بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی ئاماری چالاکییەکانی مانگی رابردووی سەنتەری قوڕگ و لووت و گوێی راگەیاند و زیاتر لە 100 نەشترەگەری جۆراوجۆر ئەنجامدراون.

بەپێی ئامارەکە، لە رێکەوتی (1ـی5 تا 31ـی 5 ئەمساڵ بەگشتی  106 نەشتەرگەری جۆراوجۆر لە سەنتەرەکەدا بە سەرکەوتوویی ئەنجامدراون. 

ئاماژەبەوەکراوە، نەشتەرگەرییەکان بەپێی قەبارە و جۆرییەکانیان دابەشبوون بەسەر 17 نەشتەرگەری سەرووگه‌وره‌، 12 نەشتەرگەری گەورە و 77 نەشتەرگەری ناوەند.

هاوکات لە پاڵ ئەنجامدانی ئەم نەشتەرگەرییانەدا، لە هەمان مانگدا پێشوازی لە ژمارەیەکی بەرچاو لە نەخۆشان کراوە.

تەندروستی سلێمانی دەشڵێت؛ 110 نەخۆش لە سەنتەرەکە داخڵکراون و چارەسەری پێویستیان بۆ کراوە، لەگەڵ ئەوەشدا 7 نەخۆش سەردانی بەشی (ئی سی جی)یان کردووە بۆ پشکنینی پێویست.

دوای دزینی ئۆتۆمبێلێک لە گەڕەکی کانی کوردەی سلێمانی، هێزەکانی پۆلیس توانییان لە ناوچەی پیشەسازی دەستی بەسەردا بگرنەوە.

پۆلیسی سلێمانی لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، دوای ئەوەی هاووڵاتییەک سکاڵای یاسایی تۆمارکرد کە ئۆتۆمبێلەکەی لە جۆری 'تویۆتا ئەڤەلۆن' لە گەڕەکی کانی کوردەی شاری سلێمانی لێدزراوە، دەستبەجێ بە بڕیاری دادوەر لێکۆڵینەوەکان دەستیان پێکرد.

ئاماژەی بەوەشکرد، سەرەنجام لەلایەن مەفرەزەکانی هەردوو نوسینگەی نەهێشتنی تاوانی 'دزینی ئۆتۆمبێل' و نوسینگەی 'بەکرەجۆ'، توانرا ئۆتۆمبێلە دزراوەکە لە ناوچەی پیشەسازی سلێمانی بدۆزرێتەوە و دەستی بەسەردا بگیرێت.

پۆلیسی سلێمانی جەختی کردووەتەوە، دوای تەواوبوونی سەرجەم ڕرێکارە یاساییەکان، ئۆتۆمبێلەکە رادەستی خاوەنەکەی دەکرێتەوە، لە ئێستاشدا پەڕاوی لێکۆڵینەوە بۆ روداوەکە کراوەتەوە و بەپێی مادەی (446) لە یاسای سزادانی عیراقی لێکۆڵینەوەکان بەردەوامن.

دوای بەرنامەیەکی کوردسات نیوز سەبارەت بەکێشەکانی جوتیارانی کەرکوک وەفدێکی  فراکسیۆنی  یەکێتی لەبەغداد کێشەی جوتیارانی کەرکوکی گەیاندە  وەزیری کشتوکاڵی عیراق.

دوای ئاوەی لەدواین بەرنامەی فایل و دیارە لە کوردسات نیوز کە تایبەت بوو بەکێشەکانی جوتیارانی کەرکوک کەلەو بەرنامەیەدا، سروە محەمەد ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بەشداربوو، بەڵێنیدا کێشەکانی جوتیارانی کەرکوک بگەیەنێتە لایەنی پەیوەندیدار لەبەغداد، کێشەکان لەلایەن فراکسیۆنی یەکێتیەوە گەیەندرایە وەزارەتی کشتوکاڵی عیراق.

سروە محەمەد ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە فراکسیۆنی یەکێتی راگەیاند، وەکو فراکسیۆن سەردانەکەمان بۆ لای وەزیری کشتوکاڵی عیراق ئەنجامدا، دوای ئەو بەرنامەیەی من هەمبوو لەگەڵ کوردسات نیوز سەبارەت  بەکێشە و داواکاری جوتیارانی کەرکوک بەتایبەت کێشەی وەرگرتنی گەنمی ناو پلان و دەرەوەی پلان و جیاوازیەکانی ،وەکو فراکسیۆنی یەکێتی لەو سەردانەدا داواکاریەکانی جوتیارانی کەرکوکمان گەیاندە وەزیری کشتوکاڵ بەمەبەستی چارەسەرکردنی سەرجەم ئەو کێشانەی کەوا پەیوەندی بەجوتیارانی کەرکوک و ناوچەکانی تری مادەی 140ـەوە هەیە.

ئەوەشی خستەڕوو، لەتەوەرێکی تری دیدارەکەدا باسیان لەپشکی دیاریکراو بۆ هەرێمی کوردستانیش کرد، لەوەرگرتنی گەنم کە پشکەکە زۆر کەمە بۆیە وەکو فراکسیۆنی یەکێتی داوایانکرد ئەو رێژەیەی دیاریکراوە بۆ هەرێمی کوردستان رێژەکە زیاد بکرێت، بەتایبەت کەئەمساڵ ئاووهەوا باشبووە و گەنمی هەرێمی کوردستان زیادیکردووە.

د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری پێشووی عیراق، لە میانی بەشداریی لە "کۆڕبەندی جیهانیی حوکمرانیی مافەکانی مرۆڤ 2026" لە پەکینی پایتەختی چین، وتارێکی پێشکەش کرد و تێیدا جەختی لەسەر پەیوەندی بەهێزی نێوان گەشەپێدان، مافەکانی مرۆڤ کردەوە، هاوکات داوای هاوسەنگی زیاتری لە سیستمی نێودەوڵەتیدا کرد و پشتگیری خۆی بۆ گەلی فەلەستین دووپاتکردەوە.

لە کۆڕبەندەکەدا، کە بەبۆنەی 40ەمین ساڵیادی راگەیاندنی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ "مافی گەشەپێدان" رێکخرابوو، د. لەتیف رەشید ئاماژەی بەوە کرد کە پێویستە گەشەپێدان بەپێی کاریگەرییە راستەوخۆکانی لەسەر ژیانی هاووڵاتیان بپێورێت، نەک تەنها لە رێگەی ئامارە وشکەکانەوە.

سەرۆک کۆماری پێشووی عیراق وەک شارەزایەک لە بواری سەرچاوەکانی ئاو، روونی کردەوە کە دابینکردنی ئاوی خاوێن، تەندروستی، پەروەردە و دەرفەتی ئابووری، بنەما سەرەکییەکانی گەشەپێدانی راستەقینەن و کەرامەتی مرۆڤ بەستراوەتەوە بە دابینکردنی ئەم خزمەتگوزارییە سەرەتاییانەوە.

د. لەتیف رەشید ئاوڕی لە مێژووی هاوچەرخی عیراق دایەوە و تیشکی خستەسەر ئەو ئاستەنگە گەورانەی کە وڵاتەکە بەدەستیانەوە ناڵاندوویەتی، وەک: شەڕ، دیکتاتۆرییەت، گەمارۆ ئابوورییەکان، تیرۆر، گۆڕانی کەشوهەوا و کەمیی ئاو.

دکتۆر لەتیف رەشید وەک نموونەیەکی سەرکەوتوو، باسی لە پرۆسەی بووژاندنەوەی زۆنگاوەکانی باشوری عیراق کرد کە لەسەردەمی رژێمی پێشوودا بە ئەنقەست وشککرابوون، و ڕایگەیاند کە ئێستا زۆنگاوەکان بوونەتەوە بە هێمای بووژانەوە و گەڕانەوەی ژیان و کولتوور بۆ دانیشتووانەکەی.

 هاوکات جەختیشی لەسەر ئاوەدانکردنەوەی کەرتی تەندروستی عیراق کردەوە و رایگەیاند: هیچ گەشەپێدانێکی راستەقینە لە کۆمەڵگەیەکدا بەدی نایەت کە نەتوانێت تەندروستی هاووڵاتیانی بپارێزێت.

د. لەتیف رەشید چوار خاڵی سەرەکی وەک پێشینەی کارەکانی کۆڕبەندەکە دیاری کرد، وەک  بەهێزکردنی مافی گەشەپێدان وەک بەردی بناغەی سیستمی مافەکانی مرۆڤ لە جیهاندا، هەروەها دەستەبەرکردنی دادپەروەری کەشوهەوا لە کاتی گواستنەوە بەرەو ئابووری سەوز، هاوکات بەشداریکردنی دادپەروەرانە لە حوکمڕانیی ژیریی دەستکرددا (AI) ، لەگەڵ وەبەرهێنان لە توانای گەنجاندا وەک بزوێنەری سەرەکی پێشکەوتن.

بەشێکی گرنگی وتارەکەی سەرۆک کۆماری پێشوو تەرخانکرابوو بۆ پرسی فەلەستین و ئەوەی خستەڕوو، گفتوگۆکانی مافی مرۆڤ ناتوانن چاو لەو ستەمە بپۆشن کە دەیان ساڵە لە گەلی فەلەستین بەگشتی و کەرتی غەززە بەتایبەتی دەکرێت.

سەبارەت بە رەوشی مرۆیی غەززە ئاماژەی بەوەکرد،  منداڵانی غەززە مافی خوێندن و ژیانێکی ئارامیان هەیە، پزیشکەکانیش مافی ئەوەیان هەیە لە نەخۆشخانەی شیاودا کار بکەن، و گەلەکەشی مافی ئاو، خۆراک و کەرامەتی هەیە.

له‌ کۆتایی وتارەکەیدا، د. لەتیف رەشید ستایشی رۆڵی کۆماری گەلی چینی کرد لە پەرەپێدانی پڕۆژەکانی ژێرخان و وزە لە عیراقدا، داواشی کرد سیستمی نێودەوڵەتی بەرەو هاوسەنگی و دادپەروەری زیاتر بڕوات، بە شێوەیەک کە مافی گەشەپێدان وەک مافێکی گشتگیر بۆ هەمووان تەماشا بکرێت، نەک وەک ئیمتیازاتێک کە تەنها چەند وڵاتێکی کەم لێی سوودمەند بن.

بۆ تاوتێکردنی رەوشی ناوخۆ و ناوچەکە و رێگری لە بەکارهێنانی خاکی وڵات بۆ هێرشکردنە سەر وڵاتانی دراوسێ، چوار سەرۆکایەتییەکەی عیراق لە بەغداد کۆبوونەوە.

ئەمڕۆ چوارشەممە، نزار ئامێدی سەرۆک کۆماری عیراق لە کۆشکی بەغداد میوانداری کۆبوونەوەی سەرۆکایەتییەکانی عیراقی کرد، ئامادەبوونی سەرۆک وەزیران، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران و سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری، لە کۆبوونەوەکەدا تاوتوێی رەوشی ناوخۆ و ناوچەکە کرا.

هەر لە کۆبوونەوەکەدا بڕیاردرا پەلە بکرێت لە تەواوکردنی کابینەی وزاری بە مەبەستی باشکردنی بژێوی هاووڵاتیان. لە رووی ئەمنییەوە، جەخت لەسەر هێشتنەوەی چەک تەنها لەدەستی دەوڵەتدا کرایەوە و ستایشی ئەو لایەنانە کرا کە لە حەشدی شەعبی جیابوونەتەوە، ئاماژە بەوەشکرا، بڕیاری سەربازی تەنها لەژێر دەسەڵاتی فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکاندایە.

سەبارەت بە ئابوری، داوای هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی داهات و گەشەپێدانی کەرتی پیشەسازی و کشتوکاڵ کرا بۆ ئەوەی تەنها پشت بە نەوت نەبەسرێت.

لەسەر ئاستی هەرێمیش، سەرۆکایەتییەکان داوای راگرتنی دەستبەجێی شەڕیان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کرد و بە توندی بەکارهێنانی خاکی عیراقیان بۆ هێرشکردنە سەر وڵاتانی دراوسێ رەتکردەوە.

وتەبێژی سەرۆک وەزیران، حەیدەر عەبودی، ئەمڕۆ چوارشەممە، جەختی کردەوە کە سەردانی داهاتووی سەرۆک وەزیران بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، چەندین دۆسیە و دەستپێشخەریی گرنگ لەخۆدەگرێت.

حەیدەر عەبودی، وتەبێژی سەرۆک وەزیران، لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا کە لە ئەنجومەنی وەزیران سازی کرد، رایگەیاند: حکومەت لەسەر بنەمای رێنماییەکانی سەرۆک وەزیران، عەلی زەیدی، بڕیاریداوە بودجەی پڕۆژە و بەرنامەکان بە هەماهەنگی لەگەڵ بانکی نێودەوڵەتی و لیژنەی دارایی پەرلەمان پەسەند بکات، ئەمەش بۆ گواستنەوەی قۆناغ بە قۆناغ بەرەو بەهێزکردنی چاکسازییە ئابوورییەکان.

وتیشی: سەرۆک وەزیران سەرپەرشتی پڕۆژەی (سندووقی گەشەپێدان) دەکات لە رێگەی بەشداریی نێودەوڵەتیی کاراوە، خاڵی دەستپێکی پڕۆژەکە بە 100 ملیار دۆلار دەبێت و پێدەچێت بگاتە 250 ملیار دۆلار.

ئاماژەی بەوەش کرد کە: سندوقی گەشەپێدان دەفرێکی وەبەرهێنانە و بە بەشداریی نێودەوڵەتیی دۆستانی عیراق بەڕێوەدەچێت، ئەم بەشدارییەش پێداویستییەکانی گەشەپێدان دابین دەکات.

عەبوودی رونیکردەوە: حکومەت پشت بە بودجەی پڕۆژە و بەرنامەکان دەبەستێت، سەرۆک وەزیرانیش تێبینی و سەرنجی لەسەر شێوازی ئێستای بودجە هەیە و پێیوایە لەئاستی پێویستدا نییە، بۆیە پێیوایە بودجەی بەرنامەکان بۆ ئەم قۆناغە باشترینە.

لە کۆتاییدا ئاماژەی بەوە کرد کە: سەردانی داهاتووی سەرۆک وەزیران بۆ ئەمریکا، دۆسیە و دەستپێشخەریی زۆر گرنگ لەخۆدەگرێت.

فەرماندەی بارەگای خاتەمولئەنبیا هۆشداری توند دەداتە ئەمریکا و رایدەگەیەنێت، ئەگەر واشنتۆن هێرش بکاتە سەر وڵاتەکەی، ئاگری جەنگە تەواوی ناوچەکە و جیهان دەگرێتەوە و رێگری لە هەناردەکردنی نەوتیش دەکەن.

فەرماندەی خاتەمولئەنبیای سەر بە هێزە چەکدارەکانی ئێران هۆشداری توند دەداتە ئەمریکا و رایدەگەیەنێت، ئەگەر ئەمریکا جارێکی دیکە هێرش بکاتەوە سەر ئێران، وەڵامەکەیان زۆر توندتر دەبێت لە جاران و ئاگری ئەم شەڕەش تەنها لە ناوچەکەدا قەتیس نامێنێت، بەڵکو بە شێوازێکی بەربڵاوتر پەرەدەسێنێت.

ئاماژەی بەوەش کردووە، کە سیاسەتی ئەمریکا لە ناوچەکەدا تووشی دژایەتییەکی ئاشکرا بووە؛ چونکە لە لایەکەوە باس لە رێککەوتن و دانوستان دەکەن و لە لایەکی دیکەشەوە دەست دەکەن بە تێکدان و توندوتیژی، ئەم دژایەتییە لە رەفتار و گوتاری ئەمریکاشدا بە هۆکاری سەرەکیی ناسەقامگیریی ناوچەکە و مەترسی بۆ سەر ئاسایشی بازرگانی و ئابووریی نێودەوڵەتی، بەتایبەتی لە گەروی هورمزد دادەنرێت.

لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا رایگەیاندوە، سەرکردەکانی ئەمریکا بەهۆی شارەزانەبوون  و نەناسینی گەلی ئێران و هێزە چەکدارەکانی، کەوتوونەتە ناو خولگەیەکی پووچەوە و پشتبەستن بە درۆی بەردەوام نیشانەی ئەم بێسەروبەرییەیە.

فەرماندەی بارەگای خاتەمولئەنبیا جەختی لەوە کردووەتەوە، کە واشنتۆن ناتوانێت لە رێگەی پڕوپاگەندە و جەنگی راگەیاندنەوە شکستە یەک لەدوای یەکەکانی خۆی لە بەرانبەر ئێراندا بشارێتەوە.

 لە کۆتاییشدا بە ئاماژەدان بە هەڕەشەکانی ئەم دواییەی ئەمریکا بۆ سەر ژێرخانی نەوتی ئێران، هۆشدارییەکی رون و یەکلاکەرەوەی داوە و دەڵێت؛ یان هەناردەکردنی نەوت و گاز بۆ هەمووان دەبێت، یان بۆ هیچ کەسێک رێگەپێدراو نابێت.

لە وەڵامی هێرشە ئاسمانییەکانی شەوی رابردووی ئەمریکا بۆ سەر خاکەکەی، ئێران ئەو کارە بە پێشێلکردنی رێککەوتنی ئاگربەست و سەروەرییەکەی دادەنێت.

لە راگەیەنراوێکدا وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئاشکرایکرد، هێرشە بەرفراوانەکانی شەوی رابردووی ئەمریکا، نەک هەر پێشێلکردنی رونی جاڕنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان و سەروەری خاکی ئێرانە، بەڵکو بە تەواوی رێککەوتنی ئاگربەستە، تاران جەختیش دەکاتەوە کە واشنتن بەرپرسیارە لە هەر دەرئەنجامێکی مەترسیدار کە بەهۆی ئەم "ئاگردۆخی و شەڕەنگێزییەوە" بێتە ئاراوە.

ئێران هۆشداری دەداتە وڵاتانی ناوچەکە و رایدەگەیەنێت، بەکارهێنانی خاک و ئاسمانی هەر وڵاتێک بۆ هاوکاریکردنی سوپای ئەمریکا لەم هێرشانەدا، بەشدارییە لە تاوانەکەدا.

لە راگەیەنراوەکە ئەوەش هاتووە، ئێران مافی رەوای خۆیەتی لە چوارچێوەی بەرگری لەخۆکردندا، سەرچاوەی هێرشەکان و ئەو شوێنانەی کە هێرشەکەیان لێوە کراوەتە سەر خاکەکەی، بکاتە ئامانج و بێدەنگیان بکات.

هەروەها رایگەیاند: بە توندی سەرکۆنەی تاوانەکانی ئەمریکا دەکەین لە هێرشە بەرفراوانەکەیدا بۆ سەر ئێران لە شەوی رابردوودا.

لە کۆتایی راگەیەنراوەکەی وەزارەتی دەرەوەی ئێراندا، تاران داوا لە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان و ئەمینداری گشتی رێکخراوەکە دەکات کە ئەرکی یاسایی و ئەخلاقی خۆیان لە پاراستنی ئاشتەوایی نێودەوڵەتیدا جێبەجێ بکەن. وەزارەتی دەرەوەی ئێران هۆشداری دەدات کە "بێدەنگی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لە بەرانبەر ئەمریکا و ئیسرائیل، جیهان بەرەو پشێوی و نائارامی زیاتر دەبات."

بەپێی هەڵسەنگاندنە نوێیەکانی ناوەندە بڕیاربەدەستەکانی ئیسرائیل کە ئەمڕۆ چوارشەممە بڵاوکراونەتەوە، چانسی گەیشتن بە هەر رێککەوتنێک لە نێوان ئەمریکا و ئێراندا زۆر سنوردارە، هاوکات تەلئەبیب خۆی بۆ ئەگەری سەرلەنوێ هەڵگیرسانەوەی رووبەڕووبوونەوەی سەربازی ئامادە دەکات.

دەستەی پەخشی رەسمی ئیسرائیل رایگەیاند، گومانێکی زۆر لە ناوەندە ئەمنییەکانی ئیسرائیلدا هەیە سەبارەت بە ئەگەری رێککەوتنی واشنتۆن و تاران، بۆیە ئیسرائیل لە ئێستاوە کار دەکات بۆ بەدەستهێنانی گڵۆپی سەوز لەلایەن ئەمریکاوە بۆ هەر ئەگەرێکی سەربازی، لە بەرانبەردا، کەناڵی 13ـی ئیسرائیلی ئاماژەی بەوە کردووە کە پێشبینییەکان دەریانخستووە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا نایەوێت وڵاتەکەی بگلێنێتە ناو شەڕێکی گشتگیر و فراوانەوە لەگەڵ ئێراندا.

هاوکات لەگەڵ ئەم پێشهاتانەدا، یسرائیل کاتس، وەزیری بەرگری ئیسرائیل لە لێدوانێکی تونددا رایگەیاند: "رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئێران هێشتا زۆری ماوە کۆتایی بێت،" کاتز جەختیشی کردەوە، سوپای ئیسرائیل بە تەواوی ساز و ئامادەیە بۆ وەشاندنی گورزی زۆر بەهێز لە ناو جەرگەی خاکی ئێراندا.

لەلایەکی ترەوە، لێپرسراوێکی باڵای ئیسرائیل بە کەناڵی 14ـی راگەیاندووە، سوپای وڵاتەکەی ئامادەیە بە خێراییەکی پێشبینینەکراو بگەڕێتەوە ناو ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان ئەگەر شەڕ دەستپێبکاتەوە، ئاشکراشی کردووە کە ئەم قۆناغە رێگەیان پێدەدات ئەو لێدان و ئامانجانە جێبەجێ بکەن کە لە خولی پێشوی شەڕەکەدا ئەنجام نەدرابوون