قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم پێشوازیکرد لە وەفدێکی باڵای ئیمارات بە سەرۆکایەتیی سەعید الهاجری، نێردەی تایبەتی وەزیری دەرەوەی ئەو وڵاتە بۆ کاروباری ئابوری و لە کۆبوونەوەی نێوانیاندا گفتوگۆ لەبارەی چۆنییەتی بەهێزترکردنی پەیوەندیی بازرگانی نێوان هەردوولا و دەرفەتەکانی وەبەرهێنان لە هەرێمی کوردستان کرا.

لە کۆبوونەوەکەدا کە ئەمڕۆ لە هەولێر بەڕێوەچوو، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم رایگەیاند، حکومەتی هەرێمی کوردستان بە گرنگییەکی تایبەتەوە دەڕوانێتە پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئیمارات و  خوازیارە کۆمپانیا و وەبەرهێنەرانی ئیماراتی بەشدارییەکی گەورەیان هەبێت لە پرۆسەی گەشەپێدانی کوردستان.

وەفدە ئیماراتییەکە کە بە مەبەستی دۆزینەوە و هەڵسەنگاندنی دەرفەتەکانی وەبەرهێنان سەردانی کوردستانیان کردوە، رایانگەیاند ئامانجیانە پڕۆژەی گەورە و درێژخایەنی وەبەرهێنان لە هەرێمی کوردستاندا جێبەجێ بکەن.

لە کۆبوونەوەکەدا جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم روونی کردەوە کە لە هەرێمی کوردستان بە تایبەت لە بوارەکانی کشتوکاڵ و گەشتوکاڵ و گەشتوگوزار و وزەی نوێبووەوەدا دەرفەتی گەورە هەیە بۆ وەبەرهێنەرانی ئیماراتی و ئاماژەی بەوەشکرد، کوردستان دەتوانێت ببێتە سەبەتەی خۆراکی هەموو عیراق و تەنانەت بەرهەمە کشتوکاڵییەکانی رەوانەی بازاڕەکانی دەرەوەش بکات.

هەر لەم چوارچێوەیەدا قوباد تاڵەبانی داوایکرد وەفدەکە هانی وەبەرهێنەرەکانی وڵاتەکەیان بدەن لەم بوارانەدا وەبەرهێنان لە کوردستاندا بکەن، چونکە جگە لەوەی حکومەتی هەرێم هەموو جۆرە کارئاسانییەکیان بۆ دەکات، هەرێمی کوردستان خاوەنی هێزی کاری شارەزاشە لەم بوارانەدا.

دۆناڵد توسك، سەرۆک وەزیرانی پۆڵەندا، رایگەیاند، ئەو فڕۆکە بێفڕۆکەوانانەی شەوی رابردوو ئاسمانی وڵاتەکەیان بەزاندووە، لە بیلاروسیاوە هاتوون، ئەمەش لە دوای دەستپێکردنی ململانێی ئۆکرانیاوە یەکەمجارە رودەدات. لە بەرامبەردا، مینسک دەڵێت ئەو فڕۆکانەی بەهۆی شەڕی ئەلیکترۆنیی نێوان روسیا و ئۆکراینیاوە لە رێڕەوی خۆیان لایانداوە، خستووەتەخوارەوە.

توسک لە وتارێکدا لە پەرلەمانی وڵاتەکەی وتی: "بۆ یەکەمجار، هەندێک لەم فڕۆکە بێفڕۆکەوانانە راستەوخۆ لە بیلاروسیاوە گەیشتنە پۆڵەندا".

لەلایەکی دیکەوە، بیلاروسیا ئەمڕۆ چوارشەممە رایگەیاند، ئەو فڕۆکە بێفڕۆکەوانانەی خستووەتەخوارەوە کە بەهۆی کاریگەریی شەڕی ئەلیکترۆنییەوە لەکاتی ئاڵوگۆڕی هێرشەکانی نێوان روسیا و ئۆکراینیادا لە رێڕەوی خۆیان لایانداوە.

جەنەڕاڵ پاوڵ موراڤیکۆ، سەرۆک ئەرکانی گشتیی بیلاروسیا، لە راگەریەندراوێکدا بڵاویکردەوە: "هێزەکانی بەرگریی ئاسمانیی وڵاتەکەمان بە بەردەوامی چاودێریی ئەو فڕۆکە بێفڕۆکەوانانەیان دەکرد کە لە رێڕەوی خۆیان لایاندابوو و هەندێکیان لەسەر خاکی کۆمارەکەمان تێکشکاند".

موراڤیکۆ ئاماژەی بەوەشکرد کە مینسک، پۆڵەندا و لیتوانیای لە نزیکبوونەوەی فڕۆکەکان ئاگادارکردووەتەوە، بەڵام لە بەیاننامەکەیدا دیاری نەکردووە کە فڕۆکەکان سەر بە کام لایەن بوون.

د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆمار، تیشکی خستە سەر دۆخی عیراق و پێشهاتە ئەرێنییەکانی وڵات، ئاماژەی بەوەدا کە عیراق ئێستا دۆخی ئاسایش و سەقامگیری بەخۆیەوە دەبینێت.

سەرۆک کۆمار جەختی لەسەر پێویستی گەیاندنی وێنەیەکی راستەقینە و ئەرێنی عیراقی بۆ کۆڕبەندە نێودەوڵەتییەکان کردەوە. هەروەها داوای کرد کار بۆ باشترکردن و پتەوکردنی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی عیراق لە هەموو بوارەکاندا بکرێت، لەگەڵ هاندانی کۆمپانیا گەورەکانی وەبەرهێنان بۆ کارکردن و پڕۆژە ئەنجامدان لە عیراق.

لە بەرامبەردا، باڵیۆزانی نوێ سوپاس و پێزانینی خۆیان بۆ ئەم متمانەیە دەربڕی و پابەندبوونیان دووپاتکردەوە بۆ هەڵگرتنی پەیامێکی دڵسۆزانەی نیشتمانی و کارکردن بۆ بەرزکردنەوەی وێنە و بەرژەوەندییەکانی عیراق لەسەر ئاستە جیاوازە نێودەوڵەتییەکان.

برونۆ روتایۆ، وەزیری ناوخۆی فەرەنسا، ئەمڕۆ چوارشەممە رایگەیاند، لە قۆناغەکانی سەرەتای رۆژی ناڕەزایەتییە سەرتاسەرییەکاندا نزیکەی 200 کەس دەستگیرکراون.

بەیانیی ئەمڕۆ، خۆپیشاندەران لە پاریسی پایتەخت لەگەڵ پۆلیسدا تووشی پێکدادان بوون و سەتڵی خۆڵ و خاشاکیان ئاگر تێبەردا. حکومەتی فەرەنسا بۆ کۆنترۆڵکردنی دۆخەکە، 80 هەزار پۆلیسی بەشێوەیەکی نائاسایی لە سەرانسەری وڵاتدا بڵاوەپێکردووە، لە کاتێکدا وڵاتەکە خۆپیشاندانی لەژێر دروشمی "با هەموو شتێک دابخەین" بەخۆیەوە دەبینێت.

خۆپیشاندەران کە لە ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا و سیاسەتەکانی بۆ کەمکردنەوەی خەرجییەکان تووڕەن، پلانیان داناوە چالاکییەکان لە سەرتاسەری وڵاتدا پەکبخەن.

دوو رۆژ دوای ئەوەی، سەرۆک وەزیرانی پێشوو، لە دەنگدانی متمانەدا لە پۆستەکەی دوورخرایەوە و رۆژی سێشەممە سێباستیان لۆکۆرنۆ جێگەی گرتەوە، هەزاران خۆپیشاندەر وەڵامی بانگەوازەکانیان بۆ پەکخستنی چالاکییەکان لە وڵاتدا دایەوە.

بزوتنەوەی "با هەموو شتێک دابخەین" لە هاویندا لە رێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و گرووپە چاتە نهێنییەکانەوە گەشەی کرد. داواکارییەکانیان بۆ پەکخستنی هاتوچۆ، رێکخستنی مانگرتن و خۆپیشاندان، هاوکاتە لەگەڵ دەستبەکاربوونی چوارەمین سەرۆک وەزیرانی ماکرۆن لە ماوەی12 مانگدا.

بزوتنەوەکە کە بەخێرایی و بەبێ سەرکردەیەکی دیاریکراو گەشەی کردووە، کۆمەڵێک داواکاریی بەرفراوانی هەیە، کە زۆرێکیان دژی پلانەکانی بودجەی کەمکردنەوەی خەرجییەکانە کە ماکرۆن بەرگریی لێدەکرد. هەروەها سکاڵای فراوانتریان لەسەر نایەکسانی هەیە.

هەندێک کەس بزووتنەوەی "با هەموو شتێک دابخەین" بەراورد دەکەن بە خۆپیشاندانەکانی "هێلەکە زەردەکان" لە ساڵی 2018 کە سەرەتا بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی سووتەمەنییەوە سەریهەڵدا، بەڵام دواتر بووە بزووتنەوەیەکی فراوانتر دژی ماکرۆن و پلانەکانی بۆ چاکسازیی ئابووری.

حزبی "فەرەنسای ملنەدەر"ی چەپی توندڕەو رایگەیاندووە کە پێشنیازی سەندنەوەی متمانە لە لۆکۆرنۆ پێشکەش دەکات، هەرچەندە حزبی "کۆبوونەوەی نیشتمانی"ی راستڕەوی توندڕەو ئاماژەی بەوە کردووە کە بۆ ئێستا ئامادەیە لەگەڵیدا کار بکات.

وەزیری ناوخۆ ئاشکراشیکرد کە 80 هەزار هێزی ئەمنی لە سەرتاسەری وڵاتدا بڵاوەیان پێکراوە، کە 6 هەزاریان لە پاریسن. پێشتریش میدیاکانی فەرەنسا بڵاویانکردبووەوە کە پێشبینی دەکرێت100 هەزار کەس بەشداری لە ناڕەزایەتییەکاندا بکەن.

ئاژانسی نیشتمانیی تاوان (NCA) لە بەریتانیا رایگەیاند، پیاوێکی عیراقیی تەمەن 42 ساڵیان لە شاری ئاشفۆرد لە هەرێمی کێنت دەستگیرکردووە، کە گومانلێکراوە بەشێکە لە تۆڕێکی گەورەی قاچاخچێتیی مرۆڤ.

بەپێی راگەیەندراوێکی رەسمی ئاژانسەکە، ئەو تۆمەتبارە بە تۆمەتی ئاسانکاریکردن بۆ گواستنەوەی کۆچبەران بەشێوەی نایاسایی و بە بارهەڵگر لە بەریتانیاوە بۆ فەرەنسا دەستگیر کراوە. هەروەها گومانی ئەوەشی لێدەکرێت کە لە هێنانی کۆچبەریش بۆ ناو بەریتانیا دەستی هەبووبێت.

سارا-جەین موور، فەرماندە لە ئاژانسی نیشتمانیی تاوان، رایگەیاند: "ئەم دەستگیرکردنە بەشێکە لە لێکۆڵینەوە بەردەوامەکانمان لە تۆڕێکی تاوانکاریی بەرفراوان کە بەرپرسە لە بەقاچاخبردنی کۆچبەران لە بەریتانیاوە بۆ فەرەنسا و بەپێچەوانەشەوە".

موور ئاماژەی بەوەشکرد، هۆکاری جیاواز هەیە بۆ ئەوەی خەڵک هەوڵی بەجێهێشتنی بەریتانیا بە بارهەڵگر بدەن، کە لەوانەیە بریتی بێت لە خۆدزینەوە لە دەستگیرکردن لەلایەن پۆلیسەوە، خۆدزینەوە لە پشکنینەکانی کۆچی فەرەنسا، یان رەنگە خۆیان قوربانیی بازرگانیکردن بە مرۆڤەوە بن.

فەرماندەکەی ئاژانسی تاوان جەختی کردەوە کە "قاچاخچییەکانی مرۆڤ هیچ بایەخێک بە سەلامەتی و باشی ئەو مرۆڤانە نادەن کە دەیانگوازنەوە، چ بە بەلەم بێت یان بە بارهەڵگر، بەڵکو تەنها پاڵنەریان دەستکەوتی داراییە".

ئەمە دووەم کەسە کە لە چوارچێوەی ئەم لێکۆڵینەوەیەدا دەستگیر دەکرێت و لە ئێستادا گومانلێکراوەکە لەلایەن ئەفسەرانی ئاژانسی نیشتمانیی تاوانەوە لێکۆڵینەوەی لەگەڵدا دەکرێت.

دەستگیرکردنی ئەم قاچاخچیە لە کاتێکدایە کە دەسەڵاتدارانی ناوخۆیی فەرەنسا رایانگەیاند سێ کۆچبەر لەکاتی هەوڵدان بۆ پەڕینەوە لە کەناڵی ئینگلیز لە باکوری فەڕەنسا گیانیان لەدەست داوە و پێدەچێت لانیکەم سێ کۆچبەری دیکەش بێ سەرو شوێن بن.

بڕیارە بۆ یەكەمجار جگە لە دەم پارتی نوێنەری چوار پارتی تری توركیا سەردانی ئیمرالی بكەن و لەگەڵ ئۆجەلان كۆببنەوە.

پارتی یەكسانی و دیموكراسی گەلان دەم پارتی رایگەیاند: جگە لە وەفدی ئیمراڵی نوێنەری ژمارەیەك پارتی توركیا لە هەفتەی داهاتودا لەگەڵ عەبدوڵا ئۆجەلان لە زیندانی ئیمرالی كۆدەبنەوە.

بڕیارە لەگەڵ وەفدی دەم پارتی، هەر یەكە لە نوێنەری پارتی هەرێمە دیموكراتەكان دەبەپە و پارتی سۆسیالیست و پارتی شۆشگێڕ و پارتی بونیاتنانەوەی سۆسیالیست و پارتی چەپی سەوز لەگەڵ ئۆجەلان كۆببنەوە.

وەزیر جۆشكون، پەرلەمانتاری جۆلەمێرگی دەم پارتی، رایگەیاندوە لە كۆبونەوە لەگەڵ ئۆجەلان تاوتوێی  پلان بۆ بەرفراوانكردنی پرۆسەی ئاشتیی لە توركیا دەكرێت و هاوكات یەكێك لەو پرسە گرنگانە كە بە ئەگەری زۆر قسەی لەسەر بكرێت پرسی خۆسەریی لباكور و رۆژهەڵاتی سوریایە.

ئۆرسۆلا ڤۆن دێر لاین، سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا، ڕۆژی چوارشەممە ڕایگەیاند کە کۆمیسیۆنەکە پێشنیازی سەپاندنی سزا بەسەر وەزیرە "توندڕەوەکانی" ئیسرائیل و هەڵپەساردنی بەشێکی رێککەوتنی هاوبەشیی نێوان یەکێتی ئەوروپا و ئیسرائیل دەکات، بەجۆرێک کە کاریگەریی لەسەر لایەنە بازرگانییەکان هەبێت.

ڤۆن دێر لاین لە وتارێکدا لەبەردەم پەرلەمانی ئەوروپا لە شاری ستراسبۆرگی فەرەنسا وتیشی، "کۆمیسیۆن مانگی داهاتوو گرووپێکی بەخشەران بۆ فەڵەستینییەکان پێکدەهێنێت، کە ئامرازێک بۆ ئاوەدانکردنەوەی کەرتی غەززەش لەخۆدەگرێت."

ناوبراو رایگەیاند، "قەتیسکردنی خەڵک لە برسێتییەکدا کە مرۆڤ دروستیکردووە، ناکرێت وەک چەکی جەنگ بەکاربهێنرێت."

سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا وتیشی: "ئەوەی لە غەززە رودەدات، ویژدانی جیهانی هەژاندووە. خەڵک دەکوژرێن لەکاتێکدا سواڵی پارووە نانێک دەکەن. دایکان منداڵی مردوو بە باوەشەوە دەگرن. ئەم دیمەنانە کارەساتبارن. لەپێناو منداڵان، لەپێناو مرۆڤایەتیدا، پێویستە ئەمە بوەستێت."

"بەرگری لە هەموو بستێکی خاکی ئەوروپا دەکەین"

لەلایەکی دیکەوە، سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا بەڵێنیدا بەرگری لە "هەموو بستێکی" خاکی کیشوەرەکە بکات و داوای کرد وەبەرهێنان لە توانای ستراتیژیدا زیاتر بکرێت بۆ بەهێزکردنی "لایەنی رۆژهەڵات" لە بەرامبەر هەڕەشەکانی روسیادا.

ڤۆن دێر لاین ئیدانەی پێشێلکردنی ئاسمانی پۆڵەندای لەلایەن فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی روسیاوە کرد لەکاتی هێرشکردنە سەر ئۆکرانیا و بە پێشێلکارییەکی "بێباکانە و بێوێنە" وەسفی کرد. ئەو وتی: "ئەمڕۆ پێشێلکارییەکی بێباکانە و بێوێنەی ئاسمانی پۆڵەندا و ئەوروپامان بینی لەڕێگەی زیاتر لە10 فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە،" و جەختی کردەوە کە "ئەوروپا بە تەواوی هاوپشتی پۆڵەندایە."

هەروەها رایگەیاند کە پێویستە ئەوروپا سەربەخۆیی و پێگەی خۆی لە سیستەمێکی نوێی جیهانیدا بپارێزێت، لەڕێگەی هەڵگرتنی بەرپرسیارێتیی ئاسایشی خۆی و کۆنترۆڵکردنی تەکنەلۆژیا و سەرچاوەکانی وزە.

باجی 100٪ بخەنە سەر چین و هیندستان بەهۆی ئەوەی مامەڵە لەگەڵ روسیا دەكەن.

ئاژانسی رۆیتەرز لەسەر زاری سەرچاوەیەكی دیپلۆماسی ئەمریكییەوە رایگەیاندووە، دۆناڵد ترەمپی سەرۆكی ئەمریكا فشار لە یەكێتی ئەوروپا دەكات كە باجی 100٪ بسەپێنن بەسەر چین و هیندستاندا، ئەوەش بەهۆی ئەوەی  كڕیاری سەرەكی نەوتی روسیان و پشتیوانی بەهێزی ئابوری ئەو وڵاتەن.

ئەوەشی خستووەتە روو، ترەمپ دەیەوێت زیادكردنی رێژەی باجەكە وەك فشارێك بۆسەر ڤلادیمێر پوتنی سەرۆكی روسیا بەكاربهێنیت.

سەرچاوەكە ئاماژەی بەوەشكردووە، لە ئێستادا وەفدێكی یەكێتی ئەوروپا بۆ تاوتوێكردنی ئەو پرسە لە واشنتۆنە و ئەگەر یەكێتی ئەوروپا وەڵامێكی ئەرێنی دۆناڵد ترەمپ بداتەوە، ئەوا ئەمریكاش ئامادەیە باجی هاوشێوە بەسەر ئەو دوو وڵاتەدا بسەپێنێت.

وەزارەتی دەرەوەی روسیا لە راگەیەندراوێکداکدا بە توندی ئیدانەی هێرشە ئاسمانییەکەی ئیسرائیلی بۆ سەر دەوحە کرد و بە "پێشێلکارییەکی زەقی یاسای نێودەوڵەتی و میساقی نەتەوە یەکگرتووەکان"ی وەسف کرد.

لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە: "روسیا پێی وایە ئەوەی رویداوە پێشێلکارییەکی ئاشکرای یاسای نێودەوڵەتی و میساقی نەتەوە یەکگرتووەکانە، هەروەها دەستدرێژییە بۆ سەر سەروەریی وڵاتێکی سەربەخۆ و یەکپارچەیی خاکەکەی، و هەنگاوێکە کە دەبێتە هۆی پەرەسەندنی زیاتر و تێکدانی سەقامگیریی دۆخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست."

وەزارەتەکە جەختی لەوەش کردەوە کە هێرشەکەی ئیسرائیل بۆ سەر دەوحە، کارێک بووە بە ئامانجی تێکدانی هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ گەیشتن بە چارەسەرێکی ئاشتیانە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.

لە کۆتاییدا، روسیا داوای لە هەموو لایەنەکان کرد کە دان بەخۆیاندا بگرن و خۆیان لە هەر کارێک بەدوور بگرن کە ببێتە هۆی خراپتربوونی دۆخی ناوچەی ململانێی فەڵەستین و ئیسرائیل.

کریس رایت، وەزیری وزەی ئەمریکا، رۆژی سێشەممە بەرگریی لە هێرشەکەی ئیسرائیل بۆ سەر سەرکردەکانی حەماس لە دەوحە کرد و رایگەیاند، "ویلایەتە یەکگرتووەکان خوازیاری ئاشتی و ئاسایشە لە ناوچەکەدا."

رایت لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ بەرنامەی "راستییەکە لەگەڵ هادلی گامبڵ" لە کەناڵی "سکای نیوز عەرەبییە" وتی: "کاریگەریی حەماس لەسەر جیهان چی بووە؟ بێگومان تیرۆرکردنی ئیسرائیل بووە، بەڵام لە هەمان کاتدا تیرۆرکردنی گەلی فەڵەستینیش بووە."

ناوبراو کە لە پەراوێزی پێشانگای "گازتێک" لە میلانۆ قسەی دەکرد، وتیشی: "جیهان شوێنێکی باشتر دەبێت ئەگەر حەماس لەناوببرێت."

لە هەمان چوارچێوەدا، رایت ئاماژەی بەوەکرد کە پێشبینیی هیچ هێرشێکی دیکە ناکات و وتی: "بەپێی زانیارییەکانی من هیچ شتێک لە ئارادا نییە."

لەلایەکی دیکەوە، وەزیرە ئەمریکییەکە خواستی خۆی بۆ "بەدیهێنانی ئاشتی و ئاسایش لەنێوان وڵاتانی بەرهەمهێنی نەوتی کەنداو و هاوپەیمانەکانمان لە سەرتاسەری ناوچەکەدا" دەربڕی.

هەروەها وتیشی: "حەماس هەڕەشەیەکی گەورە بووە بۆ سەر ئەم ئاسایشە، ئێرانیش بە هەمان شێوە. پێموایە بەرەو ئاشتی هەنگاو دەنێین، بەڵام پێش گەیشتن پێی، دەبێت ئەوەی هەڕەشەیە بۆی، لەناوببرێت."

ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە کە سەرکردەکانی کەنداو بەکۆدەنگی هێرشەکەی ئیسرائیلیان سەرکۆنە کرد کە دەوحەی هەژاند، بەڵام کۆشکی سپی لە دەرکردنی وەڵامێکی رەسمیدا سستیی نواند. دواتر دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، رایگەیاند کە "ناڕازییە" لە دۆخەکە.

بڕیارە ئەمڕۆ ئەنجومەنی ئاسایشیی نێودەوڵەتی لەبارەی هێرشەكەی دوێنێی ئیسرائیل بۆسەر قەتەر كۆببێتەوە.

 ئاژانسەكانی هەواڵ لەزاری سەرچاوەیەكی دیپلۆماسییەوە بڵاویانكردەوە، بڕیارە ئەمڕۆ ئەنجومەنی ئاسایشیی نێودەوڵەتی كۆبوونەوەیەكی نائاسایی و بەپەلە لەبارەی هێرشەكەی دوێنێی ئیسرائیل بۆسەر دەوحەی پایتەختی قەتەر ئەنجام بدات.

 كۆبونەوەكەش لەسەر داوای جەزائیر و  پاكستان بەرێوەدەچێت دوێنێ سێشەممە، سوپای ئیسرائیل هێرشی كردە سەر شوێنی مانەوە و كۆبوونەوەی ژمارەیەك لێپرسراوی باڵای بزوتنەوەی حەماس لە دەوحەی پایتەختی قەتەر و دواتریش بە رەسمی رایگەیاند، بە ئامانجگیراوەكان ژمارەیان لانی كەم پێنج كەسن و لێپرسراوی سەرەكین لە هێرشەكەی 7ی ئۆكتۆبەر و لەپشت زۆربەی ئۆپراسیۆنەكانن دژی ئیسرائیل.

توێژینەوەیەکی نوێی پزیشکی دەریخستووە کە پەیڕەوکردنی سیستەمێکی خۆراکیی دوور لە گۆشت، کاریگەریی پاراستنی جەستەی دەبێت دژی چەندین جۆری نەخۆشیی شێرپەنجە.

گۆڤاری "American Journal of Clinical Nutrition" بڵاویکردەوە، توێژینەوەکە لەسەر نزیکەی 80 هەزار کەس لە کەنەدا و ئەمریکا ئەنجامدراوە، کە لە سەرەتای توێژینەوەکەدا هیچ کامێکیان تووشبووی شێرپەنجە نەبوون. زانایان بۆ ماوەی 15 ساڵ چاودێریی سیستمی خۆراکی و دۆخی تەندروستییان کردوون.

دوای بەراوردکردنی داتاکان دەرکەوت، ئەو کەسانەی پشتیان بە سیستمی خۆراکیی روەکی بەستووە، مەترسیی تووشبوونیان بە هەموو جۆرەکانی شێرپەنجە بە ڕێژەی %12کەمیکردووە، هەروەها بۆ ئەو گرێیانەی کە "کەمتر دووبارە دەبنەوە" رێژەکە %18بووە.

جیاوازییەکە بەتایبەتی لە هەندێک جۆری شێرپەنجەدا بەرچاو بووە؛ مەترسیی تووشبوون بە شێرپەنجەی قۆڵۆن و ریخۆڵە ئەستوورە لەناو روەکخۆرەکاندا بە ڕێژەی %21، شێرپەنجەی گەدە بە رێژەی %45، و نەخۆشییە لیمفاوییەکان (lymphoproliferative diseases) بە ڕێژەی%25 دابەزیوە. هەروەها، کەمبوونەوە لە ئەگەری تووشبوون بە شێرپەنجەی مەمک و پڕۆستاتیشدا بەدیکراوە.

سەرپەرشتیارانی توێژینەوەکە ئاماژەیان بەوەدا کە سیستمی خۆراکیی روەکی دەوڵەمەندە بە ریشاڵ، دژەئۆکسان و ماددە کیمیاییە روەکییەکان کە دەتوانن هەوکردن کەمبکەنەوە و کرداری مێتابۆلیزم لە لەشدا باشتر بکەن. لەگەڵ ئەوەشدا، هۆشدارییان دا کە ئەم ئامارە دڵخۆشکەرانە مانای پارێزگاریی تەواوەتی نییە لە شێرپەنجە، و پێویستی بە توێژینەوەی زیاتر هەیە بۆ زانینی میکانیزمی کاریگەریی سیستمی خۆراکی لەسەر کەمکردنەوەی ئەگەری تووشبوون بە گرێ شێرپەنجەییەکان.

بڕیارە ئەمڕۆ چوارشەممە، ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان کۆبوونەوەی ئاسایی خۆی ئەنجام بدات و تێیدا گفتوگۆ لەسەر چەند پرسێکی گرنگی ئابووری و یاسایی بكات

بەپێی کارنامەی کۆبوونەوەکە، یەکێک لە تەوەرە سەرەکییەکان تاوتوێکردنی دواپێشهاتەکانی دۆسیەی داهاتە نانەوتییەکان و هەوڵەکان بۆ دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوتی هەرێمی کوردستان دەبێت. لەم چوارچێوەیەدا، بڕیارەکانی کۆبوونەوەی رۆژی 9ی ئەیلوولی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراقی فیدڕاڵ دەخرێنەڕوو.

هەروەها، لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا، کۆنووسی هاوبەشی وەزارەت و لایەنە پەیوەندیدارەکان سەبارەت بە پێشنیازەکانیان بۆ جێبەجێکردنی یاسای راژە و خانەنشینیی پێشمەرگە، ژمارە (38)ی ساڵی 2007، تاوتوێ دەکرێت.

تەوەرێکی دیکەی گرنگی کۆبوونەوەکە بریتی دەبێت لە خستنەڕووی ڕاسپاردەکانی وەزارەتی دارایی و ئابووری سەبارەت بە پێشکەشکردنی ئاسانکاری بۆ ئەو پێشینە و قەرزانەی کە تایبەتن بە بوژاندنەوەی کەرتەکانی خانووبەرە، کشتوکاڵ، پیشەسازی، نیشتەجێبوون و گەشتیاری.

لەکۆتاییدا، وەک هەنگاوێک لە چوارچێوەی پرۆسەی یەکخستنەوەی ڕێکارە داراییەکان لەگەڵ حکومەتی فیدڕاڵی، وەزارەتی دارایی چەند پێشنیاز و ڕاسپاردەیەک بۆ یەکخستنی ڕێکار و ڕێنماییەکانی باج و ڕێژەکانیان لەنێوان دامەزراوەکانی هەردوو حکومەتدا دەخاتەڕوو.