ئەندامێکی سەرکردایەتی یەکێتی دەڵێت: هەرێمی كوردستان بەشێك نییە لە گرژییەكانی ناوچەكە و سەرۆك بافڵ بەردەوام هەوڵی پاراستنی هەرێم دەدات.

لوقمان وەردی ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە میانی بەشداریکردنی لە بەرنامەی پانۆرامای کوردسات نیوز رایگەیاند، كوردستان یەكپارچەیە هەڕەشە بۆ سەر هەر شارێك هەڕەشەیە بۆ سەر هەمووان، هەروەها هەرێمی كوردستان بەشێك نییە لە گرژییەكانی ناوچەكە و سەرۆك بافڵ بەردەوام هەوڵی پاراستنی هەرێم دەدات لەو شەڕەی لەناوچەكەدا هەڵگیرساوە.

وتیشی، پاراستنی هەرێم لە ئەستۆی یەكێتی و پارتییە و كورد بەشێك نییە لە شەڕی ناوچەكە، بۆیە دەبێت لەپێناو پاراستنی هەرێم دەبێت لایەنەكان بەرپرسیارێتی لەئەستۆ بگرن.

سەبارەت بە رەوشی ناوخۆی هەرێم، ئەو ئەندامەی سەرکردایەتی یەکێتی ئاماژەی بەوەکرد، لە ساڵی 2021ـەوە کورد لە عیراقدا پاشەکشەی کردووە، ئەوەی ئێستاش لە هەرێم رودەدات ئەنجامی تێکچوونی باڵانسی هێز و دروستبوونی تاکرەوییە. رونیشیکردەوە، باشکردنی ئەم رەوشە تەنها بە راستکردنەوەی رێڕەوی حوکمڕانی و چەسپاندنی شەراکەتی راستەقینە دەبێت.

دەشڵێت، ستراتیژی یەکێتی پاراستنی قەوارەی هەرێمی کوردستانە و دژی هەر جۆرە دوو ئیدارەییەکن، ئەوەشی خستەڕوو، ئەوان جیاکاری لەنێوان شارەکاندا رەتدەکەنەوە و دەیانەوێت دامەزراوەکان تەنها بۆ خزمەتکردنی خەڵک بن، تەنانەت بابەتی باج و رسووماتیش لە هەرێم دەبێت بە یاسا رێکبخرێت نەک بە رێنمایی کە ببێتە بارگرانی.

لەبارەی پرسی پێکهێنانی حکومەتی نوێی هەرێمدا، لوقمان رایگەیاند، یەکێتی خاوەنی 39 کورسییە و پێشوازی لە هەر دەستپێشخەرییەک دەکات، هیچ کاتێکیش دەرگای گفتوگۆ داناخات، داواشیکرد, لایەنەکان سازش بۆ یەکدی بکەن، چونکە بە یەکڕیزی و تەبایی دەتوانرێت ئەم قۆناغە تێپەڕێنرێت.

سەبارەت بە داواکارییەکانی کاراکردنەوەی پەرلەمان، ئەو ئەندامەی سەرکردایەتی یەکێتی وتی، "پەرلەمانی کوردستانمان پەکنەخستووە تا کارای بکەینەوە، بەڵکو داواکاری بۆ کاراکردنەوەی پەرلەمان لە ئێستادا تەنها بۆ خۆدزینەوەیە لە پێکهێنانی حکومەت، چونکە ناکرێت پەرلەمان شەرعیەت بە حکومەتێکی کاربەڕێکەر بدات و پێویستە پێش هەر کۆبوونەوەیەک، رێککەوتنی سیاسی لەسەر دابەشكردنی پۆستەکان ئیمزا بکرێت."

"پاراستنی میللەت لەلای یەكێتی لە هەموو شتێك گەورەتر و پیرۆزترە، هەروەها داواكاری یەكێتی داواكاری كۆمەڵانی خەڵكی كوردستانە" لوقمان وەردی وا دەڵێت.

لە سنوری شاری سلێمانی دەستبەسەر 25 هەزار دەنک حەبی هۆشبەر و 21 کیلۆگرام مادەی هۆشبەر لەجۆری ئەمفیتامین 'کریستاڵ"ـدا گیرا، دەزگای ئاسایشی هەرێمیش دەڵێت: چوار بازرگانی مادەی هۆشبەر دەستگیرکراون.

دەزگای ئاسایشی هەرێم رایگەیاند، بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی گشتی سلێمانی لەدوو چالاکییدا، توانیان دەستبەسەربڕی 25 بیست و پێنج هەزار دەنک حەبی هۆشبەر و 21 کیلۆگرام مادەی هۆشبەر لەجۆری ئەمفیتامین 'کریستاڵ'ـدا بگرن لەسنوری شاری سلێمانی.

ئاماژەی بەوەشکرد، لە چالاکی یەکەمدا لە رۆژی 18-7-2026، لەدوای بەدواداچوون و ئەنجامدانی لێکۆڵینەوەی ورد، دوو بازرگانی مادەی هۆشبەر لەشاری سلێمانی دەستگیرکران و دەستبەسەربڕی 25بیست و پێنج هەزار دەنک حەبی هۆشبەرگیرا کە بەشێوەی قاچاغ بەمەبەستی ساغکردنەوەی هێنرابووە شاری سلێمانی.

دەزگای ئاسایشی هەرێم ئەوەشی خستەڕوو، لە چالاکی دووەمدا لە رۆژی 19-7-2026، بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی گشتی سلێمانی بەهەماهەنگی بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی رۆژئاوای سلێمانی لەدوای بەدواداچوون و ئەنجامدانی لێکۆڵینەوەی ورد توانیان دوو بازرگانی مادەی هۆشبەر دەستگیربکەن و دەستبەسەربڕی 21 کیلۆگرام مادەی هۆشبەر لەجۆری ئەمفیتامین(کریستاڵ)ی وشک و شل بگرن.

راشیگەیاند، لەئێستادا تۆمەتباران بەمادەی 25  لەیاسای مادەهۆشبەرەکان و کارتێکارە ئەقڵییەکان ژمارە 1ـی ساڵی 2020 راگیراون و لێکۆڵینەوە لەدۆسییەکانیان بەردەوامە.

بەشی پۆلیسی نەهێشتنی تاوانی گەرمیان تۆمەتبارێکی دەستگیرکرد کە لە رێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە هەڕەشەی لە ژنان دەکرد و چەندین وێنە لەنێو مۆبایلەکەیدا دۆزراوەتەوە.

وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان رایگەیاند: دوای ئەوەی ژنێک سکاڵای یاسایی لەسەر تۆمەتبارێک تۆمارکرد کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە هەڕەشەی لێکردبوو، هێزەکانیان دەستیان بە کۆکردنەوەی زانیاری و بەدواداچوونی ورد کرد.

وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان ئاماژەی بەوەشکرد، شەوی رابردوو هێزەکانی بەشی پۆلیسی نەهێشتنی تاوانی گەرمیان توانیویانە تۆمەتبارەکە بە ناوی (م. م. س)ە دەستگیربکەن، لە کاتی لێکۆڵینەوەشدا، تۆمەتبارەکە دانی بە تاوانەکەیدا ناوە، هاوکات دوای پشکنینی مۆبایلەکەی، دەرکەوتووە وێنەی چەندین ژنی دیکەی تێدایە و هەڕەشەی لێکردوون.

پۆلیسی گەرمیان راشیگەیاند، لە ئێستادا تۆمەتبارەکە بە بڕیاری دادوەر و بەپێی مادەی (2) لە یاسای خراپ بەکارهێنانی ئامێرەکانی پەیوەندیکردن راگیراوە و لێکۆڵینەوەی یاسایی لەگەڵیدا بەردەوامە.

بەهۆی نەبوونی یاسای بودجەی 2026وە، لیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەران پەنا بۆ ئامادەكردنی پرۆژە یاسایەك تایبەت بە پێدانی قەرز بە حكومەت دەبات.

عودەی عەواد، سەرۆكی لیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەران لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، بەهۆی نەبوونی یاسای بوودجەی 2026ـەوە، هەنگاویان ناوە بۆ ئامادەكردنی رەشنووسی پرۆژەیاسایەك، كە تێیدا رێگە بە حكومەتی عیراق دەدات قەرز لەناوخۆ و دەرەوە بكات.

ئەوەشی خستەڕوو، هێشتا كارەكان بۆ ئامادەكردنی پرۆژەیاساكە بەردەوامە و لەگەڵ وەزارەتی دارایی و لایەنە پەیوەندیدارەكانیش لەسەر ئەو پرسە گفتوگۆیانكردووە.

سەرۆكی لیژنەی دارایی ئاماژەی بەوەشدا، پرۆژەیاساكە دەسەڵات دەداتە حكومەت و وەزارەتی دارایی، لەناوخۆ و دەرەوە بەدوای قەرزدا بگەڕێن، وتیشی، لەناوخۆدا حكومەت دەتوانێت قەرز لە بانكی ناوەندی وەربگرێت بۆ زامنكردنی موچە و راییكردنی كاروبارەكانی دەوڵەت.

هێشتا 10 رۆژی ماوە بۆ کۆتایی مانگی حەوت، بەڵام دابەشکردنی موچە لە عیراق دەستی پێ کردووە.

بێستون سەلام، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند: ئەمڕۆ لە عیراق، دەست بە دابەشکردنی موچەی مانگی حەوت کراوە و کۆمپانیای نەوتی باکور کە سەر بە وەزارەتی نەوتە، موچەیان وەرگرتووە.

دەستەی دەسپاکی فیدراڵی عیراق، دەستگیرکردنی بەرپرسێکی لە کۆمپانیای دابەشکردنی کارەبای بەغداد راگەیاند، بەهۆی تێوەگلانی لە دزینی کەلوپەلی کارەبایی کە بەهاکەیان نزیکەی چوار ملیار و نیو دینار دەبێت.

دەستەی دەسپاکی لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردووە، کە تیمێکی وردبینی و لێکۆڵینەوە سەردانی وەزارەتی کارەبایان کردووە.

دوای ئەنجامدانی وردبینی پێویست، دەرکەوتووە کە بەرپرسی کۆگاکانی سەر بە لقی دابەشکردنی رەسافە، دەستی بەسەر کۆمەڵێک کابڵـی کارەباییدا گرتووە کە بەهاکەیان دەگاتە(4.406.000) چوار ملیار و چوارسەد و شەش ملیۆن دینار.

دەستەکە روونیشی کردەوە کە تۆمەتبارەکە بە هاوکاری دوو خاوەن ئۆتۆمبێلی بارهەڵگر ئەو کەلوپەلانەی دزیوە.

ئەم پرۆسەیە لەسەر بنەمای فەرمانی دادوەر لە دادگای تاوانەکانی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی ناوەندی و پاڵپشت بە ئەحکامەکانی ماددەی (315) لە یاسای سزادانی عیراقی جێبەجێ کراوە.

هاوکات پەڕاوی دەستبەسەرداگرتنی یاسایی رێکخراوە و لەگەڵ تۆمەتبارەکەدا ئاڕاستەی دادوەری لێکۆڵینەوەی تایبەتمەند کراوە، ئەویش بڕیاری راگرتنی تۆمەتبارەکەی داوە تا تەواوبوونی لێکۆڵینەوەکان.

گرژییەکانی نێوان واشنتۆن و تاران دەگاتە لوتکە و راپۆرتێکی نێودەوڵەتیش ئاشکرایدەکات، هەردوو وڵات لەبەردەم وەرچەرخانێکی مێژووییدان، یان دەبێت مێزی دانوستان هەڵبژێرن یان ناوچەکە بەرەو جەنگێکی بەرفراوانی لەدەستدەرچوو هەنگاو دەنێت.

رۆژنامەی "نیویۆرک تایمز"ـی ئەمریکی لە راپۆرتێکدا ئاشکرای کردووە، واشنتۆن و تاران لەبەردەم قۆناغێکی هەستیار و "ساتەوەختی بەئاگاهاتنەوە"دان، بەهۆی ئەوەی گرژییەکانی نێوانیان گەیشتووەتە ئاستێک کە ئەگەری لەدەستدەرچوونی هەیە، ئەمەش وایکردووە گەڕانەوە بۆ مێزی دانوستان ببێتە بەپەلەترین بژاردە بۆ رێگریکردن لە هەڵگیرسانی جەنگێکی ناوچەیی بەرفراوان.

بەپێی راپۆرتەکە، پەرەسەندنەکانی ئەم دواییە ئاستی مەترسییەکانی بۆ ئاستێکی چاوەڕواننەکراو بەرزکردووەتەوە، بەتایبەت دوای بەئامانجگرتنی ژێرخانە هەستیارەکان و پەککەوتنی هاتوچۆی دەریایی لە گەروی هورمز، لەگەڵ زیادبوونی ترسی تەشەنەسەندنی ململانێکان بۆ وڵاتانی تری ناوچەکە.

شیکەرەوانی سیاسی هۆشداری دەدەن لەوەی، کە ململانێی نێوان ئەمریکا و ئێران لە قۆناغێک نزیک دەبێتەوە کە کۆنترۆڵکردنی ئەستەم بێت، بەهۆی ئاڵوگۆڕی هێرشەکان و فراوانبوونی بازنەی ئامانجە سەربازی و مەدەنییەکان، جەختیش دەکەنەوە کە تەنها گەڕانەوەی خێرا بۆ دانوستان دەتوانێت ناوچەکە لە کارەسات بپارێزێت.

زەنگی ئاگادارکردنەوە....

ئێلی جێرانمایە، شارەزای کاروباری ئێران لە ئەنجومەنی ئەوروپا بۆ پەیوەندییەکانی دەرەوە، رایگەیاندووە: "ئەم قۆناغە نوێیە زەنگی ئاگادارکردنەوەیە بۆ هەردوولا"، ئاماژەی بەوەش کردووە کە پێویستە ئێستا رێگەچەرەی دیپلۆماسی بقۆزنەوە، چونکە بەپێچەوانەوە جەنگەکە بەرەو ئاراستەیەک دەچێت کە لە توانای کۆنترۆڵکردنی ئەواندا نامێنێت، بەتایبەت کە تاران پێشتر هەڕەشەی بەئامانجگرتنی دامەزراوەکانی وزەی کەنداوی کردبوو ئەگەر هێرشی توندی بکرێتە سەر، ئەمەش رەنگە کارەساتی مرۆیی لێبکەوێتەوە.

پێشبڕکێی لەگەڵ کاتدا...

حەمید رەزا عەزیزی، توێژەری کاروباری ئەمنیی لە پەیمانگای ئەڵمانی بۆ کاروباری نێودەوڵەتی و ئەمنی، پێیوایە ململانێکان گۆڕاون بۆ "پێشبڕکێی لەگەڵ کاتدا و جەنگی تاقەتپڕوکێن"، پرسیارە سەرەکییەکە ئەوەیە ئایا داڕمانی ئابوری و ژێرخانی ئێران پێش بەرزبوونەوەی نرخی وزە دەکەوێت بەهۆی ئاڵۆزییەکانی گەروی هورمزەوە، یان پێچەوانەکەی رودەدات.

هاوکات، ئومێد میماریان، توێژەری کاروباری ئێران لە پەیمانگای "داون" لە واشنتۆن، ئاماژە بەوە دەکات کە حکومەتی ئێران لەمەودوا ناتوانێت بە ئاسانی هاوڵاتییانی قایل بکات بە بەردەوامبوون لە جەنگێکدا کە لەسەر حیسابی وێرانبوونی وڵاتەکەیان بێت، جەختیشیکردەوە، هێرشەکانی ئێران بۆ سەر کەشتی و هێزەکانی ئەمریکا بە ئامانجی فراوانکردنی جەنگ نییە، بەڵکو بۆ بەهێزکردنی پێگەی خۆیەتی لە دانوستانە ئەگەرەییەکاندا، بەڵام هۆشداریش دەدات کە کوژرانی سەربازانی ئەمریکی لە ئوردن، رەنگە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لەژێر گوشاری رای گشتیدا پاڵ پێوە بنێت بەرەو وەڵامدانەوەیەکی سەربازیی گەورەتر، کە ئەمەش مەترسیی هەڵەی لێکدانەوە و فرەوانبوونی زیاتری جەنگەکەی لێدەکەوێتەوە.

کارتەکانی فشار.....

فرزان سابت، توێژەر لە پەیمانگای باڵای ژنێف، پێیوایە ئێران پەلەی کردووە لە بەکارهێنانی کارتەکانی فشار پێش ئەوەی توانای کاریگەریی لەسەر گەروی هورمز لەدەستبدات، ئەوەشیخستەڕوو، ئەمریکا لە هەفتەکانی داهاتوودا هەوڵی لاوازکردنی توانای سەربازیی ئێران دەدات، بەڵام بەدووری دەزانێت هێرشی سنوردار ئەزمونی تاران بگۆڕێت، چونکە گۆڕینی هاوکێشەکە پێویستی بە ئۆپەراسیۆنێکی بەرفراوانی وەک دابەزینی هێزی وشکانی هەیە بۆ سەر دوورگەکانی نزیک گەروی هورمز، کە ئەوەش سەرکێشییەکی گەورەیە و زیانی گیانی زۆری لێدەکەوێتەوە.

هەوڵەکان بۆ گەڕانەوە بۆ مێزی دانوستان.....

سەرەڕای بەردەوامیی هێرشە بەرانبەرەکان، تاران و واشنتۆن ئاماژەیان بە ئامادەیی خۆیان کردووە بۆ گەڕانەوە بۆ دانوستان.

سەرچاوەیەکی باڵا بۆ کەناڵەکانی 'عەرەبییە و حەدەس' ئاشکرای کردووە، کە پێشنیازێک لە ئارادایە بۆ راگرتنی هێرشەکان لە نێوان ئەمریکا و ئێران و کردنەوەی گەروی هورمز بۆ ماوەی 10 رۆژ تا دوو هەفتە.

هاوکات ئاژانسی "رۆیتەرز" لە زاری لێپرسراوێکی ئێرانییەوە بڵاویکردەوە، وڵاتانی نێوەندگیر پێشنیازی ئاگربەستی 10 رۆژەیان کردووە بۆ تاوتوێکردنی زیندووکردنەوەی یاداشتی لێکتێگەیشتن.

لە لایەکی دیکەوە، سەرچاوەیەک لە وەزارەتی ناوخۆی پاکستان رایگەیاندووە، وەزیری ناوخۆی ئێران سەردانی ئیسلام ئابادی کردووە کە رۆڵی نێوەندگیر لە نێوان واشنتۆن و تاراندا دەگێڕێت، بە مەبەستی ئەنجامدانی کۆبوونەوە لەگەڵ لێپرسراوانی ئەو وڵاتە بۆ دۆزینەوەی دەرچەیەک بۆ کۆتاییهێنان بەم کێشەیە.

سەرۆک کۆماری ئێران رایدەگەیەنێت، لە جەنگێکی هەمەلایەنەدان لەگەڵ ئەمریکا و پێویستە بەرگەی لێکەوتەکانی بگرن.

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران رایگەیاند، وڵاتەکەی لە جەنگێکی هەمەلایەنەدایە لەگەڵ ئەمریکا و دەبێت تاران بەرگەی لێکەوتەکانی بگرێت. ئەم لێدوانەش لە کاتێکدایە کە وڵاتانی نێوەندگیر پێشنیازی راگرتنی هێرشەکانیان بۆ ماوەی 10 رۆژ کردووە.

سەرۆکایەتی کۆماری ئێران لە راگەیەنراوێکدا لە زاری پزیشکیانەوە بڵاویکردەوە: "راستییەکە ئەوەیە ئێران لە جەنگێکی هەمەلایەنەدایە"، ئاماژەی بەوەش کردووە: "دەبێت واقیعبین بین و لێکەوتە سروشتییەکانی ئەم بەرگرییە قبوڵ بکەین".

پزیشکیان لە میانی کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ لێپرسراوانی دەسەڵاتی دادوەری لە تاران رایگەیاند: "گرنگترین مەیدانی جەنگ لە ئێستادا، بریتییە لە ئابوری و بژێوی ژیانی هاووڵاتییان". هۆشداریشی دا لەوەی کە ئەگەر فشارە ئابورییەکان ببنە هۆی دروستبوون و بڵاوبوونەوەی ناڕەزایەتی کۆمەڵایەتی، ئەوا رەنگە زیان بەو متمانە و پشتگیرییە گەورە جەماوەرییە بگات کە هاووڵاتییان بۆ دەوڵەتیان فەراهەم کردووە.

ئەم گەشەسەندنە لە کاتێکدایە کە بەهۆی بارودۆخی جەنگەوە، رێژەی هەڵاوسان لە ئێران لە مانگی حوزەیرانی رابردوودا بە شێوەیەکی بەرچاو خێرا بووە و گەیشتووەتە لوتکە کە نزیکەی %90 بووە لەسەر بنەمای ساڵانە، لە کاتێکدا هێشتا ئامارەکانی مانگی تەمموز بڵاو نەکراونەتەوە.

لەلایەکی دیکەوە، سەرچاوەیەکی باڵای ئێرانی بە ئاژانسی ڕرۆیتەرزی راگەیاندووە، وڵاتانی نێوەندگیر پێشنیازی راگرتنی هێرشەکانیان بۆ ماوەی 10 رۆژ کردووە، بە ئامانجی دۆزینەوەی رێگەیەک بۆ زیندووکردنەوەی رێککەوتنە کاتییەکەی نێوان ئێران و ئەمریکا.

هاوکات، محەمەد باقر قاڵیباف، گەورە دانوستانکاری ئێران، رەخنەی توندی لە واشنتن گرت و رایگەیاند، ئەمریکا لە کاتێکدا بانگەشەی ئەوە دەکات کە دەیەوێت جەنگ رابگرێت، کەچی بەردەوامە لە ناردنی کەرەستە و چەک و تەقەمەنی سەربازی نوێ بۆ ناوچەکە.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران دەڵێت: ئەمریکا پابەندی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکەی نێوانمان نەبووە و هێرشی بۆسەر ناوەندە مەدەنییەکانی وڵاتەکەشمان کردووە.

ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند، واشنتۆن پابەندی یاداشتی لێكتێنەگەیشتنەكە نەبووە و ئامانجی سەرەكی تاران لەم رەوشەدا پاراستنی سەروەریی وڵاتەكەیە.

جەختیشیكردەوە، هێرشەكانی ئەمریكا بۆ سەر دامەزراوە مەدەنی و تەندروستییەكان تاوانێكی گەورەیە و بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەكان هەوڵی یاسایی بۆ لێپرسینەوە لەو وڵاتە دەستپێدەكەن.

ئاماژەی بەوەشكرد، تیمی دانوستانكاری ئێران تەواوكەری رێڕەوی سەربازییە بۆ رووبەڕووبوونەوەی فشارەكان.