وەفدێكی باڵای یەكێتی بە سەرۆكایەتی سەعدی ئەحمەد پیرە، ئەندامی مەكتەبی سیاسی، بەشداریی لە كۆنگرەی هاوپەیمانیی دیموكراتی كۆمەڵایەتی لە جیهانی عەرەبیدا كرد، كە لەعەممانی پایتەختی ئوردن بەڕێوەدەچێت، سەعدی ئەحمەد پیرە لە وتارێكدا رایگەیاند: ناوچەكەمان بە بارودۆخێكی هەستیار و ئاڵۆزدا تێپەڕ دەبێت كە تێیدا ململانێكان باجی قورس بە گەلان  دەدەن، تیرۆر هیچ نیشتمانێكی نییە و هێزە تاریكپەرستەكان هەموو كۆمەڵگە سەقامگیرەكان دەكەنە ئامانج.

وتیشی: ئێمە لە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، لەسەر رێباز و بەرنامەی خۆمان بەردەوام دەبین لەپێناو بنیاتنانی كۆمەڵگەیەكی دیموكراسی لەسەر بنەمای دادپەروەریی كۆمەڵایەتی، یەكسانی و ئازادییەكان و هەمیشە پشتیوانیی چارەسەری عەقڵانی دەكەین بۆ تێپەڕاندنی قەیرانەكان و دابینكردنی ژیانێكی شایستە و سەربەرز بۆ هاووڵاتییان.

دەقی وتارەكەی سەعدی ئەحمەد پیرە:

هەڤاڵانی خۆشەویست

بەڕێزان ئامادەبووان

بە ناوی هەڤاڵانم لە سەركردایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و سەرۆك بافل جەلال تاڵەبانی-یەوە سوپاس و پێزانینی بێپایانتان ئاڕاستە دەكەم بۆ بانگهێشتكردنمان لەگەڵ هەڤاڵانمان لە سەركردایەتی حزبی دیموكراتی كۆمەڵایەتی ئوردنی برا بۆ ئەم كۆنگرەیە، بەپێزانینەوە لە تەماشاكردنی بەڕێزیان دەڕوانین بۆ ئامادەبوونمان لەم كۆنگرە سیاسییە گرنگەدا، كە لە سایەی بارودۆخێكی زۆر هەستیار و ئاڵۆزدا بەستراوە كە ناوچەكەمان و جیهان پێیدا تێپەڕ دەبێت.

هیوادارین ئەم كۆنگرەیە بە بڕیار و ڕاسپاردەیەك كۆتایی بێت كە خزمەت بە كاروانی حزبەكانمان و وڵاتەكانمان بكات، بە جۆرێك كە داهاتوویەكی باشتر بۆ گەلانی ناوچەكە بە گشتی دەستەبەر بكات.

هەڤاڵانی خۆشەویست

شاراوە نییە لەلاتان كە ناوچەكە لەم قۆناغەدا لەژێر كاریگەریی پێشهاتە هەرێمی و جیهانییە زۆر ئاڵۆزەكاندا دەژیی، كە تێیدا ململانێ و شەڕ هەڵدەگیرسێت كە گەلانی ناوچەكە هیچ بەرژەوەندییەكیان تێیدا نییە، بەڵام بەداخەوە، هەر ئەوانن كە ناچار دەكرێن باجی قورسی ئەم ململانێیانە بدەن. ئەم ململانێیانە بوونەتە هۆی دروستبوونی بارودۆخێك لەنا سەقامگیریی سیاسی و ئابووری و كەمبوونەوەی دەرفەتەكانی گەشەپێدان و وەبەرهێنان لە وڵاتەكانماندا، كە ئەمەش كاریگەریی نەرێنی لەسەر ژیانی دیموكراتی و كۆمەڵایەتی گەلەكان دەكات و مەترسی لەسەر داهاتوویان دروست دەكات. لەبەر ئەوە، بەستنی ئەم كۆنگرەیە لە سایەی بارودۆخێكی ئاڵۆزی وەهادا گرنگییەكی زۆر وەردەگرێت لە داڕشتنی سیاسەتەكانی داهاتووماندا، بە جۆرێك كە ئومێد بۆ بنیاتنانی داهاتوویەكی باشتر بۆ گەلەكانمان بگەڕێنێتەوە.

لەبیرمان ناچێت، لە كاتێكدا لێرە كۆبووینەتەوە بۆ تاوتوێكردنی ئاسۆی داهاتوو، كە ڕێز لە ڕۆڵی شانشینی ئوردنی هاشمی بگرین لە هەوڵە بەردەوامەكانیدا بۆ پاراستنی ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەكە، لە ڕێگەی هەڵوێستە نەگۆڕەكانی لە مامەڵەكردن لەگەڵ پرسە عەرەبی و نێودەوڵەتییەكاندا و گرتنەبەری وتارێكی سیاسیی هاوسەنگ و بنیاتنەر لە سایەی سەركردایەتیی پاشا بەرامبەر بە پێشهاتە جیاوازەكانی ناوچەكە بەخۆیەوە دەیانبینێت.

لێرەدا دەبێت ئاماژە بەو رۆڵە ئیجابییە بكەین كە شانشینەكە دەیگێڕێت لە پاراستنی ناسنامەی عەرەبیی شوێنە پیرۆزە ئیسلامی و مەسیحییەكان و هەوڵە بەردەوامەكان بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێكی دادپەروەرانە بۆ ململانێی عەرەبی-ئیسرائیلی، بە جۆرێك كە داهاتوویەكی باشتر بۆ گەلانی عەرەب دەستەبەر بكات، و پەڕە خوێناوییەكانی مێژوو دابخات كە بۆ زیاتر لە هەشت دەیە بەردەوامە.

برا خۆشەویستەكان

لەو كاتەی كە بە توندی سەركۆنە و ئیدانەی كردەوە تیرۆریستییەكەی دوایی دەكەین كە یەكێك لە كەنیسە مەسیحییەكانی لە ئوردنی برا كردە ئامانج، كە مەبەست لێی زڕاندنی ناوبانگی شانشینی ئوردن و تێكدانی سەقامگیریی سیاسی و كۆمەڵایەتیی بوو، دەمانەوێت بۆتانی بسەلمێنین كە ئەم جۆرە كردەوە تیرۆریستییانە، كە لەلایەن هێزە تاریك پەرستەكانەوە ئەنجام دەدرێن، تەنها دەوڵەتێكی دیاریكراو لە ناوچەكەدا ناكەنە ئامانج، بەڵكو سەقامگیرەكانی ناوچەكە دەكەنە ئامانج.

ئێمە لە عیراق و كوردستان بۆ ساڵانێكی درێژ بەدەست ئەم جۆرە كردەوە تیرۆریستییانەوە ناڵاندوومانە،  باجی زۆر قورسمان داوە لە ڕووبەڕووبوونەوەماندا بەرامبەر ئەو هێزە تاریك پەرستانە و هێشتا مەترسییەكان بەردەوامن. دەوڵەتانی دیكەش تووشی گەلێك كردەوەی تیرۆریستی بوونەتەوە و ئەمەش ڕاستیی ئەم وتەیەمان بۆ دووپات دەكاتەوە: «تیرۆریست هیچ نیشتمانێكی نییە».

سەبارەت بە ئێمە پێویستە لەسەرمان بەردەوام بین لە بنیاتنانی كۆمەڵگەی ئارام و سەقامگیر، بەپێچەوانەی هەموو ئەم مەترسییە تیرۆریستییانە و دەست بگرین بە بەها و بنەماكانمانەوە كە بڕوامان پێیان هەبووە، لە پێشەنگیانەوە بەدیهێنانی دادپەروەریی كۆمەڵایەتی، دابینكردنی ئازادییە سیاسییەكان، و زامنكردنی یەكسانی نێوان ڕەگەزەكان، لەگەڵ هەوڵدان بۆ هاندانی بەشداریی گەنجان لە پڕۆسەی بنیاتنان و گەشەپێداندا.

هەموو ئەمانەش یارمەتیدەرمان دەبن بۆ تێڕوانین بەرەو ئاسۆكانی وەچەرخانی دیموكراتی بۆ گەلەكانمان و بنیاتنانی كۆمەڵگەیەك لەسەر بنەمای ئازادی و یەكسانی و دادپەروەریی كۆمەڵایەتی. ئەم بنەمایانەش لە ناوەڕۆكی ئەركەكانماندان وەك هێز و حزبە سیاسییە پێشكەوتوخواز و دیموكراتەكان.

ئێمە لە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان هێشتا درێژە بە كاروانەكەمان دەدەین بەپێی بەرنامەی حزبەكەمان و بنەماكانی، لە پێناو بنیاتنانی كۆمەڵگە دیموكراتەكەمان كە لەسەر بنەماكانی دادپەروەریی كۆمەڵایەتی و یەكسانی و بەدیهێنانی ئازادییەكان دامەزراوە، بەپێچەوانەی ئەو مەترسییانەی ڕووبەڕوومان دەبنەوە و كار دەكەین، لە چوارچێوەی سیستەمی فیدراڵیی ئارەزوومەندانە كە دەستووری عیراق پەسندی كردووە، بۆ بەدیهێنانی ئەو بەها پێشكەوتووانە و شانبەشانی حزب و هێزە دیموكراتەكان لە سەرجەم وڵاتانی ناوچەكە و جیهاندا دەڕۆین، بۆ بەدیهێنانی ئەم بنەما و ئامانجانەی كە بڕوامان پێیان هەیە، بۆ خزمەتكردنی گەلی كوردستانمان و گەلی عیراق بە گشتی.

بۆیە، ئێمە پێویستییەكی زۆر و بەردەواممان بە پشتیوانیی حزبە دیموكراتەكان لە وڵاتانی برا و دۆست هەیە، بە جۆرێك كە ئاڕاستەكانمان بەرەو بەدیهێنانی ئەو ئامانجە باڵایانە بەهێز بكان. حزبی دیموكراتی كۆمەڵایەتیی ئوردنی بە یەكێك لە نزیكترین حزبەكان دەژمێردرێت لە ئێمەوە لە بواری هاوكاری بۆ بەدیهێنانی ئەم هەوڵە بەرزانە.

برا خۆشەویستەكان

بێگومان ئێوەش، وەك ئێمە، تێبینیتان كردووە ئەو پاشەكشەیەی كە حزبە دیموكراتەكان لە زۆرێك لە وڵاتانی جیهاندا بەخۆیانەوە بینیویانە و دەیبینن، بەتایبەتی وڵاتانی ئەوروپی، لە بەرامبەر هەڵكشانی حزبە ڕاستڕەوە تووندڕەوەكاندا. بۆ نموونە، پێشكەوتنێكی بەرچاو لە لایەن حزب و هێزە ڕاستڕەوە تووندڕەوەكانەوە هەیە لەسەر حسابی حزبە دیموكرات و سۆسیالیستەكان لە ئەڵمانیا، لەوانەش هەڵكشانی حزبی جێگرەوە لە پێناو ئەڵمانیا (AfD).

بەڵام سەرەڕای ئەوەی لە بەرامبەردا حزبە دیموكراتە سۆسیالیستەكان هەبوون كە سەركەوتوو بوون لە بەستنی هاوپەیمانییەتی سیاسی و پەرلەمانی بەتایبەتی لە هۆڵەندا كە شایەتی هاوپەیمانییەك بوو لە نێوان حزبی سۆسیالیست و كار و سەوزەكاندا، بەڵام هێشتا ترسی ڕاستەقینە دەمێنێتەوە لە هەڵكشانی حزبە ڕاستڕەوە تووندڕەوەكان لە وڵاتانی دیكەی ئەوروپیدا هاوكات لەگەڵ پەرەسەندنی وتارە سیاسییەكانی دژ بە كۆچبەری و پەنابەران.

بە سروشتی حاڵ چەندین هۆكار لە پشت ئەم هەڵكشانە نیگەرانكەرەی حزبەكانی ڕاستڕەوی تووندڕەوەوە وەستاون، كە ڕەنگە گرنگترینیان شكستی هەندێك لە حزبە دیموكرات و پێشكەوتووەكان بێت لە بەدیهێنانی ئامانجەكانیاندا، لە ئێنپامی پەیڕەوكردنی سیاسەتی پۆپۆلیستییەوە، كە ئەوەش بەشدار دەبێت لە هەڵكشانی حزبەكانی ڕاستڕەوی تووندڕەو.

ململانێی سیاسی، بە بڕوای ئێمە، لەسەر بنەمای «لەگەڵ یان دژ» دانانرێت، سیاسەتیش نەبەردی نێوان گەل و نوخبە سیاسی یان ئابوورییەكان نییە، تەنها لە ئاخاوتنی هەست و نەستی هاووڵاتییان و جووڵاندنی غەریزە سۆزدارییەكانیاندا كورت نابێتەوە، بەڵكو سیاسەتی دروست لەسەر پێشكەشكردنی چارەسەری عەقڵانی بۆ كێشەكانی هاووڵاتییان دادەمەزرێت، كە پشت بە ئایدۆلۆژیایەكی ڕاست و روئیایەكی ئابووری و كۆمەڵایەتیی تەواو دەبەستێت، كە تێڕوانینەكانی گەل بۆ بنیاتنانی كۆمەڵگەیەكی هاوسەنگ و سەقامگیر بێنێتە دی، كە تێیدا لە خۆشگوزەرانی و ئازادییە گشتی و تاكەكەسییەكان بەهرەمەند بن.

ئێمە لەم ناوچەیەدا خاوەنی سەروەت و سامانێكی زەبەلاح و توانای مرۆیی زۆرین، كە پێویستە لەسەر ڕژێم و دەسەڵاتە بەیەكەوەبووەكان وەبەرهێنانی تێدا بكەن بۆ بەدیهێنانی دادپەروەریی كۆمەڵایەتی و بنیاتنانی بنەماكانی دەوڵەتێكی تۆكمە، كە كاریگەر نەبێت بە ململانێ و شەڕەكان و بارودۆخی ناسمگیر بوونی نێودەوڵەتی و هەرێمی.

كێشە سەرەكییەكەی ئێمە لە نەبوونی روئیایەكی سیاسی و فكریدا كورت دەبێتەوە كە توانا بێت لەسەر هێنانەدی گۆڕانكاریی كۆمەڵایەتی، لەگەڵ نەبوونی توانای دەسەڵاتەكان لە قۆستنەوەی ئەم سەروەت و سامانانە و بەكارهێنانیان لە بنیاتنانی كۆمەڵگەدا. بۆیە ملیۆنان لە ڕۆڵەكانی نیشتمانمان پەنا دەبەنە بەر وڵاتانی ئەوروپی بە ڕاكردن لە نەبوونی دەرفەتی ژیانی ئازادی سەربەرزانە لە وڵاتەكانیاندا و نەبوونی دەرفەتی كار و ئازادییەكان، لە پێشەنگیانەوە نەبوونی دادپەروەری لە دابەشكردنی سەروەت و سامانەكاندا.

ئەم كێشانە بوون و هێشتاش بەردەوامن، كە ڕێگڕی دەكەن لە بنیاتنانی كۆمەڵگە عەرەبییەكان لەسەر بنەمای دادپەروەریی كۆمەڵایەتی. بۆیە، هیوادارین كۆنگرەكەمان بە روئیایەكی فكریی هەمەلایەنە دەربچێت كە ڕێگا خۆشكەرەكانی ئاڕاستەبوون بەرەو چارەسەری ئەم ئاڵۆزییانە دیاری بكات و گەڕان بە دوای چارەسەری ڕاستەقینە بۆ ئەم ئاڵنگارییە جیاوازانە، بە جۆرێك كە دەستەبەری دەرفەتی ژیانی ئازاد و سەربەرزانە بۆ گەلەكانمان بكات،  سنوورێك بۆ ئەم خوێنپێداچوونە مەخابنەی تواناكانی گەلەكانمان دابنێت و ئومێد بۆ داهاتوو بگەڕێنێتەوە و پێكەوەژیانی ئاشتییانە لە نێوان گەلەكانماندا بەهێز بكات و ژیانێكی باشتر و داهاتوویەكی گەش كۆمەڵایەتی كە تێیدا دادپەروەری كۆمەڵایەتی و یەكسانی و برایەتی لە نێوان هموواندا بێتە دی بۆیان زامن بكات، هەموو ئەمانەش لە بنەما و بەها سەرەكییەكانمانن.

لە كۆتاییدا، هیوای سەركەوتن و سەرفرازی بۆ هەڤاڵانمان لەم كۆبوونەوە سیاسییەدا دەخوازم لە داڕشتنی سیاسەتی دروستدا كە ئامانجەكانی ئەم كۆنگرەیە بێنێتە دی.

سەعدی ئەحمەد پیرە

ئەندامی مەكتەبی سیاسیی

یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان

بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسیی و بوومەلەرزەزانی هەرێم، پێشبینییەکانی کەشوهەوای بۆ 48 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردەوە و رایگەیاند، لە دوانیوەڕۆی ئه‌مڕۆوە شەپۆلێکی بارانبارین روو لە بەشێک لە ناوچەکانی هەرێم دەکات، بەڵام کاریگەریی شەپۆلەکە بەراورد بە سەرەتای دەستپێکردنی لاوازتر بووەتەوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، ئاسمانی ئەمڕۆ لە نێوان پەڵەهەور و نیمچەهەوردا دەبێت و پاشان دەگۆڕێت بۆ هەوری تەواو، لە دوانیوەڕۆوە بارانبارین لە ناوچەکانی باکووری هەرێم و پارێزگای دهۆک دەستپێدەکات، سۆران، راپەڕین و بەشێک لە سنووری پارێزگای سلێمانی دەگرێتەوە، هەروەها لە هەولێر و دەوروبەری ئەگەری بارینی نمەبارانێکی کەم هەیە و لە شەودا کاریگەریی بارانەکە لاواز دەبێت.

سەبارەت بە کەشوهەوای سبەینێ هەینی، بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسیی و بوومەلەرزەزانی هەرێم ئاماژەی بەوەکرد، سبەینێ ئاسمان لە نێوان نیمچەهەور و هەوری تەواودا دەبێت، بارانبارین لە سنووری دهۆک و زاخۆ دەستپێدەکاتەوە و درێژدەبێتەوە بۆ سۆران، راپەڕین، سلێمانی و هەڵەبجە، لە ناوچەکانی باکووری هەرێم بە شێوەی تاوەباران و هەورەبروسکە دەبێت، بەڵام لە ناوچەکانی ناوەڕاست و باشووری هەرێم ئەگەری بارانبارین کەمتر دەبێتەوە، پلەکانی گەرماش نزیک دەبنەوە لە تۆمارەکانی ئەمڕۆ.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو (بە پلەی سیلیزی):

گەرمیان:  29

هەڵەبجە:  26

هەولێر: 25

چەمچەماڵ:  25

سلێمانی:  24

دهۆک: 22

زاخۆ:  22

پیرمام :21

سۆران:  20

حاجی ئۆمەران:  15 

لە چوارچێوەی هەوڵەکانی حکومەتی هەرێم، ئەمڕۆ شەش گەنجی کورد لە لیبیاوە گەڕێندرانەوە هەرێم و 14 گەنیتریش رێکارەکانیان تەواو بووە بۆ ئەوەی بەگەرێندرێنەوە، هەوەڵەکانیش بۆ  دۆزینەوەی چارەنوسی 10 گەنجی  ونبوی راپەڕین بەردەوامن.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەکان رایگەیاند، لە چوارچێوەی هەوڵەکانی حکومەتی هەرێم  بۆ بەدەنگەوەهاتنی کەیسی کۆچبەران،  شەش گەنجی تری  دانیشتوی دەڤەری راپەڕین دوای رزگارکردنیان لە لیبیا، بەسەلامەتی و بە یاوەریی نوێنەری فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوە گەڕێندرانەوە هەرێمی کوردستان.

ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەم هەنگاوە دوای ئەوە هات، لەسەر فەرمانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، وەزارەتی ناوخۆ و فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوە راسپێردرابوون تا رێکاری بەپەلە بۆ دۆزینەوە و گەڕاندنەوەی ئەو گەنجانە بگرنە بەر، کە پێشتر هەواڵی بێسەروشوێنبوونیان بڵاوکرابوەوە.

دوای گەیشتنەوەی گەنجەکان، لە فڕۆکەخانە، تیمەکانی وەزارەتی ناوخۆ بە تەواوی ئامادەکارییەوە پێشوازییان لێکردن  و دوای ئەنجامدانی پشکنین و چارەسەری پێویستی پزیشکی لەلایەن تیمە تەندروستییەکانەوە، بەسەلامەتی ڕادەستی بنەماڵەکانیان کرانەوە.

ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەکان  دەڵێت؛ 14گەنجی دیکەی هەمان ناوچە لە زیندانەکانی لیبیادا دۆزراونەتەوە و کارگێڕییەکانی ئازادکردن و گەڕاندنەوەیان دەستی پێکردووە تا لە چەند رۆژی داهاتودا بگەڕێندرێنەوە نیشتمان و هەوڵەکان بۆ دۆزینەوەی چارەنوسی 10 گەنجی  ونبوی راپەڕین بەردەوامن.

ناوەندەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، ئاستی کۆچکردن لە چەند مانگی ڕابردوودا بەشێوەیەکی بەرچاو دابەزیوە، بەجۆرێک بەکارهێنانی ڕێگەی لیبیا بۆ کۆچکردن بە رێژەی 87٪ کەمی کردووە و هەوڵەکانی حکومەتیش لەم بارەیەوە بەردەوام دەبن.

وەزارەتی نەوتی عیراق رایدەگەیەنێت، بەهۆی بەرفراوانبوونی پرۆژەکان و پلانەکانی دەوڵەت بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنان، کەرتی نەوت پێویستی بەپەلەی بە دامەزراندنی دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت هەیە.

وەزارەتی نەوتی عیراق، راگەیەنراوێکی سەبارەت بە پرسی دامەزراندنی دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت بڵاوکردەوە ئاماژەی بەوەشکرد، لەبەر رۆشنایی داواکارییەکانی کار و بەرفراوانبوونی بەردەوامی پرۆژەکان و پلانی حکومەت بۆ زیادکردنی توانای بەرهەمهێنانی نەوت و غاز و پەرەپێدانی کەرتەکەیان، پێویستی بەپەلەیان بە دامەزراندنی دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت هەیە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت کۆڵەکەیەکی سەرەکین بۆ دابینکردنی کەسانی پسپۆڕی راهێنراو بۆ دامەزراوە نەوتییەکان، بەهۆی ئەوەی ئەو زانیاریی و لێهاتووییەی هەیانە بە تەواوی لەگەڵ سروشتی کارکردن لە کێڵگە، پاڵاوگە و دامەزراوە جیاوازەکانی نەوتدا دەگونجێت.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا هاتووە، باسم محەمەد، وەزیری نەوتی عیراق بە هەوڵێکی چڕ و لە رێگەی هەماهەنگی لەگەڵ حکومەت و لایەنە پەیوەندیدارەکاندا، کاردەکات بۆ ئەوەی "پێداویستییە وەزیفییەکان"ـی کەرتی نەوت لە چوارچێوەی بودجەی گشتیی ساڵانی داهاتوودا جێگیر بکرێن، تاوەکو بەپێی پێداویستییە کردارییەکان و تەرخانکراوە داراییە بەردەستەکان، پرسی دامەزراندنی دەرچووان چارەسەر بکرێت.

لە میانی سەردانەکەیدا بۆ سوریا، عەلی زەیدی سەرۆک وەزیرانی عیراق، سەردانی مەزارگەی سەیدە زەینەبی کرد و  10 ملیۆن دۆلاری بەخشیی .

ئەمڕۆ چوارشەممە، نوسینگەی سەرۆک وەزیرانی عیراق رایگەیاند،  لە میانی سەردانیکردنی بۆ مەزارگەی سەیدە زەینەب، عەلی زەیدی  لەسەر ئەرکی تایبەتی خۆی 10 ملیۆن دۆلاری بەخشیەوە.

نوسینگەکەی ئاماژەی بەوەکردوە، عەلی زەیدی رێوڕەسمی سەردانیکردن و نوێژکردنی لەناو حەرەمی پیرۆزدا بەجێهێنا و لە نزیکەوە ئاگاداری بەش و شوێنەوارەکانی مەزارگەکە بوو.

هەروەها لەسەر ئەرکی تایبەتی خۆی بڕی 10 ملیۆن دۆلاری بەخشی، کە 5 ملیۆن دۆلاریان بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانی مەزارگەی خاتو خاتوو زێنەب و 5 ملیۆن دۆلارەکەی تریش بۆ مزگەوتی گەورەی ئومەوی تەرخان کرا.

نوسینگەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ماددە هۆشبەرەکان و تاوانەکان، لە راپۆرتێکدا ئاشکرای کردوە، کشتوکاڵی خەشخاش و بەرهەمهێنانی تلیاک لە ئەفغانستان لەم ساڵدا بەشێوەیەکی بەرچاو زیادی کردووە.

بە گوێرەی راپۆرتەکە، کە ئەمڕۆ پێنجشەممە، بڵاوکراوەتەوە، روبەری زەوییە چێنراوەکان بە (خەشخاش) کە مادەیەکی هۆشبەرە، نزیکەی چوار بەرانبەر بە ساڵی پار زیادی کردوە و  لە نزیکەی 40 هەزار دۆنمەوە بۆ زیاتر لە 92 هەزار دۆنم لەم ساڵدا بەرزبووەتەوە.

هاوکات ئاماژە بەوەشکراوە، بەرهەمهێنانی تلیاکیش لە نزیکەی 300 تۆنەوە گەیشتووەتە نزیکەی 1500 تۆن، بەڵام سەرەڕای ئەم بەرزبوونەوەیە، ئاستی کشتوکاڵ و بەرهەمهێنان هێشتا زۆر کەمترە لەو ئاستەی پێش بریاری قەدەغەکردنی لەلایەن تاڵیبانەوە هەبوو.

ئەمەش لە کاتێكدایە، حکومەتی تاڵیبان رایگەیاندوە، لەمساڵدا 88 هەزار دۆنم خشخاشی لەناوبردوە و لە ساڵی 2022ـوەوە تاڵیبان بەرهەمهێنانی مادەی هۆشبەری لە ئەفغانستان بە رەسمی قەدەغەکردوە.

لە ئاستێکی نوێی ئاڵۆزییەکانی نێوان واشنتن و تاران، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، بەم زووانە ئێران دەچێتە سەر "لیستی سەرکەوتنەکانی ئەمریکا"، جەختیشی کردەوە، وڵاتەکەی تواناکانی هێزی ئاسمانی و دەریایی ئێرانی تێکشکاندووە.

لە وتارێکدا دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، بەهۆی کەمیی کارەباوە، ئێران لە ئێستادا رووبەڕووی ئاستەنگی گەورە بووەتەوە لە دروستکردنی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (دڕۆن)، هەروەها دووپاتیشی کردەوە، واشنتن بە هیچ جۆرێک رێگە نادات تاران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.

لە لایەکی ترەوە و بەپێی ڕاپۆرتە رۆژنامەوانییەکان، جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا نامەیەکی ئاڕاستەی موحسین رەزایی، راوێژکاری موجتەبا خامنەیی کردووە تا تاوتوێی دەستپێکردنەوەی دانوستانەکان بکەن، بە مەبەستی رێگریکردن لە ئەنجامدانی هێرشی سەربازیی نوێی ئەمریکا بۆ سەر ئەو وڵاتە.

هاوکات سەرچاوە ئاگادارەکان ئاماژە بەوە دەکەن، لێپرسراوانی ئەمریکا هۆشدارییان داوەتە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە خۆیان بۆ ئەگەری وەشاندنی زەبر و هێرشی سەربازیی نوێ بۆ سەر ئێران ئامادە بکەن.

نەعیم قاسم، سکرتێری گشتیی حزبوڵای لوبنان رایگەیاند، گرنگی بە رێککەوتنی نێوان تاران و واشنتۆن دەدەن، جەختیشدەکاتەوە کۆتاییهاتنی هێرشەکانی ئیسرائیل بۆسەر لوبنان لە مەرجە سەرەکییەکانی ئێرانە.

ئەمڕۆ چوارشەممە لە راگەیەندراوێکدا، نەعیم قاسم، سکرتێری گشتیی حزبوڵای لوبنان رایگەیاند، کۆتایی هێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر لوبنان و کشانەوەی هێزەکانیان لە خاکی لوبنان لە مەرجە سەرەکییەکانی ئێرانە بۆ کۆتایی هاتن بە جەنگ.

ئاماژەی بەوەشکردوە، ئێستا ئەوە رون بووەتەوە، ئەمریکا ناتوانێت زاڵ بێت بەسەر ئێراندا، بەتایبەتی لە کاتێکدا، کە لە رەوشی سەرلێشێواویدا ماوەتەوە سەبارەت بە بڕیاردانی سیاسی خۆی و نازانێت چی دەوێت.

سکرتێری گشتیی حزبوڵای لوبنان باسیلەوەشکردوە، ئەوان بەرژەوەندی لە رێککەوتنێکی نێوان ئێران و ئەمریکادا دەبینن، چونکە نوێنەرایەتی تاکە سەرچاوەی هێزی بەردەست دەکات، لە ناوچەکەدا.

لەبارەی هەڵبژاردنی ئێستای ئیسرائیلیشەوە، نەعیم قاسم وتویەتی؛ بۆ ئەوان گرنگ نییە کێ هەڵبژاردنەکان دەباتەوە  و کێ دەبێت بە سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل.