قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران بە ئامادەبوونی ساسان عەونی، وەزیری شارەوانی و گەشتوگوزار و ژوان سابیر، سەرۆکی دەستەی گەشتوگوزار لەگەڵ ستافی بەڕێوەبەری دەستەی گەشتوگوزاری هەرێم کۆبووەوە.

لە دەستپێکی کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی سێشەممە (23/6/2026) بەڕێوەچوو، جێگری سەرۆک وەزیران سوپاسی ئەمەل جەلال، سەرۆکی پێشووی دەستەی گەشتوگوزاری کرد کە خاوەنی دیدگا و رۆئیایەکی روون بووە و لەماوەی ئەرکەکەیدا هەنگاوی زۆر گرنگی ناوە بۆ پێشخستنی کەرتی گەشتوگوزاری هەرێم. پیرۆزبایی دەستبەکاربوونیشی لە ژوان سابیر، سەرۆکی نوێی دەستەکە کرد و هیوای سەرکەوتنی بۆ خواست و ئامادەیی خۆی بۆ هەموو جۆرە پشتیوانی و هاوکارییەک دەبڕی بۆ گەشەپێدانی زیاتری کەرتی گەشتوگوزاری هەرێم.

لە کۆبوونەوەکەدا باس لە رەوشی کەرتی گەشتوگوزاری هەرێم کرا، قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەدا لە هەرێم دەرفەتی زۆر گەورە هەیە بۆ گەشەپێدانی ئەم کەرتە و رایگەیاند: لە چوارچێوەی سیاسەتی فرەچەشنکردنی سەرچاوەکانی داهات، حکومەتی هەرێم ئامانجییەتی بە هاوبەشی لەگەڵ کەرتی تایبەت، کەرتی گەشتوگوزار ببێتە یەکێک لە سەرچاوە سەرەکییەکانی داهات.

جێگری سەرۆک وەزیران داواشیکرد میکانیزمێکی گونجاو دابنرێت بۆ ئەوەی وەزارەتی شارەوانی و دەستەی گەشوگوزار و کەرتی تایبەت و هەموو لایەنە پەیوەندیدارەکان پێکەوە هاوکار و هەماهەنگ بن بۆ پێشخستنی ئەم کەرتە و هانی کەرتی تایبەت بدرێت بۆ وەبەرهێنانی زیاتر لە کەرتی گەشتوگوزاردا و کارئاسانی تەواویان پێشکەش بکرێت.

سارا مەولود ناوی ئەو ژنەی شاری سەردەشتی رۆژهەڵاتی کوردستانە کە لە ئاوی کونەماسیدا خنکا و تیمەکانی بەرگری شارستانی و غەواسی دوکان توانیان تەرمەکەی بدۆزنەوە. 

ئەندامێکی تیمی غەواسی دوکانیش لەبارەی روداوەکەوە بە کوردسات نیوزی راگەیاند، سارا مەولود زانیویەتی مەلە بکات و لە کاتی رزگارکردنی کەسێکی دیکەدا، توانیویەتی کەسەکە بەسەرکەوتوویی رزگار بکات بەڵام خۆی نەیتوانیوە بگەڕێتەوە دەرەوەی ئاوەکە و خنکاوە.

ئارام عەلی وتەبێژی بەرگریی شارستانیی سلێمانی رایگەیاند، تیمەکانیان و تیمی غەواسی دوکان دوای بیستنی هەواڵەکە گەشتنە شوێنی روداوەکە و دوای کەمێک گەڕان، تەرمی ژنەکەیان دۆزیوەتەوە کە خۆی سەرئاو کەوتبوو.

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران، پێشوازیکرد لە ئێلبروس کوتراشێڤ، باڵیۆزی  روسیا لە عیراق و لە کۆبوونەوەی نێوانیاندا لەسەر چەند پرسێکی جێی بایەخی هەردوولا ئاڵوگۆڕی بیروڕا کرا.

لە کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی سێشەممە (23/6/2026) بە ئامادەبوونی ماکسیم رۆبین، کونسوڵی گشتیی روسیا لە هەرێم بەڕێوەچوو، باس لە دواین پێشهاتەکانی ناوچەکە کرا، هەردوولا هیوایان خواست لێکتێگەیشتنی نێوان ئەمریکا و ئێران دەرەنجامێکی دڵخوازی بۆ هەردوولا و ناوچەکەی لێ بکەوێتەوە.

لە تەوەرێکی دیکەدا باس لە پەیوەندییەکانی نێوان هەرێم و بەغداد کرا، لەمبارەیەوە جێگری سەرۆک وەزیران بە ئاماژەدان بە پێکهێنانی حکومەتی نوێی عیراق، جەختی کردەوە قۆناغێکی نوێ لە عیراق هاتووەتە ئاراوە و پێویستە هەردوو حکومەتی هەرێم و بەغداد لەم قۆناغەدا هاوکات لەگەڵ چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوانیان، پێکەوە هاوکار و هەماهەنگ بن بۆ گەشەپێدانی ئابووری عیراق و باشترکردنی رەوشی ژیان و گوزەرانی هاووڵاتییان.

قوباد تاڵەبانی روونیشیکردەوە، لەم قۆناغەدا عیراق هەنگاوی باشی ناوە بەرەو سەربەخۆیی سیاسی و پێویستە هەموو لایەنەکان پشتگیری ئەم حکومەتە نوێیە بکەن بۆ ئەوەی باشتر بتوانێت عیراق لە ململانێ ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان بپارێزێت.

لە عیراق هۆشداری دەدرێت لە پیسبوونی ئاوی روباری دیجلە و فورات و هاووڵاتیان ئاگادار دەكرێنەوە كە ئاوی ئەو دوو روبارە بۆ بەكارهێنانی مرۆڤ و تەنانەت راوەماسی شیاو نەماون.

روانگەی عیراقی سەوز لە راپۆرتێكدا بڵاویكردووەتەوە، ئاستی ئاوی روباری فورات بۆ نزمترین ئاست لە ماوەی دەیەیەكدا دابەزیوە، بەهۆیەوە پیسبوونی ئاوەكە زیادی كردووە و بووەتە هەڕەشە بۆ سیستمی ئاو و ژینگە.

هۆكاری سەرەكیش دەگەڕێندرێتەوە بۆ فڕێدانی راستەوخۆی پاشماوەی پزیشكی و تەندروستی بۆ ناو روبارەكە و هەروەها ئۆكسجینی تواوە لە ئاوەكەدا كەمبووەتەوە و هەڕەشە لە ژیانی ماسی و زیندەوەرە ئاوییەكان دەكات، ئەوە سەرباری تێكەڵبووی بڕێكی زۆر لە ئاوی كشتوكاڵی كە پەینی كیمیایی و خوێی تێدایە. 

روانگەكە هۆشداری دەدات لەوەی ئەو كارەساتە ژینگەییە كۆچی ناوخۆیی لە ناوچەی زۆنگاوەكان و گوندەكان زیاد دەكات، چونكە سامانی ماسی و ئاژەڵ لەناودەچێت، بە تایبەت كە لە ساڵانی رابردوودا زیاتر لە 500 سەر گامێش لەناوچووە و 70%ی زەوییە كشتوكاڵییەكانیش بێبەرهەم بوون.

هاوكات ئەنجومەنی پارێزگای بەغداد رایگەیاندووە، 90%ی ئاوی روباری دیجلە بۆ بەكارهێنانی مرۆڤ شیاو نەماوە، ئەوەش هەڕەشەیە بۆ نزیكەی دە ملیۆن دانیشتووی بەغداد كە ئاوی روبارەكە بەكاردەهێنن، بە تایبەت بۆ خواردنەوە.

گفتوگۆكان لەسەر تەواوكردنی كابینەی حكومەتی عیراق بەردەوامە و پێشبینی دەكرێت لە دوای 10ی مانگی موحەرەمەوە پێكهاتەی وزاری حكومەت تەواو بكرێت. 

سەرچاوەیەكی نزیك لە چوارچێوەی هەماهەنگی شیعەكان بە رۆژنامەی سەباحی راگەیاند، چوارچێوەی هەماهەنگی لە كۆبوونەوەكانیاندا پرسی دەنگدان بە تەواوی كابینەی نوێی حكومەت تاوتوێ دەكەن، بە مەرجێك لەسەر بنەمای لێكتێگەیشتنی سیاسی و دیدگای هاوبەشی حكومەت بێت. 

ئەو سەرچاوەیە راشیگەیاندووە، پێشبینی دەكرێت لە دوای 10ی موحەرەمەوە پێكهاتەی وزاری حكومەتی نوێی عیراق تەواو بكرێت و دەشڵێت، دیاریكردنی وەزیرە ئەمنییەكان لە دەسەڵاتی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیران دەبێت.

هاوكات سەڵاح دلیمی ئەندامی هاوپەیمانی عەزم ئەوەی پشتڕاستكردووەتەوە كە، دانوستانەكان لەنێوان هێزە سیاسییەكان بۆ تەواوكردنی كابینەی وزاریی حكومەت بەردەوامە.

دوای جێبەجێکردنی مەرجەکانی رێکخراوی نێودەوڵەتی بۆ بەرەنگاربوونەوەی سپیکردنەوەی پارە، بانکی ناوەندیی عیراق قۆناغی کۆتایی لابردنی سزای دۆلاری لەسەر ژمارەیەک بانکی ناوخۆیی راگەیاند.

بانکی ناوەندیی عێراق لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، سەرجەم رێکار و پێداویستییە تایبەتەکانی بە گەڕانەوە و تێکەڵکردنەوەی ئەو بانکانە تەواو کردووە کە پێشتر قەدەغەکردنی مامەڵەکردنیان بە دۆلاری ئەمریکی لەسەر بوو لە پرۆسەی حەواڵەی دەرەکی و دراوە بیانییەکاندا.

ئاماژەی بەوە کردووە، ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی بەرنامەی چاکسازیی بانکەکەدایە بە هەماهەنگی لەگەڵ دامەزراوە نێودەوڵەتییەکان، بۆ بەهێزکردنی سەقامگیریی نەقدی و دارایی و بەرزکردنەوەی ئاستی تێکەڵبوونی کەرتی بانکیی عیراق لەگەڵ سیستمی دارایی جیهانی.

بانکی ناوەندی جەختیشیکردەوە، دۆسیەکە گەیشتووەتە قۆناغی کۆتایی بۆ گەڕانەوەی قۆناغ بە قۆناغ و رێکخراوی ئەو بانکانە، ئەمەش دوای ئەوەی سەرجەم مەرجەکانی پابەندبوون بە بەرەنگاربوونەوەی سپیکردنەوەی پارە و دارایی تیرۆریان جێبەجێ کردووە.

لە راگەیەنراوەکەدا ئەوەش هاتووە، سەرجەم پێداویستییە تەکنیکی و رێکارییەکان بۆ بەرزکردنەوەی کارتی پارەدانی ئەلیکترۆنی تایبەت بە کۆمپانیا تۆمارکراوەکان و بازرگانان تەواو کراون، بە ئامانجی فراوانکردنی خزمەتگوزارییە داراییە دیجیتاڵییەکان و دابینکردنی پێداویستیی بازاڕ.

بانکی ناوەندیی عێراق پابەندبوونی خۆی دووپاتکردەوە بە دابینکردنی داواکاری لەسەر دۆلاری ئەمریکی بۆ کەرتی گشتی و تایبەت بەپێی پێوەرە پەسندکراوەکان، بە پشتبەستن بە یەدەگێکی بەهێزی دراوی بیانی و سیاسەتێکی نەقدی کە ئامانجی پاراستنی سەقامگیریی نرخی دینار و سەلامەتی کەناڵە داراییەکانە بۆ ماوەیەکی درێژخایەن.

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایدەگەیەنێت، وڵاتەکەی گورزێکی توندی لە تاران و بریکارەکانی لە ناوچەکەدا وەشاندووە، بەڵام جەختیشی کردەوە کە هێشتا شەڕ کۆتایی نەهاتووە و پێویستە ئیسرائیل لە رووی سەربازییەوە سەربەخۆ بێت و پشتبەستن بە ئەمریکا کەم بکاتەوە.

بنیامین نەتانیاهو، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل لە میانی کۆبوونەوەی لەگەڵ خوێندکارانی خولی ئەفسەرانی یەدەگی وڵاتەکەی رایگەیاند: "ئێمە گورزێکی کوشندەمان لە ئێران و هاوپەیمانەکانی داوە، بەڵام پێویستە هەمووان بزانن کە پرۆسەکە هێشتا بەردەوامە و شەڕ بە تەواوی کۆتایی نەهاتووە."

لەکاتێکدا گرژییەکانی نێوان واشنتۆن و تەلئەبیب لەسەر پرسی لێکتێگەیشتنەکانی ئەمریکا لەگەڵ ئێران و رەوشی لوبنان بەردەوامە، ناتانیاهو ئاماژەی بە پەیوەندییەکانی لەگەڵ کۆشکی سپی کرد و وتی: "من رێز و پێزانینی زۆرم هەیە بۆ ئەو هاوکاری و پاڵپشتییانەی کە لەلایەن هاوڕێ ئەمریکییەکانمانەوە پێشکەش بە ئیسرائیل کراون، بەڵام کاتی ئەوە هاتووە خۆمان لە پشتبەستن بەوان رزگار بکەین."

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل جەختی لەسەر ستراتیژییەکی نوێی سەربازی کردەوە و ئاشکرایکرد: "ئێمە پێویستمان بە بنیاتنانی سیستمێکی پڕچەککردنی سەربەخۆ و تایبەت بە خۆمان هەیە، و دەبێت سەرجەم پێداویستییە سەربازییەکانمان لە ناوخۆدا بەرهەم بهێنین تا چیتر پاشکۆی لایەنی دەرەکی نەبین."

بڕیارە مانگی داهاتوو لوتكەی ناتۆ لە ئەنقەرە بەڕێوەبچێت، پارێزگاری ئەنقەرەش لە 28ی ئەم مانگەوە هەموو جۆرە چالاكی گردبوونەوە و خۆپیشاندانێكی قەدەغەكرد.

لە چوارچێوەی ئامادەكارییەكان بۆ بەڕێوەچوونی 36مین لوتكەی ناتۆ لە ئەنقەرە و پاراستنی ئاسایشی كۆبوونەوەكە، كە بڕیارە رۆژانی 7 و 8ی تەمموزی داهاتوو بەڕێوەبچێت، پارێزگاری ئەنقەرە لە یەكشەممەی داهاتووەوە كە دەكاتە 28ی حوزەیران، تا 10ی تەمموزی داهاتوو هەموو جۆرە چالاكی و خۆپیشاندان و گردبوونەوە و رێپێوانێكی لە ئەنقەرە قەدەغەكرد.

راشیگەیاندووە، ئەو شوێنەی كۆبوونەوەكەی تێدا بەڕێوەدەچێت، لەگەڵ هەموو ئەو شوێنانەی وەفدەكانی لێدەمێننەوە، رێوشوێنە ئەمنییەكان توندتر دەكرێن.

كەسایەتییەكی نزیك لە ئاكەپە ئاشكرای دەكات، لە وەرزی پاییزی داهاتوودا سەڵاحەدین دەمیرتاش ئازاد دەكرێت.

ماڵپەڕی جمهوریەت بڵاویكردووەتەوە، فاتیح عاتیك كەسایەتی نزیك لە پارتی داد و گەشەپێدان "ئاكەپە" رایگەیاندووە، یەكێك لەو بابەتانەی ئێستا لە توركیا بە گەرمی گفتوگۆی لەسەر دەكرێت، ئازادكردنی سەڵاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆكی پێشووی پارتی دیموكراتی گەلان "هەدەپە"یە و چاوەڕوان دەكرێت لە وەرزی پاییزی داهاتوودا ئازاد بكرێت.

رۆژی هەینی رابردووش نەجدەت ساراش ئەندامی تیمی رۆژنامەوانی كەمال كڵیچدارئۆغڵو سەرۆكی گشتیی پارتی گەلی كۆماریی "جەهەپە" ئاشكرایكرد، بەمنزیكانەی كڵیچدارئۆغڵو سەردانی سەڵاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆكی پێشووی هەدەپە دەكات لە زیندانی ئەدیرنە.

دەمیرتاش لە چواری تشرینی دووەمی ساڵی 2016ەوە زیندانیكراوە، دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپاش چەندین جار بڕیاری ئازادكردنی داوە، بەڵام توركیا تائێستا بڕیارەكەی جێبەجێ نەكردووە.