وەزارەتی دارایی ئابووری هەرێمی کوردستان داوایی لەوەزارەتەکان کردوە لیستی مووچەی مانگی شەش ئامادە بکەن.

سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی و ئابوریی هەرێمی کوردستان راگەیاند، ئەمڕۆ  سەعات یەکی پاش نیوەرۆ بەشی گەنجینەی وەزارەتی دارایی و ئابوری داوای لە سەرجەم وەزارەت و دەستەکان کردووە لیستی موچەی مانگی شەش ئامادە بکەن.

سەرچاوەکە وتیشی، سبەینێ سیستەمی پەیرۆڵ لە سەعات نۆی بەیانی کارادەکرێت و سەرجەم وەزارەت و دەستەکان لیستی موچەی فەرمانبەرەکانیان داخڵی سیستەمەکە دەکەن.

ئەو سەرچاوەیە ئاماژەی بەوەشکرد، سیستەمەکە بۆ ماوەی چەند رۆژێک کارادەکرێت و دواتر لە بەشی گەنجینە وردبینی تەواوی بۆ دەکرێت و پاشان رەوانەی بەغداد دەکرێت.

لە میانی بەشداریکردنی لە کۆڕبەندی ئابووریی نێودەوڵەتیی دێڵفی، شێری کراهام تاڵەبانی، سەرۆک و هاودامەزرێنەری دەزگای سید، تیشکی خستە سەر ڕۆڵی ژنان لە گەشەپێدانی ئابوری و پاراستنی مافی کارمەندان.

شێری کراهام تاڵەبانی، سەرۆک و هاودامەزرێنەری دەزگای سید رایگەیاند،  زۆرینەی ژنان لە جیهاندا دوو کار ئەنجام دەدەن، بە شێوەیەک لەگەڵ ئەرکەکانی ناوماڵ، لە دەرەوەش بۆ بەدەستهێنانی داهات و باشترکردنی رەوشی ئابوری تێدەکۆشن.

ئەوەشی خستەڕوو، زیادبوونی بەشداریی ژنان لە بازاڕی کاردا، کاریگەریی راستەوخۆی لەسەر باشترکردنی رەوشی ئابوری دەبێت.

شێری کراهام ئاماژەی بەوەشکرد، سەلامەتیی ژنان لە شوێنی کاردا کاریگەرییەکی ناڕاستەوخۆی لەسەر بوژانەوەی ئابوری هەیە، بۆیە پێویستە سەرجەم دامەزراوە و دەزگاکان خاوەن یاسای تایبەت بن بۆ پاراستنی سەلامەتی و مافی کارمەندەکانیان.

دەبێت ژنان لە دامەزراوە و دەزگاكاندا بكەین بە سەركردە، "شێری كراهام تاڵەبانی، وا دەڵێت"

عومەر شێخموس، ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، لە کۆڕبەندی ئابوری نێودەوڵەتی دێڵفی لە سلێمانی رایگەیاند، هەرێمی كوردستان بەراورد بە عیراق و وڵاتانی ناوچەكە زۆر سەقامگیرترە، هەروەها ئەمنیەت و ئاسایشی هەرێم دەرفەتێكی باشە بۆ وەبەرهێنان و پەرەپێدانی ئابوری.

عومەر شێخموس ئاماژەی بەوەشکرد، مافەکانی گەلی کورد لە دەستوری عیراقدا چەسپێنراون و هەرێمی کوردستان بەراورد بە ناوچەکانی تری عیراق و وڵاتانی ناوچەکە خاوەن رەوشێکی سەقامگیرترە.

ئەوەشی خستەڕوو، ئەم ئاسایشە دەرفەتێکی باشە بۆ وەبەرهێنان، هەروەها وڵاتانی دراوسێ رۆڵیان لە ناسەقامگیری عیراقدا هەبووە و هێزە کوردییەکانیش لە پرسە گەورەکاندا یەکگرتوو بوون.

د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری پێشووی عیراق، لەسەر بانگهێشتی رەسمی چین، سەردانی ئەو وڵاتەی کردووە و بەراوردێکی قووڵی نێوان میراتی دەریاچەی 'وێست لەیک' و رووبارەکانی دیجلە و فورات دەکات و جەخت لەوە دەکاتەوە، سەرچاوە ئاوییەکان تەنها بۆ ژیان نین، بەڵکو هێمایەکی نەمرن بۆ ناسنامەی نەتەوەیی.

د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری پێشووی عیراق لە درێژەی سەردانەکەیدا بۆ وڵاتی چین، رایگەیاند: سەردانیکردنی مۆزەخانەی نیشتمانیی ئاوریشم لە شاری هانگژۆ، بەهۆی پەیوەندییە مێژووییە قووڵەکانی عیراق و رێگەی ئاوریشم، واتایەکی تایبەتی هەبوو.

د. لەتیف رەشید باسی لە سەردانەکەی بۆ شاری هانگژۆ کرد و ئاماژەی بەوەدا، مێژووی عیراق بۆ چەندین سەدە بە رێگەی دێرینی ئاوریشمەوە گرێدراوە و خاکی میزۆپۆتامیا لە مێژوودا وەک پردێک لەنێوان رۆژهەڵات و رۆژئاوادا رۆڵی گێڕاوە، بەغدادیش وەک ناوەندێکی جیهانی بۆ بازرگانی، زانست و ئاڵوگۆڕی کولتووری گەشەی کردووە.

سەرۆک کۆماری پێشووی عێراق، سەردانەکەی بۆ دەریاچەی وێست لەیکی بە بەشێکی دانەبڕاوی گەشتەکە ناوبرد و وتی: ئەو دەریاچەیە کە وەک میراتێکی جیهانی لەلایەن یونسکۆوە ناسێنراوە، بۆ سەدان ساڵە سەرچاوەی ئیلهام بووە بۆ شاعیران و زانایان.

لە پەراوێزی ئەو سەردانەدا، د. لەتیف ڕەشید جەختی لە گرنگیی پاراستنی سەرچاوە ئاوییەکان کردەوە و وتی: ئەمڕۆ لێرە گرنگیی سەرچاوە ئاوییەکانم بۆ گەلان بیرکەوتەوە، نەک تەنها وەک سەرچاوەی ژیان، بەڵکو وەک هێمایەکی نەمر بۆ کولتوور و ناسنامە. ڕێک بەو شێوەیەی وێست لەیک پێگەیەکی گرنگی لە میراتی چیندا هەیە، دیجلە و فوراتیش بەشێکی دانەبڕاون لە مێژوو و شارستانییەتی عیراق.

لە کۆتایی پەیامەکەیدا، د. لەتیف رەشید بە پەرۆشییەوە چاوەڕوانیی خۆی بۆ بەشداریکردن لە 'کۆڕبەندی حوکمڕانیی جیهانیی مافەکانی مرۆڤ' لە پەکین لە رۆژی 11 و 12ی حوزەیران دەربڕی و ئاماژەی بەوە کرد کە بە هیوای ئەنجامدانی گفتوگۆی بەرهەمدار و ئاڵوگۆڕی بیروڕان لەو کۆڕبەندەدا.

وەزارەتی كارەبای عیراق ئاشکرایکرد، سیستمی كارەبای وڵات لە قەیراندا و پێویستیان بە 62 هەزار مێگاواتە، بەڵام تەنیا 20 هەزار مێگاوات كارەبا بەرهەمدەهێنن.

عەلی سەعدی وەهێب وەزیری كارەبای عیراق هەڵمەتێكی راگەیاند بۆ لابردنی سەرپێچیەكانی تۆڕی كارەبای نیشتمانی لە بەغدادی پایتەخت و سەرجەم پارێزگاكان.

وتیشی، سیستمی كارەبای عیراق لە قەیرانێكی قورسدایە و پێویسیان بە 62 هەزار مێگاوات كارەبا هەیە و لە ئێستادا تەنیا 20 هەزار مێگاوات كارەبا بەرهەمدێت و بەپێی راپۆرتی وەزارەت رێژەی بەفیڕۆچوونی وزە لە تۆڕەكانی دابەشكردندا 55٪ی تێپەڕاندووە بەهۆی سەرپێچی و كێشە تەكنیكییەوە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، بەهۆی رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەرهەمهێنانی كارەبا نزیكەی حەوت هەزار مێگاوات كەمیكردووە و داوا لە هاووڵاتیان دەكات رێنماییەكان جێبەجێبكەن بە بەستی پێوەر و پێدانی شایستە داراییەكان لە كاتی خۆیدا و هاوكاری تیمە تەكنیكەكان بن.

دەستەی دەروازە سنوورییەکانی عیراق رایگەیاند، ئەمڕۆ هەینی، پڕۆسەی گەڕانەوە و بەڕێکردنی زیاتر لە 18 هەزار حاجی لە رێگەی دەروازەی سنووریی "عەرعەر"ەوە بە ئاسانکاری و رەوتی سادەی باڵا کۆتایی هاتووە.

لە راگەیەندراوێکی دەستەکەدا هاتووە: "لەسەر بنەمای رێنماییەکانی حکومەت بۆ دابینکردنی باشترین خزمەتگوزاری بۆ حاجیانی گەشتی ماڵی خوا، فەریق عومەر عەدنان وائیلی، سەرۆکی دەستەی دەروازە سنوورییەکان، لە رۆژی یەکەمەوە لە مەیداندا سەرپەرشتی پێشوازیکردن و بەڕێکردنی حاجیانی لە رێگەی دەروازەی عەرعەرەوە کردووە، و بەردەوام بووە لە بەدواداچوونی رێکارەکانی گەڕانەوەیان دوای تەواوکردنی فەریزەی حەج، بەجۆرێک کۆی گشتیی ژمارەی گەڕاوەکان گەیشتووەتە (18،746) حاجی، لەگەڵ نزیکەی (600) کەس لە ئەندامانی تیمی پزیشکی، کارگێڕی و ستافی خزمەتگوزاریی هاوڕێی تیمی حەجی عیراقی.

وائیلی رونی کردەوە: پڕۆسەی پێشوازیکردن و بەڕێکردنی حاجیان بە شێوەی شەو و رۆژ (24 کاتژمێری) و بۆ ماوەی چوار رۆژی لەسەریەک بەڕێوەچوو، بەبێ تۆمارکردنی هیچ بەربەست یان دواکەوتنێک، ئەمەش بەهۆی هەماهەنگی هاوبەش و کاری تەواوکاری نێوان سەرجەم فەرمانگە و دامەزراوە پاڵپشتەکانی ناو دەروازەکە.

ئاماژەی بەوەش کرد: ئەم دەستکەوتە رەنگدانەوەی ئاستی ئامادەیی و رێکخستنی باڵای ستافە کاراکانە، هاوکات پێزانینی خۆی بۆ ئەو هەوڵانە دەربڕی کە لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری و ئاسانکاریی رێکارەکانی هاتنەناوەوەی حاجیان بۆ ناو وڵات بە خێرایی و بەبێ گرێچن بوون دراون.

وائیلی جەختی لەسەر بەردەوامیی دەستەکە کردەوە لە جێبەجێکردنی رێنماییەکانی حکومەت کە ئامانجیان بەرزکردنەوەی کوالێتی ئەو خزمەتگوزارییانەیە پێشکەش بە هاوڵاتیان دەکرێن لە سەرجەم دەروازە سنوورییەکاندا، بە شێوەیەک کە رەوتی هاتوچۆ مسۆگەر بکات و باشترین کەش بۆ پێشوازیکردن لە گەشتیاران دابین بکات.

سوپای ئەمریكا خستەخوارەوە دوو درۆنی ئێرانیان راگەیاند كە هەڕەشەیان لە گەشتی دەریایی دەكرد لە گەروی هورمز دەكرد.

فەرماندەیی ناوەندیی هێزەكانی ئەمریكا (سێنتكۆم) رایگەیاندووە، دوو فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی ئێرانیی خۆكوژیان خستووەتەخوارەوە كە هەڕەشەیان لە هاتوچۆی دەریایی نێودەوڵەتی لە گەروی هورمز دروستكردبوو.

جەختیشی كردەوە كە هێزەكانی ئەمریكا لە چوارچێوەی پاراستنی هاتوچۆی دەریایی نێودەوڵەتیدا مامەڵەیان لەگەڵ كردوون.

سێنتكۆم زانیاری زیاتری خستەڕوو و رایگەیاند، هێزەكانی ئەمریكا لە ناوچەكەدا لە دۆخی ئامادەباشیدا دەمێننەوە بۆ بەردەوامبوون لە بەرگریكردن و پاراستنی هێزەكانی و دەستەبەركردنی ئاسایشی گەشتی دەریایی و سەقامگیریی ناوچەكە.

ئەم راگەیاندنە لە كاتێكدایە كە گرژییەكان لە ناوچەی كەنداو رویان لە هەڵكشان كردووە، و دوای ئەوە شدێت، كە فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا رایگەیاندبوو چەندین مووشەكی بالیستی و فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی ئێرانییان تێكشكاندووە، كە بە وتەی ئەوان گەرووی هورمز و وڵاتانی هاوسێی كەنداویان كردبووە ئامانج.

وەزارەتی دەرەوەی بەحرەین لەدوای هێرشەکانی سوپای پاسدارانی ئێران بۆسەر بنکەکانی ئەمریکا لە بەحرەین و کوەیت رایگەیاند، هێرشکردنەسەر سەروەریی وڵاتەکەمان هێڵی سورە و کاردانەوەمان دەبێت. 

وەزارەتی دەرەوەی بەحرەین ئاماژەی بەوەشکردووە، ئارامگرتنی وڵاتەکەیان سنوردارە و هێرشەکانی ئێرانیش دەستدرێژییەکی راستەوخۆیە بۆسەر سەرەوەریی وڵاتەکەیان و تاران سەرپشکە لەوەی دەیەوێت ئاشتی بەرقەرار بێت یان گەمارۆکانی سەری بەردەوام بێت.

ئەوەش لە کاتێکدایە، پێشتر سوپای پاسدارانی ئێران لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوە کردبوو، چوار کەشتیی نەوتهەڵگر بەبێ رەزامەندیی ئەوان ویستوویانە بە گەروی هورمزدا تێپەڕبن، لەبەرئەوە هێرشیانکردووەتەسەر یەکێک لە کەشتییەکان و سیانەکەی دیکەش گەڕاونەتەوە.

لەلایەکی دیکەشەوە، لە بەرانبەر هێرشکەی سوپای پاسداران بۆسەر کەشتییە نەوتهەڵهرەکان، سوپای ئەمریکا هەندێک راداری پاسدارانیان بەئامانجگرتووە و لە وەڵامیشدا، ئێران هێرشیکردووەتە سەر هەندێک بنکەی ئەمریکا لە بەحرەین و کوەیت.

عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران لە میانی چاوپێكەوتنێكی تەلەفزیۆنیدا رایگەیاند، بیستویەتی دۆناڵد ترەمپ ئامادەیە كۆبوونەوەیەك لەگەڵ موجتەبا خامنەیی ئەنجام بدات و ئەو بابەتە رەتدەكەنەوە و پێویستە ئەوان واقعی بن.

عراقچی داوای لە ئەمریكا كرد، واقیعەكانی ئێران  رەتنەكاتەوە وشێوازی تێڕوانینی خۆی بۆ كاروباری ناوچەكە بگۆڕێت و پەیوەندیەكانی ئەمریكا و ئێران وەك هێزێكی هەرێمی و تەنانەت زیاتریش لە هێزێكی هەرێمی بگونجێنێت.

ئەوەش لەكاتێكدایە، رۆژی چوارشەممە دۆناڵد ترەمپ لە چاوپێكەوتنێكدا بە رۆژنامەی نیویۆرك پۆستی رایگەیاندبوو، ئارەزوو دەكات چاوی بە موجتەبا خامنەیی بكەوێت لە پێناو كۆتایی هێنان بە جەنگ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.