پڕۆژەیەکی گرنگی ستراتیژی لە کەرتی وزەدا جێبەجێ کرا؛ غازی کێڵگەی کۆرمۆر گەیەندرایە وێستگەی کارەبای سلێمانی و ئاستی بەرهەمهێنان بەرز دەکرێتەوە.

هەردوو وەزارەتی کارەبا و سامانە سروشتییەکانی حکومەتی هەرێم لە راگەیەنراوێکی هاوبەشدا بڵاویانکردەوە، تیمە تەکنیکییەکانی هەردوو وەزارەت، بە هەماهەنگی لەگەڵ کۆمپانیاکانی (کار) و (دانەغاز)، توانیان پڕۆژەیەکی گرنگ و ستراتیژی بۆ زیادکردنی بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا بە سەرکەوتوویی جێبەجێ بکەن.

لە راگەیەنراوەکەدا ئاماژە بەوەشکراوە، تیمە تەکنیکییەکان لە ماوەی تەنها شەش سەعاتدا توانیویانە بۆریی نوێی گازی کێڵگەی کۆرمۆر بە وێستگەی بەرهەمهێنانی کارەبای غازیی سلێمانییەوە ببەستنەوە.

هەردوو وەزارەتەکە ئەوەشیان خستوەتەڕوو، لە کاتی بەستنەوەی بۆرییە نوێیەکە و راگرتنی کاتیی وێستگەی سلێمانی، وەزارەتی کارەبا پشتی بە وێستگەکانی تری هەرێم بەستووە، بەمەش نەیانهێشتووە ئەم پرۆسەیە کاتەکانی پێدانی کارەبا بە هاووڵاتیان تووشی کێشە و گۆڕانکاری بکات.

ئاشکراشیانکرد، جێبەجێکردنی ئەم پڕۆژەیە رێگە خۆش دەکات بۆ ئەوەی لەمەودوا ئاستی بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا لە وێستگەی سلێمانی بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد بکات.

هەردوو وەزارەتی سامانە سروشتییەکان و کارەبا، دەستخۆشیی و پێزانینی خۆیان ئاڕاستەی تەواوی تیمە تەکنیکییەکان و کۆمپانیا بەشداربووەکان کردووە کە لە ماوەیەکی پێوانەییدا ئەم پڕۆژە گرنگەیان گەیاندە قۆناغی کۆتایی.

هاتوچۆی هەڵەبجە چەند رێکارێکی نوێی بۆ رێکخستنی ناوشار گرتەبەر و رایگەیاند، چیتر رێگە نادرێت ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاکان لەناو بازاڕ و شوێنە گشتییەکاندا بوەستن، هاوکات هاتنی ماتۆڕسکیلەکانیش بۆ ناو سەنتەری شار قەدەغە دەکرێت.

بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی پارێزگای هەڵەبجە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا ئاگاداری سەرجەم شۆفێرانی ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاکان و خاوەن ماتۆڕسکیلەکان دەکاتەوە، بە هیچ شێوەیەک رێگەنادرێت بە وەستانی ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاکان (تەنانەت ئەوانەشی کە کۆدیان بۆ کراوە) لەناو سەنتەری بازاڕ و شوێنە گشتییەکاندا، هەر بەپێی بڕیارە نوێیەکە هاتنی هەر جۆرە ماتۆڕسکیلێک بە هەر بیانوویەک یان بۆ راپەڕاندنی کاروباری تایبەت، بۆ ناو سەنتەری شار بە تەواوی قەدەغەیە.

روونیشی کردووەتەوە، بەهۆی ئەوەی ئەم جۆرە ئۆتۆمبێل و ماتۆڕسکیلانە تۆمارنەکراون و سیستمی سزای دارایی "غەرامە" نایانگرێتەوە لە کاتی ئەنجامدانی هەر سەرپێچییەکدا، تیم و مەفرەزەکانی هاتوچۆ بە هاوکاری هێزە ئەمنییەکان، راستەوخۆ دەست بەسەر ئامرازەکانیاندا دەگرن و رەوانەی گەراجی دەستبەسەرداگرتن دەکرێن.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا، هاتوچۆی هەڵەبجە داوا لە هاووڵاتیان و شۆفێران دەکات پابەندی رێنماییەکان بن، ئەمەش لە پێناو پاراستنی سیمای شارستانی و گەشتیاری شارەکە و دوورکەوتنەوە لە لێپێچینەوەی یاسایی.

ماڵپەڕی شەفافییەت داهاتی ئەم هەفتەیەی سلێمانی بڵاوکردەووە، کە زیاتر لە حەوت ملیار دینارە.

ماڵپەڕی شەفافییەت بۆ چاودێری و رێكخستنی داهاتە نانەوتییەكانی سلێمانی و هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان بڵاویکردەووە، لە رۆژی 20ـی6ـی2026 تا 26ـی6ـی2026 داهاتی نانەوتی حەوت ملیار و 827 ملیۆن و 382 هەزار دیناربووە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، بە بەراورد بە هەفتەی رابردوو زیاتر لە دوو ملیار دینار داهات کەمی کردووە.

ماڵپەڕی شەفافییەت ئەوەشی خستووەتەڕوو، داهاتەکە ٪86 بە شێوەی نەختینەیە و ٪14ـی بە شێوەی چەکە.

جێگەی ئاماژەیە، پڕۆژەی شەفافییەت لە داهات و خەرجی، لەسەر راسپاردەی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم دامەزرا، ئێستا رۆژانە لە رێگەی ئەو ماڵپەڕەوە دەتوانیت سەرجەم داهاتە نانەوتییەکانی هەردوو پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارە سەربەخۆکانی راپەڕین و گەرمیان بزانیت.

نزار ئامێدی سەرۆك كۆماری عیراق، لە پەیامێكدا كە ئاراستەی گەلی عیراقی كرد بەبۆنەی ساڵیادی عاشورا، تەئكیدی كردەوە لەسەر پێویستی وەرگرتنی وانە مەزنەكان لە ڕاپەڕینی ئیمام حسێن (سەلامی خوای لێبێت) لە كاروانی بنیادنانی دەوڵەت و چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیری و سەروەریی یاسادا.

وتیشی: لە پێش هەمووشیانەوە باوەڕبوون بە چاكسازی، پابەندبوون بە دادپەروەری، ڕێزگرتن لە شكۆی مرۆڤ، پێشخستنی بەرژەوەندی گشتی، و چەسپاندنی بەهاكانی هاووڵاتیبوون و پێكەوەژیان و یەكڕیزی نیشتمانی.

سەرۆك كۆماری عیراق ئاماژەی بەوەش كرد، ساڵیادی عاشورا تەنها بۆ بیرهێنانەوەی ڕابردوو نییە، بەڵكو هاندەرە بۆ وەرگرتنی بەها بەرزەكانی لە ڕووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگاریەكانی ئێستا و دروستكردنی داهاتوو، بە شێوەیەك كە یەكگرتوویی كۆمەڵگە بەهێز بكات و یەكڕیزی نیشتمانی بپارێزێت، و كلتووری گفتوگۆ و لێبوردەیی و هاوكاری لەنێوان هەموو ڕۆڵەكانی نیشتماندا بچەسپێنێت.

نزار ئامێدی ئاماژەی بەوەشدا، موسڵمانان بە هەموو مەزهەب و خوێندنگە و بۆچوونە جیاوازەكانیانەوە، كۆكن لەسەر خۆشەویستی ئالوبەیتی پێغەمبەری ئیسلام (درودی خوای لەسەر بێت) و ڕێزگرتن لێیان و شانازیكردن بە پێگە باڵاكەیان لە مێژوو و ویژدانی ئومەتی ئیسلامیدا.

سەرۆک وەزیرانی عیراق پەیامێکی هاوخەمى ئاڕاستەی سەرۆکی ڤەنزوێلا دەکات و ئامادەیی بەغداد بۆ ناردنی هاوکاریی مرۆیی بۆ ئەو وڵاتە رادەگەیەنێت.

عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، ئەمڕۆ هەینی پەیامێکی هاوخەمى و پاڵپشتی ئاڕاستەی دێڵسی رۆدریگز سەرۆكی كاربەڕێكەی ڤەنزوێلا کرد، بەهۆی ئەو بوومەلەرزە بەهێزەی چەند ناوچەیەکی ئەو وڵاتەی هەژاند و زیانی گەورەی گیانی و مادی لێکەوتەوە.

نوسینگەی راگەیاندنی سەرۆک وەزیرانی عیراق لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، عەلی زەیدی، سەرەخۆشی و پاڵپشتی خۆی بۆ گەلی ڤەنزوێلا دەربڕیوە بۆ تێپەڕاندنی شوێنەوارە بەژانەکانی ئەو کارەساتە سروشتییە."

سەرۆک وەزیرانی عیراق جەختی لە هاوخەمی و هاوپشتی تەواوی حکومەت و گەلی عیراق لەگەڵ ڤەنزوێلا کردووەتەوە لەم بارودۆخە مرۆییە سەختەدا.

لە راگەیەنراوەکەدا، عیراق ئامادەیی تەواوی خۆی دەربڕیوە بۆ پێشکەشکردنی هەر جۆرە هاوکارییەکی مرۆیی پێویست و هەماهەنگیکردن لە هەوڵەکانی فریاگوزاری و پشتیوانیکردنی لێقەوماوانی بوومەلەرزەکە.

لە کۆتایی راگەیەنراوەکەشدا، سەرۆک وەزیرانی عیراق هیوای سەلامەتی بۆ گەلی ڤەنزوێلا خواستووە بۆ ئەوەی بتوانن لە زووترین کاتدا لێکەوتەکانی ئەم کارەساتە تێپەڕێنن.

وەزیری دەرەوەی ئەمریكا رایگەیاند، رەوشی سیاسیی عیراق لە ئاستێكی باشدایە و ئاماژەی ئەرێنی هەیە بۆ تەواوكردنی كابینەكەی عەلی زەیدی.

ماركۆ روبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، هەنگاوی باش لە عیراقدا دەنرێن و ئیدارەی ئەمریكا لە نزیكەوە چاودێری پێشهاتەكان دەكات و هەماهەنگییەكانیان لەگەڵ سەرۆك وەزیرانی عیراقدا بەردەوامە.

راشیگەیاند، ئاماژەكانی تەواوكردنی كابینەی نوێی حكومەتی عیراق و ئەرێنین و ئەمریكاش گەشبینە بەرامبەر بەرەو پێشچونەكانی پڕۆسەی سیاسی لە وڵاتەكەدا.

وتیشی، عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق لە ئایندەیەكی نزیكدا سەردانی ئەمریكا دەكات و بڕیارە لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ كۆببێتەوە بۆ تاوتوێكردنی چەندین دۆسیەی جێی بایەخی هاوبەشی نێوان هەردوو وڵات.

ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم رایدەگەیەنێت، بەپێی رێککەوتنی نێوان ئەمریکا و ئێران، وێستگە ئەتۆمییەکانی ئەو وڵاتە دەپشکنن. هاوکات داوا دەکات لە دوای ململانێکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، سیستمێکی چاودێریی زۆر بەهێز لە ئێران پەیڕەو بکرێت بۆ دڵنیابوون لەوەی تاران پەرە بە چەکی ئەتۆمی نادات.

رافایل گرۆسی، سەرۆکی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم رایگەیاند: "بەپێی یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوان ئەمریکا و ئێران، ئاماژە بەوەکراوە، کە بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران لەژێر سەرپەرشتی ئاژانسەکەماندا دەبێت و پێویستە پشکنین بۆ تەواوی بنکە ئەتۆمییەکانی ئەو وڵاتە بکرێت."

گرۆسی ئاماژەی بەوەش کرد، کارە تەکنیکییەکان لە ئێستاوە دەستیانپێکردووە و هیوادارن لە ئایندەیەکی نزیکدا سەردانی ئێران بکەن، تاوەکو تیمەکانیان مافی دەستگەیشتن و پشکنینی هەمیشەیی دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئەو وڵاتەیان هەبێت.

سەرۆکی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم جەختیشی کردەوە، پێویستە لە زووترین کاتدا سیستمێکی چاودێریی توند و تۆکمە لە ئێران جێبەجێ بکرێت، بە مەبەستی دڵنیابوون لەوەی کە تاران هیچ هەنگاوێک بە ئاراستەی بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمی نانێت.

سەرۆکی ئەمریکا رایدەگەیەنێت، واشنتن لە ئایندەیەکی نزیکدا ئەو دارایی و سامانە سڕکراوانەی ئێران بەکاردەهێنێت کە بەهۆی سزاکانی ئەمریکاوە بلۆککرابوون، ئەوەش بە مەبەستی کڕینی گەنم، گەنمەشامی و فاسۆلیای سۆیا لە جوتیارانی ئەمریکی.

بەپێی هەواڵێکی ئاژانسی "رۆیتەرز"، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا هیچ زانیارییەکی وردی لەسەر قەبارەی ئەو پارانە یان میکانیزمی بەکارهێنانیان ئاشکرانەکردووە، هەروەها روونی نەکردووەتەوە ئایا ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی لێکتێگەیشتنێکی دیاریکراودا هاتووە لەگەڵ تاران یاخود نا؟.

ئەم راگەیاندنەی سەرۆکی ئەمریکا لەدوای ئەو لێکتێگەیشتنە دێت کە لە نێوان واشنتۆن و تاراندا هاتە ئاراوە بۆ کۆتاییهێنان بە گرژی و رووبەڕووبوونەوە سەربازییەکانی نێوانیان، کە بەهۆیەوە چەند هەنگاوێکی بەرانبەر لەلایەن هەردوولاوە نران، لەوانەش کەمکردنەوەی هەندێک لە سزا و کۆتوبەندە ئابورییەکان و ئازادکردنی بەشێک لە داراییە سڕکراوەکانی ئێران.

جێی ئاماژەیە دۆسیەی پارە بلۆککراوەکانی ئێران بە یەکێک لە خاڵە ناکۆکەکانی نێوان واشنتۆن و تاران دادەنرێت لە دوای سەپاندنەوەی سزاکانی ئەمریکا، لە کاتێکدا ئێران داوای ئازادکردنی تەواوی ئەو پارانە دەکات، ئەمریکاش لە قۆناغەکانی پێشوودا بەکارهێنانی بەشێک لەو پارانەی بەستبووەوە بە رێوشوێنی مرۆیی یان لێکتێگەیشتنی تایبەتەوە.

ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و وڵاتانی ئەنجومەنی هاریکاری کەنداو، راگەیەندراوێکی هاوبەشیان لەبارەی گۆڕانکاری و ئاڵۆزییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بڵاوکردەوە و تێیدا چەند بڕیار و هەڵوێستێکی ستراتیژییان لەسەر دۆسیە ئەمنی و سیاسییەکان خستەڕوو.

بەپیی راگەیندراوێکی هاوبەش ئەمریکا و وڵاتانی کەنداو جەختیان لەسەر گرنگیی دووبارە کردنەوەی گەروی هورمز کردووەتەوە، بە مەرجێک هیچ باج، رسومات یان کۆتوبەندێکی لەسەر نەبێت، بۆ دڵنیابوونەوە لە سەقامگیری بازرگانی جیهانی.

لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە کە هیچ هاووڵاتییەک ناچار ناکرێت کەرتی غەززە بەجێبهێڵێت، و هەر کەسێکیش بە ویستی خۆی بچێتە دەرەوە، مافی تەواوی دەبێت بە ئازادی بگەڕێتەوە.

هاوکات پێداگری کراوە لەسەر داماڵینی چەکی سەرجەم گروپە چەکدارەکانی ناو کەرتەکە.

هەروەها هەردوولا دووپاتیان کردووەتەوە کە پێویستە پرۆسەی دانوستانەکان لە لوبنان وەک خۆی بپارێزرێت، هاوشانی جێبەجێکردنی پڕۆسەی داماڵینی تەواوەتی چەک لە دەستی سەرجەم گروپە ناحکومییەکان لەو وڵاتەدا.

راگەیەندراوەکە بە توندی سەرکۆنەی هێرشی ئەو گروپ و لایەنە چەکدارە عیراقییانە دەکات کە لەلایەن ئێرانەوە پشتیوانی دەکرێن و وڵاتانی ناوچەی کەنداو دەکەنە ئامانج.

ئەمریکا و وڵاتانی کەنداو جەختیان لەسەر بەردەوامیی پشتیوانیکردنی حکومەتی سوریا کردووەتەوە لە پڕۆسەی دژە تیرۆر و گەیاندنەوەی خزمەتگوزارییە بنەڕەتییەکان بۆ ناوچە جیاجیاکانی ئەو وڵاتە.