لە دانیشتنێکی نائاساییدا، ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی بە کۆی دەنگ هێرشە ئاسمانییەکەی ئیسرائیلی بۆ سەر دۆحەی پایتەختی قەتەری ئیدانە کرد و بە "پێشێلکاریی سەروەریی قەتەر" ناویبرد.
سەرەڕای ئەوەی لە راگەیەندراوە رەسمیەکەدا ناوی ئیسرائیل نەهێنرا، بەڵام زۆربەی وڵاتانی ئەندام، بەتایبەت روسیا و جەزائیر، بە توندی هێرشەکەیان شەرمەزار کرد. ئەمریکاش دڵنیایی دایە قەتەر کە هێرشەکە دووبارە نابێتەوە، بەڵام جەختی لەسەر پێویستیی "لەناوبردنی حەماس" کردەوە.

ئەمشەو پێنجشەممە، ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان دانیشتنێکی نائاسایی بەپەلەی لەسەر هێرشە ئاسمانییەکەی ئیسرائیل بۆ سەر قەتەر ئەنجامدا، کە تێیدا ئیدانەیەکی بەرفراوانی نێودەوڵەتیی لێکەوتەوە.

هەڵوێستی رەسمی ئەنجومەنی ئاسایش و نەتەوە یەکگرتووەکان:

لە سەرەتای دانیشتنەکەدا، ڕۆزماری دیکارلۆ بریکاری سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کاروباری سیاسی، رایگەیاند کە "هێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل بۆ سەر دۆحە جیهانی شۆک کرد" و بە "پێشێلکاریی سەروەری و یەکپارچەیی خاکی قەتەر"ی وەسف کرد. دیکارلۆ هۆشداریدا کە "ئەم هێرشە رەنگە دەستپێکی قۆناغێکی نوێ و مەترسیدار بێت لە ململانێ بەردەوامەکەدا."

دواتر، ئەنجومەنی ئاسایش بە کۆی دەنگی هەر 15 ئەندامەکەی، راگەیەندراوێکی پەسەند کرد کە تێیدا ئیدانەی هێرشەکانی کرد و "هاوپشتیی خۆی لەگەڵ قەتەر" و "پشتگیریی بۆ سەروەری و یەکپارچەیی خاکی" دووپاتکردەوە. بەڵام لە راگەیەندراوەکەدا، کە لەلایەن بەریتانیا و فەڕەنساوە داڕێژرابوو، راستەوخۆ ناوی ئیسرائیل وەک ئەنجامدەری هێرشەکە نەهێنرا.

هەڵوێستی جیاوازی زلهێزەکان: ئەمریکا و روسیا

هەڵوێستی زلهێزەکان جیاواز بوو. نوێنەری ئەمریکا، دۆرۆسی شیا، رایگەیاند کە سەرۆک دۆناڵد ترەمپ دڵنیایی داوەتە میری قەتەر کە هێرشەکە دووبارە نابێتەوە. بەڵام لە هەمان کاتدا جەختی کردەوە کە "پێویستە حەماس لە غەززە لەناوببرێت."

لەلایەکی دیکەوە، نوێنەری روسیا، ڤاسیلی نیبێنزیا، بە توندی رەخنەی لە ئیسرائیل گرت و وتی: "هێرشەکەی ئیسرائیل بۆ سەر قەتەر پێشێلکارییەکی ئاشکرای سەروەریی وڵاتانە. ناتوانرێت دانوستان بکرێت لە کاتێکدا ئیسرائیل چەکی ئاراستەی دانوستانکار کردووە."

شەپۆلی ئیدانەکردنی نێودەوڵەتی

زۆربەی وڵاتانی ئەندام بە توندی هێرشەکەیان ئیدانە کرد:

• نوێنەری جەزائیر: وتی، "ئەو کارەساتەی دەسەڵاتدارانی ئیسرائیل لە غەززە دروستیان کردووە بەسیان نەبووە، دەوڵەتێکی نێوەندگیریشیان کردووەتە ئامانج. هێرشکردنە سەر قەتەر بەڵگەی هێز نییە، بەڵکو بەڵگەی شێتییە، و ئەمەش رەفتارێکی توندڕەوانەیە کە نەبوونی سزا پاڵپشتییەتی."

• نوێنەری پاکستان: رایگەیاند، "بە توندترین شێوە ئیدانەی دەستدرێژییە نایاسایی و بێ پاساوەکەی ئیسرائیل دەکەین. ئەم هێرشە تەنها هێرشکردنە سەر دەوڵەتێکی خاوەن سەروەری نییە، بەڵکو دەستدرێژییە بۆ سەر دیپلۆماسییەت."

• نوێنەری سۆماڵ: جەختی کردەوە کە، "دەستدرێژیی ئیسرائیل بۆ سەر قەتەر زیادبوونی مەترسیەکانە. فراوانکردنی سیستەماتیکیی ململانێ لەلایەن ئیسرائیلەوە ستراتیژییەکی مەبەستدارە."

ئەم دانیشتنە لە کاتێکدایە کە ئیسرائیل بەردەوامە لە هێرشەکانی بۆسەر غەززە.

 

هاکەرێکی تورک توانی دەستی بە ژمارە تەلەفۆنی تایبەتیی وەزیری بەرگریی ئیسرائیل، یسرائیل کاتز، بگات و پەیوەندییەکی ڤیدیۆیی کورتی لەگەڵدا ئەنجام بدات. دوای بڵاوکردنەوەی وێنەی پەیوەندییەکە و ژمارە تەلەفۆنەکەی، وەزیرەکە رایگەیاند هەزاران نامەی رقئامێز و هەڕەشەی کوشتنی پێگەیشتووە.

هاککەرێکی تورک ژمارە تەلەفۆنی تایبەتیی یسرائیل کاتز، وەزیری بەرگریی ئیسرائیلی دەستکەوت و لە رێگەیەوە پەیوەندییەکی ڤیدیۆیی لەگەڵدا ئەنجامدا. رۆژنامەی "تایمز ئۆف ئیسرائیل" بڵاویکردەوە کە کاتز وەڵامی پەیوەندییە ڤیدیۆییەکەی داوەتەوە، بەڵام کاتێک هاککەرە تورکەکە دەستی بە جنێودان کردووە، وەزیری بەرگری دەستبەجێ هێڵەکەی داخستووەتەوە.

بەڵام هاککەرەکە توانیویەتی "سکرین شۆت"ێکی پەیوەندییەکە بگرێت و لەگەڵ ژمارە تەلەفۆنەکەی کاتزدا لەسەر ئینتەرنێت بڵاوی بکاتەوە.

بەپێی میدیا ئیسرائیلییەکان، وەزیری بەرگری "بە هەڵە دەستی بە دوگمەی وەڵامدانەوەی پەیوەندیی هاککەرە تورکەکەدا ناوە، کە تەنها بۆ چەند چرکەیەکی کەم بووە." دوای ئەم روداوە، کاتز هەزاران نامەی رقئامێز و هەڕەشەی کوشتنی پێگەیشتووە.

رۆژنامەی "تایمز ئۆف ئیسرائیل" ئاماژەی بەوەش کردووە کە کاتز بۆ ماوەی چەندین ساڵە هەمان ژمارە تەلەفۆن بەکاردەهێنێت، سەرەڕای ئەوەی پێشتریش ژمارەکەی دزەی پێکرابوو.

لەسەر ئەم روداوە، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل لە لێدوانێکدا وتی: "گرووپی (توندڕەوی) رێکخراو لە وڵاتە جیاوازەکانی جیهانەوە پەیوەندی بە تەلەفۆنی تایبەتیی و نا-نهێنیی منەوە دەکەن و نامەی رقئامێز و هەڕەشە بەجێدەهێڵن."

لە کۆتاییدا بە هەڕەشەوە وەڵامی دانەوە و وتی: "با ئەوان بەردەوام بن لە پەیوەندیکردن و هەڕەشەکردن، منیش بەردەوام دەبم لە دەرکردنی فەرمانی لەناوبردنی سەرکردە تیرۆریستەکانیان."

 

لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا، د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، بە توندی ئیدانەی هێرشەکەی ئیسرائیلی بۆ سەر دەوڵەتی قەتەر کرد و هاوسۆزی و پشتیوانیی تەواوی عیراقی بۆ دەوڵەت و گەلی قەتەر دووپات کردەوە.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ شێخ تەمیم کوڕی حەمەد ئال سانی، میری دەوڵەتی قەتەر، ئەنجامدا و تیایدا گفتوگۆیان لەبارەی دوایین پێشهاتەکانی ناوچەکەوە کرد.

لە میانی پەیوەندییەکەدا، سەرۆک کۆمار بە توندی ئیدانەی دەستدرێژیی ئیسرائیلی بۆ سەر قەتەر کرد و هەموو جۆرە هەڕەشەیەکی بۆ سەر ئاسایش و سەروەریی ئەو وڵاتە رەتکردەوە. هەروەها جەختی لەسەر هاوسۆزی و پشتیوانیی عیراق کردەوە بۆ "برایانی قەتەر" لە روبەروبوونەوەی ئەم دەستدرێژییەدا.

سەرۆک کۆمار رایگەیاند: "دەستدرێژی بۆ سەر دەوڵەتی قەتەر پێشێلکارییەکی ئاشکرای یاسا و پێوەرە نێودەوڵەتییەکانە و هەڕەشەیەکی راستەوخۆشە بۆ سەر ئاسایشی ناوچەکە." ناوبراو داوای یەکخستنی هەوڵەکانی کرد بۆ راگرتنی ئەم پێشێلکارییانە و داوای لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیش کرد بەرپرسیارێتیی خۆی لە ئەستۆ بگرێت بۆ کۆتاییهێنان بەم تاوانانە.

لە بەشێکی دیکەی پەیوەندییەکەدا، سەرۆک کۆمار پرسە و سەرەخۆشیی خۆی ئاراستەی کەسوکاری قوربانییەکان کرد و هیوای زوو چاکبوونەوەی بۆ بریندارەکان خواست.

هەروەها، هەردوولا باسیان لە پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان عیراق و قەتەر کرد و گرنگیی بەهێزکردنی هاریکاریی هاوبەشیان بۆ خزمەتکردنی بەرژەوەندییەکانی هەردوو گەلیان دووپات کردەوە.

لەلایەن خۆیەوە، میری قەتەر پێزانینی خۆی بۆ هەڵوێست و پشتیوانییەکانی عیراق دەربڕی و بە رەنگدانەوەی پەیوەندیی پتەوی نێوان هەردوو وڵاتی وەسف کرد.

 

یەکێتیی تۆپی پێی ئەوروپا (یویفا) بە فەرمی رایگەیاند کە شاری مەدریدی پایتەختی ئیسپانیا وەک میوانداری یاریی کۆتایی خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا (چامپیۆنز لیگ) بۆ ساڵی 2027 دیاری کرا.

یارییەکە لەسەر یاریگای "مێترۆپۆلیتانۆ"ی تایبەت بە یانەی ئەتلەتیکۆ مەدرید بەڕێوەدەچێت، کە لە رکابەریدا توانی لە شاری باکۆی پایتەختی ئازەربایجان بباتەوە.

ئەمە دەبێتە دووەم جار کە یاریگای مێترۆپۆلیتانۆ میوانداریی یاریی کۆتایی چامپیۆنز لیگ بکات. پێشتریش لە ساڵی 2019، یاریی کۆتایی نێوان هەردوو یانەی لیڤەرپوڵ و تۆتنهامی ئینگلیزی لەخۆگرت، کە تێیدا یانەی لیڤەرپوڵ جامەکەی بەرزکردەوە.

بڕیارەکانی دیکەی یویفا

لەنێو بڕیارەکاندا، یویفا چەندین شوێنی دیکەی بۆ پاڵەوانێتییەکانی داهاتووی دیاری کرد:

• چامپیۆنز لیگی ژنان 2027: شاری وارسۆی پایتەختی پۆڵەندا میوانداریی یاریی کۆتایی دەکات.

• جامی سوپەری ئەوروپا 2026: یارییەکە لە شاری سالزبۆرگی وڵاتی نەمسا بەڕێوەدەچێت.

 

ئێوارەی ئەمڕۆ پێنجشەممە، لە قەزای دووبزی سەر بە پارێزگای کەرکوک، بەهۆی شەڕێکی خوێناوییەوە لەنێوان دوو خێزانی عەرەبی هاوردەدا، دوو کەس کوژران و کەسێکی دیکەش بە سەختی بریندار بوو.

سەرچاوەیەک لە پۆلیسی دووبز بە کوردسات نیوزی راگەیاند، کە هەردوو لایەنی شەڕەکە ئامۆزای یەکترن و دانیشتووی گوندی پەڵکانەن لە سنووری ناحیەی سەرگەڕان.

سەبارەت بە هۆکاری روداوەکە، سەرچاوەکە رونیکردەوە کە تا ئێستا بە تەواوی نازانرێت، بەڵام کێشەکە لەنێو خۆیاندایە و پێدەچێت کێشەیەکی کۆمەڵایەتی بێت.

هەروەها دووپاتیکردەوە کە بکوژەکە هەڵاتووە و تا ئێستا دەستگیر نەکراوە، پۆلیس چاوەڕێی بڕیاری دادوەر دەکات بۆ دەستپێکردنی رێکارەکانی بەدواداچوون و دەستگیرکردنی. قوربانیی سێیەمیش کە بریندارە، بەهۆی سەختیی برینەکەیەوە لەژێر چاودێریی پزیشکیدایە.

 

بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، ئیمزای لەسەر پلانی فراوانخوازیی نیشتەجێبوونی "E1" کرد لە کەرتی رۆژئاوا. هاوکات جەختیشی کردەوە کە هیچ کاتێک رێگە بە دروستبوونی دەوڵەتی فەڵەستینی نادات و بەرەی رۆژهەڵاتی وڵاتەکەی بە دۆڵی ئوردن دادەنێت.

بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، بە فەرمی پلانی "E1"ی ئیمزا کرد کە ئامانج لێی فراوانکردنی نیشتەجێبوونەکانە لە کەرتی رۆژئاوای لە نزیک قودس.

ناتانیاهۆ لە وتارێکدا بە رایگەیاند: "پێشتر بەڵێنمان دابوو کە دەوڵەتی فەڵەستینی نابێت، و بە دڵنیاییەوە هیچ دەوڵەتێکی فەڵەستینی دانامەزرێت."

ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد کە پلانیان هەیە بۆ دروستکردنی شارۆچکەی دیکەی نیشتەجێبوون و وتی: "چەندین شاری هاوشێوەی مەعالیە ئەدومیم لەسەر خاکەکەمان دروست دەبن."

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل جەختی کردەوە: "بەرەی رۆژهەڵاتی ئیسرائیل مەعالیە ئەدومیم نییە، بەڵکو دۆڵی ئوردنە."

نەتەنیاهۆ ئاشکرای کرد و وتی: "ئێمە بە سووربوونەوە لە هەموو بەرەکاندا کاردەکەین بۆ بەدەستهێنانی یەک شت، ئەویش ئەبەدییەتی ئیسرائیلە."

سەبارەت بە شەڕی غەززە، نەتەنیاهۆ بەڵێنی سەرکەوتنی دا و وتی: "ئەوەی لە غەززە دەستیپێکرد، لە غەززە کۆتایی دێت و ئێمە حەماس دەشکێنین."

لە کۆتاییدا، ئاماژەی بە هێرشەکەی رابردووی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران کرد و رایگەیاند: "کاتێک لە ئێرانمان دا، توانیمان هەڕەشەیەکی وجودی لەسەر خۆمان لابەرین."

 

تیرۆرکردنی چارلی کێرک، چالاکوانی دیاری کۆماری و هاوپەیمانی نزیکی دۆناڵد ترەمپ، لە24ەمین ساڵیادی هێرشەکانی 11ـی سێپتەمبەردا، نەک هەر ئەمریکای هەژاند، بەڵکو سێبەرێکی قورسی خستە سەر یادکردنەوەی ئەو رۆژە مێژووییە. روداوەکە، لە رۆژێکدابوو، کە بۆ ئەمریکییەکان رۆژێکبوو دەبوو ببێتە سیمبولی یەکڕیزیی نیشتمانی لە دژی دوژمنی دەرەکی، کردی بە رۆژێک بۆ بیرکردنەوە لە دابەشبوونی سیاسیی قووڵ و توندوتیژیی ناوخۆیی.

سێبەرێک بەسەر یادکردنەوەیەکدا:

لە کاتێکدا کە بڕیار بوو ئەمریکییەکان یادی قوربانیانی هێرشە تیرۆریستییەکانی 11ی سێپتەمبەری2001 بکەنەوە، هەواڵی کوشتنی چارلی کێرک لە زانکۆی "یوتا ڤالی" هەموو میدیا و رای گشتیی داگیر کرد. ئەم روداوە دەستبەجێ کاریگەریی خۆی نیشان دا؛ جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا، کە بڕیار بوو لە نیویۆرک بەشداریی رێوڕەسمی سەرەکیی یادکردنەوەکە بکات، سەردانەکەی هەڵوەشاندەوە و بەرەو یوتا بەڕێکەوت بۆ سەرەخۆشیکردن لە خێزانی کێرک. ئەم هەنگاوە بووە ئاماژەیەکی رون بۆ ئەوەی کە چۆن قەیرانێکی ناوخۆیی توانیی گرنگترین یادی نیشتمانیی وڵات بخاتە پەراوێزەوە.

گۆڕینی گوتاری سیاسی: لە "ساتی تاریک"ەوە بۆ دابەشبوون:

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە پەیامێکدا روداوەکەی بە "ساتێکی تاریک بۆ ئەمریکا" وەسف کرد و وتی پڕە لە "خەم و تووڕەیی". ترەمپ، کە خۆی دوو جار روبەڕوی هەوڵی تیرۆرکردن بووەتەوە، پەنجەی تۆمەتی بۆ "گوتاری سیاسیی توند" درێژ کرد و بەڵێنی دۆزینەوەی بکوژانی دا.

بەڵام لە بنەڕەتدا، ئەم روداوە گوتاری رۆژەکەی بە تەواوی گۆڕی. لەبری قسەکردن لەسەر یەکگرتوویی لە دژی تیرۆری دەرەکی، وەک ئەوەی لە دوای 11ی سێپتەمبەرەوە باو بوو، ئێستا مشتومڕەکان چڕبوونەتەوە لەسەر توندوتیژیی سیاسیی ناوخۆیی، دابەشبوونی حزبی و مەترسییەکانی توندڕەوی لەناو کۆمەڵگەی ئەمریکیدا. مێلانیا ترەمپ، خانمی یەکەم، بە وتەیەکی کاریگەر وتی: "دوو منداڵەکەی چارلی کێرک لەبری یادەوەرییەکانی باوکیان بە چیرۆک، و لەبری زەردەخەنە راستەقینەکەی بە وێنە گەورە دەبن،" کە ئاماژە بوو بۆ قەبارەی تراژیدیاکە.

دوای کوشتنەکە چی رویدا؟ لێکۆڵینەوەکان بەردەوامن:

دەستبەجێ دوای روداوەکە، لێکۆڵینەوەیەکی بەرفراوان لەلایەن نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدراڵی (FBI) و پۆلیسی ناوخۆییەوە دەستیپێکرد. دواین پێشهاتەکان ئەمانەن:

• دۆزینەوەی چەکی تاوانەکە: بەرپرسان ئەمڕۆ پێنجشەممە رایانگەیاند کە ئەو چەکەیان دۆزیوەتەوە کە لە تاوانەکەدا بەکارهاتووە. چەکەکە "تفەنگێکی بەهێز" بووە و لە ناوچەیەکی دارستانیدا دۆزراوەتەوە کە بکوژەکە بۆی هەڵاتووە.

• بەڵگەی ڤیدیۆیی و فۆرێنسیک: لێکۆڵەران رایانگەیاندووە کە "گرتەی ڤیدیۆیی باش"یان لە گومانلێکراوەکە هەیە و شوێنپێی جوڵەیان پێش و دوای روداوەکە هەڵگرتووە. هەروەها شوێنپێی پێڵاو، لەپی دەست و قۆڵی بکوژەکەشیان بۆ شیکاریی DNA کۆکردووەتەوە.

• داواکاری بۆ یارمەتیی گشتی: FBI وێنەیەکی ناڕونی گومانلێکراوەکەی بڵاوکردووەتەوە و داوای لە هاوڵاتیان کردووە هەر زانیارییەک کە هەیانە بیگەیەنن. تا ئێستا زیاتر لە 130 سەرەداو لەلایەن خەڵکەوە پێشکەش کراوە.

• هیچ دەستگیرکراوێک نییە: هەرچەندە سەرەتا کەسێک دەستگیر کرا، بەڵام دوای لێپرسینەوە ئازاد کرا و تا ئێستا هیچ کەسێک بە فەرمی بە تۆمەتی کوشتنی کێرک دەستگیر نەکراوە.

لە کۆتاییدا، تیرۆرکردنی چارلی کێرک بووە هۆی ئەوەی ساڵیادی 11ی سێپتەمبەری 2025، لەبری ئەوەی ببێتە رۆژێک بۆ بیرهێنانەوەی یەکگرتوویی رابردوو، ببێتە ئاوێنەیەک بۆ نیشاندانی دابەشبوون و مەترسییە ناوخۆییەکانی ئێستای ئەمریکا.

 

لە وتارێکدا، فەوزی بەرهوم، سەرکردەی باڵای بزوتنەوەی حەماس، هێرشەکەی ئیسرائیلی بۆ سەر دۆحەی پایتەختی قەتەر بە "تاوانێکی تەواو" و "راگەیاندنی جەنگ" دژی هەموو نەتەوەی عەرەبی و ئیسلامی وەسف کرد. ناوبراو جەختیشی کردەوە کە ئەم کردەوەیە هەوڵێکی ئیسرائیلە بۆ تێکدانی رێڕەوی دانوستانەکان و بەدەستهێنانی "سەرکەوتنێکی وەهمی".

ناسنامەی کوژراوەژانی ئاشکرا کرا:

• جیهاد لەبەد (ئەبو بیلال)

• هومام حەییە

• عەبدوڵا عەبدولواحید

• موئمین حەسونە

• ئەحمەد عەبدولمالک

• وەکیل عەریف بەدر سەعد محەمەد دۆسەری

"هێرشێک بۆ سەر هەموو نەتەوە"

سەرکردەکەی حەماس جەختی کردەوە کە ئەم شەڕە تەنها شەڕی غەززە، حەماس، یان فەڵەستین نییە، بەڵکو "شەڕی هەموو نەتەوەکەیە."

وتیشی: "ئێمە لەبەردەم تاوانێکی تەواوداین کە نەک تەنها سەروەریی وڵاتێکی عەرەبی دەکاتە ئامانج، بەڵکو هەموو ئەو بەهایانە دەکاتە ئامانج کە قەتەر وەک بەشێک لە بەهاکانی عەروبە و ئیسلام نوێنەرایەتییان دەکات. ئەمە راگەیاندنی جەنگێکی ئاشکرایە دژی هەموو وڵاتە عەرەبی و ئیسلامییەکانمان."

ئامانج لێی تێکدانی دانوستانەکانە:

بەرهوم ئاماژەی بەوە دا کە "هەوڵە شکستخواردووەکەی تیرۆرکردنی وەفدی دانوستانکاری بزوتنەوەکە لە دۆحە، رەنگدانەوەی هەوڵی ئیسرائیلە بۆ دروستکردنی وێنەیەکی وەهمی سەرکەوتن، لە پاش شکستی لە غەززە و نەگەیشتن بە ئامانجەکانی.

رونیشی کردەوە کە "کردەوەی تیرۆرکردنی وەفدی دانوستان لە کاتێکدا کە تاوتوێی پێشنیازە نوێیەکانی دەکرد، ئامانجگرتنێکی قێزەون و بێشەرمانەی رۆڵی رێزلێگیراوی نێوەندگیری قەتەرە. بۆردومانەکە ماڵی سەرۆکی وەفدی دانوستانکاری کردووەتە ئامانج، کە خێزانەکەی تێیدا نیشتەجێ بوون و لە ئەنجامدا هاوسەری، و نەوەکانی بریندار بوون."

بەرهوم ئەم هێرشەی بە "بۆردومانکردن و تیرۆرکردنی تەواوی رێڕەوی دانوستان" و "ئامانجگرتنێکی مەبەستدار" بۆ رۆڵی نێوەندگیرانی وەک قەتەر و میسر دانا.

ئیدارەی ئەمریکا بە هاوبەشی تاوانەکە ناوبرد:

فەوزی بەرهوم بە توندی رەخنەی لە ئەمریکا گرت و وتی: "ئیدارەی ئەمریکا هاوبەشێکی تەواوەتییە لەم تاوانەدا."

لە کۆتاییدا جەختی کردەوە: "خوێنی سەرکردەکانی بزوتنەوەکە لە خوێنی منداڵان و ژنانی غەززە و قودس و کەرتی رۆژئاوا بەهادارتر نییە. هیچ هێزێک لەسەر زەوی ناتوانێت ڕێگری لە مافی ڕەوای گەلەکەمان بکات بۆ بەرگریکردن لە خاک و پیرۆزییەکانی."

هەروەها هاوسۆزیی خۆی بۆ وڵاتی قەتەر دەربڕی و ستایشی هەموو ئەو هەڵوێستانەی کرد کە پشتیوانیی قەتەر دەکەن و دژی دەستدرێژییەکەی ئیسرائیلن.

 

دیکارلۆس بڕاون، تۆمەتباری کوشتنی پەنابەرێکی گەنجی ئۆکراینی بە ناوی ئیرینا زاروتسکا، بۆ یەکەمجار لە زیندانەوە قسەی کرد و لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ خوشکەکەی، پاساوی تاوانەکەی ئاشکرا کرد. ئەم روداوە کاردانەوەی بەرفراوانی لێکەوتەوە و پرسیاری جددی لەسەر کەمتەرخەمیی سیستەمی دادوەری و تەندروستیی دەروونی لە ئەمریکا دروست کردووە.

دیکارلۆس بڕاونی تەمەن 34 ساڵ، کە تۆمەتبارە بە کوشتنی ئیرینا زاروتسکای تەمەن 23 ساڵ، لە گفتوگۆیەکی تەلەفۆنیی تۆمارکراودا لەگەڵ خوشکەکەی، کە رۆژنامەی "دەیلی مەیل" بڵاوی کردووەتەوە، ئاماژەی بەوە داوە کە بەهۆی نەخۆشیی شیزۆفرینیاوە (دووکەرتبوونی کەسایەتی) باوەڕی وابووە "ماددەیەکی نامۆ" لە مێشکیدا چێنراوە و کۆنترۆڵی کردووە.

خوشکی تۆمەتبارەکە، ترەیسی، دوای سەردانکردنی لە زیندان ئاشکرای کرد کە براکەی پێی وتووە هۆکاری هێرشکردنە سەر ئیرینا ئەوە بووە کە "پێیوابووە مێشکی دەخوێنێتەوە."بڕاون لە پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەدا دەڵێت: "دەستم بریندار بوو کاتێک چەقۆم لێدا. یەک وشەم پێ نەوت. ترسناکە، وانییە؟ بۆچی کەسێک بێ هیچ هۆکارێک چەقۆ لە کەسێکی تر دەدات؟"

کورتەی روداوەکە:

ئیرینا زاروتسکا، کە لە ساڵی2022 بۆ هەڵاتن لە جەنگی روسیا پەنای بۆ ئەمریکا هێنابوو، لە 22ی ئابی رابردوو لەناو شەمەندەفەرێکی هێڵی ئاسن لە شاری شارلۆت، بەبێ هیچ هۆکارێکی دیار و بەبێ هیچ ئاشنایەتییەکی پێشوەختە، لەلایەن بڕاونەوە هێرشی کرایە سەر. گرتە ڤیدیۆییەکانی کامێرای چاودێری نیشانی دەدەن کە بڕاون لە پشتی ئیریناوە دانیشتووە و دوای چەند خولەکێک، بە چەقۆیەکی گیرفان هێرش دەکاتە سەری و چەند جارێک لە ملی دەدات.

مێژووی تۆمەتبار و کەمتەرخەمیی سیستم:

دیکارلۆس بڕاون خاوەنی رابردوویەکی پڕ لە تاوانە و بەپێی تۆمارەکان، پێشتر 14 جار دەستگیر کراوە بە تۆمەتی جۆراوجۆر وەک دزیی چەکدارانە و هەڕەشەکردن. سەرەڕای ئەوەی نەخۆشیی شیزۆفرینیای هەبووە و چەندین جار بەهۆی کێشەی دەروونییەوە پەیوەندیی بە پۆلیسەوە کردووە، بەڵام سیستەمی دادوەری و تەندروستیی دەروونی نەیانتوانیوە رێگری لەم کارەساتە بکەن. خوشکەکەی دەڵێت: "من لۆمەی دەوڵەت دەکەم چونکە پشتیان تێکرد. ئەو مەترسی بوو بۆ سەر خۆی و کۆمەڵگە."

کاردانەوەکان:

ئەم روداوە بووەتە جێی مشتومڕێکی گەورەی سیاسی و کۆمەڵایەتی. دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، داوای سزای لەسێدارەدانی بۆ تۆمەتبارەکە کردووە و بە "شێت" وەسفی کردووە. لە بەرامبەردا، رەخنەگران ئاماژە بەوە دەکەن کە کەیسی لەم شێوەیە دەرئەنجامی "سیاسەتە شکستخواردووەکانی نەرمی نواندنە بەرانبەر تاوان."

وەزارەتی دادی ئەمریکا تۆمەتی فیدراڵی ئاراستەی بڕاون کردووە کە "کوشتنە لەناو سیستەمی گواستنەوەی گشتیدا"، کە سزاکەی دەگاتە زیندانی هەتاهەتایی یان لەسێدارەدان.

خێزانی ئیرینا:

خێزانی ئیرینا زاروتسکا لە راگەیەندراوێکدا رایانگەیاندووە کە کچەکەیان "هونەرمەندێکی بەهرەمەند و خاوەن رۆحێکی زیندوو" بووە. هەرچەندە باڵیۆزخانەی ئۆکراین پێشنیاری گەڕاندنەوەی تەرمەکەیانی کردبوو، بەڵام خێزانەکەی وتوویانە: "نا، ئەو ئەمریکای خۆشدەویست. لێرە بەخاکی دەسپێرین."

 

 

ئەمڕۆ پێنجشەممە، قەتەر ئەو راپۆرتەی ماڵپەڕی "ئەکسیۆس"ی ئەمریکی رەتکردەوە کە باس لەوە دەکات دۆحە پێداچوونەوە بە هاوبەشییە ئەمنییەکەی لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەکات و بە "تەواو ناڕاست" وەسفی کرد.

لە راگەیەندراوێکدا کە لەلایەن نووسینگەی راگەیاندنی نێودەوڵەتیی قەتەرەوە دەرچووە، دۆحە جەختی کردەوە کە پەیوەندییە ئەمنی و بەرگرییەکانی لەگەڵ واشنتن "لە هەموو کاتێک بەهێزترە و بەردەوامە لە گەشەکردن."

راگەیەندراوەکە راپۆرتەکەی "ئەکسیۆس"ی بە "هەوڵێکی ئاشکرا و شکستخواردوو بۆ دروستکردنی دووبەرەکی لە نێوان قەتەر و ویلایەتە یەکگرتووەکان" ناوبرد. هەروەها ئاماژەی بەوەش کرد، "ئەو لایەنانە لەپشت ئەم جۆرە هەواڵانەوەن کە سوود لە ئاڵۆزییەکانی ناوچەکە وەردەگرن و دژی ئاشتی دەوەستنەوە."

لە بەشێکی دیکەی راگەیەندراوەکەدا هاتووە: "هەردوو وڵات بۆ ماوەی چەندین ساڵە پشتیوانیی یەکتریان کردووە و ئێمە بەردەوام دەبین لە کارکردنی پێکەوەیی بۆ چەسپاندنی ئاشتی و سەقامگیری لە جیهاندا."

ئەم رونکردنەوەیەی قەتەر دوای ئەوە هات کە ماڵپەڕی "ئەکسیۆس" لە راپۆرتێکدا بڵاوی کردەوە، دوابەدوای هێرشە ئاسمانییەکەی ئیسرائیل بۆ سەر شوێنی نیشتەجێبوونی سەرکردەکانی حەماس لە دۆحە، سەرۆک وەزیرانی قەتەر، محەمەد بن عەبدولڕەحمان ئال سانی، بە نێردەی کۆشکی سپی، ستیڤ ویتکۆفی، راگەیاندووە کە وڵاتەکەی پێداچوونەوە بە هاوبەشییە ئەمنییەکەی لەگەڵ واشنتن دەکات و "رەنگە بەدوای هاوبەشی دیکەدا بگەڕێت" کە بتوانن بیپارێزن.

هاوکات، رۆژنامەی "تایمز ئۆف ئیسرائیل" رۆژی چوارشەممە لە زاری سەرچاوەیەکی دیپلۆماسییەوە بڵاوی کردەوە کە بەرپرسێکی باڵای قەتەری لە گفتوگۆیەکدا لەگەڵ ویتکۆف، گومانی خۆی لە هاوبەشییەکەی دۆحە لەگەڵ ئەمریکا دەربڕیوە.

بەپێی سەرچاوەکە، "بەرپرسە باڵاکەی قەتەر ئاماژەی بە هێرشەکەی ئیسرائیل و هێرشەکەی مانگی حوزەیرانی رابردووی ئێران کردووە کە بنکەیەکی سەربازیی ئەمریکای لە قەتەر کردبووە ئامانج" و "نیگەرانیی خۆی دەربڕیوە لە شکستی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە پاراستنی وڵاتەکەی." 

ئەمڕۆ پێنجشەممە 11ی ئەیلوولی 2025 لە کۆشکی بەغدا، د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازیکرد لە  د. عەبدولڕەحمان بن حەمەد بن جاسم وەزیری ڕۆشنبیری قەتەر و وەفدی یاوەری.

لە دیدارەکەدا کە د. ئەحمەد فەکاک بەدرانی، وەزیری رۆشنبیری و گەشتوگوزار و شوێنەوار ئامادەی بوو، گفتوگۆ لەبارەی پەیوەندییەکانی برایەتی و هاوکاری نێوان عیراق و قەتەر کرا. سەرۆک کۆمار جەختی لەسەر پێویستی پەرەپێدانی پەیوەندییە دووقۆڵییەکان لەنێوان هەردوو وڵاتدا کردەوە، بەتایبەتی لە بواری ڕۆشنبیری و هەماهەنگی لەسەر پرسی جیاواز بەشێوەیەک کە خزمەت بە بەرژەوەندییە هاوبەشەکان بکات.

سەرۆک کۆمار دووپاتی کردەوە کە عیراق سەرکۆنەی ئەو دەستدرێژییە دەکات کە کراوەتە سەر قەتەری برا و رەتکردنەوەی هەر هەڕەشەیەک کە ئاسایش و سەروەرییەکەی بخاتە مەترسییەوە. 

هەروەها پێویستە وڵاتانی عەرەبی و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی هەڵوێستێکی توند لەبارەی پێشێلکارییەکانی زایۆنیستەکان بگرنەبەر کە دووبارە دەبنەوە دژ بە گەلان و وڵاتانی ناوچەکە، ئەمەش سەقامگیری و ئارامی تێکدەدات.

لەلای خۆیەوە،  د. عەبدولڕەحمان بن حەمەد  سوپاس و پێزانینی خۆی بۆ پەرۆشی و بایەخدانی سەرۆکی کۆمار بۆ پتەوکردنی سەقامگیری لە ناوچەکەدا دەربڕی و جەختی لە خواستی وڵاتەکەی بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی پەیوەندییەکان لەگەڵ عێراقدا کردەوە، بەمەبەستی بەدیهێنانی خواستەکانی هەردوو گەل لە پێشکەوتن و خۆشگوزەرانی.

هەسەدە بەرپەرچدانەوەی هێرشێكی گروپە چەكدارەكانی سەر بە دیمەشقی بۆ سەر هێزەكانی لە ریفی حەڵەب راگەیاند .

ناوەندی راگەیاندنی هیزەكانی سوریای دیموكرات "هەسەدە" لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە ، هێزەكانیان رێگرییان لە هەوڵێكی دزەكردن و تۆپباران كردووە كە لەلایەن گروپەكانی سەر بە حكومەتی دیمەشق لە ناوچەی دێرلبلح لە ریفی حەلەب ئەنجامدراوە و بە تەواوی ئەو هەوڵانەیان شكستپێهێناوە . 

دوپاتیشكراوەتەوە كە هەسەدە بەرپرسیارێتی تەواوی ئەو پێشهاتە دەخاتە ئەستۆی ئەو لایەنەی دەستپێشخەر بووە بۆ دروستكردنی ئالۆزی و ئەنجامدانی پێشێلكاری كە هەرەشە لەسەر سەقامگیری گشتی دروست دەكات ، لە هەمان كاتیشدا دڵنیایی دراوە لەوەی كە لە ئێستادا رەوشەكە لەژێر كۆنترۆڵدایە و هەسەدە ئامادەیی تەواوی هەیە بۆ رێگریكردن لە هەر پێشێلكارییەك و بە تەواوی پابەندە بە بەرگریكردن لە خاك و ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی .

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا پێی وایە بڕیاری هێرشكردنە سەر سەركردەكانی حەماس لە قەتەر ژیرانە نەبووە. 

رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ بە پشتبەستن بە زانیاری لێپرسراوانی باڵای ئیدارەی ئەمریكا بڵاویكردەوە، دۆناڵد ترەمپ، پەیوەندییەكی تەلەفۆنی لەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ ئەنجامداوە و سەرەرای ئەوەی زۆر بە توندی قسەی كردوە بە ناتانیاهۆشی راگەیاندووە،  بڕیارەكەی بۆ بە ئامانجگرتنی سەركردەكانی حەماس لە ناوخۆی قەتەر، ژیرانە نەبووە.

پێشتریش، ترەمپ رایگەیاندبوو، بە هێرشەكەی ئیسرائیل لە دەوحە دڵخۆش نەبووە. 

رۆژنامەی شەرقلئەوسەتیش لە زاری چەند سەرچاوەیەكی نێو بزوتنەوەی حەماس ئاشكرای كردووە، دوو سەركردەی مەكتەبی سیاسی بزوتنەوەكە لە هێرشەكەی ئیسرائیل بریندار بوون و یەكێكیان برینەكەی قورسە، بەڵام ئامادە نەبوون ناوی سەركردە بریندارەكان لەمكاتەدا ئاشكرا بكەن.

هەر لەو چوارچێوەیەدا، شێخ محەمەد بن عەبدولڕەحمان ئال سانی، سەرۆك وەزیرانی قەتەر و وەزیری دەرەوەی قەتەر دووپاتیكردەوە كە وڵاتەكەی هەڕەشەكانی ناتەنیاهۆ قبوڵ ناكات و بۆ دیاریكردنی چونێتی وەڵامدانەوەش، لەگەڵ هاوبەشەكانیان لە ناوچەكەدا لە گفتوگۆ و پەیوەندیدان.

بۆ دەربڕینی پشتیوانی لەکارە هونەرییەکان، شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق ئامادەی یەکەم نمایشی فیلمی سینەمایی (زەوی سەخت و ئاسمانی دوور) بوو کەلەهۆڵی سینەما سالم لەشاری سلێمانی نمایشکرا. 

ئەو فیلمەی کە هەوراز محەمەد کاری دەرهێنانی بۆ کردبوو، رووناکی دەخستەسەر وردەکاری ژیانی ئەو کەسانەی کاریگەریی جەنگ لەسەر باری دەروونی و کۆمەڵایەتی و ژیانیان بە گشتی دەرکەوتبوو، بەتایبەت بەهۆی جەنگی چەندین ساڵە و توندوتیژییەوە کە رەنگە ماڵ نەبێت لە عێراقدا کە شەهید و بریندار و بێ سەرو شوێن و بەدیل گیراوی نەبووبێت و رووبەرووی ئەم نەهامەتیانە نەبووبێتەوە. 

دوای نمایشەکە خانمی یەکەمی عیراق چەپکەگوڵی پیرۆزبایی پێشکەشی دەرهێنەری فیلمەکە کرد و هیوای سەرکەوتنی بۆ ستافەکەش خواست.