سبەینێ لە سنوری ئیدارەی راپەڕین دەست دەکرێت بە دابەشکردنی گوژمەی حەوتەمی پارەی گەنمی جوتیاران بۆ ساڵی 2025.

سایلۆی راپەڕین، لە راگەیەندراوێکدا، جوتیاران ئاگادار دەکاتەوە، رۆژی یەکشەممە، 5ـی9ـی2026 سەعات 10ـی بەیانی لە هۆبەی ژمێریاری دەستدەکرێت بە دابەشکردنی پارەی جوتیاران.

ئاماژەی بەوەشکراوە، ئەو جوتیارانەی پارەکانیان هاتووە  کارتەکانیان لە ژمارە 554 بۆ 600 دەستپیدەکات.

سایلۆکە داواش دەکات، بۆ وەرگرتنی پارەکە، پێویستە کارتی نیشتمانی رەسەن لەگەڵ ئەو بەڵگانامانەی پێیاندراوە بهێنن، ئەگەر گەنمەکەش بەناوی خۆیانەوە نەبێت، دەبێت وەکالەت و کۆپی ناسنامەی خاوەن گەنمەکەیان پێبێت.

لقی هەولێری سەندیکای پزیشکانی کوردستان راگەیەندراوێکی لەسەر روداوی گیان لە دەستدانی نەخۆشەکەی هەولێر لە ژوری نەشتەرگەریدا بڵاوکردەوە، داواش دەکات میدیاکان روداوەکان وەک خۆی و پرۆفیشناڵانە بگوازنەوە.

لە راگەیەنداوەکەدا هاتووە؛ ئەو پزیشکەی بەرپرسبوە لە نەخۆشخەکە، هەڵگری بەرزترین بڕوانامەی بواری پسپۆڕی بووەو ڕێپێدان و مامەڵەی دروستی هەبووە لە سەندیکای پزیشکان.

ئاماژەی بەوەشکردوە، پێویستە لێکۆڵینەوەی ورد بکرێت لەوەی کە هۆڵەکانی نەشتەرگەری نەخۆشخانەی رەسولی تایبەت داخراو بوون و بەشی چاودێری چڕ (ICU) لە ژێر نۆژەنکردنەوە بووە، چۆن نەشتەرگەری تێدا کراوە.

داواشدەکات، ئاشکرا بکرێت، بە چ مۆڵەت و بنەمایەکی یاسایی و پزیشکی و لەژێر چ مەرج و پێوەرێکدا، رێگە بە ئەنجامدانی نەشتەرگەری دراوە

دەقی راگەیەندراوەکەی لقی هەولێری سەندیکای پزیشکانی کوردستان

سەرەتا هاوخەمی و دڵنەوایی خۆمان ڕادەگەینین بۆ خانەوادەی کۆچکردوو، هاوکات بەگوێرەی یاساو ڕێنماییە بەرکارەکان بەرپرسین لە پاڵپشتی و پشتگیری بەرگریکردن لە گشت پزیشکانی ئەندام لە سەندیکامان دوای پابەندبوونیان بە ڕێکار و ڕێنماییەکان.

١/ بە گوێرەی یاسای ژمارە ٦ی ساڵی ٢٠٠٠ سەندیکای پزیشکان لایەنی فەرمی و پیشەییە بۆ ڕێکخستنی کاروباری کارکردنی پزیشک و پێدانی مۆڵەتی کارکردن وەکو پزیشکی پسپۆڕ لە کەرتی تایبەت. ئەو پزیشکە بەڕێزەی بەرپرسیار بووە لە نەخۆشەکە هەڵگری بەرزترین بڕوانامەی بواری پسپۆڕی بووەو ڕێپێدان و مامەڵەی دروستی هەبووە لە سەندیکای پزیشکان.

٢/ لەماوەی ڕابردوو ڕێنماییەک   لە لایەن حکومەتەوە دەرچووە کە پێویستە هەر پزیشکێک تەنها لە یەک نەخۆشخانەی کەرتی تایبەت کار بکات، سەرەڕای ئەوەی ڕێکخستنی کاری پزیشکان لە کەرتی تایبەت کاری سەندیکای پزیشکانە، بە ڕوونی ڕای دەگەیەنین ئەو جۆرە ڕێنماییە خزمەت بە نەخۆش و کەرتی تەندروستی ناکات، چونکە هەندی جار نەخۆش جۆرێک لە ئامێر یان خزمەتگوزاری دەوێ لە نەخۆشخانەیەکی تر بەردەستە، بۆیە داوادەکەین  دووبارە  کار لەسەر  ئەم خالە بکرێ چارەسەری گونجاوی بۆ بکرێ.

٣/ سەندیکای پزیشکانی کوردستان لە ڕێگەی لێژنەی پشکنین و بەدواداچوون لە ڕێگەی چەندین تیمی تایبەتمەندەوە ڕۆژانە بەردەوامن لە کارەکانیان بۆ بەرجەستەکردنی کاری پزیشکی بە گوێرەی یاسا بەرکارەکان.

٤/هەروەها پێویستە لێکۆڵینەوەی ورد بکرێت لەوەی کە لە کاتی ڕووداوەکەدا، هۆڵەکانی نەشتەرگەری نەخۆشخانەی ڕەسولی تایبەت داخراو بوون و بەشی چاودێری چڕ (ICU) لە ژێر نۆژەنکردنەوە بووە. لەبەر ئەمە پێویستە دیاری بکرێت بە چ مۆڵەت و بنەمایەکی یاسایی و پزیشکی، و لەژێر چ مەرج و پێوەرێکدا، ڕێگە بە ئەنجامدانی نەشتەرگەری دراوە و ئایا لەو کاتەدا هەموو پێداویستییەکانی سەلامەتی نەخۆش، هۆڵی نەشتەرگەری و چاودێری دوای نەشتەرگەری بەردەست و دابینکراو بوون یان نا؟چونکە سەلامەتی نەخۆش لە پێشینەی کارەکانی سەندیکای پزیشکانە.

٥/لە ڕووی زانستی پزیشکی نەشتەرگەری زۆر جار لەکاتی ئەنجامدانی نەشتەرگەری بەجۆری هەناوبینی، بەهۆی باری نەخۆش ناچار دەبی جۆری نەشتەرگەری بگۆڕی بۆ کراوە.

٦/پێویستە لە ڕێگەی لێژنەو تیمی پسپۆڕی گشتگیرەوە بە بەشداری دادگاو پزیشکی دادی لێکۆڵینەوەی ورد لەسەر ڕوداوەکە بکرێ، لە کۆتایی دا بڕیاری پێویست بدرێ.

۷/بەڕوونی ڕایدەگەیەنین بەشێک لە میدیاکان بەشێوەیەکی زۆر نا پڕۆفیشناڵ بوون بە جێگرەوی لێژنەی زانستی و دادگاو پزیشکی دادی، وەکو سەندیکای پزیشکان ڕایدەگەینین ئەوەی بەشێک لە میدیاکان و فەرمانبەرەکانیان کردیان تێپەڕاندنی سنور و ئاکاری میدیایی بووە، مەترسی گەورەن بۆ سەر کەرتی تەندروستی کە بەشێکە لە ئەمنی قەومی.

۸/داوا لە هاوڵاتیانی خۆشەویست دەکەین هەوڵدەن بەرچاوڕوونی تەواو وەرگرن پێش ئەنجامدانی هەر نەشتەرگەریەک، چونکە بەپێی ڕێکار و پێوەرە زانستیە نێودەوڵەتیەکان هەموو نەشتەرگەرییەک ئەگەری ماک و لێککەوتەی سادەو ئاڵۆزی هەیە دەکەوێتە سەر جۆری نەخۆشیەکە.

لە کۆتایی دا، داوا دەکەین لە پزیشکی دادی و دادگای تایبەتمەند چ ڕێکاو هەنگاوێکی زانستی و یاسایی هەیە بەگوێرەی یاسا بیگرنەبەر بۆ لێکۆڵینەوە لەم ڕوداوە.

لەگەڵ ڕێزدا

سەندیکای پزیشکانی کوردستان

کەشناسی هەرێم رایگەیاند، ئاسمان ساماڵ دەبێت، بەراورد بە دوێنێ  ئەمڕۆ و سبەینێش پلەکانی گەرما جێگیر دەبن و گەرمیان بە 43 پلە گەرمترین  و حاجی ئۆمەرانیش بە 28 پلەی سیلیزی ساردترین ناوچەی هەرێم دەبێت.

ئەمڕۆ شەممە، بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێم، پێشبینی 48 سەعاتی داهاتوی بڵاوکردەوە بە گوێرەی پێشبینییەکان، بە شێوەیەکی گشتی ئاسمان ساماڵ و پەڵە هەور دەبێت.

لە بارەی کەشی سبەینێشەوە، ئاماژەی بەوەکردوە، پلەکانی گەرما نزیک دەبن لە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ و ئەگەری بارینی نمەباران لە ناوچەشاخاوییەکانی سنوری دهۆک هەیە.

 بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی

هەولێر: 41 پلەی سیلیزی

پیرمام: 37 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 39 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 41 پلەی سیلیزی

دهۆک: 39 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 40 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 41 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران: 27 پلەی سیلیزی

گەرمیان: 44 پلەی سیلیزی

وەزیری نەوتی عیراق رایگەیاند، كێشەی قەیرانی بەنزین لە چارەسەركردندایە و كاروانی تری بەنزین لە ماوەیەكی كەمدا دەگات بۆ دابینكردن و پڕكردنەوەی پێداویستی هاووڵاتیان.

دوای ئەوەی قەیرانی بەنزین بەغداد و پارێزگاکانی عیراقی هاوشێوەی هەرێم گرتەوە، باسم محەممەد خزێر  وەزیری نەوتی عیراق رایگەیاند، بەرهەمە نەوتییەكانیان هەیە و وەزارەت بەردەوامە لە كاركردن بۆ دابینكردنی پێداویستی هاووڵاتییان.

وتیشی، كورتهێنانی كاتی بەنزین لە چارەسەكردندایە و كاروانی تری بەنزین بە زوویی دەگات بە بۆ سەقامگیریی دابینكردن و پڕكردنەوەی پێداویستییەكان.

دەشڵێت، تێكڕای بەكارهێنانی بەنزین رۆژانە دەگاتە نزیكەی 33 ملیۆن لیتر، بەڵام لە كاتی دروستبوونی قەیران و دڵەراوكێ‌ بەرزدەبێتەوە بۆ نزیكەی 38 ملیۆن لیتر.

راشیگەیاند، لە ماوەی 100 رۆژی یەكەمی حكومەتدا، هەناردەی نەوتی خاو رۆژانە لە 250 هەزار بەرمیلەوە بۆ نزیكەی سێ ملیۆن لیتر بەرزبووەتەوە.

قەیرانی سوتەمەنی، بەتایبەت بەنزین  بەغداد و پارێزگاکانی تری گرتوەتەوە و وتەبێژی  وەزارەتی نەوتی عیراقیش بە کوردسات نیوز راگەیاند لە هەوڵەکانیان بەردەوامن و لە رۆژانی داهاتوودا کێشەکە چارەسەر دەکەن.

سەلیم رکابی، وتەبێژی وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، بەرهەمهێنانی ناوخۆیی بەرهەمە نەوتییەکان، بەتایبەت بەنزین و جۆرەکانی دیکەی لە پاڵاوگەکانی عیراق، کەمترە لە خواستی بەکارهێنان و پێداویستی رۆژانەی شۆفێران.

وتەبێژی وەزارەتی نەوت ئاماژەی بەوە کرد، بۆ پڕکردنەوەی ئەو کەمییە، وەزارەت بڕیاریدابوو لە رێگەی گرێبەستێکەوە بەنزینی جۆری موحەسەن لە دەرەوەی وڵاتەوە هاوردە بکات، بەڵام بەهۆی گرژی و جەنگی  ئێران و ئەمریکاوە، ئاستەنگ و گرفت بۆ هاوردەکردن دروست بوە.

رکابی ئەوەشی خستوەتەڕوو، هەوڵەکانی وەزارەتی نەوت بەردەوامن بۆ پەیداکردنی رێگەچارەی گونجاو و تێپەڕاندنی ئەم رەوشە و هیوای خواست لە رۆژانی داهاتودا بە تەواوی کۆتایی بەو قەیرانە بهێنرێت و رەوشەکە ئاساییبێتەوە.

ئەمە لە کاتێکدایە هەرێمی کوردستانیش بە هەمانشێوە کێشەی کەمی سوتەمەنی و بەرزی نرخەکەی هەیە و بەهۆی بەرزی نرخی هەرسێ جۆرەکەی بەنزین کاریگەری کردوەتە سەر ژیانی رۆژانەی هاووڵاتیان بە گشتی و شۆفێرانیش بە تایبەتی.

گەمارۆ دەریاییەکانی ئەمریکا فشاری زیاتری خستوەتە سەر ئێران و لێپرسراوانی ئەو وڵاتەش دەڵێن؛ تا پێنج مانگ توانای بەرگەگرتنی گەمارۆکانیان هەیە.

رۆژنامەی ۆوڵ ستریت جۆرناڵ  راپۆرتێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛  داخستنی گەروی هورمز لەلایەن ئێرانەوە ئامانجی نەپێکاوە و زیانی گەورەی بە خۆی گەیاندوە، چونکە گەمارۆی توندی دەریایی ئەمریکا لە مانگی حەوتی رابردووەوە رێگری لە تاران کردووە نەوتەکەی هەناردە بکات.

بەپێی راپۆرتەکە، روبەڕوبونەوەی نێوان واشنتۆن و تاران بووەتە ململانێیەکی درێژخایەن و داخستنی گەروی هورمز نەبووەتە هۆی ئەوەی ترەمپ بە مەرجەکانی ئێران رازی بێت و ئەمەش کێشەی قوڵی ئابوری بۆ تاران دروست کردوە.

رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەکردوە، هەرچەندە بەردەوامیی جەنگەکە لە قازانجی هیچ لایەکیاندا نییە و ئاڵوگۆڕی لێدانە سەربازییەکانیش تا ئێستا بە سنورداری ماونەتەوە، لە روی ناوخۆیی و ئابورییەوە، سەرکردەکانی ئێران پێشبینی دەکەن نزیکەی پێنج مانگی تر بەرگە بگرن.

بەو پێیەی ئازاری ئابوریی خەڵک کاریگەرییان لەسەر دانانێت و دەسەڵاتی راستەقینەش کەوتووەتە دەست سوپای پاسداران، بەتایبەت لە سایەی نادیاری و نەبونی رابەری باڵادا.

فەرماندەکانی پاسداران بەرەو دروستکردنی کۆمەڵگەیەکی سەربازی هەنگاو دەنێن، لە کاتێکدا ئابوریی وڵاتەکە بەرەو لاوازیی زیاتر دەچێت، بەڵام لێپرسراوان توانیویانە ناڕەزایەتیەکانی ناوخۆ کۆنتڕۆڵ بکەن.

سەرۆکی ئەمریکا جەنگی ئێرانی بە ململانێی سەربازی ناوبرد و رایگەیاند بۆ ئەوان هێندە گەورە نییە تا پێی بڵێن جەنگ، ئاماژەی بەوەشکرد رەنگە هێرش بکەنە سەر چیای قوڵنگیان.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، لە ئێستادا شەڕ ناکەن و گەروی هورمز کۆنترۆڵ کراوە، چونکە هیچ مینێکی تێدا نییە.

سەرۆکی ئەمریکاوتی زۆر کەس ئەو رەوشەی ئێستا بە جەنگ ناو دەبەن، بەڵام لە راستیدا تەنها ململانێی سەربازییە و بۆ ئەمریکا هێندە گەورە نیە تا ناوی بنێن جەنگ.

دۆناڵد ترەمپ دەشڵێت؛ ئەمریکا لە ئۆپەراسیۆنەکەیدا لە ڤەنزوێلا هیچ سەربازێکی لەدەست نەدا، بەڵام لە ململانێ لەگەڵ ئێران 18 سەربازیان کوژراون.

لە بارەی رەوشی هورزیشەوە، ترەمپ جەختدەکاتەوە گەروەکە کۆنتڕۆڵکراوە و لە ئێستادا بڕێکی زۆر نەوت لە بە گەروەکەدا تێدەپەرێت.

سێ سەرچاوەی باڵا لە تارانەوە ئاشكرایان كردووە، هەڵمەتی ئەمەریكا بۆ پەكخستنی ئابووری ئێران ڕێگە لە بەردەم دەستڕاگەیشتنی وڵاتەكە بە دراوی بیانی دادەخات، ئەمەش دوای ئەوەی ڕێكارە نوێیەكان كاریگەریی قورسیان لەسەر كەرتی نەوت و تۆڕەكانی بازرگانی دروستكردووە.

واشنتۆن لە هەفتەكانی ڕابردوودا فشارە ئابوورییەكانی بۆ سەر تاران زیاد كردووە، تاوەكو لە هەر دانوستانێكی ئایندەدا سازشی پێ بكات، ئەمەش لە كاتێكدا جەنگی ڕاستەوخۆ و روبەڕووبوونەوەی سەربازیی شەش مانگی ڕابردوو نەبووەتە هۆی بەدەستهێنانی دەستكەوتی سیاسی بۆ هیچ لایەكیان.

تاران كە بەردەوامە لە هێرشەكانی بۆ سەر كەشتیوانی لە گەرووی هورمز، روبەڕووی گەمارۆیەكی توندی ئەمەریكا بووەتەوە بۆ سەر هەناردەی نەوتەكەی.

بەپێی داتاكانی كۆمپانیای كەیپڵەر بۆ شیكاریی داتای كەشتیوانی و بازاڕی وزە، ئاستی رەوانەكردنی نەوتی خاوی ئێران لەم مانگەدا بۆ 260 هەزار بەرمیل لە رۆژێكدا دابەزیوە، لە كاتێكدا ساڵی ڕابردوو 1.7 ملیۆن بەرمیل بووە.

هاوكات بەهای دراوی ئێرانی دابەزینی مێژوویی تۆماركردووە و گەیشتووەتە 221 هەزار تمەن بەرانبەر بە یەك دۆلار.

هاوكات قەیرانی ئابووری كاریگەری زۆری لەسەر رەوشی ژیان هەیە، داتا رەسمیەكان ئاماژە بەوە دەكەن كە تێكڕای هەڵاوسان لە ماوەی 12 مانگی ڕابردوودا گەیشتووەتە 69.9%.

نرخی خۆراك و خواردنەوە و تووتن بە نزیكەی دوو ئەوەندەی ئەو ڕێژەیە بەرزبوونەتەوە، ئەمەش هەڵاوسانی ئابووری بۆ نزیكەی 70% بەرزكردووەتەوە.

سەرچاوەیەك بە رۆیتەرزی راگەیاندووە، وڵاتەكە تەنها بڕی بەنزینی دوو مانگی لە كۆگاكانیدا ماوە و پێویستی بە هاوردەكردنی بەپەلەیە.

رۆیتەرز بە پشت بەستن بە سەرچاوە ئاگادارەكان ئاماژە بەوە دەكات، فشارە داراییەكان كاریگەرییان لەسەر هەوڵەكانی تاران دروستكردووە بۆ خۆدزینەوە لە سزاكان، چونكە ناتوانێت تێچووی بەرزی كۆمپانیا وەهمییەكان و تۆڕەكانی قاچاخچێتی دابین بكات.

هاوكات بڕیارەكەی ئیمارات لە 19ی ئاب بۆ ڕاگرتنی ئاڵوگۆڕی بازرگانی و دارایی لەگەڵ ئێران، كەناڵێكی سەرەكی بازرگانی تاران خستووەتە مەترسییەوە.

مەسعود پزیشكیان، سەرۆك كۆماری ئێران ڕایگەیاندووە، قەبارەی بازرگانی وڵاتەكەی بەڕێژەی 25 بۆ 35% كەمی كردووە.

لەلایەكی دیكەوە، هەڵكشانی ڕێژەی بێكاری بۆ 9.1% و نزمبوونەوەی مووچەی مانگانە بۆ مامناوەندی 125 دۆلار، مەترسی دروستبوونی شەپۆلێكی نوێی خۆپیشاندانی جەماوەری لێكەوتووەتەوە.

لە كاتێكدا واشنتۆن هەوڵدەدات لە ڕێگەی سزاكانەوە بڕیاربەدەستانی ئێران سازش پێ بكات، تاران هۆشیاری داوە لەوەی ڕەنگە بە پەرەپێدانی زیاتری ئۆپراسیۆنە سەربازییەكانی، وەڵامی ئەم هەڵمەتە ئابوورییە بداتەوە، ئەمەش مەترسییەكان لە ناوچەكەدا بەرزتر دەكاتەوە.