قوباد تاڵەبانی دەڵێت، سیاسەتی یەكێتی پێكهێنانی حكومەتی هەرێمە لە زوترین كاتدا، هەروەها بەپێوەری كورسی، جوگرافیا یان مێژوو ئامادەن بۆ پێكهێنانی حكومەت.

قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا لە پەراوێزی دووەمین كۆڕبەندی ئابووری دێڵفی لە سلێمانی رایگەیاند، گفتوگۆی زۆر باش لە كۆڕبەندی دێڵفی دەكرێت و ساڵی داهاتووش كۆڕبەندی دێڵفی دەهێنینەوە بۆ سلێمانی.

سەبارەت بەپێکهێنانی حکومەتی هەرێم ئەوەشی خستەڕوو،  سیاسەتی یەكێتی پێكهێنانی حكومەتە لە زوترین كاتدا و دۆستەكانمان داوامان لێدەكەن حكومەت پێكبهێنین، هاوکات پێكنەهێنانی حكومەت خەریكە زیان بە ناوبانگی هەرێم دەگەیەنێن، دەشڵێت؛ بەپێوەری كورسی بێت یان جوگرافیا یان مێژوو ئامادەین بۆ پێكێكهێنانی حكومەت، هەروەها یەكێتی و پارتی بە تەنها ناتوانن حكومەت پێكبهێنن و هەر لایەنێك بە تەنها حكومەت پێكبهێنێت ناتوانێت كوردستان بەڕێوەبەرێت.

جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم ئاشکراشیکرد، قۆناغی زۆرمان لەگەڵ پارتی بڕیوە و دیدگای هاوبەشمان نوسیوەتەوە ولەگەڵ هەموو لایەنەكان گفتوگۆ دەكەین و ئامادەین بۆ كۆبوونەوە.

سەبارەت پەیوەندییەکانی هەرێم و بەغداد قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، بۆ پرسی موچە عیراق دەیەوێت حكومەتێك لە هەرێم هەبێت كاربەڕێكەر نەبێت و عیراق جۆرێك لە دڵنیایی داوەتە كۆمپانیا نەوتییەكان لە هەرێم.

دەشڵێت؛ زیادبوونی هەناردەی نەوتی هەرێم لە بەرژەوەندی عیراقیشە و لەسەر پرسی داهاتی نانەوتی هەرێم گفتوگۆ لەگەڵ عیراق دەكەین.

قوباد تاڵەبانی ئەوەشی خستەڕوو، توركیا وڵاتێكی گرنگە و كارمان كردووە بۆ گۆڕینی تێڕوانینی بەرانبەر هەرێم و سلێمانی و ئەم شارە پێویستی بە پەیوەندییەكی بەهێزە لەگەڵ توركیا.

راشیگەیاند،  پشتیوانی سەرخستنی پرۆسەی ئاشتی لە توركیا دەكەین چونكە ناوچەكە دەگۆڕێت

سەبارەت بە رەوشی ئێستای یەکێتی و پەیوەندییەکان لەگەڵ پارتی قوباد تاڵەبانی وتی؛ ئێستا یەكێتی خاوەن یەك سەركردایەتی و یەك سەرۆك و یەك بڕیار و تیڕوانین و پەیامە، هەروەها كاك مەسعود لەهەموو كەس باشتر دەزانێت بۆ بەڕێوەبردنی هەرێم دەبێت تەبایی لەنێوان یەكێتی و پارتی هەبێت

جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم ئاشکرایکرد، پرۆژەی باش لە سلێمانی جێبەجێكراوە و دەستخۆشی لە وەبەرهێنەران دەكەم و ئاوەدانی سلێمانی جێگەی شانازییە.

وتیشی، كاركردن لە سلێمانی ئاسانە و ژێرخانی رێگەوبان لە سنورەكە لەئاست پێویستدا نییە بەڵام كاری باشتر دەكەین.

قوباد تاڵەبانی تیشکی خستەسەر پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ئەمریکا و وتی، دەمانەوێت لە هەموو سێكتەرەكان پەیوەندییەكی بەهێزمان لەگەڵ ئەمریكا هەبێت و دەمانەوێت واشنتۆن یارمەتیدەری عیراق و هەرێمی كوردستان بێت.

قوباد تاڵەبانی: ناكۆكی نێوان یەكێتی و پارتی ئاساییە

"هەرێم كوردستان قەوارەیەكی دەستورییە و خاوەن وەزارەتی پێشمەرگەیە و چەكی هێزی پێشمەرگە لەژێر دەسەڵاتی حكومەتی هەرێمە، بۆیە ناكرێت چەكی هێزی پێشمەرگە بەراورد بكرێت بە پرسی تر لە عیراق، "قوباد تاڵەبانی وا دەڵێت"

بۆ دووەم ساڵ لەسەر یەك، سلێمانی میوانداری كۆڕبەندی نێودەوڵەتی ئابوری دێڵفی دەكات، كە تیایدا لێپرسراوانی باڵای عیراق و هەرێمی كوردستان و جیهان كۆبوونەتەوە بۆ تاوتوێكردنی رەوشی سیاسی و ئابووری ناوچەكە، كۆڕبەندەكە دوو رۆژ دەخایەنێت و جەخت لەسەر ئاشتی و چارەسەری ئاڵەنگارییەكان دەكاتەوە.

بۆ دووەم ساڵ كۆڕبەندی دێڵفی لە سلێمانی بەڕێوەدەچێت، كەسایەتییە باڵاكانی هەرێمی كوردستان و عیراق و جیهان بەشدارن كە ماوەی دوو رۆژ دەخایەنێت، لە دەستپێكی كۆڕبەندەكەشدا سیمیۆن سۆمۆكۆس دامەزرێنەری كۆڕبەندەكە باسی لە تەوەرەكان و گرنگی هەرێمی كوردستان بۆ پێكەوەژیان و چارەسەری ئاڵەنگارییە سیاسسییەكان كرد.

سیمۆن سۆمۆكۆس دامەزرێنەری كۆڕبەندی دێڵفی لەسەرەتای دەستپێکردنی کۆڕبەندەکەدا رایگەیاند، ێمە شانازی دەكەین كە بۆ دووەم ساڵە لەسەر یەك لە شاری سلێمانی ئەم كۆڕبەندە ئەنجام دەدەین، چونكە هەرێمی كوردستان هەمیشە لە هەوڵی بەردەوامی ئاشتی و پێكەوەژیاندایە و گرنگییەكەشی لە روبەرە جوگرافییەكەی زۆر زیاترە، ئێمە لەم كۆڕبەندەدا باسی ئاڵەنگارییە سیاسییەكان و بازاڕەكان دەكەین، چونكە ئەو گفتوگۆیانەی لێرە دەكرێن بۆ ئاسایش و ئابووری ناوچەكە و تەواوی جیهانیش بایەخێكی زۆریان هەیە.

دواتر نزار ئامێدی سەرۆك كۆماری عیراق وتارێكی لەبارەی باشتربوونی سەقامگیری عیراق و گرنگی راگرتنی گروپە چەكدارەكان كرد. جەخت کردەوە ئەو ئاڵەنگارییانەی روبەڕوی عیراق دەبنەوە، نابێت بە هیچ شێوەیەك كاریگەری نەرێنییان لەسەر ژیانی هاووڵاتیان هەبێت، بەردەوامین لە هەوڵەكانمان بۆ راگرتنی گروپە چەكدارەكان و كار دەكەین بۆ رەخساندنی ژینگەیەكی لەباری ئابووری و وەبەرهێنان كە بەدوور بێت لە گەندەڵی، بۆئەوەی ئاسایش و بوژانەوە بۆ وڵاتەكەمان مسۆگەر بكەین.

دواتر، ئەحمەد داود ئۆغڵۆ سەرۆكی پارتی ئایندە و سەرۆك وەزیرانی پێشوتری توركیا سوپاسی بافڵ تاڵەبانی سەرۆكی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردوستان و قوباد تەڵەبانی جێگری سەرۆك وەزیرانی هەرێمی كرد، لە بارەی رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گەروی هورمزیش وتی، گەروی هورمز لە پێشتردا بەشێوەیەكی ئاسایی سەیر دەكرا و ئێستا پێگەكەی گۆڕاوە.

بەڕێوەچوونی كۆڕبەندی ئابوری دێڵفی بۆ ساڵی دووەم، پێگەی سلێمانی لەسەر نەخشەی وزەی جیهان بەهێز دەكات و هانی دیالۆگی ئەرێنی دەدات بۆ پشتیوانی رێوشوێنەكانی بەهێزكردنی سیاسەتی ئابوری و گەشەپێدان لە رەوشە دژوار و ناسەقامگیرەكانیشدا.

كۆڕبەندی دێڵفی رێكخراوێكی یۆنانییە و لە ساڵی 2016 لە شاری دێڵفی دامەزراوە، ساڵانە لە یۆنان و چەندین وڵاتی تری جیهان بەڕێوەدەچێت، سەركردە و بازرگانان كۆدەبنەوە بۆ گفتوگۆكردن لەسەر كێشە سیاسی و ئابوورییەكان، شاری سلێمانیش بۆ دووەم ساڵە لەسەریەك میوانداری ئەو كۆڕبەندە جیهانییە دەكات.

سەرۆکی یەکێتی لە دیبەیتێکی دووەم کۆڕبەندی ئابوری دێڵفی لە سلێمانییەوە باسی لە هەوڵەکانی یەکێتی و رەوشی ناوخۆی هەرێم، عیراق و ناوچەکەی کرد.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دووەم کۆڕبەندی ئابوری نێودەوڵەتی دێڵفی لە سلێمانییەوە رایگەیاند: دەرفەتی باشمان لەبەردەستە بۆ داهاتویەكی باشتر، دەتوانین ئاشتی بەردەوام بێنینە كایەوە بەڵام پێوستمان بە پشوودرێژییە.

بافڵ جەلال تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشدا: یەكێتی نیشتمانی كوردستان كار بۆ سەقامگیری و ئاسایش دەكات تا براكانمان پارێزراو بن، ئەركی ئێمە ئەوەیە سەقامگیری بۆ ناوچەكە فەراهەم بكەین.

سەرۆکی یەکێتی وتیشی: پەیوەندیە تەلەفونیەكەم لەگەڵ سەرۆك ترەمپ و عەباس عیراقچی زۆر باش بوو، پەیوەندییەكانمان لەگەڵ تاران و واشنتۆن لەوپەڕی باشیدایە.

سەرۆکی یەکێتی سەبارەت بە عیراق وتی: عیراقیش دەتوانێت وەك پاكستان رۆڵی نێوەندگیر ببینێت.

بافڵ جەلال تاڵەبانی سەبارەت بە دۆناڵد ترەمپ وتی: باوەڕم وایە كە دۆناڵد ترەمپ دەتوانێت لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی مامەڵەی باش بكات، هەروەها دەكرێت پەیوەندی ئەمریكا و ئێران بەرەو پێشەوە بچێت.

سەبارەت بە تورکیا، سەرۆکی یەکێتی وتی: پەیوەندیمان لەگەڵ توركیا باشە و پێمان وایە پڕۆسەی ئاشتی لەو وڵاتە سەركەوتو دەبێت، هەوڵی تەواومان داوە بۆ ئەوەی پڕۆسەی ئاشتی لە توركیا سەركەوتوبێت.

 سەبارەت بە پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغداد، سەرۆکی یەکێتی وتی: پێویستمان بە ئاڕاستەیەكی نوێیە لە هەولێرەوە بەرەو بەغداد، دەبێت لێكتێگەیشتنی زیاتر بۆ ئەو شتانە هەبێت كە تا ئێستا لێیتێنەگەیشتوین، هەروەها بەغداد داوای ئەوە دەكات چۆن رێز دەگرێت ئاوایش رێزی لێ بگیرێت.

سەرۆکی یەکێتی وتیشی: پێویستە لێكتێگەیشتنێكی تەواو هەبێت لەبارەی ئەوەی كە حكومڕانی هاوبەش چۆنە، هاوپەیمانێتییەكی باشمان لەگەڵ نەوەی نوێ هەیە و باشتر دەبێت ئەگەر لەگەڵ پارتیش هەمانبێت، هیچ حكومەتێكی باش لە هەرێمی كوردستان پێكنایەت ئەگەر وەك حكومەتەكەی پێشوبێت. 

وەزارەتی كارەبای عیراق ئاشکرایکرد، سیستمی كارەبای وڵات لە قەیراندا و پێویستیان بە 62 هەزار مێگاواتە، بەڵام تەنیا 20 هەزار مێگاوات كارەبا بەرهەمدەهێنن.

عەلی سەعدی وەهێب وەزیری كارەبای عیراق هەڵمەتێكی راگەیاند بۆ لابردنی سەرپێچیەكانی تۆڕی كارەبای نیشتمانی لە بەغدادی پایتەخت و سەرجەم پارێزگاكان.

وتیشی، سیستمی كارەبای عیراق لە قەیرانێكی قورسدایە و پێویسیان بە 62 هەزار مێگاوات كارەبا هەیە و لە ئێستادا تەنیا 20 هەزار مێگاوات كارەبا بەرهەمدێت و بەپێی راپۆرتی وەزارەت رێژەی بەفیڕۆچوونی وزە لە تۆڕەكانی دابەشكردندا 55٪ی تێپەڕاندووە بەهۆی سەرپێچی و كێشە تەكنیكییەوە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، بەهۆی رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەرهەمهێنانی كارەبا نزیكەی حەوت هەزار مێگاوات كەمیكردووە و داوا لە هاووڵاتیان دەكات رێنماییەكان جێبەجێبكەن بە بەستی پێوەر و پێدانی شایستە داراییەكان لە كاتی خۆیدا و هاوكاری تیمە تەكنیكەكان بن.

دەستەی دەروازە سنوورییەکانی عیراق رایگەیاند، ئەمڕۆ هەینی، پڕۆسەی گەڕانەوە و بەڕێکردنی زیاتر لە 18 هەزار حاجی لە رێگەی دەروازەی سنووریی "عەرعەر"ەوە بە ئاسانکاری و رەوتی سادەی باڵا کۆتایی هاتووە.

لە راگەیەندراوێکی دەستەکەدا هاتووە: "لەسەر بنەمای رێنماییەکانی حکومەت بۆ دابینکردنی باشترین خزمەتگوزاری بۆ حاجیانی گەشتی ماڵی خوا، فەریق عومەر عەدنان وائیلی، سەرۆکی دەستەی دەروازە سنوورییەکان، لە رۆژی یەکەمەوە لە مەیداندا سەرپەرشتی پێشوازیکردن و بەڕێکردنی حاجیانی لە رێگەی دەروازەی عەرعەرەوە کردووە، و بەردەوام بووە لە بەدواداچوونی رێکارەکانی گەڕانەوەیان دوای تەواوکردنی فەریزەی حەج، بەجۆرێک کۆی گشتیی ژمارەی گەڕاوەکان گەیشتووەتە (18،746) حاجی، لەگەڵ نزیکەی (600) کەس لە ئەندامانی تیمی پزیشکی، کارگێڕی و ستافی خزمەتگوزاریی هاوڕێی تیمی حەجی عیراقی.

وائیلی رونی کردەوە: پڕۆسەی پێشوازیکردن و بەڕێکردنی حاجیان بە شێوەی شەو و رۆژ (24 کاتژمێری) و بۆ ماوەی چوار رۆژی لەسەریەک بەڕێوەچوو، بەبێ تۆمارکردنی هیچ بەربەست یان دواکەوتنێک، ئەمەش بەهۆی هەماهەنگی هاوبەش و کاری تەواوکاری نێوان سەرجەم فەرمانگە و دامەزراوە پاڵپشتەکانی ناو دەروازەکە.

ئاماژەی بەوەش کرد: ئەم دەستکەوتە رەنگدانەوەی ئاستی ئامادەیی و رێکخستنی باڵای ستافە کاراکانە، هاوکات پێزانینی خۆی بۆ ئەو هەوڵانە دەربڕی کە لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری و ئاسانکاریی رێکارەکانی هاتنەناوەوەی حاجیان بۆ ناو وڵات بە خێرایی و بەبێ گرێچن بوون دراون.

وائیلی جەختی لەسەر بەردەوامیی دەستەکە کردەوە لە جێبەجێکردنی رێنماییەکانی حکومەت کە ئامانجیان بەرزکردنەوەی کوالێتی ئەو خزمەتگوزارییانەیە پێشکەش بە هاوڵاتیان دەکرێن لە سەرجەم دەروازە سنوورییەکاندا، بە شێوەیەک کە رەوتی هاتوچۆ مسۆگەر بکات و باشترین کەش بۆ پێشوازیکردن لە گەشتیاران دابین بکات.

نزار ئامێدی سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازیکرد لە ئەلێکساندەر لێرفل لێپرسراوی کاروباری نەرویژ لە عیراق و وەفدی یاوەری.

لە میانی دیدارەکەدا کە ئەمڕۆ لە کۆشکی سەلام لە بەغداد بەڕێوەچوو، باس لە چۆنیەتی پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی نێوان عیراق و نەرویژ و فراوانکردنی بوارەکانی هاریکاری و هەماهەنگی هاوبەش کرا بە شێوەیەک کە بەرژەوەندیی هاوبەش بەدەستبهێنێت و پەیوەندیی دۆستایەتی نێوان هەردوو وڵات پتەوتر بکات.

سەرۆک کۆمار پابەندبوونی عیراقی دووپاتکردەوە بۆ بەهێزکردنی پەیوەندیی هاریکاری لەگەڵ دۆست و براکانی لەسەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش و رێزگرتنی یەکتر، بەمەش ڕۆڵی خۆی لە پشتیوانیکردن لە سەقامگیری ناوچەکە پەرەپێدەدات و ئاسۆی هاریکاری و یەکگرتن لەنێوان گەلاندا فراوانتر دەکات.

وەزارەتی دەرەوەی بەحرەین لەدوای هێرشەکانی سوپای پاسدارانی ئێران بۆسەر بنکەکانی ئەمریکا لە بەحرەین و کوەیت رایگەیاند، هێرشکردنەسەر سەروەریی وڵاتەکەمان هێڵی سورە و کاردانەوەمان دەبێت. 

وەزارەتی دەرەوەی بەحرەین ئاماژەی بەوەشکردووە، ئارامگرتنی وڵاتەکەیان سنوردارە و هێرشەکانی ئێرانیش دەستدرێژییەکی راستەوخۆیە بۆسەر سەرەوەریی وڵاتەکەیان و تاران سەرپشکە لەوەی دەیەوێت ئاشتی بەرقەرار بێت یان گەمارۆکانی سەری بەردەوام بێت.

ئەوەش لە کاتێکدایە، پێشتر سوپای پاسدارانی ئێران لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوە کردبوو، چوار کەشتیی نەوتهەڵگر بەبێ رەزامەندیی ئەوان ویستوویانە بە گەروی هورمزدا تێپەڕبن، لەبەرئەوە هێرشیانکردووەتەسەر یەکێک لە کەشتییەکان و سیانەکەی دیکەش گەڕاونەتەوە.

لەلایەکی دیکەشەوە، لە بەرانبەر هێرشکەی سوپای پاسداران بۆسەر کەشتییە نەوتهەڵهرەکان، سوپای ئەمریکا هەندێک راداری پاسدارانیان بەئامانجگرتووە و لە وەڵامیشدا، ئێران هێرشیکردووەتە سەر هەندێک بنکەی ئەمریکا لە بەحرەین و کوەیت.

عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران لە میانی چاوپێكەوتنێكی تەلەفزیۆنیدا رایگەیاند، بیستویەتی دۆناڵد ترەمپ ئامادەیە كۆبوونەوەیەك لەگەڵ موجتەبا خامنەیی ئەنجام بدات و ئەو بابەتە رەتدەكەنەوە و پێویستە ئەوان واقعی بن.

عراقچی داوای لە ئەمریكا كرد، واقیعەكانی ئێران  رەتنەكاتەوە وشێوازی تێڕوانینی خۆی بۆ كاروباری ناوچەكە بگۆڕێت و پەیوەندیەكانی ئەمریكا و ئێران وەك هێزێكی هەرێمی و تەنانەت زیاتریش لە هێزێكی هەرێمی بگونجێنێت.

ئەوەش لەكاتێكدایە، رۆژی چوارشەممە دۆناڵد ترەمپ لە چاوپێكەوتنێكدا بە رۆژنامەی نیویۆرك پۆستی رایگەیاندبوو، ئارەزوو دەكات چاوی بە موجتەبا خامنەیی بكەوێت لە پێناو كۆتایی هێنان بە جەنگ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

رابەری باڵای ئێران بەبۆنەی جەژنی غەدیرەوە بڕیاری لێخۆشبوونی بۆ دوو هەزار زیندانی دەركرد و سزای بەشێك لە زیندانییەكانیش كەمكراوەوەتەوە.

نوسینگەی راگەیاندنی موجتەبا خامنەیی رابەری باڵای ئێران بڵاویكردەوە، خامنەیی بەبۆنەی هاتنی جەژنی غەدیرەوە رەزامەندیی نیشانداوە و داوای لە سەرۆكی دەسەڵاتی دادوەریی كردووە فەرمانی لێخۆشبوونی گشتی یان كەمكردنەوەی سزای زیندانیكراون دەربكات.

ئاماژەی بەوەشكردووە، بە پێی فەرمانەكەی رابەری باڵای ئێران، بڕیاری لێخۆشبوون دوو هەزار زیندانیكراو دەگرێتەوە و سزای ژمارەیەكی زۆر لە زیندانییەكانی تریش كەمدەكرێتەوە.