وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان، بە مەبەستی رێکخستنەوەی پرۆسەی خوێندن و چاودێریکردنی باشتری ئامادەبوونی خوێندکاران لە پەیمانگە ناحکومییەکاندا، فەرمانێکی وەزاری دەرکرد.  

 دەقی بڕیارەکە ئەم چەند خاڵە لەخۆ دەگرێت:

١. سەرجەم پەیمانگە ناحکومییەکان پابەند دەکرێن بە جێبەجێکردنی سیستمێک بە پەنجەمۆر (پەنجەمۆری ئەلیکترۆنی) بۆ تۆمارکردنی ئامادەبوون و نەبوونی خوێندکاران لە رۆژانی دەوامدا، ھەروەھا پابەند دەکرێن بە ھەبوونی تۆماری دروست سەبارەت بەو بابەته.  

٢. ھەر خوێندکارێک لە ساڵێکی خوێندندا زیاتر لە 25 رۆژ ئامادەبوونی تەواوی نەبێت، بە دابڕاو لە خوێندن هەژمار دەکرێت و مافی بەردەوامبوونی لەو ساڵەی خوێندن نامێنێت. پەیمانگەکان بەپرسیارن لە جێبەجێکردنی ئەم بڕگەیە.  

٣. ھەر پەیمانگەیەکی ناحکومی سەرپێچی بەرامبەر بە ناوەڕۆکی بڕگەکانی (1) و (2)ی ئەم فەرمانە بکات، رێکاری یاسایی بەرامبەر دەگیرێتەبەر کە لە (وەرگرتنەوەی مۆڵەتی کارکردن)ـەوە دەستپێدەکات، جگە لەوەی سزای دارایی بەپێی ماددەی (25)ی یاسای ژمارە (14)ی ساڵی (2012)ی خوێندنگە و پەیمانگە ناحکومییەکان بەسەردا دەسەپێندرێت.  

٤. سەرپەرشتیاری پەروەردەیی پەیوەندیدار راسپێردراوە بە بەدواداچوونی مەیدانی بۆ جێبەجێکردنی ناوەڕۆکی ئەم فەرمانە. لە ئەگەری هەر کەمتەرخەمییەکدا، پرۆسەی لێپێچینەوە لە سەرپەرشتیاریش دەستپێدەکات.   

هەڤاڵ ئەبوبەکر، پارێزگاری سلێمانی، پیرۆزبایی لە عیراقی فیدراڵ کرد بەبۆنەی بەدەستهێنانی مافی میوانداریکردنی پاڵەوانێتیی جامی کەنداوی 2028 و ئامادەی سلێمانییشی راگەیاند بۆ پیشوازیکردن لە یارییەکان.

لە میانی کۆبونەوەی لەگەڵ یونس مەحمود، سەرۆکی فیدراسیۆنی تۆپی پێی عیراق، پارێزگاری سلێمانی پیرۆزبایی لە فیدراسیۆنەکە کرد بۆ میوانداریکردنی جامی کەنداوی 2028.

د. هەڤاڵ ئەبوبەکر راشیگەیاند، پارێزگای سلێمانی تەواوی ئامادەیی سلێمانی  بۆ پێشوازیکردن و بەڕێوەبردنی بەشێک لە یارییەکانی ئەو پاڵەوانێتییە  دەربڕی.

هاوکات سوپاسی هەوڵە بەردەوامەکانی یەکێتیی تۆپی پێی عیراق کرد بۆ سەرخستنی ئەم خولە و هێنانی بۆ عیراق.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق روونیدەكاتەوە بڕیارەكەی دادگای رەسافە بە واتای نوێكردنەوەی مۆڵەتی كۆڕەك تێلیكۆم نایەت و داخستنی بنكەكانی كۆمپانیاكەش بەردەوام دەبێت.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق لە راگەیەنراوێكدا روونكردنەوە دەدات لەسەر بڕیاری دادگای بەرایی رەسافە لە بەغداد سەبارەت بە كۆمپانیای كۆڕەك تێلیكۆم و ئەو دەنگۆیانە رەتدەكاتەوە كە دەڵێن بەپێی بڕیارێكی دادگاكە رێكارەكانی بەرانبەر كۆمپانیاكە هەڵوەشێنراونەتەوە.

دەستەكە جەخت لەوەش دەكاتەوە بڕیارەكەی دادگا تەنها پەیوەستە بە كارپێكردنەوەی گرێبەستی خشتەبەندیكردنی قەرزەكانی كۆڕەك بۆ دەوڵەت، نەك رێگەدان بە دەستپێكردنەوەی كارەكانی.

بەپێی روونكردنەوەكە، مۆڵەتی خزمەتگوزاریی كۆڕەك لە 30ی ئەیلوولی 2022ەوە بەسەرچووە، بۆیە پڕۆسەی داخستنی بنكەكانی و قەدەغەی كاركردنی بەردەوام دەبێت.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق ئاماژەی بەوەش كردووە، بڕیارەكەی دادگای بەرایی رەسافە، كۆڕەك لە دانەوەی قەرزەكانی نابەخشێت، ئەگەریش كۆمپانیاكە بەبێ رەزامەندیی دەستەكە هەر یەكێك لە بنكە داخراوەكانی بكاتەوە، بەرپرسیارێتیی یاسایی دەخاتە سەر خۆی.

دەستەكە دووپاتیشی دەكاتەوە، بەردەوام دەبن لە گرتنەبەری رێكاری یاسایی و تانەدان لە دۆسێكە بۆ پاراستنی مافەكانی دەوڵەت.

بەغداد خۆی بۆ راگەیاندنی رۆژی سەروەری ئامادە دەكات، ئەم وەرچەرخانە مێژوویییەش، دۆسیەی ئەمنیی عیراق دەخاتە قۆناغێكی نوێوە كە تێیدا بڕیاری ئەمنی و سەربازی بە تەواوی دەكەوێتە دەست هێزە ناوخۆیییەكان، بەڵام پێشبینی كۆمەڵێك ئاستەنگی هەرێمی و ناوخۆیی لێدەكەوێتەوە.

رادەستكردنەوەی بنكەكان و راگەیاندنی سەربەخۆیی ئەمنی لە چوارچێوەی جێبەجێكردنی رێككەوتنی كشانەوەدا، حكومەتی عیراق وەرگرتنەوەی بارەگای سەرەكیی هێزەكانی ئەمریكای لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی بەغداد راگەیاند، هاوشانی رێككەوتن لەگەڵ توركیا بۆ كشانەوە لە بنكەی بەشیك لە نەینەوا.

شانەی راگەیاندنی ئەمنی جەخت دەكاتەوە، بەغداد بووەتە خاوەنی بڕیاری ڕەها لەسەر خاكی خۆی و پەیوەندییەكان لەگەڵ وڵاتانی هاوپەیمانان دەگوێزرێنەوە بۆ ئاستی ڕێككەوتنی دووقۆڵی لە بواری مەشق، پڕچەككردن و ئاڵوگۆڕی زانیاریی هەواڵگری.

فەرماندەیی هێزی ئاسمانیی عیراق رایگەیاندووە، تەواوی ئەركە ئاسمانییەكان، بەكارهێنانی فڕۆكەكانی ئێف 16 و تی -50 و سیستەمی ڕاداری بە تەواوی لەلایەن سەربازان و فڕۆكەوانە عیراقییەكانەوە بەڕێوەدەبرێن و ئەندازیارانی ناوخۆیی 100%چاككردنەوەی فڕۆكە جەنگییەكان ئەنجام دەدەن

لەلایەكی دیكەوە، لە كاتێكدایە حكومەتی عیراق ئامادەكاری  بۆ ئاهەنگگێڕان دەكات، نیگەرانییەكانی هەرێمی كوردستان لە چۆڵبوونی چەتری بەرگری زیادیكردوە بە تایبەتیش لەلای مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەتی هەرێم نیگەرانیی قووڵی دەربڕیوە لە شوێنەوارەكانی ئەم كشانەوەیە.

پێیانوایە، بەجێهێشتنی هەرێمی كوردستان بەبێ دابینكردنی هیچ سیستەمێكی بەرگری كە بیپارێزێت، بابەتی نیگەرانییە، چونكە هاوكاتن لەگەڵ ئاڵۆزییە بەردەوامەكانی ناوچەكە و مەترسیی بڕین و بەكارهێنانی ئاسمانی هەرێمی كوردستان لەلایەن درۆن و مووشەكی گروپە چەكدارەكان یان ململانێ هەرێمییەكانەوە

بەپێی ئەو خشتەی دیاریكراوە، لەسەرەتادا پێش 30ی ئەیلوول بەستنی رێككەوتنی دووقۆڵی لەنێوان حكومەتی فیدراڵی عیراق و ئەندامانی هاوپەیمانی ئەنجامدەدرێت، لە 30 ئەیلوول كۆتاییهاتنی راگەیاندی رەسمی ئەركی هاوپەیمانان و ڕۆژی سەروەری حكومەتی عیراق، لە رۆژی دواكشانەوەش داواكاری بۆ پاراستنی ئاسمانی هەرێم و سیستەمی بەرگری داوادەكرێت.

ئامادەكارییەكانی عیراق تەنها لە چوارچێوەی سەربازیدا نەماوەتەوە؛ بەڵكو بەغداد رووبەڕووی فشاری سیاسی و ئابووریی توند بووەتەوە.

واشنتۆن هۆشداریی جددی داوەتە بەغداد لەبارەی بەكارهێنانی ئاسمانی عیراق یان فڕۆكەخانەی نەجەف بۆ فڕۆكە ئێرانییەكان كە كەوتوونەتە ژێر سزای ئەمریكاوە، ئەمەش بەغدای خستووەتە بەردەم بژارەی توند بۆ پاراستنی كەرتی فڕۆكەوانیی خۆی لە سزای لاوەكی.

سەرەڕای سنوورداربوونی مەترسییەكانی داعش بەڵام بەغداد هەوڵەكانی چڕكردووەتەوە بۆ دروستكردنی فەرماندەیییەكی سەربەخۆ بۆ فڕۆكەی بێفڕۆكەوان و كڕینی فڕۆكەی جەنگی نوێی وەك رافالی فەرەنسی بۆ تەواوكردنی سەروەریی ئاسمانی.

عیراق لە 30ی ئەیلوولدا پێ دەنێتە قۆناغێكەوە، تێیدا تا چەند دەتوانێت هاوسەنگی لە نێوان پاراستنی سەروەریی نیشتمانی، ڕێگریكردن لە دەستتێوەردانی هەرێمی، و دابینكردنی ئاسایش بۆ تەواوی ناوچەكان لەوانەش هەرێمی كوردستان بپارێزێت، دەبێتە تاقیكردنەوەی راستەقینە بۆ دامەزراوە ئەمنییەكانی بەغداد.

لە کۆبونەوەی چوار سەرۆکایەتییەکەی عیراق لە کۆشکی بەغداد، چەند بڕیار و هەڵوێستێکی گرنگ سەبارەت بە رەوشی ناوخۆ و ناوچەکە راگەیەندرا و جەختیان کردەوە دەبێت، بڕیاری جەنگ و ئاشتی تەنها لە دەستی دەوڵەتدا بێت.

ئەمڕۆ دوشەممە، لە کۆشکی سەلام، نزار ئامێدی، سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازی لە هەریەکە لە عەلی زەیدیی سەرۆک وەزیران، هەیبەت حەلبوسی، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران و فایەق زێدان، سەرۆکی ئەنجومەنی دادوەریی کرد و راگەیەندراوێکیان بڵاوکردەوە.

لە کۆبونەوەکەدا،چوار سەرۆکایەتییەکە جەختیان کردەوە دەبێت بڕیاری جەنگ و ئاشتی تەنها لە دەستی دەوڵەتدایە بێت چەک لە چوارچێوەی دامەزراوەکاندا بێت.

پشتگیری لە داوای حکومەتی عیراق کرا بۆ بەدەستیهێنانی بەخشین و بەدەرکردنی فڕۆکەخانەی نەجەف لە رێکار و سزاکانی وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا.

لە راگەیەندراوەکەدا، جەخت لەسەر خێراکردنی تەواوکردنی کابینەی وەزاری و پەسەندکردنی ئەو یاسایانە کرایەوە کە پەیوەندی راستەوخۆیان بە ژیانی هاوڵاتییانەوە هەیە، لەگەڵ بەهێزکردنی روبەڕوبرونەوەی گەندەڵی.

چوار سەرۆکایەتییەکە تاوتوێی لێکەوتە ئابورییەکانی گرژییەکانی ناوچەکەشیان کردوە و جەخت لە هەڵوێستی نەگۆڕی عیراق کرایەوە بۆ بەکارهێنانی دیپلۆماسی و دیالۆگ بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان.

وتەبێژی سوپای پاسداران دەستبەسەرداگرتنی دووەم ژێردەریایی پێشكەوتووی بێسەرنشینی ئەمریكای ئاشكراكرد و رایگەیاند، گەروی هورمز بووەتە شوێنی تێكشكاندنی ژێردەریاییەكانی ئەمریكا.

ئەمڕۆ دووشەممە، حسێن موحیبی، وتەبێژی سوپای پاسداران رایگەیاند، "گەروی هورمز نەك تەنها داخراوە، بەڵكو بووەتە شوێنی تێكشكاندنی  ژێردەریاییەكانی ئەمریكا لەلایەن هێزی دەریایی سوپای پاسدارانەوە".

ئاشكراشیكرد: توانیویانە دەستبەسەر دووەم ژێردەریایی زیرەكی بێسەرنشینی ئەمریكادا بگرن لە جۆری (كینگ فیش) و دەیانەوێت لە رێگەی پشكنینەوە زانیارییەكانی ناوی بەكاربهێننەوە.

لە هەوڵێکی نوێدا بۆ دەستپێکردنەوەی دانوستانەکانی نێوان تاران و واشنتۆن، فشارێکی زۆری دیپلۆماسی خراوەتە سەر ئێران تا دەستبەرداری بەشێک لە مەرجەکانی بێت و سازش لە بەرنامە ئەتۆمییەکەی بکات.

بەپێی راپۆرتێکی رۆژنامەی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ"ـی ئەمریکی، ئەم جموجۆڵە دیپلۆماسییانە دوای ئەوە دێن کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا پێشنیازێکی تارانی بۆ راگەیاندنی ئاگربەستێکی حەوت رۆژە رەتکردەوە.

لە راپۆرتەکەدا ئەوەش هاتووە، ئامانجی سەرەکیی وڵاتانی نێوەندگیر لەم قۆناغەدا ئەوەیە، دۆسیەی ئەتۆمی بگەڕێننەوە پێشەنگی دانوستانەکان و رێگە لە رووبەڕووبوونەوەیەکی سەربازیی فراوان لە ناوچەکەدا بگرن، بەڵام تا ئێستا تاران هیچ ئاماژەیەکی بۆ نەرمبوونی هەڵوێستەکانی پیشان نەداوە و داوای هەنگاوی کردەیی لە واشنتۆن دەکات.

لە بەرانبەردا، عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە نیویۆرک جەختی کردەوە، وڵاتەکەی لە یەک کاتدا خۆی بۆ هەردوو بژاردەی دیپلۆماسی و جەنگ ئامادە کردووە، بڕیاری کۆتاییش لە دەستی ترەمپدایە، هاوکات لێپرسراوانی ئەمریکا ئاماژە بەوە دەکەن، گەمارۆ ئابوری و دەریاییەکان فشاری توندیان لەسەر ئێران دروستکردووە.

هێزی دەریایی سوپای پاسدارانی ئێرانی رایگەیاند کە دەستیان بەسەر ژێر دەریاییەکی پێشکەوتووی سوپای ئەمریکادا گرتووە لە گەروی هورمز، هاوکات جەختیان کردەوە کە ناوچەکە بەڕووی هەر جووڵەیەکی رێگەپێنەدراودا داخراوە.

بەپێی راگەیەندراوێکی رەسمیی هێزی دەریایی سوپای پاسداران: لە ئەنجامی ئۆپراسیۆنێکی ئاڵۆز و رێکخراودا بە بەکارهێنانی سیستەمی زانیاری، هەواڵگری و جەنگی ئەلیکترۆنی، توانراوە رێگری لە ژێر دەریاییەکی پێشکەوتووی ئەمریکی بگرێت کە بە مەبەستی سیخوڕی لە گەروی هورمزدا کاری دەکرد.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا هاتوووە کە ژێر دەریاییەکە لە جۆری (Remus 600)ی ژیر و پێشکەوتووە، لە ئێستاشدا لەلایەن شارەزایانی سەربازیی ئێرانەوە پشکنینی بۆ دەکرێت تاوەکو زانیارییە ناوخۆییەکانی دەرهێڵرێتەوە.

سوپای پاسداران هۆشداریشی داوە کە بە رووبەڕووبوونەوەی توند و بەردەوام وەڵامی هەر جووڵەیەکی مەترسیدار یان تێپەڕبوون لە رێڕەوە رێگەپێنەدراوەکانی گەروی هورمز دەدەنەوە.