لە  28ی شوباتەوە تائێستا 307 هێرشكراوەتە سەر هەرێمی كوردستان و بەهۆیانەوە هەشت كەس شەهیدبوون و 51 كەسی تریش برینداربوون.

تیمی كوردستانی رێكخراوی سی پی تی ئەمریكی ئامارێكی لەبارەی هێرشەكانی سەر هەرێمی كوردستان بڵاوكردەوە و ئاماژەی بەوەكردووە، هەرچەندە لە هەفتەی رابردوودا ژمارەی هێرشەكانی سەر هەرێمی كوردستان كەمیكردووە، بەڵام ژمارەی شەهید و بریندار زیادیكردووە و بە پێی ئامارەكەش لە 28ی شوباتەوە تائێستا 307 هێرشكراوەتە سەر هەرێم و بەهۆیانەوە هەشت كەس شەهیدبوون و 51 كەسی تریش برینداربوون.

راشیگەیاندووە، لە هەفتەی رابردوودا 39 جار كونسوڵخانە و بنكە سەربازییەكان لە هەرێمی كوردستان كراونەتە ئامانج، 43 جاریش بنكە و بارەگای حزبەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان بۆردومانكراون و 21 خانوو و شوێنی هاووڵاتیانیش زیانیان بەركەوتووەز

رافایێل رۆدریگێز ڤییارینۆ، سیناتۆری دیاری ئیسپانیا ئەمڕۆ لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا سەبارەت بە هێرشە درۆنییەکان کە دەکرێنەسەر هەرێمی کوردستان پەیامێکی بڵاو کردەوە و دەڵێت،  سەرکۆنەی هێرشکردنەسەر هەرێمی کوردستان دەکات.

لە پەیامەکەدا هاتووە، سیناتۆر رافایێل رۆدریگێز بە توندی ئیدانە و سەرکۆنەی ئەو دەستدرێژییە قبوڵنەکراو و ناڕەوایانە دەکات دژ بە خاک و قەوارەیەک کە سیمبولی ئاشتی و ئاسایشە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستێکی پڕ لە ئاڵۆزی.

جەختیشدەکاتەوە، ئەم راگەیاندنە ئەمڕۆ زۆر گرنگە، چونکە رۆژی یادکردنەوە کارەساتێکی ئازاربەخشە بۆ هەرێمی کوردستانی عیراق، کە ئەمڕۆ یادی 38 ساڵەی کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجە دەکاتەوە بە گازە ژەهراوییەکان، کە لە ئەنجامدا زیاتر لە پێنج هەزار کەس بوون بە قوربانی. کارەساتی هەڵەبجە لە لایەن سەدام حوسەینەوە فەرمان بە ئەنجامدانی کرا وەک پرۆسەیەکی تۆڵەسەندنەوە لە کوردستان کە بە (ئۆپەراسیۆنی ئەنفال) ناسراوە.

 ئەمەی خوارەوە دەقی بەیاننامەی ئیدانەی سیناتۆر رافایێل ڕۆدریگێز ڤییارینۆیە ....

سەرکۆنەکردنی هێرشکردنە سەر هەرێمی کوردستانی - عێراق

لە پاش گفتوگۆم لەگەڵ بەڕێز (دارەوان حامید غەفار) نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ئیسپانیا دەربارەی ئەو دۆخە دژوارەی کە کوردستانی عێراق پێیدا تێپەڕدەبێت و بووەتە ئامانجی هێرشی ناڕەوا.

 بە توندی ئیدانە و سەرکۆنەی ئەو دەستدرێژییە قبوڵنەکراو و ناڕەوایانە دەکەم دژ بە خاک و قەوارەیەک کە سیمبولی ئاشتی و ئاسایشە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستێکی پڕ لە ئاڵۆزی.

ئەم ڕاگەیاندنە ئەمڕۆ زۆر گرنگە، چونکە بەرواری یادکردنەوە کارەساتێکی ئازاربەخشە بۆ هەرێمی کوردستانی عێراق، کە ئەمڕۆ یادی ٣٨ ساڵەی کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجە دەکاتەوە بە گازە ژەهراوییەکان، کە لە ئەنجامدا زیاتر لە ٥٠٠٠ کەس بوون بە قوربانی. کارەساتی هەڵەبجە لە لایەن سەدام حوسەینەوە فەرمان بە ئەنجامدانی کرا وەک پرۆسەیەکی تۆڵەسەندنەوە لە کوردستان کە بە (ئۆپەراسیۆنی ئەنفال) ناسراوە.

رافایێل ڕۆدریگێز ڤییارینۆ

بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندییە ئابورییەکان، حکومەتی عیراق هەوڵەکانی بۆ رێککەوتن لەگەڵ ئێران چڕ کردووەتەوە تا رێگە بۆ تێپەڕبوونی کەشتییە نەوتییەکان لە گەرووی هورمز بدرێت.

حەیان عەبدولغەنی وەزیری نەوتی عیراق، ئەمڕۆ رایگەیاند، حکومەتی عیراق لە هەوڵ و پەیوەندیی بەردەوامدایە لەگەڵ لایەنی ئێرانی بە مەبەستی رێگەدان بە تێپەڕبوونی کەشتییە نەوتییەکانی عیراق لە رێگەی گەرووی ستراتیژیی هورمزەوە.

ئاماژەی بەوەکردووە، "پەیوەندی لەگەڵ ئێران هەیە سەبارەت بە رێگەدان بە تێپەڕبوونی هەندێک لە کەشتییە نەوت هەڵگرەکانی عیراق" لەو ناوچە هەستیارەدا.

ئەم هەوڵانەی بەغداد لە کاتێکدایە، عیراق یەکێک بووە لە یەکەمین وڵاتانی بەرهەمهێنەری نەوت لە رێکخراوی ئۆپێک کە دوای هەڵگیرسانی جەنگ، ئاستی بەرهەمهێنانی نەوتی خۆی کەم کردووەتەوە. بەپێی ئامارەکان، بەرهەمهێنانی نەوتی عیراق لە 4.3  ملیۆن بەرمیلەوە بۆ نزیکەی 1.2 ملیۆن بەرمیلی رۆژانە دابەزیوە.

ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لەبارەی كێشەی هەناردەكردنی نەوت لە نێوان هەولێر و بەغداد كۆدەبێتەوەو لێپرسراوانی هەردوولا بانگهێشت دەكات.

بڕیارە ئێوارەی ئەمڕۆ ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق كۆببێتەوە بۆ گفتوگۆ لەسەر كێشەی هەناردەی نەوتی عیراق بۆ بەندەری جەیهان لە رێگەی بۆری نەوتی هەرێمەوە، بە پێی كارنامەی كۆبوونەوەكەش بریكاری وەزارەتی نەوتی عیراق و وەزیری سامانە سروشتییەكانی هەرێم و بەڕێوەبەری گشتی كۆمپانیای بە بازاڕكردنی نەوت "سۆمۆ" بانگهێشتی كۆبوونەوەكە بكرێن.

ئاماژە بەوەشكراوە، ئامانجی كۆبوونەوەكە بۆ گفتوگۆكردنە لەسەر چۆنییەتی هەناردەكردنی نەوت لە رێگەی بۆری كەركوك-جەیهان و نەهێشتنی ئاستەنگەكان و چارەسەركردنی ئەو قەیرانە داراییەی بەهۆی هێرشەكانی سەر عیراق دروستبووە.

وەزارەتی نەوتی عیراق دەڵێت راگەیەنراوەكەی وەزارەتی سامانە سروشتییەكانی هەرێم سیاسی و حزبییە و گوزارشت لە تێڕوانینی یاسایی و پیشەیی ناكات.

وەزارەتی نەوتی عیراق بە راگەیەنراوێك وەڵامی راگەیەنراوەكەی پێشووی وەزارەتی سامانە سروشتییەكانی هەرێمی دایەوە و ئاماژەی بەوەكردووە، سەرەڕای ئەو ئاستەنگگییانەی بۆیان دروستبووە، هەوڵ دەدەن كارەكانی دەستپێكردنەوەی بۆری نەوتی كەركوك-جەیهان، لە چەند رۆژی داهاتوودا تەواو ببێت، بۆئەوەی بتوانرێت.

راستەوخۆ نەوتی كەركوك هەناردە بكرێت، داواشیكردووە بەشێوەیەكی كاتی بۆری بەستنەوەی وێستگەی سارلوا لە كەركوك بە وێستگەی فیشخابور بەرەو بەندەری جەیهان بەكاربهێنرێت بۆئەوەی رۆژانە نەوت لە 250 هەزار بەرمیل زیاتر هەناردە نەكرێت بۆئەوەی كاریگەری قەیرانەكان كەمبكرێنەوە.

لە بەشێكی تری راگەیەنراوەكەدا هاتووە، بەپێی رێككەوتنی عیراق و توركیا، بۆری گواستنەوەی نەوت لە نێوانیاندا دامەزراوەیەكی حكومەتی عیراقە و توانای لە یەك ملیۆن بەرمیل زیاترە لە رۆژێكدا، وەك بەشێك لە پلانی ستراتیژی وەزارەتیش، بۆرییەكی جێگرەوەی نوێ هاوتەریب لەگەڵ ئەو بۆرییە دروست دەكرێت، داوا لە حكومەتی هەرێمیش دەكات بە هەڵوێستەكەیدا بچێتەوە بۆ رێگریكردن لە هەناردەكردن، جەختیشیكردووەتەوە، ئەگەر هەرێم رێگری بكات لە هەناردەكردنی نەوت، حكومەتی عیراق هەموو رێوشوێنێكی یاسایی پێویست دەگرێتەبەر.

وەزارەتی نەوتی ئاماژەی بەوەشكردووە، حكومەتی هەرێم دۆسێی نەوتی بەستووەتەوە بە مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمەوە، لەكاتێكدا ئەو بابەتە پەیوەندی بە وەزارەتی داراییەوە هەیە لەگەڵ سیستمی ئەسیكۆدا كە بۆ نەهێشتنی گەندەڵییە.

لەکاتێکدا گرژی و ئاڵۆزییەکانی نێوان ئێران و هەریەکە لە ئەمریکا و ئیسرائیل بەردەوامییان هەیە، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، پەیامێکی ئاڕاستەی واشنتۆن و وڵاتانی ناوچەکە کرد و دەڵێت، دەبێت ئاسایشی ناوچەکە بە شێوەیەکی ناوخۆیی و سەقامگیر بێت، نەک لە دەرەوە بسەپێندرێت.

محەمەد باقر قاڵیباف سەرۆکی پەرلەمانی ئێران لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، تاران بە رەسمی وڵاتانی ناوچەکەی ئاگادار کردووەتەوە کە بوونی هێزەکانی ئەمریکا هیچ کاتێک ئاسایش و سەقامگیری ناهێنێتە کایەوە، بۆیە پێویستە ئەمریکییەکان بە زووترین کات ناوچەکە بەجێبهێڵن.

سەبارەت بە توانای سەربازیی وڵاتەکەشی، سەرۆکی پەرلەمان ئاماژەی بەوەشکرد، سەکۆکانی هەڵدانی موشەکی ئێران بە تەواوی نوێ کراونەتەوە و بە شێوەیەک پارێزراون کە نەیارەکانیان ناتوانن بیانکەنە ئامانج.

وتیشی: "دوای شەڕی 12 رۆژەکەی مانگی حوزەیرانی ساڵی رابردوو، گۆڕانکاریی ریشەییمان لە سیستمی سەکۆکانی هەڵدانی موشەکدا کردووە، ئەوەش وای کردووە دوژمن لە بەرانبەر بڕیارە سەربازییەکانی ئێمەدا دەستەوستان بێت."

لە کۆتاییی لێدوانەکانیدا، قالیباف جەختی لەوەکردەوە، سیستمی بەرگریی ئاسمانیی وڵاتەکەی توانای هەیە رووبەڕووی پێشکەوتووترین جۆری فڕۆکە و درۆنەکان ببێتەوە و رێگرییان لێ بکات.

ئیدارەی سەرۆكی ئەمریكا داوا لە هاوپەیمانەكانی دەكات سوپای پاسدارانی ئێران و حزبوڵای لوبنان بخەنە لیستی تیرۆرەوە.

پەیامێكی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ئاشكرایكردووە، ئیدارەكەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا داوای لە دیپلۆماتكارانی ئەمریكی لە دەرەوەی وڵاتەكەی كردووە، هانی هاوپەیمانەكانیان بدەن سوپای پاسدارانی ئێران و حزبوڵای لوبنانی وەك دوو رێكخراوی تیرۆریستی بناسێنن.

ئەو پەیامە لە 16ی ئەم مانگە نێردراوە و ئیمزای ماركۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكای لەسەرە و ئاراستەی سەرجەم بارەگاكانی نێردە دیپلۆماسییەكان و كونسوڵخانەكانی ئەمریكا لە تەواوی جیهان كراوە، وتوشێتی ئەو هەوڵە دەبێت بە هەماهەنگی ئیسرائیل بكرێت.

لە پەیامەكەدا هاتووە، بە تیرۆر ناساندنی سوپای پاسدارانی ئێران و حزبوڵای لوبنان، فشارەكان لەسەر ئێران زیاتر دەكات و سنورێكیش بۆ تواناكانی لە سەر ئاستی جیهان دادەنێت.

پێشتریش ئەمریكا و بەشێك لە وڵاتان سوپای پاسداران و حزبوڵای لوبنانیان خستووەتە لیستی تیرۆرەوە.

تەلەفیزیۆنێكی ئیسرائیلی ئاشكرای دەكات، ئاڵوگۆڕی نامە لە نێوان ویتكۆف و عراقچی هەیە و لێپرسراوانی باڵای ئێرانیش دەڵێن مەرجیان بۆ ئاگربەست دەستپێنەكردنەوەی جەنگە.

كەناڵی 12ی ئیسرائیل لە زاری چەند سەرچاوەیەكی ئاگاداراوە بڵاویكردوەتەوە، سەرەڕای ئەو بانگەشانەی كە هیچ پەیوەندییەك لە نێوان لێپرسراوانی ئەمریكا و ئێراندا نەماوە ، عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران و ستیڤ ویتكۆڤ نوێنەری سەرۆكی ئەمریكا بۆ كاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئاڵوگۆڕی نامە و پەیام لە نێوانیاندا هەیە.

ئەكسیۆس ئاشکرایکرد، كەناڵی پەیوەندی راستەوخۆ لەنێوان عەباس عراقچی و ستیڤ ویتكۆڤ كارا كراوە وعەباس عراقچی دەستپێشخەری كردووە بۆ گفتوگۆ لەگەڵ لایەنی ئەمریكی.

هەواڵەكەی ئەو تەلەفیزیۆنەی لە كاتێكدایە مەسعود پزیشكیان، سەرۆك كۆماری ئێران لە گفتوگۆیەكی تەلەفۆنی لەگەڵ ئیمانۆیەل ماكرۆن، سەرۆكی فەرەنسا وتویەتی گفتوگۆكردن لەسەر كۆتایی جەنگ تا كاتێك كە دڵنیانەبین لەوەی هێرش ناكرێتەوە سەرمان بێ مانایە.

محەمەدباقر قاڵیباف، سەرۆكی پەرلەمانی ئێران لە نوێترین پەیامیدا وتویەتی تا دوژمن پەشیمان نەكەنەوە ئاگربەست قبوڵ ناكەن و تا دڵنیاش نەبن لە هەڵگیرسانەوەی جەنگ، ئاگربەست قبوڵ ناكەن.

عەباس عراقچی لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا وتویەتی،  واشنتۆن لە ئێستادا هەوڵدەدات لە رێگەی وڵاتانی ترەوەە فشار بخاتە سەر تاران بەمەبەستی كردنەوەی گەرووی هورمز بەڵام تا كۆتایی جەنگ ئەو هەنگاوانە سەر ناگرێت.