قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان، لە میانی بەشدارییکردنی لە کۆڕبەندی نێودەوڵەتیی ئابوریی دێڵفی رایگەیاند، هەرێمی کوردستان نایەوێت ببێتە بەشێک لە جەنگی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل بەرانبەر بە ئێران. 

ناوبراو ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم جەنگە لە روی ئابوری، ئەمنی و دەروونییەوە کاریگەریی نەرێنی لەسەر هەرێم هەبووە، بۆیە هەموو هەوڵێکیان بۆ پاراستنی سەقامگیریی کوردستانە و دەیانەوێت وەک پردێک بن بۆ کۆتاییهێنان بەو جەنگە.

قوباد تاڵەبانی جەختی لە پێشوازیی هەرێم لە رێککەوتنی ئاگربەست کردەوە و هیوای خواست  ئاگربەستەکە بەردەوام بێت و وەک هەرێمی کوردستان هەموو هەوڵێک دەدەن.

لە روی ستراتیجیشەوە، کورد لە رابردوودا وەک کێشە سەیری کورد کراوە  و ئەمڕۆ کورد ئەو قۆناغەی تێپەراندوە و لە ئێستادا وەک پردێکن، کە پشتیوانی پرۆسەی ئاشتی لە نێوان تورکیا و پەکەکەدا دەکەن، لە تورکیا و لە سوریا هەوڵدەدەن مافەکانی کورد پارێزراوبێت و لە رۆژهەڵاتیش تەواوی هەوڵیان بۆ ئەوەیە کوردان زیانیان پێنەگات.

لە روی گەشەپێدانی ناوخۆیی هەرێمی کوردستانیشەوە، قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوە کرد، حکومەتی هەرێم پلان و نییەتی هەیە گەشەپێدان لە شارە گەورەکانەوە، کە لە ئێستادا لە ئاستێکی باشدایە بگوازێتەوە بۆ گوند و ناوچە دوورەدەستەکان، چونکە ئەو شوێنانە سەرچاوەی سەرەکیی کەرتی کشتوکاڵ و ئاژەڵدارین.

قوباد تاڵەبانی جەختیکردەوە، ئەوان بۆ ئایندە دەڕوانن و  دەیانەوێت دوربکەونەوە لە پشت بەستن بە نەوت و هەوڵدەدەن بەکاربهێنین بۆ نێوکردنەوەی کرتەکانی تر وەک کشتوکاڵ و گەشتیاری و پیشەسازی.

 ناوبراو باسی لەوەش کرد، ئامانجیانە وەک هەرێمی کوردستان سود لە وڵاتانی تر وەرگرن و ببنە هەناردەکار، بەو پێیەی هەرێم خاوەنی بەرهەمی کوالێتی بەرزی کشتوکاڵی و میوەیە وەک هەنار، هەنگوین و گوێز، کە دەکرێت لە بازاڕە نێودەوڵەتییەکاندا جێگەی خۆیان بکەنەوە و کێبڕکێی وڵاتان بکەن.

کەشناسی هەرێم، بڵاویکردوەتەوە بە گشتی کەشی ئاسمان لە نێوان هەور و نیمچە هەور دەبێت و ئەگەرێکی کەم هەیە بۆ بارینی نمەباران لە دوانیوەڕۆدا، لەبارەی کەشی سبەینێشيوە دەڵێت؛ لە ناوچە شاخاوییەکان ئەگەری باران بارین هەیە.

ئەمڕۆ هەینی، بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێم، پێشبینی 48 سەعاتی داهاتوی بڵاوکردەوە بە گوێرەی پێشبینییەکان، کەشەکە تەواو بەهارەیە و پلەکانی گەرماش نزیکن لە تۆمارکراوەکانی دوێنێ.

لەبارەی کەشی سبەینێ شەممەوە، کەشناسی ئاماژەی بەوەکردوە، پلەکانی گەرما یەک بۆ دوو پلە بەرز دەبنەوە بەراورد بە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ و پێشبینی باران بارین لە ناوچە شاخاوییەکان دەکرێت.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ سبەینێ بەم شێوەیە؛

هەولێر: 24 پلەی سیلیزی

پیرمام: 23 پلەی سیلیزی

سۆران: 20 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران: 13 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 23 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 26 پلەی سیلیزی

دهۆک: 25 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 25 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 27 پلەی سیلیزی

گەرمیان: 29 پلەی سیلیزی

ئەمڕۆ 24ی نیسان، یادی 52 ساڵەی تاوانێکی گەورەی دەسەڵاتی بەعس بەرانابەر بە قەڵادزێ، کاتێک لە ساڵی 1974دا شاری قەڵادزێی بە بۆمبی قەدەغەکراوی "ناپاڵم" بۆردومان کرد و بەهۆیەوە زیاتر لە 400 شەهیدی و برینداری لێکەوتەوە.

 لەم هێرشە دڕندەیەدا کە سەعات 10ـی   سەرلەبەیانی ئەنجامدرا، ناوەندی شارەکە و بیناکانی زانکۆی سلێمانی کرانە ئامانج، کە لە ئەنجامدا 165 خوێندکار و هاووڵاتی مەدەنی شەهید بوون و 250 کەسی دیکەش بریندار بوون، ئەمە جگە لەو وێرانکارییە گەورەیەی بەر سیمای شارەکە کەوت.

مێژووی ئەم شارە پڕە لە رووبەڕووبوونەوەی ستەم، بە جۆرێک دوای ئەو هێرشە دڕندانەیە، لە کۆتایی هەشتاکاندا، رژێمی باعسی ئەوکات، سیاسەتی راگواستنی زۆرەملێی بەسەردا سەپاندن و لە ٢٦26ـی حوزەیرانی 1989دا، قەڵادزێ بە تەواوی لەگەڵ زەوی تەخت کرا و هەموو گوندەکانی دەوروبەری وێران کران، بە مەبەستی سڕینەوەی ناسنامەی نەتەوەیی و تێکشکانی ئیرادەی خەڵکەکەی.

قەڵادزێ کە ئێستا ناوەندی قەزای پشدەرە و سەر بە ئیدارەی راپەڕینە، بەهۆی پێگە جوگرافییەکەی و هاوسنووریی لەگەڵ رۆژهەڵاتی کوردستان، هەمیشە وەک مەڵبەندێکی گرنگی شۆڕش و بەرخودان ماوەتەوە.

 ئەم شارە بە پێنج ناحیە و نزیکەی 400 گوندەکەیەوە، وەک هێمایەکی زیندووی قوربانیدان لە مێژووی کوردستاندا دەمێنێتەوە و یادی شەهیدانی 24ی نیسان وەک بەشێکی دانەبڕاو لە یادەوەری نەتەوەیی کوردا ساڵانە بەرز رادەگیرێت.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە رێگەی بەرنامەی "پاداشت بۆ دادپەروەری"، بڕی 10ملیۆن دۆلاری وەک خەڵات دیاری کرد بۆ هەر کەسێک زانیاری لەسەر سەرکردەی گروپی "کەتیبەکانی سەیدولشوهەدا"  بدات.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا دەڵێت؛ هەر کەسێک زانیارییان پێ بدات لەسەر ئەبو ئالا وەلائی، سەرکردەی گروپی کەتیبەکانی سەیدولشوهەدا  وێڕای خەڵاتە داراییەکە، دەکرێت پرۆسەی گواستنەوەی بۆ شوێنێکی ئارام بۆ جێبەجێ بکرێت.

واشنتۆن ئەم گروپە و سەرکردەکەی تۆمەتبار دەکات بە کوشتنی هاووڵاتیانی مەدەنی عیراقی و ئەنجامدانی هێرش بۆ سەر نێردە دیپلۆماسی و بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە عیراق و سوریا.

جێی ئاماژەیە، کەتیبەکانی سەیدولشوهەدا، کە ئەمریکا بەدوای سەرکردەکەیانەوەیە،  یەکێکە لەو گروپە چەکدارانەی نزیکن لە ئێران .

ئەندامێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، داوای لە سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران کردووە لە یاسای بودجەی ساڵی 2026دا، موچەی مامۆستایانی گرێبەست بخرێتە سەر حکومەتی عیراق.

پۆڵا شەهید سیروان دێڕەشەیی ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رایگەیاند: ئەمڕۆ 23/04/2026 بە نووسراوێکی رەسمی داوام لە سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران کرد، کە لە یاسای بودجەی ساڵی 2026 یان هەر یاسایەکی تری بودجە کە لە داهاتوودا پەسەند دەکرێت، 39 هەزار مامۆستای گرێبەست بکرێتە سەر بودجەی فیدراڵی و پاشان بکرێنە هەمیشەیی، کە مافێکی یاسایی و مرۆیی و دەستووریی خۆیانە.

ئەندامەکەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ئاماژەی بەوەشداوە، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران ئیمزای لەسەر نووسراوەکە کرد و رەوانەی لایەنی پەیوەندیداری کرد.

ئەندامێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لەگەڵ پارێزگاری بانکی ناوەندی عیراق کۆبووەتەوە و باس لەوەکراوە: هاوردەکردنی دۆلار بۆ عیراق بەبێ هیچ ئاستەنگێک و بە هەمان رێژەی پێشوو بەردەوامە.

د. بڕیاڕ رەشید ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە هەژماری رەسمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک رایگەیاندووە: هاوردەی دۆلار بۆ عیراق رانەگیراوە، هەنگاوەکانمان بۆ کردنەوەی بانکێکی تایبەت بەپارەدارکردنی پرۆژەی گەنجان لە عیراق بەردەوامە و بە یاوەری عەلی عومەر، نوێنەری سلێمانی لە ئەنجومەنی باڵای گەنجانی عیراق، لەگەڵ د. عەلی عەلاق پارێزگاری بانکی ناوەندی کۆبووینەوە.

ئەندامەکەی ئەنجومەنی نوێنەران ئاماژەی بەوەداوە: ‏‎لە دیدارەکەدا جەختمان کردەوە لەسەر خێراکردنی رێکارەکانی چالاککردنی دەستپێشخەری (ڕیادە) لە کوردستان بە مەبەستی پێدانی قەرز بە گەنجانی خاوەن کار، کە پێشوتر رەزامەندی سەرۆک وەزیرانی عیراقی بۆ وەرگیرا، وەک هەمیشە پشتیوانی تەواوی ئەم هەوڵە دەبین بۆ رەخساندنی هەلی کار و پشتگیریکردنی گەنجان و هاوکات داومانکرد لەگەڵ کردنەوەی بانکی پێشەنگی کە بانکێکی تایبەتی عیراقە بۆ پارەدارکردنی پرۆژەی گەنجان، گەنجانی کوردستانیش سودمەند بن لە خزمەتگوزاریەکانی.

‏‎د. بڕیار رەشید دەشڵێت: دەربارەی ئەو دەنگۆیانەی باس لە قەدەغەکردنی دۆلار دەکەن، پارێزگاری بانکی ناوەندی دڵنیایی دا کە هاوردەکردنی دۆلار بۆ عیراق بەبێ هیچ ئاستەنگێک و بە هەمان رێژەی پێشوو بەردەوامە و هەموو ئەو دەنگۆیانەی رەتکردەوە کەباس لەڕێگری بەردەم دۆلار دەکرێت.

ئیسماعیل سەقابی ئەسفەهانی، جێگری سەرۆک کۆماری ئێران و سەرۆکی رێکخراوی بەڕێوەبردنی ستراتیژیی وزە، هۆشدارییەکی توندی دا، لە ئەگەری هەر هێرشێکی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر بیرە نەوتەکانی ئێران، وڵاتەکەی کێڵگە نەوتییەکانی سعودیە دەکاتە ئامانج.

ناوبراو لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ میدیای وڵاتەکەی رایگەیاند، کە پلانێکی دیاریکراویان بۆ ئامانجەکان هەیە و ستراتیژییەکیان بە ناوی "پەیژەی بەرپەرچدانەوە" داڕشتووە؛ کە تێیدا پەیڕەوی بنەمای (چاو بەرانبەر بە چاو) و لە قۆناغە باڵاکانیدا (چاو بەرانبەر بە سەر)دەکەن، وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەی هەر لێدانێکی کەرتی نەوتی ئێران بە وێرانکردنی کەرتی نەوتی وڵاتانی دراوسێ وەڵام دەدرێتەوە.

ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە،پێشتریش فەرماندەی هێزی ئاسمانی سوپای پاسداران هۆشداری دابووە وڵاتانی کەنداو،  ئەگەر رێگە بە ئەمریکا بدەن خاک و ئاسانکارییەکانیان دژی ئێران بەکاربهێنێت، ئەوا دەبێت ماڵئاویی لە بەرهەمهێنانی نەوت لە تەواوی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بکەن.

ئەمە لە کاتێكدایە، پێشتریش ئێران دەستی نەپاراستوە و لە ماوەی نزیکەی 40 رۆژی جەنگی نێوان ئەمریکا، ئیسرائیل  بەرانبەر بە ئێران، چەندین جار دامەزراوەکانی نەوت و وزە لە وڵاتانی کەنداو لەلایەن هێزەکانی ئێران و گروپە هاوپەیمانەکانیانەوە بە موشەک و درۆن کراونەتە ئامانج.

باڵیۆزخانەی چین لە تاران لە رێگەی راگەیەندراوێکی رەسمییەوە داوای لە تەواوی هاووڵاتیانی وڵاتەکەی کردووە، کە لە زووترین کاتدا خاکی ئێران جێبهێڵن و روو لە ناوچە ئارامەکان بکەن، ئەمە لە کاتێکدایە، رۆژێک پێش دەستپێکردنی جەنگەکە هەمان داواکاریان هەبوو.

 لە راگەیەندراوەکەدا هۆشداری دراوە بەو هاووڵاتیانەشی کە لە ئێران دەمێننەوە، کە بە تەواوی لە شوێنە هەستیارەکان وەک دامەزراوە حکومی و سەربازییەکان دوور بکەونەوە؛ هاوکات داواشی لێکردوون لە کاتی هەر رەوشێکی نائاساییدا، پەیوەندی بە لێپرسراوانی ناوخۆیی و نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکانی چینەوە بکەن بۆ وەرگرتنی هاوکاری.

ئەم هۆشدارییە نوێیەی پەکین لە کاتێکدایە کە پێشتریش رۆژێک پێش هێرشکردنە سەر ئێران، هۆشدارییەکی هاوشێوەی دەرکردبوو.

 ئەم هەنگاوە وەک ئاماژەیەک بۆ زیادبوونی مەترسییە ئەمنییەکان و ئەگەری پەرەسەندنی گرژییە سەربازییەکان لە ناوچەکەدا دەبینرێت، کە وای لە چین کردووە رێکاری خێرا بۆ پاراستنی گیانی هاووڵاتیانی لە ناوخۆی ئێران بگرێتەبەر.

دۆناڵد ترەمپ دەڵێت، لەگەڵ ئێران رێكناكەون ئەگەر بێت و ئەو رێككەوتنە لە بەرژەوەندی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانیدا نەبێت.

ترەمپ لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تروس سۆشیاڵ رایگەیاندووە، رێككەوتن لەگەڵ ئیران ناكەن ئەگەر لە بەرژەوەندی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی و هەموو جیهاندا نەبێت، دووپاتیشكردووەتەوە لە ژێر هیچ فشارێكدا نییە بۆ كۆتاییهێنان بە جەنگی ئێران.

ئاماژەی بەوەش كردووە، كاتیكی زۆریان لە بەردەمدایە بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ ئێران و تاوتوێكردنی بابەتەكە، بەڵام وەك خۆی دەڵێت، ئێران كاتی زۆری نەماوە و رەوشەكە بەرەو خراپتر دەڕوات و لە سوودی ئەو وڵاتەدا نابێت.

وتیشی، گەمارۆی دەریایی سەر ئێران بەهێزە و چەك و رادار و بەرگری ئاسمانی ئێران وێرانكراوە و سوپای دەریایی ئێرانیش بە تەواوەتی لەناوچووە.