هەواڵەکان
وەزارەتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان، ئەمڕۆ سێشەممە، سەپاندنی سزایی دارایی بە بڕی 40 هەزار دینار راگەیاند، بۆ هەر شۆفێر یان سەرنشینێک کە خۆڵ و خاشاک و پاشماوە فڕێ بداتە سەر شەقام و رێگەوبانەکان.
لای خۆیەوە بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی هەرێمی کوردستان لە بەیاننامەیەکدا ئاماژەی بەوە کردووە: ئەم بڕیارە پاڵپشت بە نووسراوی وەزارەتی ناوخۆ/ بەڕێوەبەرایەتی گشتی دیوان/ بەشی کارگێڕی و سەرچاوە مرۆییەکان ژمارە (13657) لە 11ی ئایاری 2026، و بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران ژمارە (79)ی ساڵی 2016 دەرچووە.
گرنگترین خاڵەکانی بڕیارەکە:
_شۆفێر یان سەرنشین، چ ئۆتۆمبێلەکە لە رۆیشتندا بێت یان وەستاو، بۆیان نییە هیچ جۆرە خۆڵ و خاشاکێک فڕێ بدەنە سەر شەقامەکان، ئەمەش لەپێناو پاراستنی ژینگە و پاکوخاوێنی هەرێمی کوردستان.
_ غەرامەی 40 هەزار دینار بۆ هەر سەرپێچییەک دیاری کراوە کە لە رێگەی ئۆتۆمبێل یان ماتۆڕسکیلەوە ئەنجام بدرێت.
_غەرامەکە دەخرێتە سەر هەموو سیستەمەکانی تۆمارکردنی سەرپێچی، لەوانە ئامێرەکانی (PDA)، کامێراکانی چاودێری و تۆمارکردنی خێرایی.
_ئەفسەری هاتووچۆ دەسەڵاتی هەیە بە شێوەیەکی راستەوخۆ غەرامەکە بسەپێنێت کاتێک بینەری سەرپێچییەکە دەبێت، یان لە رێگەی ئەو ڤیدیۆ دۆکیومێنتکراوانەی کە لەلایەن هاووڵاتیانەوە بۆ پلاتفۆرمەکانی هاتووچۆ دەنێردرێن.
لە کۆتاییدا، بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆ داوای لە هاووڵاتیان کردووە هاوکار بن لە پاراستنی ژینگە و دوور بکەونەوە لە فڕێدانی پاشماوەکان، هەروەها داواشی لێکردوون سەرپێچیکاران ئاشکرا بکەن لە رێگەی ناردنی وێنە و ڤیدیۆی سەرپێچییەکان.
ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئەمڕۆ سێشەممە، بڕیاری دا پاداشتێکی دارایی کە دەگاتە 15ملیۆن دۆلار ببەخشێتە هەر کەسێک کە زانیاریی وردی هەبێت و ببێتە هۆی هەڵوەشاندنەوەی میکانیزمە داراییەکانی سوپای پاسدارانی ئێران.
ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی هەوڵەکانی واشنتۆن دێت بۆ توندکردنەوەی فشارەکان لەسەر تاران و وشککردنی سەرچاوەکانی دابینکردنی دارایی ئەو وڵاتە.
تۆڕی "سی ئێن ئێن" بڵاویکردەوە، ئەم هەنگاوە لە رێگەی بەرنامەی "پاداشت بۆ دادپەروەری" سەر بە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا جێبەجێ دەکرێت، و ئەمەش بەشێکە لە هەوڵەکانی واشنتۆن بۆ خنکاندنی ئابووری ئێران و ناچارکردنی تاران بۆ دانیشتن لەسەر مێزی گفتوگۆ بە مەبەستی واژۆکردنی رێککەوتنێکی نوێ.
ئەم بەرنامەیە ئامانجی کۆکردنەوەی زانیاریی وردە دەربارەی "سەرچاوەکانی داهاتی سوپای پاسداران و فەیلەقی قودس و لقەکانیان، یان میکانیزمەکانی ئاسانکاریی دارایی.
لە توركیا 43 كەس بە تۆمەتی كۆكردنەوەی هاوكاری دارایی بۆ گروپی تیرۆریستی داعش دەستگیركران.
بەڕێوەبەرایەتی لقی دژە تیرۆری ئاسایشی ئیستەنبوڵ رایگەیاندووە، بە مەبەستی ئاشكراكردنی سەرچاوە داراییەكانی داعش، لە ئۆپەراسیۆنێكدا لە چەند پارێزگایەكی توركیا، 43 كەس بە تۆمەتی پەیوەندی بە گروپی تیرۆریستی داعش و كۆكردنەوەی هاوكاری دارایی بۆ داعش دەستگیركران، كە لە رێگەی تیلیگرام و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان پارەیان كۆكردوەتەوە دەستیش بەسەر ژمارەیەكی زۆر كەرەستەی دیجیتاڵیدا گیراوە.
لە بەشێكی تری راگەیەنراوەكەدا هاتووە، ئەو كەسانە لە ساڵی 2021 تا 2025 بڕی 170 هەزار دۆلاریان بۆ گروپی تیرۆریستی داعش كۆكردووەتەوە.
وتەبێژی لیژنەی ئاسایشی نەتەوەیی و سیاسەتی دەرەوە لە پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، یەکێک لە بژاردەکانی ئێران لە ئەگەری هێرشێکی نوێدا، پیتاندنی یۆرانیۆمە بە رێژەی 90%.
بەپێی راپۆرتێکی ئاژانسی هەواڵی "مێهر"، ئیبراهیم رەزایی لە هەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئیکس نووسیویەتی: یەکێک لە بژاردەکانی ئێران لە کاتی رودانی هەر هێرشێکی نوێ بۆ سەر وڵاتەکەمان، بژاردەی پیتاندنی یۆرانیۆمە بە رێژەی 90%."
وتەبێژی لیژنەی ئاسایشی نەتەوەیی و سیاسەتی دەرەوە لە پەرلەمانی ئێران رونیشی کردەوە: ئێمە لە ناو پەرلەماندا تاوتوێی ئەم بژاردەیە دەکەین.
ئەمریكا بە تۆمەتی پەیوەندی لەگەڵ ئێران سزای بەسەر ژمارەیەك كەس و قەوارەدا سەپاند كە لە هۆنگ كۆنگ و ئیمارات و عومانن.
وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا لە راگەیەندراوێكدا ئاشكرایكردووە، سزای نوێی بەسەر سێ كەس و نۆ قەوارەدا سەپاندووە كە پەیوەندییان بە دەسەڵاتدارانی ئێرانەوەە هەیە.
ئاماژەی بەوەشكردووە، قەوارانەی سزایان بەسەردا سەپێندراوە چواریان دامەزراوەی هۆنگ كۆنگن و چواری تریشیان قەوارەی ئیمارات و یەكێكیان قەوارەی عومانن.
وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا راشیگەیاندووە، ئەو سێ كەسەی لە لیستی سزاكاندان، پەیوەندییان بە سوپای پاسدارانی ئێرانەوە هەیە.
دادگای باڵای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڕیاریدا ویلایەتی ئەلاباما یەکێک لەو دوو بازنە هەڵبژاردنەی کە زۆرینەی دەنگدەرانیان لە رەشپێستەکان پێکهاتووە هەڵوەشانێتەوە، ئەوەش پێش هەڵبژاردنەکانی نیوەی خولی ئەمساڵ.
ئەم بڕیارە دوای حوکمێکی دادگای باڵا لە مانگی نیساندا دێت کە بازنەیەکی هەڵبژاردنی خاوەن زۆرینەی رەشپێستی لە ویلایەتی لوویزیانا پووچەڵکردەوە، بەو پێیەی بە "دابەشکارییەکی هەڵبژاردن لەسەر بنەمای رەگەز" و نادەستووری لەقەڵەم دا، ئەمەش بووە هۆی لاوازکردنی یەکێک لە بەندەکانی یاسای فیدراڵی مافی دەنگدان بە شێوەیەکی بەرچاو.
بەرپرسانی ئەلاباما پشتیان بە کەیسەکەی لوویزیانا بەست بۆ داواکردنی کۆتاییهێنان بە فەرمانێکی دادوەری کە ویلایەتەکە پابەند دەکات بە بەکارهێنانی نەخشەیەکی هەڵبژاردن کە لەلایەن دادگاوە سەپێنراوە تا دوای سەرژمێری ساڵی 2030.
دادگای باڵا ئەو فەرمانەی هەڵوەشاندەوە و داوای لە دادگایەکی نزمتر کرد کە دووبارە چاو بە کەیسەکەدا بخشێنێتەوە لەبەر رۆشنایی بڕیارەکەی تایبەت بە لوویزیانا.
ئەم هەنگاوە رێگا بۆ ویلایەتەکە خۆش دەکات ئەو نەخشە هەڵبژاردنە پەسەند بکات کە لە ساڵی 2023 لەلایەن ئەنجومەنی یاسادانانەوە (کە کۆمارییەکان باڵادەستن تێیدا) دەرچووە، کە تەنها یەک بازنەی هەڵبژاردن لەخۆدەگرێت کە ڕەشپێستەکان تێیدا زۆرینە بن.
عەمید خالید محەمەد قادر وەک بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی دیوان و عەقید هەوار مەجید قادر وەک بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی پارێزگای سلێمانی دەستبەکاربوون.
قوباد تاڵەبانی رایگەیاندووە: لە رێوەڕەسمێکدا بە ئامادەبوونی بەڕێزان حەمەی حەمە سەعید، وەزیری رۆشنبیری و لاوان و هیوا ئەحمەد، سەرۆکی دەزگای ئاسایشی هەرێم، هەر یەکە لە بەڕێزان عەمید خالید محەمەد قادر وەک بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی دیوان و عەقید هەوار مەجید قادر وەک بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی پارێزگای سلێمانی دەستبەکاربوون.
قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشداوە: لە رێوڕەسمەکەدا پیرۆزباییمان لە هەردوو بەڕێوەبەری نوێ کرد و جەختمان کردەوە لە پێویستیی بردنەسەری ئاستی رۆشنبیری هێزەکانی ئاسایش. لەمەودوا دەزگای ئاسایش بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی رۆشنبیری و لایەنە پەیوندیدارەکانی دیکە بە پلان و بەرنامەی نوێوە کار دەکات بۆ باشترکردنی مامەڵەی هێزەکان لەگەڵ چین و توێژە جیاوازەکانی کۆمەڵگا، چوونکە ئاسایشی وڵاتەکەمان ئەو کاتە بەهێزتر دەبێت کە هەموو خەڵک خۆیان بە هاوکار و پشتیوانی هێزە ئەمنییەکان بزانن.
لە سلێمانی بەردی بناغەی ئەکادیمیای پارائۆلۆمپیی نیشانەشکێن دانرا و قوباد تاڵەبانیش دەڵێت: دروستکردنی ژێرخانێکی وەرزشیی باش، مافێکی سەرەتایی کەمئەندامان و خاوەن پێداویستییە تایبەتەکانە.
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم رایگەیاندووە: ئەمڕۆ بە خۆشحاڵییەوە بەردی بناغەی ئەکادیمیای پارائۆلۆمپیی نیشانەشکێنیمان دانا. ئەم ئەکادیمیاییە پڕۆژەیەکی گرنگە بۆ پێشخستنی وەرزشی پارائۆڵۆمپیی کوردستان. هەروەها زۆر دڵخۆش بووم بە سەیرکردنی یاریی دۆستانەی نێوان هەردوو تیپی تۆپی پێی داونی خۆر و مانگی یانەی رۆژ. سەرسام بووم بە ئاست و ئیرادەی یاریزانەکان.
جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم ئاماژەی بەوەشداوە: دروستکردنی ژێرخانێکی وەرزشیی باش، مافێکی سەرەتایی کەمئەندامان و خاوەن پێداویستییە تایبەتەکانە. شانازی دەکەین لەم چەند ساڵەی دواییدا لە سلێمانی گرنگییەکی تایبەت بە وەرزشی ئەم توێژە ئازیزە دەدەین و هەنگاوی باشمان ناوە.
قوباد تاڵەبانی دەشڵێت: زۆر سوپاسی هەموو ئەو ئازیزانە دەکەم لە لیژنەی پارائۆڵۆمپی و یانەی رۆژ و لایەنە پەیوەندیدارەکانی دیکە کە بەوپەڕی خەمخۆرییەوە هەوڵی پێشخستنی وەرزشی پارائۆڵۆمپیی کوردستان دەدەن.
پەیامنێری کوردسات نیوز، رایگەیاند، بەیانی ئەمرۆ لە كۆێستانەكانی باڵەكایەتی مین به هاووڵاتیه‌كدا ته‌قییه‌وه و قاچێكی له‌ده‌ست داوە، ئاماژەی بەوەشکرد بەهۆی سەختی برینەکەوەیە رەوانەی نەخۆشاخەنەکانی هەولێر کراوە.
بە گوێرەی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، روداوەكە به دیاریكراوی لە سنوری (گونده‌رۆژ- كوێستانی به‌رده‌سپیان) بووە لە سنوری باڵەکایەتی.
هاووڵاتییەکە، ناوی "سه‌نگه‌ر عارف خالید" ته‌مه‌ن 18 ساڵە و له ئه‌نجامی روداوەکەدا قاچێكی له‌ده‌ست داوە.
هاووڵاتییەکە خەڵکی شەرفۆنان لە قەزای ئاکرێ و بەمەبەستی بەدەستهێنانی گژوگیای بەهاری رویی لەو ناوچەیە کردوە.
کەشناسیی هەرێم پێشبینییەکانی کەشوهەوای بۆ 48 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردەوە و رایگەیاند، بارانبارین و هەورەبروسکە ناوچە جیاجیاکان دەگرێتەوە.
ئەمڕۆ دوو شەممە، بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسیی و بوومەلەرزەزانیی هەرێم لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ ئاسمانی هەرێم لە نێوان هەور و نیمچە هەوردا دەبێت، "پێشبینیش دەکرێت لە کاتەکانی ئێوارەدا، تۆز و خۆڵێکی سووک ناوچەکانی باشووری هەرێم بگرێتەوە و پلەکانی گەرماش بەراورد بە دوێنێ کەمێک بەرزدەبنەوە".
سەبارەت بە کەشوهەوای سبەینێ ئاماژەی بەوەکرد، "پێشبینی دەکرێت لە کاتەکانی بەیانییەوە تاوەباران و هەورەبروسکە لە ناوچە شاخاوییە سنوورییەکانی باکوور دەستپێبکات، بۆ کاتەکانی ئێوارەش، ئەگەری بارانبارینی پچڕپچڕ لە ناوچەکانی تری هەرێم هەیە و دواتر کەشەکە جێگیر دەبێتەوە، هاوکات خێرایی با لە دوای نیوەڕۆوە زیاد دەکات و بۆ سەروو 25 کم/ک چالاک دەبێت".
پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ سبەینێ بەم شێوەیەی خوارەوە دەبن:
هەولێر: 32 پلە
سلێمانی:27 پلە
دهۆک:28 پلە
گەرمیان: 37 پلە (بەرزترین پلە)
هەڵەبجە: 29 پلە
چەمچەماڵ:28 پلە
زاخۆ:28 پلە
پیرمام: 27 پلە
سۆران:26 پلە
حاجی ئۆمەران:21 پلە (نزمترین پلە)
ئاژانسی هەواڵی تەسنیم بڵاویکردوەتەوە، کەشتییەکی نەوتهەڵگر، کە نەوتی خاوی عیراقی پێبوە، دوای جێبەجێکردنی رێنماییەکانی سوپای پاسداران، بە گەروی هورمزدا تێپەڕیوە و بەرەو ڤێتنام دەڕوات.
ئەمڕۆ دووشەممە، ئاژانسی هەواڵی تەسنیم، بڵاویکردوەتەوە رۆژی یەکشەممە کەشتیەکی نەوتهەڵگر بە ناوی AGOIS FANOURIOS بە رێگەی دیاریکراوی ئێراندا و لە ژێر رێنماییەکانی سوپای پاسداراندا، گەروی هورمزی تێپەراندوە.
ئاژانسەکەی ئێران ئاماژەی بەوەکردوە، ئەو کشتییە نەوتی خاوی عیراقی پێبووە و لە ئێستادا بەرەوە ڤێتنام دەڕوات.
ئەمە لە کاتێكدایە لە رۆژانی رابردودا، میدیاکانی جیهان ئاماژەیان بەوەکردبوو، بەهۆی پێکدادان و گرژییەکانی گەروی هورمزەوە، 167 ملیۆن بەرمیل نەوتی وڵاتانی کەنداو لە دەریادا ماوەتەوە و لەو بڕەش زیاتر لە 40 ملیۆن بەرمیلی عیراق خاوەندارێتی دەکات.
رێکخراوی پاراستنی ژینگەی ئێران رایگەیاند، ئەو شلەیەی کە لە ئاوەکانی کەنداوی فارس لە نزیک دورگەی خارگ بینراوە، بەهۆی رژانی ئاوی پیسبوی کەشتییەکی نەوتهەڵگرەوە بووە، نەک رژانی نەوت.
دوای ئەوەی لە رێگەی مانگە دەستکردەکانەوە چەند دیمەنێکی دەروبەری دورگەی خارگ بڵاوکرایەوە وئاماژە بەوەکرابوو، رەنگە ئێران بەهۆی رێگریکردن لە هەناردەی نەوت، بۆ ئەوەی بەرهەمهێنان نەوەستێنێت نەوت بکاتە دەریاوە، رێکخراوی پاراستنی ژینگەی ئێران زانیاری نوێ لەسەر ئەو روداوە بڵاوکردوەتەوە.
رێکخراوی پاراستنی ژینگەی ئێران ئاماژەی بەوەکردوە، ئەو پەڵە گەورانە هۆکارەکەی دزەکردنی نەوت یاخود رژانەی نەوت نییە لە پاڵاوگەکانەوە، بەڵکو بەهۆی بەتاڵکردنی ئاوی پیسی (Ballast water) کەشتییەکی نەوتهەڵگرەوە بووە، کە زیانی بەرکەوتووە.
پێشتر دەزگامیدیا جیهانییەکان، بە پشتبەستن بە وێنەی مانگی دەستکرد رایانگەیاند بوو، لە نزیک دورگەی خارگ، رەنگە نەوت رژابێتە دەریاوە بەهۆی زیانگەیاندن بە کەشتییە نەوتهەڵگرەکان یاخود ئێران خۆی نەوت بخاتە دەریاوە بەهۆی پڕبونی خەزانەکانی نەوتەوە.
پۆلسی دارستان و ژینگەی سلێمانی بڵاویکردوتەوە، بە مەبەستی رێگریکردن لە راوی ماسی و دەستگیرکردنی سەرپێچیکاران ، مەفرەزەیەكی بنکەی پۆلیسی دارستان و ژینگەی ئاغجەلەر دەرچوون بۆ سەر زێی بچووک، توانیویانە هاووڵاتییەک لە کاتی راوکردندا دەستگیر بکەن.
پۆلسی دارستان و ژینگەی سلێمانی راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ سەرەڕای قەدەغەکردنی راوەماسی، بەڵام سەرپێچیکاران بەردەوامن لە راوکردنی و دوای گەڕان و پشکنینی مەفرەزەکانیان لە ئەنجامدا لە سنوری گوندی ( گردخەبەر) هاووڵاتییەکیان دەستگیرکردوە، کە سەرقاڵی راوکردنی ماسی بووە.
ئەوەشخراوەتە روو، لەگەڵ دەستگیرکردنیدا، دەستگیرا بەسەر ( 32 ) ماسی بچوك ، شەش تۆڕ ، ( 13 ) قولاپ و ئۆتۆمبێلێکدا کە بە هاوڵاتییەکە بووە.
بەگوێرەی راگەیەندراوەکە، پەڕاوی لێکۆڵینەوە بۆ هاووڵاتییەکە کراوەتە و رادەستی دادوەر کراوە بۆ وەرگرتنی رێکاری یاسایی، کە لە کاتی قەدەغەکردنی راوی ماسیدا، راوی کردوە.
بڕیارە رۆژی چوارشەممەی داهاتوو، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا سەردانێکی رەسمی بۆ چین ئەنجام بدات و لەگەڵ شی جین پینگ، سەرۆکی چین کۆببێتەوە.
بەرپرسێکی باڵای ئیدارەی ئەمریکا رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ، بە نیازە لەم لوتکەیەدا گوشارێکی توند بخاتە سەر هاوتا چینییەکەی سەبارەت بە پەیوەندییەکانی پەکین لەگەڵ تاران، هەروەها دەیەوێت چین ناچار بکات کڕینی نەوت لە ئێران و روسیا رابگرێت، کە وەک سەرچاوەیەکی سەرەکیی داهات بۆ ئەو دوو وڵاتە دەبینرێت.
ئاماژەی بەوەشکرد، پرسی فرۆشتنی ئەو کەلوپەلانەی کە لە هەردوو بواری مەدەنی و سەربازیدا بەکاردێن لەلایەن چینەوە بە ئێران، تەوەری گفتوگۆکان دەبێت.
هاوکات چین سەردانەكەی سەرۆکی ئەمریکای لە 13 تا 15ـی ئەم مانگە پشتڕاست دەكاتەوە، کە وابڕیارە تا رۆژی هەینی بەردەوام بێت.
جێی ئاماژەیە، ئەم سەردانەی دۆناڵد ترەمپ لە دوای ساڵی 2017ـەوە، یەکەم سەردانیەتی بۆ چین، کە بڕیار بوو لە مانگی ئاداری رابردوو ئەنجام بدرێت، بەڵام بەهۆی جەنگی دژی ئێران دواخرا.