فراكسیۆنەكانی یەكگرتوو و بابلیون و توركمان (سلێمانی) لە سێ راگەیەندراوی جیاوازدا، بڕیاری بایكۆتكردنی دانیشتنی سبەینێی پەرلەمانی كوردستانیان کرد و جەختیش لەوە دەکەنەوە کە پێویستە بە کۆدەنگی هەموو لایەنەکان کۆبوونەوەکە بکرێت نەک بە خۆسەپێنی.

فراكسیۆنی یەكگرتووی ئیسلامیی كوردستان لە راگەیەندراوێكی رەسمیدا ئاماژەی بەوە كردووە، سەرەڕای ئەوەی لە بنەڕەتدا لەگەڵ كاراكردنەوەی پەرلەمانی كوردستاندا بوون و دوو ساڵە هەوڵ بۆ سازاندنی لایەنەكان دەدەن، بەڵام بەهۆی نەبوونی كۆدەنگیی سیاسی لەسەر كۆبوونەوەكە، بەشداری تێدا ناكەن.

لە لایەكی تریشەوە، سەرۆكی فراكسیۆنی بابلیون پاڵپشتیی خۆی بۆ یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دەربڕی و رایگەیاند ئەوانیش بەشداری لە دانیشتنەكەی پەرلەماندا ناكەن، چونكە جێی قبوڵ نییە لایەنێكی سیاسی بەتەنیا هەموو پۆست و پلە سەروەری و كارگێڕییەكان بۆ خۆی قۆرخ بكات و هەڵسوكەوتی لەگەڵ هێزە سیاسییەكانی دیکەدا وەك ئەوەبێت لایەنێكی روواڵەتی و بێكاریگەر بن.

هاوكات، نەجدەت نوری، سەرۆكی فراكسیۆنی توركمان (سلێمانی) لە پەرلەمانی كوردستان رایگەیاند، جەخت لەسەر هەڵوێستی سیاسیی جێگیری خۆیان دەكەنەوە و رەتیدەكەنەوە بەدەم بانگهێشتەكەی پارتی دیموكراتی كوردستانەوە بچن و بەشداری لە دانیشتنەكە بكەن، چونكە پەرلەمان نوێنەرایەتیی هەموو هاووڵاتییان دەكات، نەك ئامرازێك بێت بۆ سەپاندنی ویستی حزبی.

یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەبارەی کۆبوونەوەی سبەینێی پەرلەمانی کوردستان راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە: پێمانوایە ئەم کۆبوونەوەیە، نا یاساییە، دوورە لە بنەماکانی شەراکەتی ڕاستەقینە و هەوڵێکە بۆ سەپاندنی فەرزی ئیرادەی لایەنێک.

دەقی راگەیەنراوەکە: 

هاووڵاتییانی هەرێمی کوردستان ئاگادارن، کە سبەینێ 4ـی 11ـی 2026 دەنگۆی بە نایاسایی کۆبوونەوەی پەرلەمانی کوردستان هەیە.

ئێمە لە باوەڕی قوڵمان بە بنەماکانی سەروەری یاسا و سازانی نیشتیمانی، پێمانوایە ئەم کۆبوونەوەیە، نا یاساییە، دوورە لە بنەماکانی شەراکەتی ڕاستەقینە و هەوڵێکە بۆ سەپاندنی فەرزی ئیرادەی لایەنێک.

بۆیە، هاووڵاتییانی هەرێمی کوردستان و تەواوی هێزە سیاسییەکان ئاگادار دەکەینەوە، کە ئێمە وێڕای بەشداریی نەکردنمان، ڕوو دەکەینە هەر دڵسۆز و هێزێکی نیشتیمانی، کە خەمی قەوارەی هەرێمی کوردستانییەتی، بەشداریی نەکات. 

بە دڵنیاییەوە کاتێک دانیشتنی پەرلەمان سەنگی دەبێت، کە سازانی نیشتمانی لەسەر بێت و هەموو لایەنە هەڵبژێردراوەکان بە ئیرادەی ئازاد و دیموکراسییانە بەشداریی تێدابکەن، چونکە ئەگەر بنەمای دیموکراسی ئەوەبێت، کە بەکڕین و هەڕەشە و فشاری دەروونی کاریگەری بخرێتە سەر بڕیارەکانی پەرلەمانتاران، ئەوە لەوچوارچێوە کارتۆنییەدا، دان بە هیچ پەرلەمان و حکومەتێک نانێین، کە دەرئەنجامی ئەو جۆرە کۆبوونەوانە بێت.

وەزیری دادی عیراق باس لە کۆبوونەوەیان لەگەڵ سەرۆک وەزیران دەکات و رایگەیاندووە، " بە سوپاسەوە جەنابی سەرۆک وەزیران چەند بڕیارێکی گرنگی بۆ کەرکوک دەرکرد".

د. خالد شوانی وەزیری دادی عیراق رایگەیاندووە: لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆماندا لەگەڵ جەنابی سەرۆک وەزیران عەلی زەیدی، دوای تاوتوێکردنی کێشەی کەمیی کارەبا و نیگەرانییەکانی هاووڵاتیانی شارەکە، بە سوپاسەوە جەنابی سەرۆک وەزیران چەند بڕیارێکی گرنگی بۆ کەرکوک دەرکرد؛ دابینکردنی 5 ملیۆن لیتر گاز و زیادکردنی 150 مێگاوات کارەبا بۆ چارەسەرکردنی بنەڕەتیی کێشەی کارەبا و دابینکردنی هەلی کار بۆ خەڵکی کەرکوک لەلایەن ئەو کۆمپانیا بیانییانەی کە لە پارێزگاکەدا کار دەکەن.

وەزیری دادی عیراق ئاماژەی بەوەشداوە: بەناوی خۆمان و نوێنەرانی کەرکوکەوە، سوپاس و پێزانینی زۆرمان ئاڕاستەی جەنابی سەرۆک وەزیران دەکەین بۆ هاوکاری و بەدەنگەوەهاتنی بەردەوامی بەمەبەستی چاککردنی دۆخی شارەکەمان.

بانکی ناوەندیی عیراق بڕیاریداپشکی دۆلاری گەشتیاران لە دوو هەزارەوە بۆ سێ هەزار دۆلار بەرز بکاتەوە، هاوکات دیاریکردووە کە دوو مانگ جارێک گەشتیار دەتوانێت لە رێگە رەسمییەکانەوە ئەم پشکە وەربگرێت.

بانکی ناوەندیی عیراق، ئەمڕۆ ئاشکرایکرد، لە سبەینێ سێشەممە، 3ـی تشرینی دووەمی 2026وە، پشکی دۆلاری کاشیی گەشتیاران لە دوو هەزار دۆلارەوە بۆ سێ هەزار دۆلار بەرز دەکرێتەوە، بەجۆرێکیش لە ساڵێکدا بەپێی رێکار و مەرجە پەسەندکراوەکان زۆرترین رێگەپێدان شەش جار دەبێت.

نووسینگەی راگەیاندنی بانکی ناوەندی لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکرد، لەپێناو دابینکردنی پێداویستییەکانی هاووڵاتییان لە دراوی بیانی لە کاتی گەشتکردنیان بۆ دەرەوەی وڵات، بانکی ناوەندی بڕیاریدا پشکی گەشتیاران بۆ سێ هەزار دۆلاری ئەمریکی بەرز بکاتەوە.

ئەوەشی خستەڕوو، پێدانی ئەم پشکە دوو مانگ جارێک دەبێت، واتە زۆرترین رێگەپێدان شەش جارە لە ساڵێکدا بەپێی رێنماییە پەسەندکراوەکان.

بانکی ناوەندی ئاشکراشیکرد، ئەم هەنگاوە بە ئامانجی رەخساندنی ئاسانکاریی زیاترە بۆ گەشتیاران تا بتوانن لە رێگە رەسمییەکانەوە دراوی بیانی بۆ داپۆشینی خەرجییەکانیان دەستبکەوێت.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق سەرجەم خزمەتگوزارییەكانی كۆمپانیای كۆڕەك تیلیكۆمی لە 14 پارێزگا راگرت و سێرڤەرە سەرەكییەكان و تۆڕی كۆمپانیاكەشی لەكارخست.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق رایگەیاند، دوای كۆتاییهاتنی ئەو مۆڵەتەی بە بەكارهێنەرانی كۆمپانیای كۆڕەك درابووە كە تا 1ی تشرینی دووەم بوو، بە رەسمی و بە هاوكاری دەزگای ئاسایشی نیشتمانیی عیراق، تەواوی سێرڤەر و كۆنترۆڵە ناوەندییەكانی كۆمپانیاكەیان لە 14 پارێزگا كوژاندووەتەوە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، چوار سێرڤەری سەرەكیی كۆمپانیاكەیان كوژاندووتەوە كە یەكێكیان لە پارێزگای بابل بووە و یەكێكیش لە پارێزگای بەسرە، دووانیشیان لە بەغداد، بارەگای سەرەكی كۆمپانیاكەشیان لە پارێزگای كەركوك داخستووە.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق راشیگەیاندووە، رێكارەكان لە چوار پارێزگاكەی هەرێمی كوردستان جێبەجێ نەكراون، بەڵام لە 14 پارێزگای عیراق توانای سیگناڵ و تۆڕی كۆمپانیاكە بەتەواوی راگیراوە، بەردەوامیشن لە هەماهەنگی بۆ تەواوكردنی رێكارەكانی كوژاندنەوەی تۆڕەكە لە پارێزگای نەینەواش.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكان جەختیشیكردەوە، رێكارەكانی كوژاندنەوەی تۆڕەكە بە واتای داواكردن لە بەشداربووان بۆ لەناوبردنی سیمكارتەكانیان یاخود دەستبەرداربوون لە ژمارەكانیان نایەت.

رۆژنامەی نیویۆرك تایمز ئاشكرای دەكات، ئیسرائیل بە بیانووی هەبوونی چەكی كیمیایی هەوڵ دەدات ئەمریكا هان بدات بۆ دەستپێكردنەوەی هێرشی سەربازی بۆ سەر ئێران.

بەپێی راپۆرتێكی رۆژنامەی نیویۆرك تایمزی ئەمریكی، لەناو لێپرسراوانی واشنتۆندا ناكۆكی دروست بووە سەبارەت بەو زانیارییانەی ئیسرائیل كە باس لە بوونی چەكی كیمیایی ئێران دەكەن بەجۆرێك بەشێك لە لێپرسراوانی ئەمریكا دەڵێن ئەم بانگەشانەی ئیسرائیل هەڵەی خەمڵاندنە هەواڵگرییەكانی ساڵی 2002ـی چەكەكانی عیراقیان بیر دەخاتەوە.

لای خۆشیەوە نووسینگەی بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل بە رۆژنامەكەی راگەیاندووە، بە وردی چاودێریی هەموو ئەو هەڕەشانە دەکەن كە لەلایەن ئێرانەوە دەكرێن و ئامادەیە بۆ مامەڵەكردن لەگەڵیاندا.

هاوكات، لێپرسراوانی ئەمریكا هۆشداری دەدەن كە ناتانیاهۆ دەیەوێت فشار بخاتە سەر دۆناڵد ترەمپ بۆ دەستپێكردنەوەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكان دژی ئێران.

راوێژکاری رابەری باڵای ئێران رایدەگەیەنێت، تەنها لەو کاتەدا گەروی هورمز دەکەنەوە، کە ئەمریکا بە تەواوی و بە روونی وەڵامی سەرجەم مەرجەکانی ئێران بداتەوە و کاریان پێبکات.

موحسین رەزایی، راوێژکاری رابەری باڵای ئێران، لە پەیامێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس هەڵوێستی تاران بەرانبەر بە ئەمریکا راگەیاند و جەختی کردەوە، وەڵامەکانی واشنتۆن بۆ ماف و داواکارییەکانی ئێران بڕواپێکەر نەبوون.

ئاماژەی بەوەشكرد، دەبێت ئەمریکا بە تەواوی و بە روونی وەڵامی مەرجەکانی ئێران بداتەوە و کاری پێبکات، تەنها لەو کاتەدا گەروی هرمز دەکەنەوە، لە دەرەوەی ئەوەش هیچ دانوستانێکی نوێ لە ئارادا نابێت.

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران هەڕەشەی وەڵامێکی چاوەڕواننەکراو و بێسنوری جوگرافی لە ئەمریکا دەکات و رایدەگەیەنێت، تۆپەکە ئێستا لە یاریگەی واشنتنۆدایە بۆ رێگریکردن لە جەنگ.

محەمەد باقر قاليباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، وڵاتەکەی لە بەرزترین ئاستی ئامادەباشیی بەرگریی و سەربازیدایە، و هۆشداریشی دا کە هەر هێرشێک یان هەڵەسەنگاندنێکی هەڵە لەلایەن ئەمریکاوە، رووبەڕووی وەڵامێکی چاوەڕواننەکراو و بێ سنورداریی جوگرافی دەبێتەوە.

قاليباف ئاماژەی بەوەکرد، جەنگەکانی رابردوو بۆ ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی لە ناوچەکەدا سەلماندیان کە سەردەمی دەستدرێژی کۆتایی پێهاتووە، جەختیشیکردەوە، کە رابەری باڵای ئێران ستراتیژی سەربازیی وڵاتەکەی بۆ بەرپەرچدانەوەی هەر هێرشێک دیاریکردووە.

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران راشیگەیاند، وەڵامی ئێران بۆ هەر هەڵەیەکی دوژمن وەڵامێکی چاوەڕواننەکراو دەبێت و هەموو هاوکێشە و دامەزراوەکانی تێکدەشکێنێت، جەختیشی کردەوە کە تاران وەڵامێکی بەهێز و عاقڵانەی داوەتەوە ئەمریکا و ئێستا تۆپەکە لە یاریگای واشنتنۆدایە بۆ رێگریکردن لە هەڵگیرسانی جەنگ.

لە کۆتاییدا ئەوەشی خستەڕوو، هەر هەڵەیەکی ستراتیژیی نوێی ئەمریکا دەبێتە هۆی ئاوەڵاکردنی دەرگای جەنگێکی نوێ، بە شێوازێک کە واشنتۆن بە قورسی دەرچە و رێگەی دەربازبوونی دەستدەکەوێت.