قاسم ئەعرەجی، راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی عیراق، لە ساڵیادی کیمیابارانی هەڵەبجەدا پەیامێکی ئاڕاستەی بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی کرد و دەڵێت:  کیمیابارانی هەڵەبجە یەکێکە لە "دڕندەترین تاوانەکانی مێژوو.

لە پەیامەکەیدا، ئاماژەی بەوەکردووە کە کیمیابارانی هەڵەبجە یەکێکە لە "دڕندەترین تاوانەکانی مێژووی هاوچەرخ" و رایگەیاندووە: "ئەم مەرگەساتە برینێکی قووڵە لە یادەوەرەی عیراق و هەموو مرۆڤایەتیدا، هەروەها وەک شایەتێکی زیندوو لەسەر مەترسیی بەکارهێنانی چەکی قەدەغەکراو دژی خەڵکی سڤیل دەمێنێتەوە."

راوێژکاری ئاسایشی نەتەوەیی لە بەشێکی تری پەیامەکەیدا، وێڕای دەربڕینی هاوسۆزی بۆ خەڵکی هەرێمی کوردستان، جەختی لەسەر پابەندیی نەگۆڕ کردەوە بۆ پاراستنی کەرامەتی مرۆڤ و چەسپاندنی دادپەروەری و کاروخەباتی هاوبەش بە مەبەستی رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی تاوانی هاوشێوە لە داهاتوودا.

لە کۆتاییدا، قاسم ئەعرەجی دروودی بۆ گیانی پاکی شەهیدانی هەڵەبجە و سەرجەم شەهیدانی عیراق نارد و جەختی کردەوە کە یادیان هەمیشە لە ویژدانی نەتەوەدا بە زیندوویی دەمێنێتەوە.

سەرکونسوڵگەری کۆماری ئیسلامی ئێران لە سلێمانی، لە ساڵیادی کیمیابارانکردنی هەڵەبجەدا پەیامێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیداهاتووە: بە ئەوپەڕی ڕێز و خەمەوە، یاد و یادەوەریی قوربانیانی ئەم کارەساتە گەورەیە بەرز ڕادەگرین و هاوسۆزی و سەرەخۆشی خۆمان ئاراستەی بنەماڵە داغدارەکان و خەڵکی شەریف و شەهیدپەروەری هەڵەبجە و هەرێمی کوردستانی عێراق دەکەین.

دەقی پەیامەکە

به ناوی خودای گەوره

سی و هەشتەمین ساڵیادی کارەساتی لەبیرنەکراوی کیمیابارانکردنی خەڵکی مەزڵوومی و ستەملێکراوی هەڵەبجەی ئازیز، وەبیرهێنەرەوەی یەکێکە لە هەرە خەمناکترین لاپەڕە ڕەشەکانی مێژووی هاوچەرخی جیهان لە دەفتەری قوربانیانی تیرۆریزمی نێودەوڵەتیدا؛ رووداوێک کە تێیدا هەزاران مرۆڤی بێتاوان، لە ژن و پیاو و منداڵ و بەساڵاچوو، بەهۆی بەکارهێنانی نامرۆڤانەی چەکی کیمیایی لەلایەن ڕژێمی پێشووی بەعسی عێراقەوە، گیانیان سپارد و شارێکی لێوانلێو لە ژیان و گەشانەوە لە کوردستانی عێراقدا، لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا بوو بە وێنەیەکی کورت لە ئازار و مەزڵوومییەت.

بە ئەوپەڕی ڕێز و خەمەوە، یاد و یادەوەریی قوربانیانی ئەم کارەساتە گەورەیە بەرز ڕادەگرین و هاوسۆزی و سەرەخۆشی خۆمان ئاراستەی بنەماڵە داغدارەکان و خەڵکی شەریف و شەهیدپەروەری هەڵەبجە و هەرێمی کوردستانی عێراق دەکەین. کارەساتی دڵتەزێنی هەڵەبجە، هۆشدارییەکی خەمناکە بۆ ویژدانی خەوتووی مرۆڤایەتی تاوەکو هەرگیز ڕێگە نەدەن کاری نامرۆڤانەی لەو شێوەیە دووبارە ببێتەوە.

سەرکونسوڵگەری کۆماری ئیسلامیی ئێران، وێڕای بەرزڕاگرتنی یادی شەهیدانی هەڵەبجە، جارێکی دیکە جەخت لەسەر پێویستیی پابەندبوونی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە بنەما مرۆییەکان، هەوڵی هاوبەش بۆ ئاشتی و ئارامی جیهانی، دادپەروەری و کەرامەتی مرۆڤ دەکاتەوە.

بەو ئومێدەی کە یادی ئەم قوربانییە بێتاوانانە ببێتە هەوێنی هەوڵی زیاتر بۆ بنیاتنانی جیهانێکی خاڵی لە توندوتیژی و چەکی کۆمەڵکوژ، و داهاتوویەکی لێوانلێو لە ئاشتی، پێکەوەژیان و ڕێزی دوولایەنە بۆ هەموو گەلان.

سەرکونسوڵگەری کۆماری ئیسلامی ئێران لە سلێمانی – عێراق

وەزارەتی سامانە سروشتیەکان راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا بە روونکردنەوەیەک وەڵامی وەزارەتی نەوتی عێراق دەداتەوە.

ئەمڕۆ یەکشەممە 13/5/2026، وەزارەتی سامانە سروشتیەکان راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە لەبارەی ئەوەی کە گوایە حکومەتی هەرێم ئامادە نییە نەوت بە رێگەی بۆڕی بۆ بەندەری جەیهانی تورکیا هەناردە بکات و چەند خاڵێکی خستەڕوو.

دەقی راگەیەندراوەکە: 

ڕوونکردنەوەیەک بۆ ڕای گشتی هەرێمی کوردستان و عێراق

وەزارەتی نەوتی عێراق بەیاننامەیەکیان بلاوکردووەتەوە کە گوایا هەرێمی کوردستان ئامادە نیە نەوت بە ڕێگەی بۆڕی بۆ بەندەری جەیهانی تورکیا هەناردە بکات. بۆ ڕای گشتی ئەم خالانەی خوارەوە ڕوون دەکەینەوە:

١- ئەوەی ڕاستی بێت لە بەیانەکەدا هەموو ڕەهەندەکانی کێشەکە باس نەکراون و بابەتەکەیان شێواندووە و هەوڵی تۆمەتبارکردنی هەرێمی کوردستانیان داوە بۆ چەواشەکردنی رای گشتی.

٢- حکومەتی ئیستای بەغدا لە مانگی یەکەوە ئابلوقەیەکی خنکێنەری بە بیانووی جێگیرکردنی سیستەمی ئەسیکۆدا خستووەتە سەر هەرێمی کوردستان و ڕێگە نادات دۆلار بۆ بازرگانەکانی کوردستان بەردەست بێت و لەو کاتەوە، هیچ جوڵەیەکی بازرگانی  نەماوە و ئامادە نیە کاتی پێویست بۆ هەرێم تەرخان بکات بو جێگیرکردنی سیستەمەکە، کە هەر لە سەرەتای ئەم قەیرانەوە داوامان کردووە.

٣-میلیشیاکانی لە یاسا دەرچوو، هەموو کێڵگە و پالاوگەکانی نەوت وگاز و وزەی هەرێمیان کردووەتە ئامانج و لە ئەنجامی ئەم هێرشە تیروریستیانەدا، بەرهەمهێنان وەستاوە و هیچ بەرهەمێکی نەوتی نەماوە لە کوردستان تا هەناردەی دەرەوە بکرێت.

٤- بەغدا ئامادە نیە ڕووبەڕووی ئەو هێرشە تیروریستیانە ببێتەوە کە دەکرێنە سەر هەرێمی کوردستان و رێگرییان لێ بکات. تا ئێستا هیچ رێکارێکی کاریگەر بەدی ناکرێت بۆ وەستاندنی ئەم هێرشانە.

٥- بەشێکی زوری ئەم هێرشبەرانە لە بەغدا مووچە وەردەگرن و پڕچەک کراون و پارەدار دەکرێن، لە کاتێکدا کە مووچەی خەڵکی کوردستان هەمیشە دوا دەکەوێت و کەمتر لە گوژمەی پێویست دەنێردرێت.

٦- هەرێمی کوردستان بە هەموو شێوەیەک ئامادەیی خوی دەربڕیوە کە عێراق و هەرێمی کوردستان لەم قەیرانە دەرباز بکات و ئەمە چەندین جارە داوا لە بەغدا دەکەین گفتگۆیەکی بنیادنەر بوچارەسەری کۆی ئەم کێشانە دەست پێ بکرێت، بەڵام داواکاری ئێمە پشتگوێ خراوە و هەوڵ دراوە ئەجندای نادەستوری و نایاسایی لە سەر هەرێم بسەپێندرێت.

جارێکی دیکەش دووپاتی دەکەینەوە کە ئامادەین بۆ ئەوەی هەرچی زووتر، تیمە بسپۆرەکان لە سەر ئەم خاڵانەی جێی ناکۆکین دانیشتن بکەن و بگەینە ئەنجامێکی خێرای وا کە هەموو عێراق لیێ سوودمەند بێت و کوردستانیش چیتر ستەمی لێ نەکرێت.

وەزارەتی سامانە سروشتیەکان
حکومەتی هەرێمی کوردستان
2026/3/15

وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند بۆ هەناردەکردنی نەوت لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستان قسەیان کردوە، تا لە رێگەی بۆرییەکانی هەرێمەوە نەوت هەناردە بکەن، بەڵام وەزارەتی سامانە سروشتییەکان رەتیکردەوە لەم کاتەدا هەناردەکردن دەستپێبکاتەوە و چەندین مەرجی داناوە کە پەیوەندییان بە پرسی هەناردەکردنی نەوتی خاوەوە نییە.

ئەمڕۆ یەکشەممە وەزارەتی نەوت عیراق لەسەر هەناردەکردنەوەی نەوت، راگەیەندراویکی بڵاوکردەوە و تییدا هاتووە، لە پەیوەندی بەردەوامدان لەگەڵ  وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێم و ئامادەییان دەربڕیوە بۆ دەستپێکردنەوەی هەناردەکردن بە بڕی لە 300 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا، لە رێگەی بۆری نوتی هەرێمەوە بۆ  بەندەری جەیهان.

وەزارەتەکە ئاماژەی بەوە کردووە،کە بەهۆی رەوشی هەستیاری ناوچەکە و وەستانی هەناردەی باشوور لە رێگەی گەروی هورمزەوە، داوایان لە هەرێم کردووە رۆژانە 300 هەزار بەرمیل نەوتی کێڵگەکانی ناوەڕاست و باکوور، لەگەڵ 200 هەزار بەرمیل نەوتی کێڵگەکانی هەرێم هەناردە بکرێت، بەڵام هەرێم رەتیکردوتەوە.

وەزارەتی نەوتی عیراق دەشڵێت؛ حکومەتی هەرێم چەند مەرجێکی داناوە،  کە پەیوەندییان بە پرۆسەی هەناردەکردنەوە نییە و داوا دەکات لەپێناو بەرژەوەندی نیشتمانی و بۆ قەرەبوکردنەوەی زیانە داراییەکان، هەناردەکردن دەستبەجێ دەستپێبکاتەوە و مەرجەکان بۆ کاتێکی تر جێبهێڵدرێن.

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ڕۆژی هەینی 13ـی 3ـی 2026، پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ سێرجیۆ ماتارێلا سەرۆکی ئیتاڵیا ئەنجامدا و باسیان لە پێشهاتی ناوچەیی و لێکەوتەکانی کرد. 

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق جەختیکردەوە لە پێویستی چڕکردنەوەی هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ کۆنتڕۆڵکردنی دۆخی ناوچەکە بە شێوەیەک کە سەقامگیری و ئاسایش و ئارامی ناوچەکە بپارێزێت. هەروەها جەختیشیکردەوە لە هەڵوێستی عیراق کە هەر پێشێلکارییەکی سەروەریی عیراق یان بەکارهێنانی ئاسمانی و خاکەکەی لە هەر ململانێیەکدا رەت دەکاتەوە.

لای خۆیەوە ماتارێلا، پاڵپشتی تەواوی وڵاتەکەی بۆ هەوڵەکانی عیراق بۆ پاراستنی سەروەری وڵاتەکەی دووپاتکردەوە و جەختی لەوە کردەوە کە ئیتاڵیا لە نزیکەوە چاودێری پێشهاتەکانی ناوچەکە و کاریگەرییەکانی ئێستایان دەکات و جەختیکردەوە لە گرنگی کەمکردنەوەی پەرەسەندنەکان و پەنا بردن بۆ گفتوگۆ و کۆتاییهێنان بەو دۆخە کە هەڕەشە لە ئاشتی و سەقامگیری ناوچەکە دەکات.

لە چوارچێوەی ئاڵۆزییەکانی ناوچەکەدا، تاران جەخت لە بەردەوامی روبەڕوبوونەوەی ئەو فشار و هەوڵانە دەکاتەوە کە ئامانجیان تێکدانی سەقامگیری و دابەشکردنی خاکی وڵاتەکەیە.

عەلی لاریجانی سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی ئێران رایگەیاند، وڵاتەکەی بە تەنها رووبەڕووی دەستدرێژییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بووەتەوە و تا ئێستا هیچ وڵاتێکی ئیسلامی هاوکاری ئێرانی نەکردووە بۆ تێپەڕاندنی ئەو رەوشە سەختەی تێیکەوتووە.

لاریجانی ئاماژەی بەوەکرد، واشنتۆن هیچ وەفایەکی بۆ وڵاتانی ئیسلامی نییە و تەنها ئامانجیەتی بەسەریاندا زاڵ بێت، هەروەها جەختی کردەوە کە تاران لە روبەڕوبوونەوەی پیلانەکان بۆ پارچەکردنی وڵاتەکەی بەردەوام دەبێت و رێگە بە هیچ فشارێکی تر نادات.

ئەم لێدوانانەی لاریجانی لە کاتێکدایە کە تاران هەوڵ دەدات پێگەی خۆی لە ناوچەکەدا بەهێزتر بکات و رێگری لە هەر دەستوەردانێکی دەرەکی بکات.

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا، دوایین پەرەسەندنە سەربازییەکان و هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلی بۆ سەر وڵاتەکەی تاوتوێ کرد.

پزیشکیان ئاماژەی بە هێرشەکانی ئەم دواییەی سەر هەردوو دوورگەی "خارک" و "ئەبومووسا" کرد و رایگەیاند، ئەم هێرشانە بە بەکارهێنانی خاکی هەندێک لە وڵاتانی کەنداو ئەنجامدراون، ئەمەش بە پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکان و بنەمای دراوسێیەتی باش دەزانێت.

سەرۆک کۆماری ئێران جەختی کردەوە، وڵاتەکەی بەدوای شەڕدا ناگەڕێت، بەڵام "هیچ گومانێکمان نییە لە بەرگرییەکی توند و رەوا لەسەر خاک و ئاسایشی نیشتمانیی خۆمان."

پزیشکیان رەخنەی لە هەڵوێستی هەندێک وڵاتی ئەورووپی گرت لە پاڵپشتیکردنی ئیسرائیل و ئەمریکا و داوای لێکردن پابەندی یاسا نێودەوڵەتییەکان بن.

وەزیری دەرەوەی ئیران دەڵێت: هیچ هۆکارێک بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ ئەمریکا نابینن و تا ئەو کاتەی پێویست بێت بەرگری لە خۆیان دەکەن.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ کەناڵی 'سی بی ئێس' رایگەیاند، وڵاتەکەی داوای ئاگربەست یان دانوستانی لە ئەمریکا کردبێت، ئەمەش وەک وەڵامێک بۆ بانگەشەکانی دۆناڵد ترەمپ کە دەڵێت ئێران دەیەوێت رێککەوتن بکات.

وتیشی، ئەوان هەرگیز داوای ئاگربەستیان نەکردووە و داوای گفتوگۆشیان نەکردووە. دەشڵێت؛ حکومەتی ئێران هیچ هۆکارێک نابینێت بۆ گفتوگۆ لەگەڵ واشنتۆن.

وەزیری دەرەوەی ئێران ئاشکرایکرد، پێش دەستپێکردنی هێرشەکان، ئێران ئامادەیی نیشاندابوو "یۆرانیۆمی پیتێنراو" کەم بکاتەوە وەک سازشێکی گەورە بۆ سەلماندنی ئەوەی چەکی ئەتۆمی ناوێت، بەڵام جەختی کردەوە کە "ئێستا هیچ شتێک لەسەر مێزی گفتوگۆ نەماوە" و ئەو پێشنیارە کۆتایی هاتووە.

عراقچی ئاماژەی بەوەکرد، وڵاتەکەی بەهێزە و "تا ئەو کاتەی پێویست بێت بەرگری لە خۆمان دەکەین"، تا ئەو ساتەی ترەمپ دەگاتە ئەو بڕوایەی کە ئەم جەنگە نایاساییە و هیچ سەرکەوتنێکی تێدا نییە.

راشیگەیاند، ستیڤ ویتکۆف و جارید کوشنەر سەرقاڵی گفتوگۆ بوون لەگەڵ ئێران، بەڵام ئەمریکا لە ناوەندی گفتوگۆکاندا هێرشی کردە سەریان، بۆیە دەڵێت: "هیچ ئەزموونێکی باشمان لەگەڵ ئەمریکییەکان نییە."