ئەنجامی پشكنینی دی ئێن ئەی ئەو منداڵەی لە سنووری ئیدارەی سەربەخۆی راپەڕین ون ببوو پشتڕاستی كردووەتەوە ئەو ئێسك و پرووسكەی دۆزراونەتەوە ئێسك و پرووسكی یاد سەربازە.

دوای 26رۆژ بەسەر رووداوی ونبوونی یاد سەرباز و دۆزینەوەی پاشماوەی تەرمەكەی لە گوندی كۆیلێ، ئەمرۆ ، ئەنجامی پشكنینە پزیشكییەكان ئاشكرا كران. 

بنەماڵەی یاد سەرباز رایانگەیاند، لە لایەن دادگا، ئاسایش و دامودەزگا رەسمییەكانی سنوری ئیدارەی سەربەخۆی راپەڕینەوە بە رەسمی ئاگادار كراونەتەوە كە ئەنجامی پشكنینی دی ئێن ئەی پۆزەتیڤ بووە.

ئەم دەرەنجامە دوای 10 رۆژ لە وەرگرتنی سامپڵی ئێسكە دۆزراوەكان و خوێنی دایك و باوكی منداڵەكە راگەیەندرا، كە تێیدا پشكنینەكان سەلماندیان پاشماوەی ئەو ئێسك و پروسكە هی یاد سەرباز عەلی-یە. 

روداوی ونبوونی ئەو منداڵە لە ماوەی رابردودا دەنگدانەوەیەكی زۆری لە ناوخۆی هەرێمی كوردستاندا هەبوو و هێزە ئەمنییەكانی ناوچەكەش لێكۆڵینەوەكانیان بۆ ئاشكراكردنی تەواوی وردەكارییەكانی روداوەكە بەردەوامە.

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران سەردانی بەڕێوەبەرایەتیی ژینگەی سلێمانی کرد و لەگەڵ بەڕێوەبەر و بەرپرسانی بەڕێوەبەرایەتییەکە کۆبووەوە.

لە سەرەتای کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی دووشەمە (22/6/2026) بەڕێوەچوو، قوباد تاڵەبانی دەستخۆشی کرد لە بەڕێوەبەران و کارمەندانی بەڕێوەبەرایەتییەکە کە بە شێوەیەکی رێکوپێک کاروباری هاووڵاتییان جێبەجێ دەکەن و داوای لێکردن بۆ لەمەودواش هەوڵ بدەن ئاسانکاری زیاتر بکەن بۆ راییکردنی مامەڵە و کاروباری هاووڵاتییان.

لە تەوەری سەرەکی کۆبوونەوەکەدا باس لە کێشەی تانجەرۆ کرا، قوباد تاڵەبانی لەمبارەیەوە رایگەیاند: کێشەی تانجەڕۆ کارەساتێکی ژینگەییە نەک تەنها بۆ سلێمانی بەڵکو بۆ هەموو عیراق، چونکە لە رێگەی پیسبوونی ئاوی رووبارەکانەوە زیانی تەندروستی بۆ دانیشتووانی زۆرێک لە ناوچەکانی دیکەی عیراقیش هەیە، هەربۆیە پرسێکی نیشتمانییە و دەبێت حکومەتی عیراق بەشداربێت لە چارەسەرکردنی ئەم کێشەیەدا.

لەم چوارچێوەیەدا جێگری سەرۆک وەزیران ئاماژەی بەوەدا، لە ماوەیەکی نزیکدا بۆ چارەسەرکردنی ریشەیی ئەم کێشەیە لەگەڵ بەرپرسانی باڵای عیراق گفتوگۆ دەکات و هەوڵ دەدرێت بودجەی پێویستی بۆ دابین بکرێت.

لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا گفتوگۆکرا لەبارەی چارەسەرە خێرا و بەپەلەکان. لەمبارەیەوە بڕیاردرا لەسەر پێکهێنانی لیژنەیەکی تایبەتمەند لە لایەنە پەیوەندیدارەکانی پارێزگای سلێمانی و لیژنەکەش راسپێردرا لە ماوەیەکی دیاریکراودا هەندێک لە چارەسەرە خێراکان بخەنە بواری جێبەجێکردنەوە.

لە پارێزگای هەولێر دەستبەسەر بڕی 30 ملیار دیناری بریكاری وەزارەتی نەوتی عیراقدا گیرا.

میدیاكانی عیراق بڵاویانكردەوە، لەناو باخێكدا لە پارێزگای هەولێر دەستبەسەر بری 30 ملیار دینارد گیراوە كە خاوەندارێتییەكەی بۆ عەدنان جومەیلی بریكاری وەزارەتی نەوتی عیراق دەگەڕێـتەوە .

 بەپێی ئەو تۆمارە ڤیدیۆیانەی كە میدیا و تۆڕە كۆمەڵایەتیەكانی عیراق بڵاویانكردوەتەوە، ئەو بڕە پارەیە لەناوچەند كارتۆنێكدا هەڵگیراوە و لە شوێنێكی نهێنیدا لەناو باخێك لەپارێزگای هەولێر شاردرابوەوە.

دوای جێبەجێکردنی مەرجەکانی رێکخراوی نێودەوڵەتی بۆ بەرەنگاربوونەوەی سپیکردنەوەی پارە، بانکی ناوەندیی عیراق قۆناغی کۆتایی لابردنی سزای دۆلاری لەسەر ژمارەیەک بانکی ناوخۆیی راگەیاند.

بانکی ناوەندیی عێراق لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، سەرجەم رێکار و پێداویستییە تایبەتەکانی بە گەڕانەوە و تێکەڵکردنەوەی ئەو بانکانە تەواو کردووە کە پێشتر قەدەغەکردنی مامەڵەکردنیان بە دۆلاری ئەمریکی لەسەر بوو لە پرۆسەی حەواڵەی دەرەکی و دراوە بیانییەکاندا.

ئاماژەی بەوە کردووە، ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی بەرنامەی چاکسازیی بانکەکەدایە بە هەماهەنگی لەگەڵ دامەزراوە نێودەوڵەتییەکان، بۆ بەهێزکردنی سەقامگیریی نەقدی و دارایی و بەرزکردنەوەی ئاستی تێکەڵبوونی کەرتی بانکیی عیراق لەگەڵ سیستمی دارایی جیهانی.

بانکی ناوەندی جەختیشیکردەوە، دۆسیەکە گەیشتووەتە قۆناغی کۆتایی بۆ گەڕانەوەی قۆناغ بە قۆناغ و رێکخراوی ئەو بانکانە، ئەمەش دوای ئەوەی سەرجەم مەرجەکانی پابەندبوون بە بەرەنگاربوونەوەی سپیکردنەوەی پارە و دارایی تیرۆریان جێبەجێ کردووە.

لە راگەیەنراوەکەدا ئەوەش هاتووە، سەرجەم پێداویستییە تەکنیکی و رێکارییەکان بۆ بەرزکردنەوەی کارتی پارەدانی ئەلیکترۆنی تایبەت بە کۆمپانیا تۆمارکراوەکان و بازرگانان تەواو کراون، بە ئامانجی فراوانکردنی خزمەتگوزارییە داراییە دیجیتاڵییەکان و دابینکردنی پێداویستیی بازاڕ.

بانکی ناوەندیی عێراق پابەندبوونی خۆی دووپاتکردەوە بە دابینکردنی داواکاری لەسەر دۆلاری ئەمریکی بۆ کەرتی گشتی و تایبەت بەپێی پێوەرە پەسندکراوەکان، بە پشتبەستن بە یەدەگێکی بەهێزی دراوی بیانی و سیاسەتێکی نەقدی کە ئامانجی پاراستنی سەقامگیریی نرخی دینار و سەلامەتی کەناڵە داراییەکانە بۆ ماوەیەکی درێژخایەن.

ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عیراق، ئەمڕۆ دووشەممە، رایگەیاند کە کۆی گشتیی ئەو پارانەی لە دۆسیەی بریکاری دەستبەسەرکراوی وەزارەتی نەوت بۆ کاروباری پاڵاوتن (عەدنان ئەلجومەیلی) دەستیان بەسەردا گیراوە، بۆ 10ملیۆن دۆلار و 31 ملیار دینار بەرزبووەتەوە.

راگەیاندنی ئەنجومەنی باڵای دادوەری لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند: لە ئەنجامی بەدواداچوونی ورد بۆ دەستبەسەرداگرتنی ئەو داهاتە داراییانەی کە لە ئەنجامی بەفیڕۆدانی سامانی گشتی لەو پڕۆژانەی لەلایەن تۆمەتبار و لایەنەکانی دیکەی دۆسیەکەوە جێبەجێ کراون، کۆی گشتیی بڕی پارە دەستبەسەرداگیراوەکان بەرزبووەتەوە بۆ (10) ملیۆن دۆلاری ئەمریکی و (31) ملیار دیناری عیراقی.

بەیاننامەکە ئاماژەی بەوەش کردووە، کە: هەوڵە بەردەوامەکانی دادگا، دوێنێ یەکشەممە بووە هۆی دەستبەسەرداگرتنی نزیکەی 20 ملیار دیناری عیراقی کە لە ناو کێڵگەیەکدا حەشاردرابوو، وێڕای سەرنەکەوتنی هەوڵێک بۆ قاچاخکردنی پێنج ملیار دیناری عیراقی لە یەکێک لە پارێزگاکاندا.

لەکۆتاییدا هاتووە: رێکارە یاساییەکان دەستبەسەرداگرتن و بلۆککردنی 70 خانووبەرە و 21 ئۆتۆمبێلی مۆدێل بەرز، لەگەڵ زێڕ و خشڵ بە کێشی نزیکەی سێ کیلۆگرام گرتووەتەوە، جەختیشی کردەوە کە لێکۆڵینەوەکان و راوەدووڕانی تێوەگلاوانی دیکەی دۆسیەکە تا تەواوبوونی سەرجەم رێکارە یاساییەکان بەردەوام دەبێت.

روانگەی عیراقی سەوز لە راپۆرتێکی نوێدا ئامارێکی مەترسیداری لەسەر قەبارەی پیسبوونی خاکی عیراق بەهۆی پاشماوەکانی جەنگەوە بڵاوکردەوە، و رایگەیاند کە چوار هەزار و 800 کیلۆمەتر چوارگۆشە لە خاکی وڵات بە مین و تەقەمەنی نەتەقیوەوە پیسبووە.

بەپێی راپۆرتەکە، عیراق پێویستی بە 10 بۆ 15ساڵ هەیە بۆ ئەوەی بتوانێت بە تەواوی لەو پاشماوە مەترسیدارانە رزگاری بێت، بەڵام جەختکراوەتەوە کە ئەمەش پێویستی بە تەرخانکردنی بودجەیەکی زەبەلاح و بەردەوامیی هاوکاری و پشتیوانییە نێودەوڵەتییەکان هەیە.

لەسەر ئاستی مرۆیی، رێکخراوەکە ئاشکرای کردووە کە قەبارەی کارەساتەکە زۆر گەورەیە، بەوپێیەی ژمارەی قوربانیانی مین و پاشماوەکانی جەنگ لە عیراق بە 50 هەزار کوژراو و بریندار دەخەمڵێندرێت، ئاماژە بەوەش کراوە کە زۆربەی هەرە زۆری قوربانییەکان منداڵان و ئاژەڵدارانن (شوانکارەکان).

سەعد كەعبی، وەزیری دەوڵەت بۆ كاروباری وزەی قەتەر لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا ئاشكرایكرد، لە ئەنجامی تەقینەوەیەك لە ناوچەی پیشەسازیی غازی رەئس لەفان، 13 كەس گیانیان لەدەستداوەو 66 كەسی تریش برینداربوون.

كەعبی ئاماژەی بەوەش كرد، زۆرینەی قوربانییەكان كارمەندی پاكستانی و هیندی بوون و هەندێكیشیان هەڵگری رەگەزنامەی چەند وڵاتێكی ترن،

جەختی لەوەش كردەوە، روداوەكە تەنها پێشهاتێكی كتوپڕ بووە و بە هیچ شێوەیەك كردەوەیەكی تێكدەرانە یان دوژمنكارانە نەبووە، هەناردەكردنی غازی سروشتیش بەردەوام دەبێت و تەقینەوەكە هیچ كاریگەرییەكی نەرێنی لەسەر ئاستی هەناردەكردنی غازی وڵاتەكە بۆ جیهان دروست ناكات.

وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا مۆڵەتێکی گشتیی سەبارەت بە ئێران دەرکرد کە رێگە بە بەرهەمهێنان، گەیاندن، فرۆشتنی نەوتی خاو و بەرهەمە پترۆکیمیاییەکان و بەرهەمە نەوتییەکانی ئێرانی دەدات، مۆڵەتەکەش تا 21ـی ئابی داهاتوو بەردەوام دەبێت.

وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا رایگەیاند، بەپێی ئەو رێککەتنەی لەنێوان واشنتن و تاراندا ئیمزا کرا، ئەمریکا رەزامەندی نیشاندا لەسەر بەخشینی مۆڵەتی لێخۆشبوون بۆ هەناردەکردنی نەوتی خاوی ئێران، بەرهەمە پترۆڵیۆمییەکان و سەرجەم ئەو خزمەتگوزارییانەی پەیوەستن پێیانەوە، لەوانەش مامەڵە بانکییەکان، دڵنیایی و گواستنەوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەو مامەڵانەی کە لەژێر مۆڵەتە گشتییە نوێیەکەی ئەمریکادا رێگەیان پێدراوە، هاوردەکردنی نەوتی خاو، بەرهەمە پترۆکیمیاییەکان و بەرهەمە نەوتییەکان بۆ ناو ئەمریکا دەگرێتەوە.

پێشتر ئاژانسی "تەسنیم"ی ئێرانی رایگەیاندبوو، ئێران و ئەمریکا لە میانی دانوستانەکانیاندا لە سویسرا، تاوتوێی هەڵگرتنی ئەو سزایانەی کردووە کە بەسەر هەناردەکردنی نەوتی ئێراندا سەپێنراون.

سوپای پاسدارانی ئێران ئاشکرایدەکات؛ موجتەبا خامنەیی، دوای دیاریکردنی مەرجەکانی تاران، مۆڵەتی دەستپێکردنی دانوستانی لەگەڵ لایەنی ئەمریکی بەخشیوە.

یەدوڵڵا جەوانی، یاریدەدەری کاروباری سیاسی لە سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند؛ پەیامی ئەم دواییەی موجتەبا خامنەیی رابەری باڵای ئێران بە واتای دژایەتیکردنی پرۆسەی دانوستان لەگەڵ واشنتۆن نایەت، بەڵکو هەندێک کەس بەپێی ئارەزووی خۆیان لێکدانەوەیان بۆ پەیامەکە کردووە و بە بەڵگەی رەتکردنەوەی بنەمای گفتوگۆیان داناوە؛ لە کاتێکدا ئێران هەمیشە لە ناو پرۆسەی دانوستاندا بووە.

هاوکات لەگەڵ ئەم پێشهاتە سیاسییەدا، ناوەندە نێودەوڵەتییەکان کۆتاییهاتنی خولی یەکەمی گفتوگۆکانی نێوان لێپرسراوانی باڵای ئەمریکا و ئێرانیان لە سویسرا راگرت؛ ئەمەش دوای سەرەتایەکی ئاڵۆز کاتێک تاران هەڕەشەی داخستنی گەروی هورمزی کرد و دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکاش هەڕەشەی دەستپێکردنەوەی هێرشەکانی بۆ سەر ئێران کردەوە.

لەلایەکی ترەوە، هەردوو وڵاتی نێوەندگیر (قەتەر و پاکستان) لە راگەیەنراوێکی هاوبەشدا ئاشکرایان کرد، ئەمریکا و ئێران لەسەر نەخشە رێگەیەک رێککەوتوون بۆ گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی لە ماوەی 60 رۆژدا، بڕیاریشە گفتوگۆ تەکنیکییەکان لەم هەفتەیەدا لە هاوینەهواری "بۆرگنشتاک" لە سویسرا بەردەوام بن.