمەبۆر
كۆچیدوایی هەڤاڵ(حەمە بۆر قوتانی) تێكۆشەر و پێشمەرگەی دێرین لەدڵەوە نیگەرانیكردین.
بۆ ئەم خەمە گەورەیە پرسە و هاوخەمیی قووڵی خۆمان ئاڕاستەی ئێوەی سەربەرز و شۆڕشگێڕ دەكەین كە نموونەی باڵای خەبات و قوربانیدانن لەپێناو كوردستان.
لە خوای گەورە داواكارین هەڤاڵی ئازیزمان بە بەهەشتی بەرین شادبكات و سەبووری بەهەموولایەك ببەخشێت.
دڵسۆزتان
بافڵ جەلال تاڵەبانی
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
مەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان پرسەنامەیەک بۆ کۆچیدوایی پێشمەرگەی دێرین حەمەبۆر قوتانی بڵاودەکاتەوە و دەڵێت، "لە یەزدانی مەزن داواكارین كۆچكردوو بە بەهەشتی بەرین شاد بكات و سەبوری و ئارامی هەموو لایەک بدات".
دەقی پرسەنامەکە...
كەسوكارو خانەوادەی تێكۆشەری دێرین هەڤاڵ حەمەبۆر
بۆ كۆچی دوایی تێكۆشەر و پێشمەرگەی دێرین هەڤاڵ حەمەبۆر قوتانی، پرسەو ماتەمی خۆمان ئاراستەی بنەماڵە تێكۆشەرەكەتان دەكەین.
هەڤاڵ حەمەبۆر لەبنەماڵەیەکی کوردپەروەر و تێکۆشەر بووە، لە ساڵانی خەباتی پێشمەرگایەتیدا لە ناوچە ئازادكراوەكانی دەشتی كۆیە ماڵەكەیان شوێنی خزمەت و حەوانەوەی هێزی پێشمەرگە بووە، لە پاش راپەرینیش وەك كادرێكی دلسۆز لە نێو ریزەكانی رێكخستندا لە رانیە درێژەی بە كاروانی خەباتداوە .
لە یەزدانی مەزن داواكارین كۆچكردوو بە بەهەشتی بەرین شاد بكات و سەبوری و ئارامی هەموو لایەک بدات.
انا لله و انا الیە راجعون
مەكتەبی سیاسی
یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان
رەجەب تەیب ئەردۆغان رایگەیاند، كۆماری توركیا بە تەنها موڵكی هیچ كەس و نەتەوەیەك نییە و چەند موڵكی توركە، ئەوەندەش موڵكی كوردەكانە.
رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا لە میانی بەشداریكردنی لە كۆبونەوەی پەرلەمانی توركیا وتارێكی پێشەكەشكرد و رایگەیاند، لەكاتی هەوڵدان بۆ دووبارە كێشانەوەی سنوورەكانی ناوچەكەیان، پێویستە برایەتی هەمیشەیی خۆیان لەگەڵ برا كوردەكانیان بپارێزن.
جەختییشكردەوە لەسەر گرنگی و پێویستی بەهێزكردنی بەرەی ناوخۆ و بەهێزكردنی پەیوەندییەكانی ئێستای برایەتی نێوان تورك و كورد كردەوە.
سەرۆك كۆماری توركیا وتیشی، لەكاتێكدا كە هەوڵی دووبارە كێشانەوەی سنوورەكانی ناوچەكەیان دەدرێت، پێویستە برایەتی هەمیشەیی خۆیان لەگەڵ برا كوردەكانیان بپارێزن.
روونیشیكردەوە، حكومەتەكەی بڕیاریداوە پرسی تیرۆر بە تەواوەتی لە كارنامەی توركیا لاببات.
سەرۆک وەزیرانی عیراق رایدەگەیەنێت، پێویستە رێوشوێنی زیاتر بگیرێتەبەر بۆ رێکخستنەوەی دەروازە سنوورییەکانی ھەرێمی کوردستان.
محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق لە میانی سەرپەرشتیکردنی ٤٤ـھەمین کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق رایگەیاند، لە پرۆسەی چاکسازی ناو دەروازە سنوورییەکاندا، رووبەڕووی چەند ئاستەنگییەک بوونەتەوە و داھاتی دەروازەکان نەگەیشتووەتە ئاستی پێویست.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، دەروازە سنوورییەکانی ھەرێمی کوردستان بەتایبەت پێویستە رێوشوێنی زیاتر بۆ رێکخستنەوەیان بگیرێتەبەر.