وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو رایگەیاند، کە کەرتی پەلەوەری یەکێکە لە کۆڵەکە گرنگەکانی ئابووری و دابینکردنی ئاسایشی خۆراک لە هەرێمی کوردستان، بەڵام بڵاوبوونەوەی هەندێک دەنگۆ سەبارەت بە بەکارهێنانی ڤاکسین و دەرمانی نایاسایی و فاکسینی قەدەغەکراو، کاریگەری نەرێنی کردووەتە سەر ئەم کەرتە.

وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو، راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە، دڵنیایی دەدەنە هاووڵاتیان کە بەرهەمی پەلەوەری ناوخۆ لەژێر چاودێرییەکی ورددایە و داوا لە دەزگاکانی راگەیاندنیش دەکات بە هەستیارییەوە مامەڵە لەگەڵ ئەم بابەتانەدا بکەن.

ئاماژەیان بەوەشکردوە،  ئەو دەنگۆیانە لەسەر مریشکی خۆماڵی بڵاوکراونەتەوە بوونەتە هۆی دروستبوونی دڵەراوکێ لای هاووڵاتییان لە کاتی بەکارهێنانی گۆشتی مریشکدا.

 بۆ ئەم مەبەستە، وەزارەت جەخت دەکاتەوە کە بەپێی رێنمایییەکانی ساڵی 2022، هەر جۆرە مامەڵەکردن و هاوردەکردنی دەرمان و ڤاکسینێک دەبێت تەنها لەژێر چاودێری و مۆڵەتی رەسمیدا بێت.

هەروەها ئاگاداری سەرجەم خاوەن پڕۆژەکان، کۆمپانیاکان و کۆگاکان دەکاتەوە، کە پابەندبن بە لیستی دەرمانە رێگەپێدراوەکان، بە پێچەوانەوە رووبەڕووی سزای یاسایی و کارگێڕی توند دەبنەوە.

لە راگەیەنداروەکەدا ئەوەش هاتووە، کە لیژنە هاوبەشەکان لەگەڵ قایمقامیەت و سەندیکا و لایەنە ئەمنییەکان راسپێردراون بۆ چڕکردنەوەی بەدواداچوونەکان و دەستبەسەرداگرتنی هەر جۆرە دەرمانێکی قەدەغەکراو.

هۆشداریش دەدات، کە هەر کەسێک بەبێ مۆڵەت مامەڵە بەم دەرمانانەوە بکات، دەستگیر دەکرێت و رووبەڕووی سزای یاسایی توند دەبێتەوە.

وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو دڵنیایی دەداتە هاووڵاتیان، کە بەرهەمی پەلەوەری ناوخۆ لەژێر چاودێرییەکی ورددایە و هیچ مەترسییەکی لەسەر نییە.

عەباس ئەکرەم، وتەبێژی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستیی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، کە بە ئیمزای د. ئارام محەمەد قادر، وەزیری خوێندنی باڵا، بڕیارێکی گرنگ لە بەرژەوەندی ئەو خوێندکارانە دەرکراوە، کە لە دەرەوەی وڵات دەخوێنن. 

بەپێی بڕیارەکە، خوێندکاران دەتوانن لە رێکەوتی 10ـی 3ـی 2026 تاوەکو 28ـی 3ـی بگەڕێنەوە بۆ هەرێمی کوردستان، و ئەم ماوەیە کە 18 رۆژ دەخایەنێت، بە "ماوەی مانەوە" (إقامة) بۆیان هەژمار دەکرێت و لە کاتی یەکسانکردنی بڕوانامەکانیان تووشی هیچ کێشەیەکی یاسایی نابن.

ئاماژەی بەوەشکردوە،  ئامانجی سەرەکی ئەم بڕیارە رەخساندنی دەرفەتە بۆ خوێندکاران تاوەکو لە جەژنی نەورۆز، جەژنی رەمەزانی پیرۆز و بۆنە نیشتمانییەکاندا لەگەڵ خێزانەکانیان بن و بەشداریی ئاهەنگەکان بکەن.

پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد رایگەیاند: پڕۆسەی وردبینی لە لیستی موچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان بە کۆتا گەیشتووە و نوسراوی خەرجکردنی پارەکە گەیشتووەتە نوسینگەی تایبەتی تەیف سامی، وەزیری دارایی عیراق.

هاوکات وەزارەتی نەوتی عیراق نووسراوی رەسمی ئاراستەی وەزارەتی دارایی کردووە و تێیدا جەختی لەسەر بەردەوامبوونی هەناردەکردنی نەوتی هەرێم کردووەتەوە.

هاوکات پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند؛ لە نوسینگەی تەیف سامیەوە پێمراگەیەندراوە کە چاوەڕوانی ناردنی 120ملیار دینارەکەی حکومەتی هەرێمن بۆ ناردنی موچە. 

دکتۆر لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ پێنجشەممە 26ی شوباتی 2026 لە بەغداد پێشوازی لە جوشوا هاریس، هەڵسوڕێنەری کاروباری باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە عیراق کرد. 

لە دیدارەکەدا پەرەپێدانی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان بەغداد و واشنتۆن لە بوارە جیاجیاکاندا تاوتوێ کرا و سەرۆک کۆمار جەختی لە گرنگی بەهێزکردنی هاریکارییەکان کردەوە، بەتایبەت لە بوارەکانی سیاسی، ئابووری و ئەمنی.

 هەروەها باس لە پێویستی پاڵپشتیکردنی هەوڵەکان بۆ چەسپاندنی سەقامگیری، ئاسایش و سەروەریی عیراق کرا، لەگەڵ هەماهەنگی هاوبەش دەربارەی رەوشی ناوچەکە بۆ بەدیهێنانی ئارامی.

لای خۆیەوە جوشوا هاریس ئاماژەی بە بەهێزی پەیوەندییەکانی وڵاتەکەی لەگەڵ عێراق کرد و ئامادەیی ئەمریکای نیشاندا بۆ فراوانکردنی ئاسۆی هاریکارییەکان بە جۆرێک کە خزمەت بە بەرژەوەندی هەردوو گەل و سەقامگیری ناوچەکە بکات.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق  پێشوازی لە محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیران کرد و رەوشی گشتی وڵات و دوایین پێشهاتە نێودەوڵەتی و ناوچەییەکانیان تاوتوێ کرد.

لەو کۆبونەوەکەدا، جەخت لەسەر پێویستیی گەڵاڵەکردنی لێکتێگەیشتنەکان لە نێوان هێزە سیاسییە نیشتمانییەکاندا کرایەوە، بە مەبەستی تەواوکردنی شایستە دەستوورییەکان بە جۆرێک کە خواستەکانی گەلی عیراق بەدیبهێنێت.

هەروەها باس لە رێگاکانی بەهێزکردنی هاریکاری و هەماهەنگی نێوان سەرۆکایەتی کۆمار و سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران کرا، بە ئامانجی چەسپاندنی سەقامگیری و پاڵپشتیکردنی ڕێڕەوەکانی چاکسازی.

تەوەرێکی تری کۆبونەوەکە،  تایبەت بوو بە پەرەسەندنەکانی ناوچەکە و رەنگدانەوەیان لەسەر کاروباری عیراق؛ تێیدا جەخت کرایەوە، کە ئەو ئاستەنگانەی رووبەڕووی گەلەکەمان دەبنەوە، پێویستییان بە هەڵوێستێکی یەکگرتوو هەیە بۆ پاراستنی ئاسایش و سەقامگیریی وڵات لە سایەی گرژییە بەردەوامەکانی ناوچەکەدا.

هەروەها جەخت لە پاڵپشتیکردنی رێکار و هەنگاوەکانی حکومەت کرایەوە بۆ بەهێزکردنی رۆڵی میحوەری عیراق لە چەسپاندنی ئاسایش و ئاشتی نێودەوڵەتیدا.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، کە گەڕی ئەمڕۆی دانوستانەکان لەگەڵ ئەمریکا یەکێک بووە لە جدیترین و باشترین گەڕەکان، کە تێیدا تاران داواکارییەکانی خۆی بە رونی ئاڕاستەی لایەنی ئەمریکی کردووە .

دوای تەواو بونی گفتوگۆکان بۆ ماوەی نزیکەی پێنج سەعات،  عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، بەرەوپێشوەچوونی باش لە دۆسیەی ئەتۆمی ️و هەڵگرتنی سزاکاندا بەدەستهاتووە، ئاماژەی بەوەشکرد، هەرچەندە هێشتا  هەندێک خاڵ ماون لەسەری رێکبکەون کە  جیاوازی و ناکۆکییە لە نێوان  هەردوو وەفدا لەسەر هەندێک پرسی تر.

عراقچی وتوشیەتی، ئەم جارە باشترین گەری دانوستانەکان بووە و هەردوو لا جدی بوون لە دانوستانەکەدا و بڕیار وایە رۆژی دووشەممەی داهاتوو لە ڤییەنا ، گفتوگۆی تەکنیکی لەگەڵ شارەزایانی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم بۆ تاوتێکردنی وردەکارییە پسپۆڕییەکان ئەنجام بدرێت.

 وەزیری دەرەوەی ئێران جەختی لەوەش کردەوە، کە هەردوولا پێویستیان بە راوێژ لەگەڵ حکومەتەکانیان هەیە و گەڕی داهاتووی دانوستانەکانیش لەگەڵ واشنتن دوای هەفتەیەکی تر بەڕێوەدەچێت.

گەڕی سێهەمی دانوستانە ئەتۆمییە ناڕاستەوخۆکانی نێوان ئێران و ئەمریکا بە نێوەندگیری سوڵتانی عومان، ئەمڕۆ لە بارەگای باڵیۆزخانەی عومان لە شاری جنێڤ دەستیپێکرد.

عەباس عیراقجی، وەزیری دەرەوەی ئێران و تیمی دانوستانکاری وڵاتەکەی کە لە وەفدێکی سیاسی و تەکنیکی پێکهاتوون، پاش گەیشتنیان بۆ مەسقەت و ئەنجامدانی چەند دیدارێک لەگەڵ بەدر بوسەعیدی، وەزیری دەرەوەی عومان، گەیشتنە جنێڤ و تێبینی و پێشنیازەکانی خۆیان لەبارەی پرسی ئەتۆم و لادانی سزاکان خستووەتە ڕوو.

هاوکات ستیڤ ویتکۆف و وەفدی ئەمریکیش گەیشتنە جنێڤ بۆ دەستپێکردنی گفتوگۆکان. عیراقجی پێشتر لە لێدوانێکدا رایگەیاندبوو کە گەیشتن بە رێککەوتنێکی دادپەروەرانە و هاوسەنگ گونجاوە و ئێران بە بوێرییەوە بۆ ئەو ئامانجە تێدەکۆشێت، لە کاتێکدا هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەش لە ئامادەباشیدان بۆ بەرگریکردن لە سەروەریی خاکەکەیان.

جێی ئاماژەیە گەڕی یەکەمی ئەم دانوستانانە لە 17ی شوبات لە مەسقەت و گەڕی دووەمیش لە 28ی هەمان مانگ لە جنێڤ بەڕێوەچوو بوون.

وابڕیارە ئەمڕۆ پێنجشەممە لە جنێف، گەڕێکی نوێی دانوستانەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا بە مەبەستی چارەسەرکردنی کێشەی ئەتۆمی و دوورکەوتنەوە لە هێرشی سەربازی دەستپێبکات.

ئەم وتووێژانە لە کاتێکدایە کە واشنتۆن هێزێکی زۆری سەربازی لە ناوچەکە کۆکردووەتەوە و دۆناڵد ترەمپ هۆشداری دابوو کە دەبێت ئێران لە ماوەی 10 بۆ 15 رۆژدا بگاتە رێککەوتن، ئەگەرنا رووبەڕووی لێکەوتەی مەترسیدار دەبێتەوە. بەرپرسێکی ئەمریکی رایگەیاند کە ستیڤ ویتکۆف و جارید کۆشنەری زاوای ترەمپ، لە دانوستانە ناڕاستەوخۆکاندا لەگەڵ عەباس عیراقجی، وەزیری دەرەوەی ئێران بەشدارن و بەدر بوسەعیدی، وەزیری دەرەوەی عومانیش رۆڵی نێوەندگیری دەگێڕێت.

جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند کە رێگە نادەن ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی و ئەوە ئامانجی کۆتایی هەر کارێکی سەربازی دەبێت.

لە بەرامبەردا عەباس عیراقجی جەختی کردەوە کە وڵاتەکەی دەیەوێت بگاتە رێککەوتنێکی خێرا و دادپەروەرانە، بەڵام دەستبەرداری مافی خۆیان لە تەکنەلۆژیای ئەتۆمی ئاشتییانە نابن.

بەپێی زانیارییەکان، تاران چەند تەنازولێکی نوێی پێشنیاز کردووە لە بەرانبەر لادانی سزاکان بۆ ئەوەی رێگە لە هێرشی ئەمریکا بگرێت، بەڵام هەردوولا هێشتا لەسەر چۆنیەتی و کاتی لادانی سزاکان ناکۆکی قووڵیان هەیە. هاوکات رافائیل گرۆسی، سەرۆکی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمیش لە جنێف ئامادەیە بۆ چاودێریکردنی پرۆسەکە.