سەرۆکایەتیی شارەوانیی سلێمانی، رایدەگەیەنێت، پڕۆژەی سەوزکردنی یەکتربڕی "تۆفیق وەهبی بەگ" لەسەر شەقامی بازنەیی مەلیک مەحمود، سبەی پێنجشەممە سەعات 10ـی پێشنیوەڕۆ، بە کردەیی دەخرێتە بواری جێبەجێکردنەوە

ئاشکراشیکرد، کاری سەوزکردنی ئەم یەکتربڕە لەسەر رووبەری 43 هەزار مەتر دووجا، لەلایەن کۆمپانیای جێبەجێکار و بە سەرپەرشتی و چاودێریی بەڕێوەبەرایەتیی باخچەکانی سلێمانی جێبەجێ دەکرێت.

 سەرۆکایەتیی شارەوانیی سلێمانی، ئەوەشی خستەڕوو جێبەجێکردنی ئەم پڕۆژەیە لە کاتێکدایە، لە چوارچێوەی هەڵمەتی "هەفتەی مام"دایە.

سەرۆکایەتیی شارەوانیی هەولێر هۆشدارییەک ئاراستەی سەرجەم فەرمانبەران، هاووڵاتییان و نوسینگەکانی کڕین و فرۆشتنی خانووبەرە دەکات و رایدەگەیەنێت، کڕین و فرۆشتن بە زەویی فەرمانبەران بەرلە تەواوبوونی مامەڵە یاساییەکانیان بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە.

بەپێی راگەیەندراوێکی سەرۆکایەتیی شارەوانیی هەولێر، دوای بڕیارەکەی ئەنجومەنی وەزیران بۆ دابەشکردنی زەوی بەسەر فەرمانبەراندا، تێبینی کراوە هەندێک لەو فەرمانبەرانەی زەوییان بۆ دەرچووە یان زەوییەکانیان بە شێوەی کارتە، دەستیان کردووە بە کڕین و فرۆشتن؛ شارەوانی جەخت دەکاتەوە کە ئەم کارە بە تەواوی پێچەوانەی یاسایە و دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی کێشەی گەورەی کۆمەڵایەتی.

شارەوانیی هەولێر جەختیشیکردووەتەوە، تا ئەو کاتەی سەرجەم مامەڵە و رێکارە یاساییەکان تەواو نەبن و وێنەی تۆماری رەسمی 'تاپۆ' وەرنەگیرێت، هیچ مامەڵەیەکی کڕین و فرۆشتن دانپێدانراو نییە و نوسینگەکانی خانووبەرەش لە ئەنجامدانی کەوتنی هەر سەرپێچییەک بەرپرسیار دەبن.

لە بەشێکی تری ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە، لە کۆی 82 هەزار ناوی فەرمانبەرانی سنوری شاری هەولێر، تا ئێستا لە هەشت قۆناغدا 55 هەزار فەرمانبەر زەوییان پێدراوە و کارکردنیش لەسەر قۆناغەکانی تر بەردەوامە.

سبەینێ موچەی مانگی نۆی فەرمانبەرانی هەرێم خەرجدەکرێت و وردبینی لە لسیتی موچەش کۆتایی هاتووە.

بێستون سەلام، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، سەرچاوەک لە وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ بۆ کوردسات نیوز ئاشکرایکردووە، وردبینی لە لیستی موچەی مانگی نۆی فەرمانبەرانی هەرێم تەواو بووە و چاوەڕوان دەکرێت سبەینێ تەمویلی موچە بکرێت.

وتیشی، ئەمرۆ بەهۆی کۆتاییهاتنی کاتی دەوامی رەمسی نەتوانرا موچەی فەرمانبەران تەمویل بکرێت، سبەینێ لەگەڵ دەستپێکردنی دەوام رێکارەکانی تەمویلکردنی موچە دەستپێدەکات.

پەیامنێری کوردسات نیوز ئەوەشی خستەڕوو، حکومەتی فیدراڵ موچەی زۆربەی وەزارەتەکانی خۆی دابەشکردووە.

لە بەغداد سەرۆک کۆماری عیراق و سەرۆکی وەزیران کۆبوونەوە و دوا پێشهاتە سیاسی، ئابوری و گەشەپێدانەکانی وڵاتیان تاوتوێ کرد.

بەپێی راگەیەنراوێکی سەرۆکایەتیی کۆمار، ئەمڕۆ، نزار ئامێدی، سەرۆک کۆماری عیراق لەگەڵ عەلی زەیدی، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران کۆبووەوە؛ لە کۆبوونەوەکەدا تاوتوێی گشتیی بارودۆخی ناوخۆیی و دۆسیەی تەواوکردنی پێکهاتەی کابینەی حکومەت کرا.

لە بەشێکی تری کۆبوونەوەکەدا، هەردوولا جەختیان لەسەر پێویستیی بەردەوامبوونی حکومەت کردەوە لە جێبەجێکردنی بەرنامەکەی کە لەسەر بنەمای چاکسازیی ئابوری و دروستکردنی هاوبەشیی بەرهەمدار لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و دۆست داڕێژراوە، بە جۆرێک کە رەنگدانەوەی ئەرێنی لەسەر ئابوریی عیراق و رەخساندنی هەلی کار بۆ هاووڵاتییان هەبێت.

هاوکات سەرۆک کۆمار و سەرۆک وەزیران ئاماژەیان بە گرنگیی کارکردنی بەردەوام کرد بۆ دۆزینەوەی چارەسەری ریشەیی و بەردەوام بۆ ئاڵنگارییەکانی ئێستای وڵات لە سەرجەم بوار و سێکتەرە جیاوازەکاندا.

بانکی ناوەندیی عیراق ئاشکرایدەکات، بڕیاری دەستکاری کردنی نرخى ئاڵوگۆڕى دراو وەک رێکارێکی نائاسایی و پێشوەختە بووە بۆ دابینکردنی بودجە و پاراستنی رەوشی دارایی وڵات.

حەیدەر غازی، بەڕێوەبەری راگەیاندنی بانکی ناوەندیی عیراق رایگەیاند، عیراق لەبەرانبەر بارودۆخێکی نائاسایی و سەختدایە بەهۆی داخرانی گەروی هورمز و کەمبوونەوەی هەناردەی نەوت، کە ئەوەش بووەتە هۆی دابەزینی داهاتەکان؛ بۆیە ئەم گۆڕانکارییە لە نرخى ئاڵوگۆڕدا بۆ رێگریکردن بووە لە زیانی گەورەتر بە ئابوریی دەوڵەت.

ئاماژەی بەوەشکرد، بڕیارەکە هاوکار دەبێت لە بووژانەوەی پیشەسازیی ناوخۆیی و بەرهەمی نیشتمانی، بەو پێیەی رێگە لە هەڵکشانی هاوردەکردنی کەلوپەلی دەرەکی دەگرێت و لەمەودوا زیاتر پشت بە بەرهەمی ناوخۆیی دەبەسترێت.

سەبارەت بە جیاوازیی نرخی رەسمی دۆلار و نرخی بازاڕەکان، بەڕێوەبەری راگەیاندنی بانکی ناوەندی جەختی کردەوە، ئەو جیاوازییە بەستراوەتەوە بەو مامەڵە بازرگانییانەی لە دەرەوەی رێکار و یاساکان دەکرێن؛ هاوکات حکومەت کار لەسەر توندکردنەوەی کۆنتڕۆڵی سنورەکان و رێکخستنەوەی هاتنەژوورەوەی کەلوپەل دەکات.

هێڵی ئاسمانیی عیراق گەشەکردنێکی بەرچاو لە جوڵەی گەشتەکانیدا رادەگەیەنێت و لە مانگی ئەیلوولدا لە رێگەی زیاتر لە هەزار و 500 گەشتەوە، سەرکەوتوو بووە لە گواستنەوەی زیاتر لە 271 هەزار گەشتیار.

گواستنەوەی ئاسمانیی عیراق گەشەکردنێکی بەرچاو بەخۆیەوە دەبینێت؛ کۆمپانیای گشتیی هێڵە ئاسمانییەکانی عیراق ئاماری گەشتەکانی مانگی ئەیلوولی رابردوو بڵاودەکاتەوە و جەخت لەسەر فراوانکردنی تۆڕی گەشتەکانی دەکاتەوە.

وەزارەتی گواستنەوەی عێراق لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، کۆمپانیای گشتیی هێڵە ئاسمانییەکانی عیراق لە مانگی ئەیلوولی 2026دا چالاکییەکی بەربلاوی ئەنجامداوە، بە شێوەیەک لە رێگەی هەزار و 585  گەشتی راستەوخۆوە، 271 هەزار و 589 گەشتیاری بۆ وڵاتانی جیاوازی جیهان گواستووەتەوە.

لەلای خۆشییەوە، ، بەڕێوەبەری گشتیی کۆمپانیاکە رایگەیاندووە، کۆمپانیاکەیان بەردەوامە لە جێبەجێکردنی پلانەکانی بۆ فراوانکردنی تۆڕی گەشتە ئاسمانییەکان و ئامادەکاریی زیاتری گەشتی ئاسمانیی عیراق بۆ پێشکەشکردنی خزمەتگوزاریی شایستەتر بە گەشتیاران.

دەستەی گشتیی فڕۆکەوانیی مەدەنیی سعودیە ئاماری هێرشەکانی سەر دوو فڕۆکەخانەی سەرەکیی وڵاتەکەی رادەگەیەنێت و ئاشکرایدەکات، بەهۆی ئامانجگرتنی فڕۆکەخانەکانی ریاز و ئەبهاوە، سێ کەس گیانیان لەدەستداوە و 36 کەسی تریش بریندار بوون.

بەپێی راگەیەنراوێکی دەستەی گشتیی فڕۆکەوانیی مەدەنی، دوێنێ و ئەمڕۆ، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەبها و فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی مەلیک خالید لە ریاز رووبەڕووی دوو هێرش بوونەتەوە و تیمەکانی فریاگوزاری و لایەنە پەیوەندیدارەکان راستەوخۆ دەستیان بە بەهاناوەچوون کردووە.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا هاتووە، لە ئەنجامی هێرشەکەی سەر فڕۆکەخانەی ئەبها، دوو ژنی دانیشتووی سعودیە بە نەتەوە مەغریبی و جەزائیری گیانیان لەدەستداوە و 28 کەسی تریش بریندار بوون؛ هاوکات هێرشەکەی سەر فڕۆکەخانەی مەلیک خالید لە ریاز بووەتە هۆی گیانلەدەستدانی هاووڵاتییەکی سودانی و برینداربوونی هەشت کەسی تر.

دەستەی فڕۆکەوانیی سعودیە جەختیشیکردووەتەوە، تەواوی بریندارەکان رەوانەی نەخۆشخانە کراون بۆ وەرگرتنی چارەسەر و زیانی مادیش بەر ناوەندەکان کەوتووە؛ هەروەها بە هەماهەنگی لەگەڵ دەزگا ئاسایشییەکاندا کار لەسەر هەڵسەنگاندنی زیانەکان و پاراستنی ئاسایشی گەشتیاران و کارمەندانی فڕۆکەوانی دەکرێت.

دوای سێ ساڵ لە هەڵگیرسانی جەنگ لە ناوچەکەدا، سوپای ئیسرائیل ئاماری نوێی هێرشەکانی و زیانە گیانییەکانی رادەگەیەنێت و ئاشکرایدەکات، زیاتر لە 100 هەزار ئامانجیان لە بەرەکانی غەززە، لوبنان، سوریا، ئێران و یەمەن کردووەتە ئامانج.

بەپێی راگەیەنراوێکی سوپای ئیسرائیل کە لە رۆژنامەی "یەدیعۆت ئەحرۆنۆت"دا بڵاوکراوەتەوە، لە سەرەتای هەڵگیرسانی جەنگەکەوە تا ئێستا نزیکەی 65 هەزار ئامانج لە کەرتی غەززە، 28 هەزار ئامانج لە لوبنان و سوریا، چوار هەزار و 500 ئامانج لە ناوخۆی ئێران و 80 ئامانجیش لە یەمەن کراونەتە ئامانجی هێرشەکانیان.

سوپای ئیسرائیل ئاماژەی بەوەش کردووە، لە ماوەی سێ ساڵی رابردوودا 970 سەربازیان لە کاتی ئەنجامدانی ئەرکەکانیاندا کوژراون.

ئەم ئامارانەی سوپای ئیسرائیل لە کاتێکدایە کە بەپێی ئامارەکانی وەزارەتی تەندروستیی فەلەستین، لە سەرەتای جەنگەکەوە تا ئێستا زیاتر لە 74 هەزار فەلەستینی لە کەرتی غەززە گیانیان لەدەستداوە.

وەک ئامادەکارییەک بۆ سێیەمین ساڵیادی 7ـی ئۆکتۆبەر، ئیسرائیل کاتز، وەزیری بەرگری ئیسرائیل فەرمانی بە سوپای وڵاتەکی کردوە ئاستی ئامادەیی بەرز بکەنەوە و رەنگە حەماس هێرشبکاتە سەریان.

ئەمڕۆ سێشەممە وەزیری بەرگریی ئیسرائیل، لە راگەیەندراوێکدا بانگەشەی ئەوە دەکات، بە گوێرەی زانیارییە هەواڵگرییەکانیان حەماس دەیەوێت لە ساڵیادی هێرشەکەی 7ـی ئۆکتۆبەردا هێرش بکاتە سەر هێزەکانیان لە غەززە.

کاتز ئاماژەی بەوەکردوە،  زانیاری هەیە کە حەماس بەنیازە لە 7ـی ئۆکتۆبەر هێرش بکاتە سەر هێزەکانی ئیسرائیل لە غەززە و دەبێت سوپای ئیسرائیل خۆی بۆ خراپترین سیناریۆ ئامادە بکات.

هەروەها هۆشداریشیداوە لە ئەگەری زیانگەیاندن بە هێزەکانی ئیسرائیل، ئەوا حەماس و دانیشتوانی غەززە باجێکی قورس و گەورە دەدەن.