کەشناسی هەرێم رایگەیاند، کاریگەری ئەو شەپۆلە باران بارینەی رووی لە ناوچەکەمان کردبوو کۆتایی هاتووە و پێشبینیش دەکات باران بارین بە شێوەی تاوتاو بەردەوام بێت، ئاماژەی بەوەشکردوە پلەکانی گەرما نزمدەبنەوە.

ئەمڕۆ سێشەممە، بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێم، پیشبینی 48 سەعاتی داهاتوی بڵاوکردەوە بە گوێرەی پێشبینییەکان، سەرەڕای کۆتایی هاتنی شەپۆلی توندی باران بارین، نمەباران لە شوێنە جیاجیاکان بەردەوامی دەبێت و پلەکانی گەرماش نزمدەبنەوە.

 کەشناسی دەڵێت؛ ئەمرۆ پلەکانی گەرما نزمدەبنەوە بەراوردە بە تۆمارکراوەکانی دوێنێ  و نمەباران بە شێوەی تاوەباران بەردەوامی دەبێت و لە دوای نیوەڕۆی ئەمڕۆوە، لە سنوری ئیدارەی راپەڕین ئەگەری باران بارینی بەهاری زیاتر دەبێت بەراورد بە ناوچەکانی تر.

 لەبارەی کەشی سبەینێ چوارشەممەوە، کەشناسی دەڵێت؛ بە گشتی ئاسمان ساماڵ و پەڵە هەور دەبێت، ئەگەری باران بارین لە ناوچە شاخاوییەکان هەیە و پلەکانی گەرماش بەراورد بە ئەمڕۆ کەمێک بەرز دەبنەوە.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی بۆ سبەینێ بەمشێوەی دەبێت

هەولێر: 22 پلەی سیلیزی

پیرمام: 20 پلەی سیلیزی

سۆران: 20 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران: 13 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 19 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 22 پلەی سیلیزی

دهۆک: 20 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 21 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 22 پلەی سیلیزی

گەرمیان: 23 پلەی سیلیزی

تەندروستی راپەرین  بڵاویکردوەتەوە، بەهۆی تەرزە بارینی چەند سەعاتی ئێوارەی ئەمڕۆ 35 حاڵەتی برینداربوون لە نەخۆشخانەی گشتی رانییە  تۆمار کراون، ئاماژەی بەوەشکردوە بریندارەکان بەربوونەوەو شکانی قاچ و دەست و برینداربونی جەستەیی بوون.

دوای ئەوەی ئێوارەی ئەمڕۆ شەپۆلێکی باران بارین و تەرزە، سنوری راپەرینی گرتەوە، بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی راپەرین  راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە.

بە گوێرەی راگەیاندنەکە زۆربەی بریندارەکان بەهۆی ئاڵۆزبوونی رەوشی هاتووچۆ و خلیسکان لەسەر رێگاوبانەکان بووە لە کاتی راکردن و خۆپاراستنی هاووڵاتیان لە زیانەکانی تەرزە بەهێزەکە.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا، نەخۆشخانەکە هیوای چاکبوونەوەی خێرا و تەندروستییەکی باشی بۆ سەرجەم بریندارەکان و هاووڵاتیانی سنوورەکە دەخوازێت.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بەغداد لەگەڵ قەیس خەزعەلی، ئەمینداری گشتیی بزووتنەوەی عەسائیبی ئەهلی حەق کۆبووەوە، لەمیانی دیدارێکدا جەخت لە یەکخستنی هەوڵەکان بۆ زاڵبوون بەسەر ئاڵنگارییەکاندا کرایەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا دوایین پێشهاتەکانی ناوچەکە و عیراق خرایەبەر باس و جەخت لە یەکخستنی هەوڵەکان بۆ زاڵبوون بەسەر ئاڵنگارییەکاندا کرایەوە.

هەردوولا هاوڕابوون لەسەر پێویستی پابەندبوون بە وادەی دەستووری بۆ تەواوکردنی رێکارەکانی پێکهێنانی حکومەتی نوێی عیراق بۆ خزمەتکردنی زیاتری خەڵک.

وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، لە چەند رۆژی داهاتوودا هێڵی نەوتی كەركوك-بەندەری جەیهانی توركیا دەستپێدەکات.

ساحب بەزون وتەبێژی وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، بە ئامانجی زیادكردنی هەناردەی نەوتی عیراق، لە چەند رۆژی داهاتوودا هیڵی نەوتی كەركوك-بەندەری جەیهانی توركیا لە رێی فیشخابورەوە دەكرێتەوە و لە سەرەتاشدا رۆژانە نزیكەی 600 هەزار بەرمیل نەوت لە رێی ئەو هێڵەوە هەناردە دەكرێت، لە كاتێكدا ئەو هێڵە توانای هەناردەكردنی یەك ملیۆن و 600 هەزار بەرمیلی رۆژانەی هەیە، دەشڵێت، لە ئێستادا هەناردەكردنی نەوت لە رێی هەرێمی كوردستانەوە بۆ بەندەری جەیهان رۆژانە نزیكەی 200 هەزار بەرمیلە.

وتەبێژی وەزارەتی نەوتی عیراق راشیگەیاندووە، وەزارەتەكەیان كار دەكات بۆ بەكارهێنانی هەموو رێگا بەردەستەكان بە مەبەستی هەناردەكردنی نەوت و كارەكانیشیان بۆ كردنەوەی بۆری نەوتی عیراق-ئوردن لە داهاتوودا بەردەوامە.

عەباس عامری ئەمینداری گشتیی چوارچێوەی هەماهەنگ رایگەیاند، لە کۆبوونەوەکەی ئەمشەوی چوارجێوەی هەماهەنگیدا، بڕیاردراوە دەستنیشانکردنی ناوی کاندیدەکەیان بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق دوابخرێت بۆ رۆژی چوارشەممە و سبەینێ سێشەممەش  لە گفتوگۆکانیان بەردەوام دەبن.

ئەمشەو لە ماڵی عەمار حەکیم، چوارچیوەی هەماهەنگی کۆبوونەوە، گەرچی ناوی کاندیدەکەیان ئاشکرا نەکرد و دوایان خست بۆ رۆژی چوارشەممە، بەڵام ئەمینداری گشتیی چوارچێوەی هەماهەنگی دەڵێت؛ کۆبوونەوەکە ئەرێنی بووە.

عەباس عامری، ئامژەی بەوەکرد، کۆبوونەوەکە زۆر باش بووە و لەیەک تێکگەیشتنی باش هەبووە، بەڵام گفتوگۆکان پێویستی بەکاتی زیاتر هەبوو، بۆیە هەموو لایەنەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی بڕیاریاندا تاوەکوو چوارشەممە کۆبوونەوەکە دوا بخرێت و سبەینێش بەردەوام دەبن لە گفتوگۆکردن.

ئەمە لە کاتێکدایە ئاژانسی رۆیتەرز و چەند سەرچاوەیەکی ناوخۆیی رایانگەیاند بوو، باسم ئەلبەدری، نزیک لە نوری مالیکی کاندید کراوە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بەغداد لەگەڵ قەیس خەزعەلی، ئەمینداری گشتیی بزووتنەوەی عەسائیبی ئەهلی حەق کۆبووەوە، لەمیانی دیدارێکدا جەخت لە یەکخستنی هەوڵەکان بۆ زاڵبوون بەسەر ئاڵنگارییەکاندا کرایەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا دوایین پێشهاتەکانی ناوچەکە و عیراق خرایەبەر باس و جەخت لە یەکخستنی هەوڵەکان بۆ زاڵبوون بەسەر ئاڵنگارییەکاندا کرایەوە.

هەردوولا هاوڕابوون لەسەر پێویستی پابەندبوون بە وادەی دەستووری بۆ تەواوکردنی رێکارەکانی پێکهێنانی حکومەتی نوێی عیراق بۆ خزمەتکردنی زیاتری خەڵک.

ململانێی واشنتۆن و تاران لەسەر پیتاندنی یۆرانیۆم و رادەستکردنی خاڵێکی بنەڕەتییە لە ناکۆکییەکان، لە ئێستادا رەوشی نێوان ئێران و ئەمریکا گەیشتووەتە قۆناغێکی هەستیار کە راستەوخۆ بە پرسی یۆرانیۆمە پیتێندراوەکەی تارانەوە بەستراوەتەوە، دۆناڵد ترەمپ چەند جارێک وتویەتی دەبێت بە دەستی بهێنین و لێپرساراوانی ئێرانیش بەردەوام ئەو داوایەیان رەتکردوەتەوە.

بەپێی خەمڵاندنە نوێیەکانی شارەزایان و بەرپرسانی سەربازی،  تاران خاوەنی زیاتر لە 400 کیلۆگرام یۆرانیۆمی پیتێندراوە و ئەو بڕەش  ئەوەندە زۆرە، کە دەتوانێت نزیکەی 10 بۆمبی ئەتۆمی لێ بەرهەم بهێنرێت.

ئەمە لە کاتێکدایە کە لە دوای مانگی حوزەیران(شەش)ـی ساڵی رابردووەوە و بەهۆی هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر سێ پێگەی ئەتۆمی و بۆردومان کردنی، پشکنەرە نێودەوڵەتییەکان رێگرییان لێکراوە و نەیانتوانیوە راستی و دروستی بڕی کۆگاکراوی یۆرانیۆم لەو وڵاتەدا بپشکنن و پشتڕاست بکەنەوە.

دۆناڵد ترەمپ چاوی لە یۆرانیۆم پیتێندراوەکی ئێرانە

دۆناڵد ترەمپ لە میانی گەرمەی ئەم جەنگەدا، چەندین جار جەختی لەسەر ئەوە کردووەتەوە، کە ئەمریکا رێگە نادات ئەو مادە ئەتۆمییانە لە دەستی ئێراندا بمێننەوە و ئەو پرسە جێی گفتوگکردن نییە، لە ئێستاشدا یەکێکە لە خاڵە ناکۆکەکانی نێوان دانوستانەکانی واشنتۆن و تاران.

 ستراتیژی واشنتۆن لەم قۆناغەدا لە نێوان دوو بژاردەدایە؛ یان لە رێگەی فشار و ئۆپەراسیۆنی سەربازی راستەوخۆوە دەست بەسەر ئەو ماددانەدا دەگیرێت، یان لە رێگەی فشاری دیپلۆماسییەوە تاران ناچار دەکرێت بە رێککەوتنێک بۆ گواستنەوەی سەرجەم یۆرانیۆمە پیتێنراوەکە بۆ ناو خاکی ئەمریکا، کە ئەمەی دووەمیان بەردەوام تاران رەتی کردوەتەوە.

هەڵوێستی تاران لە نێوان رادەستکردن و پاراستنی یۆرانیۆمەکە

گەرچی رۆژی یەکشەمەی رابردوو، لە راپۆرتێکی رۆژنامەی ئیسرائیل هیۆم  ئەوەی خستبوەڕوو، ئێران بە مەرجی رادەستکردنی یۆرانیوەمە پیتێندراوەکەی رازی بووە، بەڵام نایەوێت رادەستی ئەمریکای بکا و دەیەویط بیدات بە وڵاتێکی تر.

بەڵام ئەم زانیاریانەی رۆژنامە ئیسرائیلییەکە، تا ئێستا لەلایەن ئێرانەوە پشتراستنەکراوەتەوە و بەردەوام ئەو لێدوانە زانیاریانە رەتدەکەنەوە.

 تا ئێستا  تاران ئامادە نییە لە رێگەی دیپلۆماسییەوە یۆرانیۆمەکەی رادەست بکات و ئەوان پێیان وایە پیتاندنی یۆرانیۆم مافی خۆیانە، مەسعود پزیشکیانی سەرۆک کۆمار، لە نوێترین لێدوانیدا رایگەیاند کەس ناتوانێت ئەو مافەیان لێ وەرگرێتەوە و ئەوان ناچنە ژێر فشاری هێزەوە و گەلی ئێران خۆی نادات بەدەستەوە.

لە شکستی دیپلۆماسیدا، لە رێگەی هێزەوە دەتوانرێت دەست بەسەر یۆرانیۆمکەی ئێراندا بگیرێت؟

سەبارەت بە پرسی دەستبەسەرداگرتنی یۆرانیۆمە پیتێندراوەکە، جێگری پێشووی فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا (CENTCOM) ئاماژە بەوە دەکات، کە کۆنترۆڵکردنی ناوچەکە کارێکی پڕ مەترسییە، بەڵام ئەمریکا توانای ئەنجامدانی هەیە، هاوشێوەی ئەزموونی ئەفغانستان کاتێک لە ناو جەرگەی بیاباندا رێگەی فڕینیان دروست کرد بۆ نیشتنەوەی فڕۆکە زەبەلاحەکانی (C-17)  .

ئەزموونی(پڕۆژەی سەفایر) کە بە مانای یاقوتی شین دێت وەک نموونەیەکی مێژویی بۆ گواستنەوەی یۆرانیۆم لە ئێران، ئەمریکا چاوی لە ئەزمونێکی مێژوویی ساڵی 1994ە لە وڵاتی کازاخستان.

ئەندرۆ وبەر، بەرپرسی پێشووی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، بە میدیای وڵاتەکەی راگەیاندوە ، کە چۆن دوای روخانی یەکێتی سۆڤیەت، نیگەران بوون و ترسیان هەبووە، ئێران دەستی بگات بە یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئەو وڵاتە، کە چوارەم گەورەترین جبەخانەی ئەتۆمی جیهانی تێدابوو ئەو کات.

ئەو بەرپرسەی ئەمریکا وتویەتی؛ لە ئۆپەراسیۆنێکی نهێنیدا، دیپلۆماتکار و شارەزایانی ئەمریکی توانییان بڕێکی زۆر لە یۆرانیۆمی پیتێنراو، کە لە کارگەیەکدا شاردرابووەوە، بدۆزنەوە و بیگوازنەوە بۆ ئەمریکا پێش ئەوەی بکەوێتە دەستی وڵاتانی تر.

بەرپرسانی ئەمریکا پێیان وایە، ئەم مۆدێلە لە ئێستادا وەک نەخشەڕێگایەک دەبینرێت بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ قەیرانی ئەتۆمی ئێران.

لێدوانە دژبەیەکەکانی دۆناڵد ترەمپ پرۆسەکەی ئاڵۆزتر کردوە

گەرچی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، لە رابردودا چەندین جار دوپاتیکردوەتەوە، دەبێت ئێران یۆرانیۆمە پیتێندراوەکەی رادەست بکات و واز لە بەدەسهێنانی چەکی ئەتۆمی بهێنێت، سەرۆکی ئەمریکا ئەو پرسەی لای خۆیەوە یەکلای کردوەتەو ە ودڵنیای داوە ئێران نابێت ببێت بە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، بەڵام ئەمڕۆ سێشەممە لێدوانێکی تریداوە و دەڵێت؛ بەدەستهێنانی یۆرانیۆمەکەی ئێران ئاسان نییە.

دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا لە نوێترین پەیامیدا، کە رۆژی سێشەممە، بڵاویکردوەتەوە لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تروس سۆشیال، کە خۆی خاوەنداریتی دەکات نوسیویەتی؛ بەدەستهێنان و وەرگرتنی یۆرانیۆمی پیتێندراوی ئێران پرۆسەیەکی سەخت و و دورودرێژە.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکردوە، لە دوای هێرشەکانمان بۆ سەر پێگە ئەتۆمییەکانی ئێران و وێرانکردنیان بەدەستهێنانی یۆرانیۆمەکەی ئێران قورسە و کاتی زۆری دەوێت.

کۆتاییەکی نادیار؛ رادەستکردن یان دەستبەسەرداگرتن؟

بڕیارە ئەمرۆ سێشەممە وەفدی هەردوو وڵاتی ئەمریکا  و ئێران بگەنە پاکستان و سبیەنێ چوارشەممە گەڕێکی تری دانوستانی واشنتۆن و تران لە ئیسالام ئابادی پایتەختی پاکستان بەڕێوەبچێت، لە ئێستادا هەموو چاوەکان لەسەر تارانن بۆ ئەوەی بزانرێت کاردانەوەی بەرانبەر ئەم گوشارە چڕانەی واشنتۆن چی دەبێت؟

ئایا ئێران لەژێر فشاری هەڕەشەکاندا مل دەدات و یۆرانیۆمە پیتێنراوەکەی بە رێککەوتنێکی سیاسی رادەستی ئەمریکا دەکات، یان سوور دەبێت لەسەر هەڵگرتنی و ئەمریکاش پەنا بۆ بژاردەی سەربازی و ئۆپراسیۆنی راستەوخۆ دەبات بۆ دەستبەسەرداگرتنی ئەو مادە مەترسیدارانە؟

لە کۆتایدا، یەکلاکردنەوەی ئەم پرسە نەک تەنها چارەنوسی جەنگی ئێستا، بەڵکو نەخشەی نوێی هێز لە ناوچەکەدا دیاری دەکات و کاریگەری لەسەر تەواوی جیهانیش دەبێت.

وەزارەتی دەرەوەی ئێران، ئەمڕۆ سێشەممە، رایگەیاند کە هێرشی ئەمریکا بۆ سەر کەشتیی (تۆسکا) بە پێشێلکردنی ئاگربەست دادەنرێت.

وەزارەتەکە لە بەیاننامەیەکدا  وتی: بە توندی سەرکۆنەی هێرشی سوپای ئەمریکا بۆ سەر کەشتیی تۆسکا و بە بارمتەگرتنی تاقمەکەی دەکەین، ئاماژەی بەوەش کرد کە: ئەم هێرشە چەتەگەریی دەریایی، کارێکی تیرۆریستی و پێشێلکردنی ئاگربەستە.

هەر لە بەیاننامەکەدا وەزارەتی دەرەوەی ئێران دەڵێت: هۆشداری دەدەین لە ئەنجامە مەترسیدارەکانی دەستبەسەرداگرتنی کەشتییەکە و جەخت لەسەر پێویستی ئازادکردنی کەشتییەکە و تیمەکەی دەکەینەوە، ئاماژەی بەوەش کرد کە ئێران تەواوی تواناکانی خۆی بۆ بەرگری لە بەرژەوەندییەکان، ئاسایشی نەتەوەیی و کەرامەتی گەلەکەی بەکاردەهێنێت.

هەروەها جەختیکردەوە کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەرپرسیارێتی تەواوی تێکچوونی دۆخی ناوچەکە لە ئەستۆ دەگرێت.

ئاژانسی هەواڵی تەسنیمی ئێران بڵاویکردوەتەوە، هەڵوێستی ئێران سەبارەت بە بەشدارینەکردن لە دانوستانەکان تا ئێستا هیچ گۆڕانکارییەکی بەسەردا نەهاتووە و مەرجی بەشداریکردنی گرێدراوە بە لابردنی گەمارۆ دەریاییەکانی سەر ئێران.

سەرەڕای لێدوانەکانی ئەمڕۆی دۆناڵد ترەمپ، کە رایگەیاند جەی دی ڤانس و تیمی دانوستانکاری ئەمریکا بەرەو پاکستان بەڕێکەوتوون، بەڵام تا ئێستا ئێران رەتیدەکاتەوە بەشداری گەرێکی تری دانوستانەکان ببێت لەگەڵ ئەمریکا.

بە گوێرەی ئاژانسەکە، سەرچاوە ئاگادارەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە گەمارۆی دەریایی یەکێکە لە کۆسپە سەرەکییەکانی بەردەم دەسپێکردنەوەی گفتوگۆکان، کە لە رێگەی نێوەندگیری پاکستانەوە بە لایەنی ئەمریکی گەیەندراوە. 

تەسنیم ئاماژەی بەوەکردوە، بەرپرسانی ئێران پێیان وایە، ئەمریکا هێشتا بە دیدێکی زیادەڕۆیانە و بە هەمان ئەو هەڵە سەربازییانەی پێشوتری سەیری مێزی دانوستان دەکات، بۆیە تاران ئامادە نییە ببێتە بەشێک لەوەی کە ناوی ناوە شانۆگەری و کات کوشتنی ئەمریکی.

ئاژانسەکە ئەوەشی خستوەتەڕوو، ئێران ئەگەری فریودانی میدیایی لەلایەن واشنتۆنەوە لەبەرچاو دەگرێت و هاوکات ئامادەکاری بۆ هەر روبەڕووبوونەوەیەکی سەربازی دەکات و  مەرجی گەڕانەوە بۆ دانوستانیش لابردنی گەمارۆ دەریاییەکانە.