بافڵ جەلال تاڵەبانی لە هەولێر لەگەڵ مەزڵوم عەبدی کۆبووەوە و رایگەیاند؛ پشتیوانی لە چەسپاندنی مافە نەتەوەیی و دەستورییەکانی گەلی کورد لە سوریا دەکەن و هاوکار دەبن بۆ زامنکردنی پێکەوەژیانی ئاشتییانە و سەقامگیری لە سوریای نوێدا.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە هەولێر لەگەڵ مەزڵوم عەبدی، راوێژکاری سەرۆکایەتیی کۆماری سوریا کۆبووەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا کە قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان و شاڵاو کۆسرەت رەسوڵ ئامادەبوون، دوایین پێشهاتە سیاسی و ئەمنییەکانی ناوچەکە تاوتوێکران.

بارودۆخی گشتیی سوریا و پرسی کورد لە رۆژئاوای کوردستان خرایەبەر باس و سەرۆک بافڵ پشتیوانیی نەگۆڕی یەکێتی بۆ مافەکانی گەلی کورد و سەرجەم پێکهاتەکان دووپاتکردەوە و رایگەیاند، ئێمە پشتیوانی لە چەسپاندنی مافە نەتەوەیی و دەستوورییەکانی گەلی کورد لە سوریا دەکەین و هاوکاری هەر هەنگاوێک دەبین کە زامنی پێکەوەژیانی ئاشتییانە و هێنانەدیی سەقامگیری بێت بۆ زاڵبوون بەسەر ئاڵنگارییەکان لە سوریای نوێدا.

لای خۆیەوە، مەزڵوم عەبدی بە پێزانینەوە رۆڵی سەرۆک بافڵ و یەکێتی بەرزنرخاند لە سەرخستنی گفتوگۆکان لە سوریا و پاراستنی مافی کورد لە چوارچێوەی رێککەوتنەکاندا.

مەزڵوم عەبدی دەڵێت؛ جەخت لە تێکەڵکردنی ئیدارە و هێزە ئەمنییەکان لەگەڵ دەوڵەتی نوێی سوریا بە پشتیوانیی نێودەوڵەتی دەکەنەوە و ئاشکرایکرد لەسەر پرسی زمانی کوردی گەیشتوونەتە چارەسەر.

مەزڵوم عەبدی، لە دیداری مێری لە بارەی پرسی کورد لە سوریای نوێ رایگەیاند، دەرفەتێکی گەورە بۆ گەلانی سوریا هاتووەتە ئاراوە، بەڵام لە هەمان کاتدا سوریای نوێ رووبەڕووی ئاڵنگاریی زۆر بووەتەوە و دەبێت بە جدی کار بۆ چارەسەرکردنیان بکرێت.

لەبارەی تێکەڵکردنی دامەزراوەکان مەزڵوم عەبدی رایگەیاند، پرۆسەی تێکەڵکردنی ئیدارە و هێزە ئەمنییەکان لەگەڵ دامەزراوەکانی دەوڵەتی نوێی سوریا ئیرادەیەکی بەهێزی لەپشتە و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیش پشتیوانی لەم پرۆسەیە دەکات.

سەبارەت بە پرسی زمانی کوردی ئاشکرایکرد، رێککەوتن و چارەسەر لەسەر پرسی زمانی کوردی لە سوریای نوێ کراوە، و خوێندن لە ناوچە کوردنشینەکان بە زمانی کوردی بەردەوام دەبێت.

ئەوەشی خستەڕوو، مەرسومەکانی تایبەت بە مافەکانی کورد پێویستە لە دەستووری نوێی سوریادا بچەسپێنرێن، و گفتوگۆکان بۆ زامنکردنی تەواوی مافەکانی کورد بەردەوامن.

مەزڵوم عەبدی باسی لەوەشکرد، بۆ یەکەمجارە کورد لە دەوڵەتی نوێی سوریادا رۆڵی کاریگەری دەبێت، چونکە وەک کورد بڕوای تەواومان بە بەشداریی لە بەڕێوەبردنی وڵاتدا هەیە.

هەر لەبارەی دەستکەوتەکانی کورد رایگەیاند، ئەگەرچی هێشتا هەموو مافەکانمان بەدی نەهاتوون، بەڵام ئەوەی تا ئێستا بەدەستهاتووە دەستکەوتی کەم نین و هەنگاوی گرنگن.

هەر لە دیدارەکەدا مەزڵوم عەبدی ئەوەشی خستەڕوو، یەكدەنگی و یەكگوتاری كورد لە سوریا زۆر گرنگە و لایەنە كوردییەكان لە سوریا پابەندی یەكڕیزین، دەشڵێت؛ یەكڕیز نەبین ناتوانین مافەكانمان لە سوریای نوێ‌ بەدەستبهێنین و دەستكەوتەكان موڵكی گەلی كوردن نەك هی هێزێكی دیاریكراو.

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم رایگەیاند هەموو کێشەکانی  نێوان عیراق و هەرێم هۆکارەکەی جێبەجێنەکردنی دەستورە و بە گەڕانەوە بۆ دەستور دەتوانن کێشەکان چارەسەر بکەن.

ئەمڕۆ سێشەممە، لە میانی بەشداریکردنی لە دیداری مێری، قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، گەڕانەوە بۆ جێبەجێکردنی دەستور کلیلی چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان هەرێم و بەغدادە.

ئاماژەی بەوەشکرد، بە جێبەجێکردنی تەواوی دەستور کێشەکانی نێوان هەرێم و بەغداد چارەسەر دەبن، بەڵام کێشەکانی ناوخۆی هەرێم هەردەمێنن تا ئەوکاتەی دەبنە خاوەن دەستورێک.

لە بارەی پەیوەندییەکانی هەرێم و بەغدادیش، قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، وەک یەکێتی پەیوەندیی باشیان هەیە لەگەڵ بەغداد و کاریگەریان لەسەر بڕیارەکانیش هەیە.

ئاماژەی بەوەشکرد تا لە بەغداد بە هێزبن و بەشێکبن لە بڕیارەکان لە هەرێمیش بەهێزدەبن.

لەسەر پرسی یەکگرتنەوەی هێزی پێشمەرگەشەوە، قوباد تاڵەبانی رایگەیاند ئەوە هەنگاویكی گرنگ بوو، بەڵام تەواوی پرۆسەکە نییە و دەبێت کاری زیاتری بۆ بکرێت.

هەروەها هیواشیخواست هاوشێوەی هێزی پێشمەرگە، هێزە ئەمنییەکانیش لە هەرێم یەکبگرنەوە.

لەبارەی حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە، قوباد تاڵەبانی وتی؛ "بە راشکاوی بڵێم، ئەم جۆرە حکومەتە بۆ ئێستا گونجاو نییە و دەبێت گۆڕانکاری تەواوەتی لە فەلسەفەی حکومڕانیدا بکرێت".

قوباد تاڵەبانی جەختیکردەوە ئیتر سەردەمی ئاوەدانکردنەوە نەماوە و دەبێت وەبەرهێنان بکەن و دەسەڵاتەکان بە تەواوەتی شۆڕبکەنەوە و بە جدی بیر لەوە بکرێتەوە خەڵکی چی دەوێت. 

 

لە ئۆپراسیۆنێکی هاوبەشی هێزە ئەمنییەکان لە سنوری پارێزگای کەرکوک، دوو چەکداری داعش کوژران و چەندین حەشارگەی تیرۆرستان خاپورکران.

سەرچاوەیەکی ئەمنی بە ئاسۆ ئەحمەد پەیامنێری کوردسات نیوزی رایگەیاند، ئۆپراسیۆنێکی فراوانی زەمینی و ئاسمانی بۆ سەر حەشارگەکانی تیرۆرستانی داعش لە سنوری 'دۆڵی زغێتون' و 'چەمی روخانە' ئەنجامدرا.

ئاماژەی بەوەشكرد، پاش بۆرومانی فڕۆکە جەنگییەکان، هێزە ئەمنیەکان لە سنوری چەمی روخانە سەر بە قەزای داقوق، تەرمی دوو تیرۆرستی داعشیان لە شوێنی بۆردومانەکەدا دۆزیەوە.

ئەو سەرچاوەیە راشیگەیاند، لە ئۆپراسیۆنەکەدا، هێزە ئەمنییەکان توانیویانە چەندین حەشارگەی تیرۆرستانی داعش بدۆزنەوە و کێوماڵی ناوچەکە بکەن.

سەركردەكانی چوارچێوەی هەماهەنگی لەسەر كاندیدانی پۆستە وزارییە بەتاڵەكان گەیشتنە رێككەوتن و سەرۆك وەزیرانی عیراقیش پێشنیازیكردووە رۆژی پێنجشەممەی داهاتوو لە ئەنجومەنی نوێنەران دەنگ بە كاندیدەكان بدرێت.

بەپێی نوسراوێك كە ئاراستەی ئەنجومەنی نوێنەرانی كردوە، عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق ، داوای  كردوە وادەیەك بۆدانیشتنێكی تایبەت بە دەنگدان بە تەواوكردنی پێكهاتەی كابینەی حكومەت دیاریبكرێت و  پێشنیازیشیكردوە دانیشتنەكە لەرۆژی پێنج شەممەدا بەرێوەبچێت

سەرۆك وەزیرانی عیراق لە نوسراوەكەدا ئاماژەی بەوەداوە رایگەیاندووە، جێگرانی سەرۆك وەزیرانی عیراق هیچ موچە و شایستەیەكی داراییان نابێت و دامەزراندنی نوێش بۆ نووسینگەكانیان ناكرێت.

سەرچاوەیەكی باڵاش لە چوارچێوەی هەماهەنگی بە كوردسات نیوزی راگەیاند، سەركردەكانی چوارچێوەی هەماهەنگی لەسەر كاندیدانی پۆستە وزارییە بەتاڵەكان گەیشتوونەتە رێككەوتن و لە ئایندەیەكی نزیكدا ناوی كاندیدەكان دەچێتە ئەنجومەنی نوێنەران.

هاوکات، ئەمشەو ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق دانیشتنی رۆژی پێنجشەممەی بۆ دەنگدان لەسەر تەواوکردنی پێکهاتەی کابینەی حکومەت دیاریکرد.

لەسەر وەرگرتنی بەرتیل لە خاوەن كارگەیەك، بریكاری وەزارەتی پیشەسازی و كانزاكانی حكومەتی عیراق دەستگیركرا.

ئاژانسی رەسمی هەواڵی عیراق لە زاری سەرچاوەیەكی باڵای حكومەتی عیراق بڵاویكردەوە، ناسر كازم بریكاری وەزارەتی پیشەسازی و كانزاكان بە تۆمەتی وەرگرتنی بەرتیل دەستگیركراوە.

ئەوەشی خستووەتەڕو،  بریكارەكەی وەزارەتی پیشەسازی و كانزاكان لەكاتی وەرگرتنی بەرتیل لە خاوەن كارگەیەكی  پارێزگای موسەنا دەستگیركراوە.

ئەوەش لەكاتێكدایە، بە سەرۆكایەتی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق هەڵمەتی بەرەبەیان بەردەوامە بۆ دەستگیركردنی گەندەڵكاران و تائێستا ژمارەیەكی زۆر لە گەورە لێپرسراوانی حكومی بە تۆمەتی گەندەڵی دەستگیركراون، لەنێویاندا عەدنان جومەیلی بریكاری وەزارەتی نەوت.

نێردەی ئەمریكا بۆ عیراق دەڵێت، پەیوەندییەكانی واشنتۆن و بەغداد بە قۆناغێكی زۆر گرنگدا تێدەپەڕێت و لە پەیوەندییەكی ئەمنییەوە دەگۆڕێت بۆ هەماهەنگی ئابووری و بەرژەوەندی هاوبەش.

تۆم باراك لە میانی كۆبوونەوەی لەگەڵ ستیڤ ڤاگن كاربەڕێكەری باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە عیراق وتی، ئەزمونی فراوانی ستیڤ ڤاگن لە عیراق و ناوچەكە ئەو باڵیۆزەی كردووەتە كەسایەتییەكی گونجاو و كاریگەر بۆ بەدەستهێنانی ئامانجەكانی ئەمریكا لە عیراق و ناوچەكە.

ئەوەشی خستەڕو، سەركردایەتییەكی گونجاو لە ئارادایە كاتێك پەیوەندییەكانی ئەمریكا و عیراق، لە پەیوەندییەكی ئەمنییەوە دەگۆڕێت بۆ هەماهەنگی ئابووری و بەرژەوەندی هاوبەش.

رۆژنامەی هائارتزی ئیسرائیلی لە راپۆرتێکدا بڵاویکردوەتەوە، ناتانیاهۆ هەوڵدەدات رەزامەندی سعودییە بۆ بەشداریکردنی ئیسرائیل لە ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی دژی حوسییەکان لە یەمەن لە رێگەی نێوەندگیری ئەمریکاوە بەدەستبهێنێت.

لە راپۆرتەکەدا،  ئاماژەی بەوەکراوە، سەرەڕای هەوڵەکانی ناتانیاهۆ بۆ هێرشی هاوبەش لەگەڵ سعودییە بۆسەر حوسییەکان، بەڵام شازادەی جێنشینی سعودیە دژی ئەو جۆرە بەشداریکردنەیە.

رۆژنامەکە ئاشکرای کردوە، بن سەلمان دژی ئامادەبونی سەربازی ئیسرائیلە لە ئۆپەراسیۆنەکەدا، چونکە نیگەرانە لە کاردانەوەی نەرێنی رای گشتیی سعودیە بەرانبەر بە هەنگاوێکی لەو شێوەیە.

جیا لە خواستی بەشداریکردن لە ئۆپراسیۆن دژی حوسییەکان، رۆژنامەکە دەڵێت؛ ناتانیاهۆ هەوڵدەدات پەیوەندییەکانی لەگەڵ ریاز پتەوتر بکات و رێگە خۆش بکات بۆ رێککەوتنی داهاتوو تا پەیوەندییەکانی نێوان ئیسرائیل و سعودیە ئاسایی بکاتەوە.

باڵیۆزخانەی واشنتۆن لە ریاز رایگەیاند کە ئیتر لەسەر فەرمانبەرانی حکومیی ئەمریکی پێویستە مۆڵەتی تایبەت وەربگرن بۆ بەکارهێنانی هەر فڕۆکەخانەیەک لە سعودیە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە پێشتر ئەم رێکارە تەنها سێ فڕۆکەخانەی دەگرتەوە، لەگەڵ پەرەسەندنی هێرشەکانی حوسییەکان بۆ سەر فڕۆکەخانەکانی شانشینەکە.

لە بەیاننامەیەکدا کە باڵیۆزخانەکە بڵاویکردۆتەوە، هاتووە: پێویستە لەسەر فەرمانبەرانی ئەمریکیی لە سعودیە مۆڵەتی تایبەت وەربگرن بۆ بەکارهێنانی هەر فڕۆکەخانەیەک لە وڵاتەکەدا، هاوکات جەختیشی کردەوە: پێویستە زیاتر وریابن ئەگەر بڕیار بدەن فڕۆکەخانەکانی سعودیە بەکاربهێنن، بەپێی ئاژانسی فرانس پرێس.

هەفتەی رابردوو باڵیۆزخانەکە رایگەیاندبوو کە ئەم رێکارە تەنها فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی شا خالید لە ریاز دەگرێتەوە، پێش ئەوەی رۆژی یەکشەممە فراوانکردنی بۆ فڕۆکەخانەکانی دەمام و جەدەش رابگەیەنێت.