بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، پەیامێکی سەبارەت بە رادەستکردنی چەکی 'عەسائیبی ئەهلی حەق' بڵاوکردەوە و تێیداهاتووە: زۆر سوپاس و پێزانینم هەیە بۆ ئەو هەڵوێستەی برام شێخ قەیس خەزعەلی لەپێناو پاڵپشتیکردن و بەهێزکردنی قەوارەی دەوڵەتی عیراق و دامەزراوەکانی.

دەقی پەیامەکە

 زۆر سوپاس و پێزانینم هەیە بۆ ئەو هەڵوێستەی برام شێخ قەیس خەزعەلی لەپێناو پاڵپشتیکردن و بەهێزکردنی قەوارەی دەوڵەتی عیراق و دامەزراوەکانی.

لەم قۆناغە هەستیارەدا، ئەم جۆرە هەڵوێستە بەرپرسیارانە، ئازایانە و نیشتمانپەروەریانە دەبنە هۆی بەهێزکردنی یەکڕیزیی نیشتمانی و قووڵکردنەوەی متمانە لەنێوان عیراقییەکاندا، هەروەها هەنگاوێکی گرنگن بەرەو بەدیهێنانی ئاواتە هاوبەشەکانمان بۆ دابینکردنی پاشەڕۆژێکی سەقامگیرتر، ئارامتر و گەشەسەندووتر بۆ وڵاتەکەمان.

بافڵ جەلال تاڵەبانی

سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان

 

مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، هێزی دەریای  ئێران بە تەواوەتی لەناوچوە، بەڵام  هێشتا خاوەنی ژمارەیەکی زۆر فڕۆکەی بێفڕۆکەوانە.

وەزیرەکەی ئەمریکا دەڵێت؛ لە کاتێکدا تاران پێشتر کاری لەسەر بنیاتنانی جبەخانەیەکی موشەکی دەکرد بۆ پاراستنی بەرنامە ئەتۆمییەکەی، بەڵام ئێستا قەڵغانی ئەو وڵاتە بە شێوەیەکی بەرچاو داڕماوە، هەروەها  هیچ کەشتیگەلێکی دەریاییان نەماوە.

رۆبیۆ ئاماژەی بەوەکرد، هێزی دەریایی ئێران بە تەواوەتی لەناوچووە و کەشتییەکانیان لە بنی دەریادان، تەنها ژمارەیەک بەلەمی بچوکیان ماوە.

ئەوەشیخستوەتەڕوو، سیستەمی فەرمانڕەوایی ئێران لە ئێستادا دابەشبوو و پارچەپارچەیە، بە جۆرێک کە چەند رۆژێکی دەوێت تاوەکو وەڵامێکیان لێ وەربگیرێتەوە.

ناوبراو رونیشیکردوەتەوە، کە واشنتۆن لە ئێستادا لە ناوەڕۆکی دانوستاندایە لەگەڵ تاراندا، بەڵام ئەم گفتوگۆیانە هاوشێوەی دانوستاندن لەگەڵ وڵاتێکی وەک سویسرا نین.

لە کۆتاییدا وەزیری دەرەوەی ئەمریکا هیوای خواست کە بگەنە رێککەوتنێک بۆ دووبارە کردنەوەی گەروی هورمز و ئاماژەی بەوەدا کە لەوانەیە ئێران رازی بووبێت لەسەر بەرنامە ئەتۆمییەکەی گفتوگۆ بکات، کە پێشتر بە تەواوی ئەمەی رەتدەکردەوە.

نزار ئامێدی، سەرۆک کۆماری عیراق رایگەیاند، پێشوازی لەو هەوڵانەی چوارچێوەی هەماهەنگی دەکات بۆ چەسپاندنی دەسەڵاتی دەوڵەت و بەهێزکردنی سەروەریەکەی کە دەبێتە هۆی سەقامگیری وڵات، هەروەها پاڵپشتی ئەمینداری گشتیی بزووتنەوەی عەسائیبی ئەهلی حەق دەکات بۆ دانانی چەک.

سەرۆک کۆمار جەختیکردوەتەوە، کە هێز و شکۆی دەوڵەت لە دامەزراوە دەستووری و یاسایییەکانیدا بەرجەستە دەبێت و هەر هەنگاوێک، کە بەشدار بێت لە پاڵپشتیکردنی ئەم رێکارە، نوێنەرایەتی چەسپاندنی بنیاتنانی دەوڵەت و سەروەری یاسا دەکات.

 

دەقی راگەیەندراوەکەی سەرۆک کۆمار

پێشوازی لەو هەڵوێست و هەنگاوانە دەکەین کە لە کۆبوونەوەی چوارچێوەی هەماهەنگیدا هاتوون بۆ چەسپاندنی دەسەڵاتی دەوڵەت و بەهێزکردنی سەروەرییەکەی، هەروەها پێشوازی و پاڵپشتی لە دەسپێشخەرییەکەی بەڕێز شێخ قەیس خەزعەلی، ئەمینداری گشتیی بزووتنەوەی عەسائیبی ئەهلی حەق دەکەین، کە بریتییە لە پچڕاندنی پەیوەندی بزووتنەوەکە بە پێکهاتەکانی دەستەی حەشدی شەعبییەوە و جەختکردنەوە لەسەر بنەمای مانەوەی چەک تەنها لە دەستی دەوڵەتدا، بەو شێوەیەی کە لەگەڵ بڕگەکانی دەستوور و یاسادا دەگونجێت و ئاسایش و سەقامگیری لە وڵاتدا بەهێز دەکات.

دوپاتی دەکەینەوە کە هێز و شکۆی دەوڵەت لە دامەزراوە دەستووری و یاسایییەکانیدا بەرجەستە دەبێت، و هەر هەنگاوێک کە بەشدار بێت لە پاڵپشتیکردنی ئەم رێکارە، نوێنەرایەتی چەسپاندنی بنیاتنانی دەوڵەت و سەروەری یاسا دەکات، و دەبێتە هۆی بەهێزکردنی متمانەی هاووڵاتیان بە دامەزراوەکانیان، ئەمەش هاوتایە لەگەڵ بڕگەکانی دەستوور و یاسا کارپێکراوەکان و ڕێنمایییەکانی مەرجەعیەتی باڵای ئایینی.

 

نزار ئامێدی

سەرۆک کۆمار

سێشەممە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦

دوای نزیکەی 100 رۆژ لە کوژرانی، رابەڕی پێشوی ئێران لە هێرشەکانی ئیسرائیل و ئەمریکادا، محەمەد عەلی، جێگری شارەوانی تاران بۆ کاروباری کۆمەڵایەتی و فەرهەنگی بەبێ دیاریکردنی شوێنەکەی رایگەیاند، بڕیارە لە کۆتایی مانگی شەشدا پرسەکەی بەرێوە بچێت.

جێگری شارەوانی تاران کاتی دانانی پرسەی عەلی خامنەیی بۆ  میدیای وڵاتەکەی ئاشکرا کردوە و ئاماژەی بەوەکردوە، پرسەکە لەژێر چاودیری سوپای پاسداراندا ئەنجام دەدرێت و بڕیارە سەرەتا لە تارانی پایتەخت ئەنجامبدرێت و دواتر لە شارەکانی تر.

ناوبراو ئاماژەی بەوەکردوە، بە گوێرەی پلانەکان سێ رۆژ رێوڕەسمی ماتەمینی لە تاران رادەگەیەندرێت  لە پایتەخت ئامادەکاری دەکەن بۆ پێشوازیکردن لە ئامادەبوونی 15 بۆ 20 ملیۆن کەس لە رێوڕەسمەکەدا.

وتوشیەتی؛ دواتر لەسەر خواستی پارێزگاکانی تریش بڕیارە، پرسەکە لە شارەکانی قوم و مەشهەدیش بەڕێوە دەچێت.

لەبارەی کاتی پرسەکەشەوە، محەمەد عەلی وتویەتی، بەگوێرەی پلانەکە دەکەوێتە کۆتایی ئەم مانگەوە و لە ئێستادا تەواوی پارێزگاکان و هاووڵاتییانی ئێران خۆیان ئامادەدەکەن بۆ بەشداریکردن لە پرسەکەدا.

ئەمە لە کاتێكدایە بەیانی رۆژی 28-2-2026، لە هێرشێکی ئەمریکا  و ئیسائیلدا بارەگای رابەری پێشوی ئێران لە تارانی پایتەخت کرایە ئامانج و دوای تەنها چەند سەعاتێک ئیسرائیل کوژرانی عەلی خامنەیی راگەیاند، ئەوکات  بەهۆی جەنگەکەوە بەخاکسپاردن و رێوڕەسمی ماتەمینیان بۆ دانەنا.

دەسەڵاتدارانی بەحرێن، ئەمڕۆ سێشەممە، رایانگەیاند کە بەهۆی بەردەوامیی گرژییەکانی دۆخی ئەمنیی ئێستا، گەشتی هاووڵاتیانی خۆیان بۆ ئێران و عیراق قەدەغە کردووە.

وەزارەتی ناوخۆی بەحرێن لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند: بەهۆی بەردەوامیی گرژییەکانی دۆخی ئەمنیی ئێستا کە لێکەوتەی دەستدرێژییە بەدکارانەکەی ئێرانە، و لە سۆنگەی پەرۆشیمان بۆ پاراستنی ئاسایشی نیشتمان و سەلامەتی سەرجەم هاووڵاتیان، وەزارەتی ناوخۆ رایدەگەیەنێت کە بڕیاردراوە بە قەدەغەکردنی گەشتی هاووڵاتیان بۆ هەریەکە لە ئێران و عیراق، ئەمەش تا کاتێکی نادیار.

وەزارەتی ناوخۆی ئەو وڵاتە جەختیشی کردووەتەوە کە: سەرجەم رێکارە یاساییە پێویستەکان بەرانبەر سەرپێچیکاران دەگیرێنەبەر.

وەزارەتی کشتوکاڵی عیراق، ئەمڕۆ سێشەممە، رێکارگەلێکی بۆ سنووردارکردنی بەرزبوونەوەی نرخی هێلکەی خواردن راگەیاند.

مەهدی سەهر ئەلجبووری، بریکاری وەزارەتی کشتوکاڵ بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی راگەیاند: داواکاری لەسەر هێلکەی خواردن لە بازاڕە ناوخۆییەکاندا هێشتا لە قەبارەی بەرهەمهێنانی ناوخۆیی زیاترە، هۆکاری ئەمەش بۆ دابەزینی ئاستی بەرهەمهێنانی زۆربەی پڕۆژە تایبەتمەندەکان بەهۆی بەرزیی تێچووی بەرهەمهێنان، بەتایبەتی نرخی ئالیک و پێداویستییەکانی بەرهەمهێنانی کشتوکاڵی دەگەڕێنێتەوە.

ئاماژەی بەوەش کرد کە: وەزارەت رێگەی بە هاوردەکردنی هێلکەی خواردن لە دەرەوە داوە بۆ پڕکردنەوەی ئەو کورتهێنانەی لە بازاڕەکاندا هەیە، بەڵام بەرزبوونەوەی تێچووی بەرهەمهێنان لە وڵاتانی دراوسێ و دابەزینی ئاستی بەرهەمهێنان تیایاندا، بووەتە هۆی سنووردارکردنی هاتنی بڕی پێویستی هێلکەی هاوردەکراو بۆ عیراق،

ئاماژەی بەوەش کرد کە: وەزارەتی کشتوکاڵ لە ئێستادا رودەکاتە هاندانی خاوەن پڕۆژەکانی هێلکەی خواردن بۆ زیادکردنی توانای بەرهەمهێنانیان، هاوتەریب لەگەڵ جەختکردنەوە لەسەر جێبەجێکردنی ئەو نرخە رەسمییەی کە لەلایەن ئەنجومەنی وەزاریی ئابوورییەوە پەسەند کراوە، و بەدواداچوونی لایەنە پەیوەندیدارەکان بۆ بازاڕە ناوخۆییەکان بە مەبەستی دەستەبەرکردنی پابەندبوون بە نرخە دیاریکراوەکان و تێنەپەڕاندنیان.

ناوبراو ئاماژەی بەوەش دا کە: وەزارەت کار دەکات بۆ کەمکردنەوەی تێچووی بەرهەمهێنان لە رێگەی هاندانی وەبەرهێنان لە زەوییە کشتوکاڵییەکاندا دوای باشتربوونی دۆخی ئاو و پەسەندکردنی پلانی کشتوکاڵی هاوینە، بەتایبەتی لەو لایەنەی پەیوەندی بە چاندنی بەرهەمە ئالیکییەکانەوە هەیە وەک گەنمەشامی زەرد و فاسۆلیای سۆیا ، رونیشی کردەوە کە: ئەم رێکارانە هاوکار دەبن لە بەهێزکردنی بەرهەمهێنانی ئالیک لە ناوخۆدا و کەمکردنەوەی هاوردەکردنی لە دەرەوە.

رێکخراوی ئینتەرناسیۆنالی سۆسیالیست، بروسکەیەکی پیرۆزبایی ئاراستەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کرد بەبۆنەی 51ەمین ساڵیادی دامەزراندنییەوە، و تێیدا ستایشی رۆڵی مێژوویی سەرۆک مام جەلال کرد.

لە بەیاننامەکدا کە لە لایەن شانتال کامبیوا، رێکخەری گشتیی ئینتەرناسیۆنالی سۆسیالیستەوە واژۆ کراوە، هاتووە: بەناوی ئینتەرناسیۆنالی سۆسیالیستەوە، گەرمترین پیرۆزبایی ئاراستەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان دەکەین بەبۆنەی 51ەمین ساڵیادی دامەزراندنییەوە.

بەیاننامەکە ئاماژەی بەوەش کردوە، لە کاتی دامەزراندنییەوە لە یەکی حوزەیرانی 1975، یەکێتی وەک مەشخەڵێکی دیموکراسی، مافەکانی مرۆڤ و مافی چارەی خۆنووسینی گەلی کورد ماوەتەوە، ئەو بەهایانەی کە لە سەروو هەمووانەوە لە لایەن دامەزرێنەری کۆچکردوو و سەرۆک کۆماری پێشووی عیراق، مام جەلال تاڵەبانییەوە بەرجەستە کرابوون.

بەیاننامەکە تیشکی خستووەتە سەر کار و خزمەتە گرنگەکانی مام جەلال لە پۆستی جێگری سەرۆکی ئینتەرناسیۆنالی سۆسیالیستدا، کە بووە هۆی توندوتۆڵکردنی پێوەندییەکانی نێوان هەردوو ڕێکخراوەکە، و جەختیشی کردووەتەوە کە میراتی مێژوویی ئەو هەمیشە بە زیندوویی دەمێنێتەوە.

لە کۆتایی بروسکەکەدا هاتووە: هیوای بەردەوامیی هێز و سەرکەوتن بۆ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و گەلی کورد لە ساڵانی داهاتوودا دەخوازین.

کازم غەریب ئابادی، جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران بۆ کاروباری یاسایی پرسیاری کرد: ئەگەر بڕیاری هێرشکردنە سەر بەیروت بە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی گۆڕابێت، ئەی بۆچی پێشێلکردنی ئاگربەست لە لوبنان و ئاوارەکردنی لوبنانییەکان بۆ ماوەی چەندین مانگ بەردەوام بوو؟.

غەریب ئابادی لە پۆستێکدا لە "ئێکس" رایگەیاند، پەرەسەندنەکانی ئێستا لە لوبنان، سووریا و قودس یەک راستییان زیاتر روون کردووەتەوە: قەیرانی ناوچەکە دەرەنجامی 'گرژیی پچڕپچڕ' نییە، بەڵکو بەرهەمی تاوانەکانی ئیسرائیلە و رزگاربوونیەتی لە سزا، کە تێیدا سەروەریی وڵاتان پێشێل دەکات، ئاگربەست بێ مانا دەکات و هێرش دەکاتە سەر پیرۆزییەکانی فەڵەستینییەکان.

ئابادی زانیاریشی زیاد کردووە کە "پێویستە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی لە قۆناغی دەربڕینی نیگەرانی و داواکارییە گشتییەکان تێپەڕێت، و بڕیاری پابەندکەر و سزایی دژی ئیسرائیل بگرێتەبەر. چونکە یاسای نێودەوڵەتی بە سەرکۆنەکردنی بێبایەک و بێکاریگەر ناپارێزرێت.

ئەو بەرپرسە ئێرانییە لە درێژەی قسەکانیدا وتی: لەم چوارچێوەیەدا، ئیدیعای دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا کە گوایە بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیلی پەشیمان کردووەتەوە لە وەشاندنی هێرشێکی گەورە بۆ سەر بەیروت، لە جیاتی ئەوەی بەڵگەیەک بێت لەسەر ئاشتیخوازیی واشنتۆن، بەپێچەوانەوە رۆڵی راستەوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە بەڕێوەبردنی دەستدرێژییەکانی ئیسرائیلەدا دەسەلمێنێت.

لە کۆتاییدا نووسیویەتی: "ئەگەر بڕیاری هێرشکردنە سەر پایتەختی وڵاتێکی سەربەخۆ بە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی بگۆڕدرێت، ئەوا پرسیارە بنەڕەتییەکە ئەوەیە: بۆچی پێشێلکردنی ئاگربەست بۆ ماوەی چەندین مانگ، و دەستدرێژی بۆ سەر لوبنان، ئاوارەکردنی خەڵک و هەڕەشەکردن لە سەروەریی ئەم وڵاتە بە پاڵپشتیی سیاسی و سەربازیی رۆژئاوا بەردەوام بوو؟!.

شایەنی باسە ڕۆژی دووشەممە، لوبنان شایەتی وەرچەرخانێکی دراماتیکی و خێرا بوو، کاتێک رۆژەکە بە پەرەسەندنی سەربازیی توندی ئیسرائیل دەستیپێکرد کە ترس و دڵەڕاوکێیەکی بەربڵاوی لێکەوتەوە، و کۆتایی هات بە راگەیاندنی لەناکاوی رێککەوتنی ئاگربەست و راگرتنی شەڕ لە لایەن دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا و بەیروتەوە.

بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی پارێزگای سلێمانی ئاگادارییەکی گرنگ و بەپەلە ئاراستەی سەرجەم شۆفێران دەکات سەبارەت بە جێبەجێکردنی سیستەمێکی نوێی کامێراکانی چاودێری خێرایی و کاراکردنی چەند کامێرایەکی نوێ لە سەرەتای هەفتەی داهاتووەوە.

بەپێی راگەیەندراوی رەسمی هاتووچۆی سلێمانی، گۆڕانکاری و کاراکردنی کامێراکان بەم شێوەیەی خوارەوە دەبێت:

لە رێکەوتی 2026/6/7 (ڕۆژی یەکشەممە) کاتژمێر 10:00ی سەرلەبەیانی، کامێراکانی تۆمارکردنی تیژڕەوی بە سیستەمی (خاڵ بۆ خاڵ – Point to Point) لەسەر رێگای (کەلار – کفری) و بەپێچەوانەوە، بەشێوەیەکی رەمی دەکەونە کار و سەرپێچییەکان تۆمار دەکەن، لە هەمان رۆژ و کاتژمێردا، ئەو کامێرایانەی پێشتر لە رێگاکانی دەرەوەی شار بە سیستەمی (خاڵ بۆ خاڵ) کاریان دەکرد، بەشێکیان دەگۆڕدرێن بۆ سیستەمی (یەک خاڵ – One Point) بەم شێوەیە:

کامێرای یەکەم و کۆتایی ئەم ڕێگایانە (و بە پێچەوانەشەوە):

تاسڵوجە – دوکان

تاسڵوجە – چەمچەماڵ

هوانە – وارماوە

عەربەت – پارێزگای هەڵەبجە و پێنجوێن

کەلار – کفری

کامێراکانی تر کە دەبنە یەک خاڵ:

کامێرای رێگای تاسڵوجە – چەمچەماڵ (ناو تەکیە).

کامێرای ناو قەزای چەمچەماڵ (بەهەردوو ئاڕاستەکە).

کامێرای عەربەت – هەڵەبجەی شەهید (بەردەم گوندی گرێزە).

کامێرای ناو عەربەت (بە هەردوو ئاڕاستەکە).

هاتووچۆی سلێمانی رونیشی کردەوە: لە ئێستادا لەسەر رێگاکانی (تاسڵوجە ـ دووکان) و (تاسڵوجە ـ چەمچەماڵ)، سەرجەم هێماکانی دیاریکردنی خێرایی بۆ ئۆتۆمبێلی گەورە و بچووک جێگیرکراون و کاریان پێدەکرێت.

بەڕێوەبەرایەتییەکە داوا لە سەرجەم شۆفێران دەکات کە پابەندی خێراییە دیاریکراوەکان بن و لە سەرکێشی دووربکەونەوە، تاوەکو هەم لە لێپرسینەوەی یاسایی بەدوور بن و هەمیش خۆیان و سەرنشینەکانیان لە روداو و کارەساتەکانی هاتووچۆ بپارێزن.

ئەمریكا جارێكی تر هۆشداری دەدات لە بەشداریكردنی گروپە چەكدارەكان لە حكومەتی عیراق و دەڵێت، ئەگەر چەكیش دابنێن نابێت بەشداری حكومەت بكەن.

چەند سەرچاوەیەكی ئاگادار بڵاویانكردووەتەوە، جوشوا هاریس كاربەڕێكەری ئەمریكی لە عیراق، حكومەتی عیراقی لە هەڵوێستی واشنتۆن ئاگادار كردووەتەوە و وتویەتی، گروپە چەكدارەكان ئەگەر چەكیش دابنێن نابێت بەشداری لە حكومەتدا بكەن.

راشیانگەیاندووە، ئیدارەی ئەمریكا چەند مەرجێكی سەرەكی داناوە پێش ئەوەی بیر لە ئەگەری بەشداریكردنی ئەو گروپانە لە كاری حكومی و ئابوریدا بكاتەوە و دەیەوێت بخرێنە ژێر چاودێری وردەوە بۆئەوەی دڵنیا بێت دەیانەوێت بە تەواوی چەك دابنێن و تێكەڵ بە دامەزراوەكانی دەوڵەت ببن یاخود نا.

عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراقیش لەو كاتەوەی دەسەڵاتی گرتووەتە دەست جەختدەكاتەوە، دەبێت چەك تەنها لە دەستی دەوڵەتدا بێت، بەڵام رۆژی شەممەی رابردوو، حزبوڵای عیراقی كە یەكێكە لە دیارترین گروپە چەكدارەكانی عیراق رایاگەیاند، بەردەوام دەبن لە كارەكانیان و پشتیوانی حكومەتیش دەكەنن بەڵام رەتیدەكەنەوە چەك دابنێن.

کۆشکی سپی رایگەیاند کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا مەرسومێکی واژۆ کردووە بۆ هەموارکردنەوەی باجی گومرگی لەسەر بەشێک لە هاوردەکراوەکانی مس، ئەلەمنیۆم و ئاسن.

بەپێی راگەیەندراوەکە، باجی گومرگی لەسەر هەندێک بەرهەمی دروستکراو لە داڕشتەکانی پۆڵا و ئەلەمنیۆم کەم دەکرێتەوە، لەوانەش جۆرە دیاریکراوەکانی ئامێری کشتوکاڵی، ئامێرەکانی گەرمکەرەوە، فێنککەرەوە و هەواگۆڕکێی ماڵان، کە باجەکەیان لە 25%ی پێشوووەوە بۆ 15% کەمکراوەتەوە.

کۆشکی سپی لە بەیاننامەیەکدا ئاماژەی بەوە کردووە کە مەرسومەکە باجی گومرگی بە رێژەی 15% دەسەپێنێت بەسەر ئامێرە پیشەسازییە گەڕۆکەکانی وەک شۆفڵ و رافیعەکان، کاتێک لەو وڵاتانەوە هاوردە دەکرێن کە قێککەوتنی بازرگانیی شایستەیان لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا هەیە.

هەروەها مەرسومەکە کۆمپانیا بیانییەکان شایستە دەکات بۆ بەدەستهێنانی باجی نزم بە قێژەی 10%، ئەگەر بێتو "ئامێرە سەرەکییەکانیان بە لایەنی کەمەوە 85%ی کێشەکەی لەو پۆڵا یان ئەلەمنیۆمە پێکهاتبێت کە لە ناوخۆی ئەمریکادا تواوەتەوە و داڕێژراوە.

جگە لەوەش، مەرسومەکە دوو هاوپۆلی نوێ لە بەرهەمە هاوردەکراوەکانی داڕشتەی پۆڵا و ئەلەمنیۆم زیاد دەکات کە باجی 25%یان بەسەردا دەسەپێنرێت، ئەوانیش: رەفەی پۆڵایین و پلێتەکانی چاپکردنی بەردینی کە لە ئەلەمنیۆم دروستکراون.

ئەم هەموارکردنەوانە لە هەشتی ئەم مانگە (حوزەیران)ەوە بەسەر ئەو کاڵایانەدا جێبەجێ دەکرێن کە هاوردە دەکرێن یان لە کۆگا گومرگییەکانەوە دەردەهێنرێن.

کۆشکی سپی رونیشی کردووەتەوە کە ئەم گۆڕانکارییانە تاوەکو 31ی کانوونی یەکەمی 2027 بەردەوام دەبن، ئەمەش بۆ هاندانی ئەو وەبەرهێنانە کورتخایەنانەی کە ژێرخانی پیشەسازیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بنیاد دەنێنەوە.

قائیمقامیەتی قەزای سلێمانی رایگەیاند کە پشکی غازی هاتووە بۆ شاری سلێمانی بە شێوازێکی یەکسان بەسەر کارگەکاندا دابەش دەکرێت و لەژێر چاودێری چڕی لیژنە هاوبەشەکاندا دەگەیەنرێتە دەستی هاوڵاتیان، هاوکات پلانێکیش بۆ خەزنکردنی غاز بۆ وەرزی زستان جێبەجێ دەکرێت.

فازڵ عومەر، قائیمقامی سلێمانی بە وەکالەت، ئەمڕۆ سێشەممە، بە ئامادەبوونی لیژنەی باڵا و لیژنەی غازی سەر بە لیژنە هاوبەشەکان، لەگەڵ خاوەن کارگەکانی غاز کۆبووەوە بۆ تاوتێکردنی چۆنێتی وەرگرتن و دابەشکردنی پشکی غازی سلێمانی بەپێی پلانێکی تۆکمە.

لەم بارەیەوە، وەرزێر عەبدوڵا، نوێنەری کارگەکانی غازی سلێمانی رایگەیاند: ئەو بڕە غازەی ئێستا دێتە شاری سلێمانییەوە بەشی پێویست دەکات و کێشەی کەمبوونی غازمان نەماوە، سوپاسی هاوکارییەکانی قائیمقامیەت و لیژنە هاوبەشەکانیشی کرد بۆ ێکخستنەوەی پرۆسەکە.

نوێنەری کارگەکان ئاماژەی بەوەش کرد: پلانمان داناوە لە وەرزی هاویندا کە داواکاری لەسەر غازی ماڵان کەمترە، بڕێکی زۆر غاز لە کۆگاکاندا هەڵبگرین، بۆ ئەوەی لە وەرزی زستاندا بدرێت بە هاوڵاتیان و چیدی کێشەی کەمبوونی غاز دروست نەبێتەوە.

كاندیدی نوێ بۆ ئەو وەزارەتانەی تائێستا دەنگیان لەسەر نەدراوە دیاری دەكرێن، چاوەڕوانیش دەكرێت ئەنجومەنی نوێنەران ئەو بابەتە یەكلابكاتەوە.

عادل مەحلاوی پەرلەمانتاری فراكسیۆنی تەقەدوم بە رۆژنامەی سەباحی راگەیاندووە، سەرۆكی فراكسیۆنەكان كۆبوونەوە دەكەن بۆ دیاریكردنی ناوی نوێ بۆ پڕكردنەوەی ئەو وەزارەتانەی تائێستا متمانەیان پێنەدراوە.

وتیشی، لە قۆناغی داهاتوودا جموجوڵی سیاسی چڕ دەكرێتەوە و سەرنج لەسەر ئەو ناوانە دەبێت كە توانا و لێهاتووییان هەیە و متمانەی ئەنجومەنی نوێنەران بەدەستدەهێنن. 

مەحمود فالح شمەری پەرلەمانتاری فراكسیۆنی خەدەماتیش رایگەیاند، تەواوكردنی كابینەی نوێی حكومەت پەیوەستە بە لێكتێگەیشتنە سیاسییەكان و شایستەی فراكسیۆنەكانەوە، وتیشی، پێدەچێت تەواوكردنی دەنگدان لەسەر ئەو وەزارەتانەی ماون، بكەوێت دوای پشووی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقەوە.

وەزارەتی بەرگری ئەمریکا (پنتاگۆن) رایگەیاند کە سەردەمی پلەبەرزکردنەوە لەسەر بنەمای رەگەز و رەچەڵەک بە تەواوی کۆتایی پێهاتووە، ئەمەش وەک وەڵامێک بۆ ئەو راپۆرتانەی باس لە دوورخستنەوەی ئەفسەرانی ژن و ئەفسەرانی رەشپێست لە ریزەکانی هێزی دەریایی ئەمریکا دەکەن.

نووسینگەی راگەیاندنی پنتاگۆن لە رێگەی "ئێکس"ەوە رونکردنەوەی داوە کە پێوەرەکانی لێهاتوویی، شایستەیی و ئەدا، دەبنە تاکە دیاریکەری دامەزراندن و پلەبەرزکردنەوە لە ناو دامەزراوەی سەربازیدا، و هەر جۆرە رەچاوکردنێکی ناسنامەی رەگەزی یان نەتەوەیی لە بڕیارە پیشەیییەکاندا رەتکردەوە.

نووسینگەکە جەختی لەوە کردووەتەوە کە: شایستەترین کەسەکان ئەوانەن کە پۆستەکان بەدەستدەهێنن و شایستەی پلەبەرزکردنەوەن.

ئەم کێشەیە دوای بڵاوبوونەوەی ئەو راپۆرتانە تەقییەوە کە ئاماژە بەوە دەکەن وەزیری بەرگری، پیت هێگسێت، فەرمانی کردووە بە سڕکردنی پلەبەرزکردنەوەی ژمارەیەک لە ئەفسەرانی ژن و ئەفسەرانی رەشپێست لە هێزی دەریایی ئەمریکادا.

بەپێی هەمان زانیارییەکان، زیاتر لە 60%ی ئەو ئەفسەرە باڵایانەی کە دوور خراونەتەوە، سەر بە توێژی ژنان و ئەمریکییە رەشپێستەکانن، ئەمەش شەپۆلێکی بەرفراوانی رەخنەی لە ناوەندە سەربازی و سیاسییەکاندا لێکەوتووەتەوە.

ئاژانسی "مێهر"ی ئێرانی، ئەمرۆ سێشەممە، رایگەیاند کە تاران هێشتا خەریکی لێکۆڵینەوەیە لە دەقەکانی یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوان ئێران و ئەمریکا و وەڵامی کۆتایی خۆی بۆ واشنتۆن نەناردووە.

ئاژانسەکە لە زاری سەرچاوەیەکی نزیک لە شاندی دانوستانکاری ئێرانەوە گواستوویەتییەوە: دەقی یاداشتی لێکتێگەیشتنی ئێران و ئەمریکا هێشتا لە تاران لێکۆڵینەوەی تێدا دەکرێت و هیچ وەڵامێک بۆ واشنتۆن نەنێردراوە.

کۆماری ئیسلامی ئێران ئاماژەی بەوەش کردووە: مێژووی واشنتۆن لە پابەندنەبوون و نەبوونی متمانە، پاڵ بە ئێرانەوە دەنێت کە بە ئاستێکی باڵا لە توندوتیژی و وریاییەوە مامەڵە بکات، باسی لەوەش کردووە کە واشنتۆن نیگەرانە لە جەنگ و تارانیش نیگەرانە لە رێککەوتنەکە.

ئاژانسەکە لە کۆتاییدا نووسیویەتی: واشنتۆن خەرجییەکی زۆری لەم جەنگەدا کردووە، بەڵام هیچ سەرکەوتنێکی بەدەست نەهێناوە.

جۆن هیڵی وەزیری بەرگری بەریتانیا لەبەردەم پەرلەمانی وڵاتەكەی رایگەیاند، لەكاتی مەشق و راهێناندا لە بنكەیەكی سەربازیی لە سنوری هەولێر، روداوێك رویداوە و بەهۆیەوە سەربازێكی سوپای بەریتانیا گیانیلەدەستداوە، وتیشی، خێزانی ئەو سەربازە ئاگادار كراونەتەوە، بەڵام وردەكاری زیاتری نەخستەڕوو.

سوپای ئەمریكاش لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، سەربازێكی وڵاتەكەی لەكاتی مەشق و راهێناندا لە بنكەیەكی سەربازیی لە سنوری هەولێر گیانی لەدەستداوە.

راشیگەیاند، ئەو مەشق و راهێنانە لەگەڵ سوپای بەریتانیا بە هاوبەشی ئەنجامدراوە، كە ئەوانیش سەربازێكیان گیانی لەدەستداوە. 

پەیامنێری كوردسات نیوزیش رایگەیاند، گیانلەدەستدانی ئەو دوو سەربازەی بەریتانیا و ئەمریكا لە بنكەی سەربازیی هەریر بووە.