ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی كوردستان: دەبێت دەزگاکانی راگەیاندن خۆیان لە هەر جۆرە رەفتارێک یان بڵاوکردنەوەی زانیاری و نهێنییەک بپارێزن كە خزمەتی نەیارانی كوردستان دەكات.

ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی كوردستان رایگەیاند، بەهۆی ئەو بارودۆخە ئەمنی و هەستیارەی هەرێمی كوردستان و عێراق و ناوچەكە پێیدا تێپەڕ دەبێت، ئەركی هەموو دەزگەكانی راگەیاندن و لایەنە پەیوەندیدارەكان و سەرجەم هاووڵاتییانە كە بەوپەڕی بەرپرسیارێتیەوە مامەڵە لەگەڵ ئەو رەوشە بكەن و خۆیان لە هەرجۆرە رەفتارێك یان بڵاوكردنەوەی زانیاری و نهێنییەك بپارێزن كە خزمەتی نەیارانی كوردستان دەكات و زیان بە ئاسایش و سەقامگیریی هەرێم دەگەیەنێت.

ئاماژەی بەوەشکردووە، هەر بۆ ئەو مەبەستە فەرمان بە دژەتیرۆری كوردستان كراوە كە هەر دەزگەیەكی راگەیاندن بە بڵاوكردنەوەی زانیاری و نهێنییەكان و پۆشدانی ناپرۆفیشناڵانەی هەواڵەكانی شەڕ و پەلامارەكانی دوژمن، زیان لە ئاسایشی و سەقامگیریی هەرێمی كوردستان بدات، دەستبەجێ ئەو دەزگەیە لەلایەن دژەتیرۆری كوردستانەوە رووبەڕووی لێپیچینەوە دەبێت و بەپێی یاسا رێکاری پێویستیان بەرامبەر دەگیرێتە بەر.

وتیشی، هەر بەرپرسێك بەهۆی لێدوانەكانی ببێتە هۆی ئاشكرابوونی زانیاریی هەستیار و لێدوانەكانی خزمەتی دوژمن بكات و زیان لە ئاسایشی هەرێم بدات، بەپێی یاسا لێپێچینەوەی لەگەڵدا دەکرێت.

سەرچاوەیەك بە کوردسات نیوزی رایگەیاند،  لەپاشنیوەرۆی  ئەمرۆوە هەناردەی نەوتی هەرێمی كوردستان لە رێگەی بۆرییەوە دەستیپێكردووە و لە سەرەتادا رۆژانە نزیکەی 50 هەزار بەرمیل نەوت هەناردە دەكرێت. 

سەرچاوەیەك لە بەندەری جەیهانی توركی بە كوردسات نیوزی راگەیاند، پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ هەناردەی نەوتی هەرێمی كوردستان لە رێگەی  بەندەری جەیهانی توركی دەستپێكردووە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، بە توانای 50 هەزار بەرمیل نەوت لە رۆژێكدا دەست بە هەناردەكردنەوەی نەوتی هەرێمی كوردستان كراوەتەوە و بە چەند قۆناغێك بڕەكەی زیاد دەكرێت.

ئەوەش لەكاتێكدایە، لە رۆژی 28ی مانگی رابردووەوە بەهۆی هەڵگیرسانی شەڕی ئێران لەگەڵ ئیسرائیل و ئەمریكا هەناردەی نەوتی هەرێمی كوردستان بۆ توركیا راگیرا.

سەرۆكی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دەڵێت ئەمریكا زۆربەی ئامانجەكانی لە ئێران بەدەستهێناوە بەڵام هیچ ئاماژەیەك بۆ كەوتنی ئیڕان لەئارادا نییە.

بافڵ تاڵەبانی سەرۆكی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لەمیانی بەشداریكردنی لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ پیێرس مۆرگن كە رۆژنامەنووسێكی دیاری بەریتانیا رایگەیاند، زۆربەی ئامانجە سەربازیەكانی ئەمریكا لە جەنگی دژی ئێراندا بەدەستهاتون، هەروەها بەشێوەیەكی بەرچاو تواناكانی ئێرانی بۆ هێرشێكردن كەمكردووەتەوە.

سەرۆكی یەكێتیی، باسی لەوەشكرد، پێناچێت ئێران هیچ توانایاكی ئەوتۆی هەبێت بۆ پەرەدان بە چەكی ئەتۆمی، لەگەڵ ئەوەشدا هێرشەكان بۆ سەری بەردەوامن بەڵام هیچ ئاماژەیەك بۆ خۆپیشاندان یان دژایەتی ناوخۆیی یان  كەوتنی دەسەڵاتی ئێستای ئێران لەئارادا نییە.

سەرۆكایەتی كۆماری عیراق ئیدانەی هێرشەكانی سەرناوچەكانی عیراق و هەرێمی كوردستان دەكات و داوای راگرتنی گرژییەكان و پاراستنی سەقامگیریی عێراق دەكات.
سەرۆكایەتی كۆماری عیراق لە راگەیەندراوێكدا رایگەیاند، ئەو هێرشە سەربازییە بێ پاساوانەی كراونەتە سەر ناوچە جیاوازەكانی عیراق بە گشتی و  هەولێر و سلێمانی بەتایبەتی،  دەبێتەهۆی ناسەقامگیری رەوشی ناوچەكە و عیراق.
 داواشیكردووە، گرژییەكان رابگرێت و پەنا بۆ گفتوگۆ و چارەسەری سیاسی ببرێت و هەوڵەكان بۆ تێپەڕاندنی ئاڵۆزییەكان یەكبخرێن.
سەرۆكایەتی كۆماری عیراق بەپێویستی دەزانێت لەم دۆخە هەستیارەدا یەكریزی نیشتمانی پتەوتر بكرێت و راشیگەیاندووە، هەماهەنگی نێوان حكومەتی  فیدراڵ و حكومەتی هەرێم یارمەتیدەر دەبێت بۆ تێپەراندنی ئاستەنگەكان
وێڕای دەربڕینی هاوخەمی بۆ بنەماڵەی قوربانییان، داوای كرد هەموو لایەك بەرپرسیارانە بۆ پاراستنی سەروەریی عێراق كار بكەن.

بارەگایەکی حەشدی شەعبی لە بەغداد کرایە ئامانج و سوپای عیراقیش لە مەخمور بە چوار فڕۆکەی بێفڕۆکەوان هێرشی کراوەتەسەر

فڕۆکە جەنگییەکانی ئەمریکا سەربازگەی کەمپی سەقریان لە باشوری بەغداد بۆردومانکرد و بەوهۆیەشەوە ئەندامێکی حەشدی شەعبی کوژرا و سیانی تریش برینداربوون.
لەلایەکی تریشەوە سوپای عیراق راگەیەنراوێکی لەبارەی هێرشە درۆنییەکانی ئەمڕۆی حەشدی شەعبی بۆسەر بارەگاکانیان لە مەخمور بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە، بە چوار درۆن هێرش کراوەتەسەر هێزەکانیان.

لە راگەیەنراوەکەدا ئەوەش هاتووە، هێرشە درۆنییەکان هیچ زیانێکی گیانیان لێنەکەوتووەتەوە و لایەنە پەیوەندیدارەکانیش دەستیانکردووە بە بەدواداچوون بۆ وردەکارییەکانی رووداوەکە.

لە راگەیەنراوەکەدا ئەوەش روونکراوەتەوە، سوپای عیراق بەدەوام دەبێت لە ئەرکەکانی سەرشانی و ئەم جۆرە هێرشانە ڕای بەرامبەر پاراستنی یەکڕیزی عیراق ناگۆڕێت و ئامادەشن بۆ بەرپەچدانەوەی هەر هێرشێکی دیکەی لەو جۆرە.

وەزارەتی دادی عیراق رایگەیاندوە، لە چوارچێوەی هەوڵە بەردەوامەکانی بۆ پاراستنی سامانی گشتی و گەڕاندنەوەی پارە دزراوەکان بۆ دەرەوەی وڵات، دەستکەوتێکی یاسایی گرنگی لە شانشینی ئوردن بەدەستهێناوە، بە گەڕاندنەوەی زیاتر لە 107 ملیۆن دۆلاری براوی دەوڵەت.

 وەزارەتی داد  رایگەیاندوە، بەپێی بڕیارێکی دادگا، بڕی زیاتر لە  یەک ملیۆن و حەوت سەد هەزار دۆلار لە یەکێک لە تاوانبارە هەڵاتووەکان وەرگیرایەوە، کە پێشتر بە تۆمەتی زیان گەیاندن بە ماڵی دەوڵەت و خراپ بەکارهێنانی پلە و پۆستەکەی سزای بۆ دەرچوو بوو.

وەزارەتەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەم بڕیارە دەرەنجامی بەدواداچوونی ورد و بەردەوامی بەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەبردنی داوا دەرەکییەکانی سەر بە وەزارەتی داد بوو لەبەردەم دادگای سەرەتایی عەممان.

ئەوەشیخستوەتەڕوو، دوای ئەوەی وەزارەت سەرجەم بەڵگەنامە و بەڵگە یاساییە پێویستەکانی پێشکەش بە پارێزەرانی دۆسیەکە کرد بۆ سەلماندنی مافی عیراق لەو بڕە پارەیە.

 لە کۆتاییدا، دادگای مافی سەرەتایی عەممان بڕیاری کۆتایی و بنبڕی دا بە جێبەجێکردنی بڕیارەکانی دادگای "بداءة"ی بەغدا/کەرخ، ئەمەش ڕێگە خۆش دەکات بۆ دەستپێکردنی ڕێکارە یاساییەکانی دەستبەسەرداگرتنی موڵک و ماڵە گواستراوە و نەگواستراوەکانی تاوانبارەکە لە ئوردن و گەڕاندنەوەیان بۆ ناو خەزێنەی دەوڵەتی عیراق.

بەپێی راپۆرتێکی رۆژنامەی وۆل ستریت جۆرناڵ، کە پشتی بە لێدوانی بەرپرسانی ئەمریکی بەستووە ئەمریکا هێزێکی دەریایی تایبەت و یەکەیەکی هەواڵگریی سەر بە هێزەکانی "مارینز" بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەنێرێت.

بەگوێرەی زانیارییەکانی رۆژنامەکە، پیت هیگسێت، وەزیری بەرگری ئەمریکا، رەزامەندی لەسەر داوایەکی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) دەربڕیوە بۆ پێکهێنانی گروپێکی دەریایی و وشکاوەکی  ئاست بەرز، کە لە چەندین کەشتی جەنگی و نزیکەی پێنج هەزار  سەربازی مارینز پێکدێت.

رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەش کردووە، کە بەشێک لەو هێز و کەرەستە جەنگییانە پێشتر گەیشتوونەتە ناوچەکە.

ئەم جوڵە سەربازییە لە کاتێکدایە کە گرژییەکان لە لوتکەدان و لە 28ی شوباتەوە ئۆپەراسیۆنێکی بەرفراوان لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیلەوە دژی ئێران دەستیپێکردووە، کە تێیدا هێرشی مووشەکی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان لە نێوان لایەنەکاندا بەردەوامە و مەترسییەکانی ناسەقامگیری لە سەرتاسەری ناوچەکەدا زیاتر بووە.

لە کاتێکدا ئاڵۆزییە سەربازییەکانی ناوچەکە بەردەوامن، بەرپرسانی هیندستان رایانگەیاند،کە لە گفتوگۆدان لەگەڵ ئێران بۆ رێگەدان بە تێپەڕبوونی 23 کەشتیی نەوتهەڵگر وغازی سروشتی (LNG) کە لەناو ئاوەکانی کەنداو گیریان خواردووە.

رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ لە زاری دووو بەرپرسی هیندستانەوە بڵاویکردوەوە و لەگەڵ ئێراندا لە گفتوگۆدان بۆ تێپەربونی 23 کەشتی نەوتهەڵگر و غازی سروشتی وڵاتەکەیان بە گەروی هورمزدا، ئەمەش لەدوای، کە هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران بوونە هۆی پەککەوتنی هاتوچۆی دەریایی لە گەروە ستراتیژییەکەدا.

سوبراهمانیان جایشانکار، وەزیری دەرەوەی هیندستان، پەیوەندییەکی تەلەفۆنیی لەگەڵ عەباس عێراقچی هاوتا ئێرانییەکەی ئەنجامداوە بۆ گەرەنتی کردنی "رێڕەوێکی ئارام" بۆ ئەو کەشتیانە.

 پاسەوانی سنووریی هیندستانیش بە خاوەن کەشتییەکانی راگەیاندووە، کە ئامادەن پاراستنیان بۆ دابین بکەن و لە کاتی گەیشتنیان بە بەندەرەکانی هیندستان و چاوەڕوان دەکرێت یەکەم کاروانی ئەم کەشتیانە لە کۆتایی ئەم هەفتەیەدا دەست بە تێپەڕین بکەن.

بەهۆی گرژییەکانی ناوچەکە و بەردەوامی شەڕ وڵاتی کوەیت، لەبارەی ئاهەنگەکانی هاوسەرگیریەوە راگەیەندراویکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ هەموو بۆنە  وئاهەنگێکی هاوسەرگیری لە هۆڵەکاندا قەدەغەیە تا کاتێکی نادیار.

وەزارەتی کاروباری کۆمەڵایەتی لە دەوڵەتی کوەیت،  بڕیارێکی نوێی دەرکردوە و کە ئەنجامدانی هەموو جۆرە ئاهەنگ و بۆنەیەکی هاوسەرگیری لەو هۆڵانەی، کە سەر بە وەزارەتەکەن رادەگیرێت تا کاتێکی نادیار.

 وەک ئاماژەیان پێکردوە،  ئەم بڕیارە لە چوارچێوەی رێکارە خۆپارێزییەکانی وەزارەتی ناوخۆدایە  بۆ پاراستنی ئاسایش و سەلامەتی گشتی دراوە و لە رێکەوتی دەرچوونی راگەیەندراوەکە تا کاتێکی نادیار کاری پێدەکرێت.

هەروەها وەزارەتەکە داوای لەو کەسانە کردووە، کە پێشتر هۆڵیان گرتوە و دەیانەوێت هەڵیبوەشێننەوە، سەردانیان بکەن بۆ تەواوکردنی رێکارە یاساییەکان و وەرگرتنەوەی مافەکانیان.

وڵاتی کوەیت داواش لە هاووڵتییانی دەکات، پابەندبن بەو رێنمایی و رێکارە خۆپارێزییانەی، کە لەلایەن لایەنی پەیوەندیدارەوە دەرچووە بە مەبەستی پاراستنیان.