حکومەتی هەرێم راگەیەندراویكی بڵاوکردوتەوە و تێیدا هاتوە، بە توندترین شێوە هێرشکردنە سەر کونسوڵخانەی ئیمارات لە هەولێر دەکەین، ئاماژەیان بەوەشکردوە، ئەو هێرشە تیرۆرستییەی دەکرێتە سەر هەرێم پێشێلکارییەکی ئاشکرای یاسای نێودەوڵەتی و سەروەری خاکی هەرێمە.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛  پێویستە حکومەتی فیدراڵ، بەرپرسیاریەتی یاسایی خۆی هەڵبگرێت و سنورێک بۆ ئەو هێز و گروپ و میلیشیا لەیاسادەرچووانە دابنێت، کە بوونەتە هەڕەشەیەکی راستەقینە بۆ خەڵکی هەرێم و عیراق.

ڕاگەیاندراوێک لە حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە

حکومەتی هەرێمی كوردستان، بە توندترین شێوە، هێرشکردنە سەر کونسوڵخانەی گشتیی دەوڵەتی ئیمارات لە هەولێر و هەموو هێرشێک بۆ سەر خاک و دامەزراوەکانی هەرێمی کوردستان و کونسوڵخانە و نێردە دیپلۆماتییەکان شەرمەزار دەکات.

ئەم هێرشە تیرۆریستی و تێکدەرانەیەی کە دەکرێنە سەر هەرێمی کوردستان، پێشێلکردنی ئاشکرای یاسای نێودەڵەتی و سەروەریی خاکی هەرێمی کوردستان و عێراقە و هیچ پاساوێک هەڵناگرێت و پێویستە حکومەتی فیدراڵ، بەرپرسیاریەتی یاسایی خۆی هەڵبگرێت و سنوورێک بۆ ئەو هێز و گرووپ و میلیشیا لەیاسادەرچووانە دابنێت کە بوونەتە هەڕەشەیەکی ڕاستەقینە بۆ خەڵکی هەرێمی کوردستان و عێراق بە گشتی و لە ئەنجامی پەلامار و هێرشە ناڕەواکانیان، دەیان کەس بوونەتە قوربانی و زیانێکی زۆر بە هەرێمی کوردستان و عێراق بە گشتی کەوتووە.

حکومەتی هەرێمی کوردستان
2026/3/14

بەڕێوەبەرایەتی دەروازەی نێودەوڵەتی حاجی ئۆمەران بڕیارێکی نوێی سەبارەت بە دەستپێکردنەوەی ئاڵوگۆڕی بازرگانی و هاتووچۆی گەشتیاران دەرکرد و رایگەیاند، دەروازەکە هاوشێوەی دەروازەی گومرگی "تەمەرچین"ـی ئێران دەکرێتەوە.

لە راگەیەندراوێکی رەسمیدا، دەروازەکە سەرجەم بازرگانان، کۆمپانیاکانی هاوردە و هەناردە و هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستانی ئاگادارکردەوە، کە سبەینێ یەکشەممە 15ـی ئاداری 2026، دەروازەی نێودەوڵەتی حاجی ئۆمەران هاوشانی دەروازەی گومرگی "تەمەرچین"ـی ئێران بەڕووی گەشتیاران و بازرگاناندا دەکرێتەوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، شێوازی کارکردن لە دەروازەکەدا بە تەواوی ئاسایی دەبێتەوە و سەرجەم سێکتەرەکان و جموجۆڵە سنوورییەکان دەستپێدەکەنەوە.

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ڕۆژی هەینی 13ـی 3ـی 2026، پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ سێرجیۆ ماتارێلا سەرۆکی ئیتاڵیا ئەنجامدا و باسیان لە پێشهاتی ناوچەیی و لێکەوتەکانی کرد. 

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق جەختیکردەوە لە پێویستی چڕکردنەوەی هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ کۆنتڕۆڵکردنی دۆخی ناوچەکە بە شێوەیەک کە سەقامگیری و ئاسایش و ئارامی ناوچەکە بپارێزێت. هەروەها جەختیشیکردەوە لە هەڵوێستی عیراق کە هەر پێشێلکارییەکی سەروەریی عیراق یان بەکارهێنانی ئاسمانی و خاکەکەی لە هەر ململانێیەکدا رەت دەکاتەوە.

لای خۆیەوە ماتارێلا، پاڵپشتی تەواوی وڵاتەکەی بۆ هەوڵەکانی عیراق بۆ پاراستنی سەروەری وڵاتەکەی دووپاتکردەوە و جەختی لەوە کردەوە کە ئیتاڵیا لە نزیکەوە چاودێری پێشهاتەکانی ناوچەکە و کاریگەرییەکانی ئێستایان دەکات و جەختیکردەوە لە گرنگی کەمکردنەوەی پەرەسەندنەکان و پەنا بردن بۆ گفتوگۆ و کۆتاییهێنان بەو دۆخە کە هەڕەشە لە ئاشتی و سەقامگیری ناوچەکە دەکات.

ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكانی عیراق دەڵێت، كردنە ئامانجی كەسەكان لە ناوچە مەدەنییەكان و شوێنی نیشتەجێبوونی هاووڵاتیان پێشێلكردنی سەرجەم پەیماننامە نێودەوڵەتییەكانە.

فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكانی لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، ئیدانەی بە ئامانجگرتنی كەسەكان لە ناوچە مەدەنییەكان دەكەن، چونكە پێشێلكردنی ئاشكرای سەرجەم بەها مرۆییەكانە و لەناوبردنی هەموو پەیماننامە نێودەوڵەتییەكانیشە.

راشیگەیاندووە، ئەنجامدانی ئۆپراسیۆن لە شوێنە مەدەنییەكان و شوێنی نیشتەجێبوونی هاووڵاتیان، تاوانێكی گەورەیە و خەڵكی بێتاوان دەترسێنرێن و لەسەر ئاستی نێودەوڵەتیش بە تاوان پۆلێن دەكرێت.

باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغداد هۆشدارییەکی ئەمنی توندی بڵاوکردەوە و رایگەیاند، بەهۆی بوونی هەڕەشەی جددی لەلایەن ئێران و گروپە چەکدارە نزیکەکانی، مەترسی گەورە لەسەر گیانی هاووڵاتییانی ئەمریکی و دامەزراوەکانی ئەو وڵاتە لە عیراق و هەرێمی کوردستان دروستبووە.

 باڵیۆزخانەکە جەختدەکاتەوە، کە ئەگەری هێرشکردنە سەر هوتێلەکان، کێڵگە نەوتییەکان و ئەو شوێنانەی بیانییانی لێیە هەیە، هەروەها مەترسی رفاندنی ئەمریکییەکانیش لە ئارادایە؛ بۆیە داوا لە هاووڵاتییانی دەکات بە تەواوی وریابن و لەو شوێنانە دووربکەونەوە کە دەبنە ئامانج.

سەبارەت بە گەشتکردن، باڵیۆزخانەکە ئاماژەی بەوە کردووە کە لە ئێستادا ئاسمانی عیراق داخراوە و گەشتە ئاسمانییە بازرگانییەکان راگیراون، بۆیە باشترین بژاردە بۆ جێهێشتنی عیراق بەکارهێنانی رێگەی وشکانییە بەرەو وڵاتانی (ئوردن، کوێت، سعودیە و تورکیا).

باڵوێزخانەکە،  هاوکات داوا لەو ئەمریکییانە دەکات کە لە ناوخۆی عیراق دەمێننەوە، بڕی پێویست لە خواردن، ئاو و دەرمان کۆبکەنەوە و بۆ ماوەیەکی درێژ لە شوێنی پارێزراودا بمێننەوە، جەختیشیکردەوە کە ئیدارەی سەرۆک ترەمپ و وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا پاراستنی گیانی هاووڵاتییانیان لەسەرووی هەموو کارە لەپێشینەکان داناوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاندوە، بەهۆی داخستنی گەروی هورمزەوە لەلایەن ئێرانەوە ژمارەیەک وڵات زیانیان بەرکەوتوە و دەبێت چارەسەری ئەو کێشەیە بکەین.، داواشی لە چەند وڵاتێک کردوە کەشتی جەنگی بنێر بۆ کردنەوەی گەروەکە.

سەرۆکی ئەمریکا لە پەیامێکیدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تروس، کە خۆی خاوەندارێتی دەکات نوسیویەتی؛  کۆمەڵێک وڵاتی کاریگەر، کە بەهۆی هەوڵەکانی ئێران بۆ داخستنی گەروی هورمز زیانیان بەرکەوتووە، کەشتی جەنگی رەوانەی ناوچەکە دەکەن.

ترەمپ ئاماژەی بەوە کرد، کە ئامانجی ئەم هەنگاوە هاوبەشە لەگەڵ ئەمریکا، دەستەبەرکردنی ئاسایشی رێڕەوە ئاوییەکان و بەکراوەهێشتنەوەی گەروی هورمزە.

سەرۆکی ئەمریکا جەختی لەوە کردەوە، کە هێزەکانیان توانای سەربازی ئێرانیان بە تەواوی پەکخستووە، بەڵام هێشتا مەترسی هێرشی درۆنی و مینڕێژکردن لەلایەن تارانەوە ماوە.

لە پەیامەکەیدا، دۆناڵد ترەمپ داوای لە وڵاتانی وەک چین، فەرەنسا، ژاپۆن و بەریتانیا کردوە بەشداری بکەن لە کۆتاییهێنان بەو هەڕەشانە و رایگەیاندوە، ئەمریکا بەردەوام دەبێت لە بۆردومانکردنی کەناراوەکان و تێکشکاندنی هەر بەلەم و کەشتییەکی ئێرانی، کە بێتە ناو ئاوەکانەوە و ببێتە هۆی مەترسی.

لیندسی گراهامی سیناتۆری کۆمارییەکان پشتیوانی خۆی بۆ بڕیارەکەی سەرۆکی ئەمریکا دەربڕی سەبارەت بە گواستنەوەی جەنگ بۆ دورگەی خارک و هێرشکردنە سەر ئەو دورگەیە، کە بە شا دەماری ئابوری نەوت و گازی ئێران دادەنرێت. 

سیناتۆرە ئەمریکییەکە لە پەیامێکیدا لە ئێکس رایگەیاندوە، هەرکەسێک بتوانێت دورگەی خارک کۆنتڕۆڵبکات دەتوانێت جەنگەکە یەکلای بکاتەوە.

ناوبراو ئاماژەی بەوە کردوە، کە ئەم هەنگاوەی سەرۆکی ئەمریکا  بوێرانە و کاریگەرە، دەبێتە هۆی کورتکردنەوەی ماوەی جەنگەکە، چونکە کەمجار رودەدات لە مێژووی جەنگەکاندا دوژمن یەک ئامانجی ستراتیژی لەو شێوەیەی هەبێت کە گۆڕانکاری بنەڕەتی لە ئەنجامی ململانێکاندا دروست بکات.

 گراهام جەختیشی کردەوەتەوە، کە لەدەستدانی ژێرخانی نەوتی خارک بە واتای لەناوچونی ئابوری ئێران دێت و دەڵێت؛ "هەرکەسێک کۆنتڕۆڵی دوورگەی خارک بکات، کۆنتڕۆڵی چارەنووسی ئەم جەنگەی لەدەستدایە."

وەزیری بەرگری ئیسرائیل دەڵێت: جەنگی دژ بە ئێران گەیشتووەتە قۆناغێکی یەکلایکەرەوە و بەردەوام دەبن لە هێرشەکانیان.

ئیسرائیل کاتس، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل، لە کاتی هەڵسەنگاندنی بارودۆخی ئەمنیی وڵاتەکەی، پەیامێکی ئاراستەی تاران کرد و رایگەیاند کە ململانێکان گەیشتوونەتە ئاستێکی نوێ و ئەم پڕۆسەیەش تا ئەو کاتەی پێویست بێت بەردەوام دەبێت.

ئاماژەی بەوەکرد، تەنها گەلی ئێران دەتوانن کۆتایی بەم رەوشە بهێنن، ئەویش لە رێگەی "خەباتێکی بڕیاردەرانە" تا روخانی دەسەڵاتەکەیان.

کاتز ئەوەشی خستەروو، ئیسرائیل ئامادەیە بۆ بەردەوامبوون لە فشارە سەربازییەکانی تا گەیشتن بە ئامانجی کۆتایی.

ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە کە ناوچەکە لەناو جەنگێکی بەرفراواندایە و هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر بنکە ستراتیژییەکانی ئێران بەردەوامییان هەیە.