سەرەرای بڕیاری حكومەتی هەرێم بۆ دابەزینی نرخی سوتەمەنی، بەڵام لە هەولێر تا دێت نرخی بەنزین بەرزدەبێتەوە.

پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، ئەمڕۆ جارێكی تر لە پارێزگای هەولێر نرخی هەر سێ جۆرەكەی بەنزین لە ماوەی سەعاتێكیدا 300 دینار زیادیكرد، بەجۆرێك، نرخی بەنزینی سوپەر بۆ هەر لیترێك گەیشتووەتە 2400 دینار و بەنزینی جۆری موحەسەنیش گەیشتوەتە 2000 دینار و بەنزینی نۆرماڵیش بە 1500 دینارە. 

ئەمە لە كاتێكدایە، بڕیاری كۆنترۆڵكردنی نرخی سوتەمەنی و جێگیركردنی نرخەكانی بەنزین تەنها چەند رۆژێكی خایاند و جارێكی تر هەولێر روبەڕووی شەپۆلێكی نوێی گرانبوونی بەنزین بووەتەوە.

نرخەكان لە بەنزینخانەكاندا ئاستێكی نوێیان تۆماركردووە كە راستەوخۆ كاریگەریی كردووەتە سەر شۆفێران و ژیانی رۆژانەی هاووڵاتیان و بژێوییان، شۆفێران نیگەرانی ئەوەن بۆ وەرگرتنی بەنزینی حكومی چەندین سەعات لە نۆرەدا دەوەستن.

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، سەردانی ئەنجومەنی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی یەکێتی کرد و لەلایەن شێخ جەعفەر شێخ مستەفا، لێپرسراوی ئەنجومەنەکەوە پێشوازیی لێکرا.

لە دیدارەکەدا، هەردوولا دوایین گۆڕانکاری و پەرەسەندنە سیاسی و ئەمنییەکانی عیراق و ناوچەکەیان تاوتوێ کرد، هاوکات بیروڕایان سەبارەت بە شێوازی پەرەپێدانی کاری حزبی و رێکخراوەیی ئاڵوگۆڕ کرد.

لە کۆتایی دیدارەکەدا، شێخ جەعفەر شێخ مستەفا کتێبی بیرەوەریی شیکاریی خۆی بە ناونیشانی "کڵپەی ژێر خۆڵەمێش" پێشکەش بە شاناز ئیبراهیم ئەحمەد کرد.

دەستەی گشتیی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم لە راگەیەنراوێکدا جەختی لەوە کردەوە کە دەستوور بنچینەی سەرەکیی سیستمی حوکمڕانییە لە عیراقی نوێدا و پابەندبوون پێوەی، رێزگرتنە لە ئیرادەی تەواوی پێکهاتەکان.

لە راگەیەنراوەکەدا هاتووە: خەڵکی کوردستان ماددەی 140ی دەستوور وەک دیارترین نەخشەرێگا بۆ چارەسەرکردنی پرسی ناسنامەی رووبەرێکی بەرفراوانی خاکەکەی لە چوارچێوەی عیراقی فیدراڵدا دەبینن.

دەستەکە جەختیشی کردەوە کە هەر جۆرە لێدوانێکی نادەستووری لەلایەن پارێزگاری کەرکووکەوە بە تەواوی رەت دەکەنەوە و داوایان لێکرد لەم قۆناغە هەستیارەدا گیانی پێکەوەژیانی راستەقینە بپارێزێت؛ چونکە لێدوانی نادەستووری رووبەری بێمتمانەیی فراوانتری دەکات و سەرنج لەسەر دابینکردنی خزمەتگوزارییەکان بۆ شارەکە دوور دەخاتەوە.

بڕی 500 ملیۆن دۆلاری كاش لە لایەن بانكی فیدراڵیی ئەمریكاوە گەیشتە بانكی ناوەندیی عێراق.

سەرچاوەیەك لە حكومەتی عیراق راگەیاند، بانكی فیدراڵیی ئەمریكا گوژمەیەكی نوێی دۆلاری بە بڕی 500 ملیۆن دۆلار رەوانەی بانكی ناوەندیی عێراق كردووە.

ئاژانسی هەواڵی عیراقیش لە زاری سەرچاوەكەوە رایگەیاند، بڕیارە بڕە پارەكە بە رەزامەندیی بانكی ناوەندی بۆ مامەڵەی تایبەت بە گەشتیاران و هەناردە دەرەكییەكان بەكاربهێنرێت.

 پێشتر ئەمریكا بەهۆی نیگەرانیی لە چوونەدەرەوەی نایاسایی دۆلار و سپیكردنەوەی پارە بۆ هەندێك لە بانكە ئەهلییەكان، ناردنی دۆلاری بەشێوەی كاش بۆ عیراق سنووردار كرد، ئەوەش كاریگەری لەسەر بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار هەبوو لەناوخۆی عیراق بەڵام دوای سەردانەكەی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق بۆ ئەمریكا و ئیمزاكردنی چەند یاداشتێك بە بڕی 60 ملیار،  دۆلار پێدەچێت سزاكانی ئەمریكا لەسەر عیراق سوكبكرێن.

سەرۆك وەزیرانی عیراق رۆژی 30 ئەیلولی وەك دوا وادە بۆرادەستكردنی چەكی گروپە چەكدارەكان داناوەو لەدوای ئەو وادەیە بە یاسای تیرۆر مامەڵەیان لەگەڵدا دەكرێت.

ئاژانسی هەواڵی عیراقی دەقی یاسای بەرەنگاربوونەوەی تیرۆری بڵاوكردوەتەوە، ئەوەش  لە ژێر رۆشنایی بریاری حكومەت بۆ كۆنتڕۆڵكردنی چەك و ئاماژەی بەوەكردووە، لایەنە پەیوەندیدارەكان دوای 30ی ئەیلول بەپێی ئەو یاسایە مامەڵەیان لەگەڵ دەكەن.

لە یاسای بەرەنگاربوونەوەی تیرۆردا هاتووە، هەر كردەوەیەكی تاوانكاری تاكێك یان گروپێك ئەنجامی دەدات كە كەسێك یان كۆمەڵە كەسێك یان دامەزراوەیەك بكاتە ئامانج و ئاسایش تێكبدات كردەوەی تیرۆرستییە.

باس لەوەشكراوە، توندوتیژی یان هەڕەشەكردن كە ئامانج لێی دروستكردنی ترس و تۆقاندن بێت لەنێو خەڵكدا و ژیانیان بخاتە مەترسییەوە و هەڕەشە بۆ هەڵگیرساندنی ئاژاوەی یان شەڕی ناوخۆ و و هێرشكردنە سەر بنكەكانی سوپا و هێزە ئەمنییەكان بە تیرۆر دادەنرێت و سزای تیرۆریان بەسەردا دەسەپێنرێت. 

هاتووچۆی ئاسمانی لە عیراق گەشەیەکی بەرچاو بەخۆیەوە دەبینێت، بەپێی ئامارەکانی کۆمپانیای گشتیی بەڕێوەبردنی فڕۆکەخانەکان و خزمەتگوزارییە ئاسمانییەکان، رێژەی بەکارهێنانی ئاسمانی عیراق لە مانگی تەممووزی 2026دا بەراورد بە مانگی حوزەیران26.8٪ زیادی کردووە.

عەلی نیعمە، بەڕێوەبەری بەشی بەڕێوەبردنی جووڵەی ئاسمانی ئاماژەی بەوە کرد کە رەخسانی کەشوهەوای ئارامی ناوچەکە، بەگەڕخستنەوەی رێڕەوە کۆنەکان و کردنی هێڵی نوێی ئاسمانی هۆکاری سەرەکیی ئەم بەرزبوونەوەیەن، جەختیشی کردەوە لەسەر پابەندبوونی تەواوی کۆمپانیاکەیان بە پێوەرە نێودەوڵەتییەکان.

نیعمە ئاماژەی بەوەکرد: تەنها لە مانگێکدا بەکارهێنانی ئاسمانی عیراق لەلایەن فڕۆکەکانەوە بەڕێژەی26.8٪ زیادی کرد. وجەختیشی کردەوە: ئەم گەشەیە لە مانگی تەممووزدا بەهۆی هێوربوونەوەی گرژییەکانی ناوچەکە و چالاککردنەوەی ژمارەیەک هێڵی ئاسمانی نوێ و کۆن هاتووچۆیە.

حەوتەمین خولی دانوستانە راستەوخۆکانی نێوان بەیروت و تەلئەبیب لە رۆمای پایتەختی ئیتاڵیا، بەبێ گەیشتن بە رێککەوتن لەسەر کشانەوەی هێزەکانی ئیسرائیل لە باشوری لوبنان کۆتاییهات.

ئاژانسی ئەنادۆڵ بڵاویکردەوە، لێپرسراوێکی باڵای لوبنان رایگەیاندووە، نەخشەی جوگرافیی سەرانسەری ناوچە داگیرکراوەکان کێشراوە، بەڵام جێبەجێکردنی پلانی "ناوچە نموونەیییەکان" بۆ جێگیرکردنی سوپای لوبنان، هێشتا وەڵامێکی روون لەلایەن ئیسرایلەوە نەخراوەتەڕوو.

ئەوەشی روونکردەوە، لەبارەی دۆسێی دیلەکانیشەوە، هەردوولا لیستی سەرەتایییان ئاڵوگۆڕ کردووە و بەیروتیش داوای ئازادکردنی خێرای ژمارەیەک لە دیلەکان دەکات.

ئاماژەی بەوەشداوە، هەردوولا گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە لیستێکی کورت بۆ دیاریکردنی لایەنی سێیەم، وەک نێوەندگیر دیاریبکەن، تا ئەرکی پشکنینی ئەمنی بۆ ناوچەکان بگرێتە ئەستۆ.

دەم پارتی هەڵوێستی خۆی لەبارەی یاسای چوارچێوەی ئاشتی راگەیاند و ئاماژەی بەوە كرد، رێگای بەرەو ئاشتی قۆناغ بە قۆناغە.

ئایشەگوڵ دۆغان، وتەبێژی دەم پارتی رایگەیاند پارتەكەی بۆ یەكەم جار مۆری خۆی لە رەشنووسێكی یاسایی داوە كە زەمینەی شەڕ بەرەو سیاسەتی دیموكراتی و یاسا دەبات و دەبێتە یەكەم دەرفەتی پرۆسەیەكی سیاسیی بەردەوام. 

دۆغان ئاماژەی بەوە كرد رێگەی بەرەو ئاشتی قۆناغ بە قۆناغە و یاسای چوارچێوە لە ئەنجامی دانوستانی درێژخایەن پێكهاتووە، كە دەرگا بۆ گەڕانەوەی ئاوارەكان دەكاتەوە و بونیاتنانی هاوبەش لە سەدەی دووەمی كۆماردا دەستپێدەكات.

ناوبراو جەختی لەسەر پێویستیی رەخساندنی هەلومەرجی گونجاو كردەوە تا ئۆجەلان بەوپێیەی كارکتەری سەرەكییە، بتوانێت لە هەماهەنگی پرۆسەكەدا بەشدار بێت. 

وتەبێژی دەم پارتی داواشی كرد هەموو لایەنەكان، بە تایبەت دەسەڵات، لەبری زمانی دژایەتی زمانێكی ئاشتییانە بەكاربهێنن.

هاکان فیدان، وەزیری دەرەوەی تورکیا لە زنجیرەیەک لێدواندا سەبارەت بە گۆڕانکارییە سیاسی و ئەمنییەکانی ناوچەکە رایگەیاند، سوریا ئەمڕۆ بووەتە فاکتەرێکی بەشدار بۆ چەسپاندنی سەقامگیری لە ناوچەکەدا. 

فیدان ئاماژەی بە پەیوەندییە مێژوویی و جوغرافیییەکانی نێوان ئەنقەرە و دیمەشق کرد و رایگەیاند، کەس ناتوانێت رێڕەوی تورکیا و سوریا لە یەکتر جیا بکانەوە.

ئاشکراشی کرد کە وڵاتەکەی کار بۆ بونیادنانی پەیوەندیی ئابووریی بەهێزتر دەکات لە رێگەی زیادکردنی ئاڵوگۆڕی بازرگانی لەگەڵ سوریا و باشترکردنی رەوشی ناوچە سنوورییەکان.

وەزیری دەرەوەی تورکیا داوای لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کرد فشارەکانیان بۆ سەر ئیسرائیل زیاتر بکەن تاوەکو کۆتایی بە پێشێلکارییەکانی بهێنێت.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، فیدان رەخنەی توندی لە بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل گرت و رایگەیاند کە ناوبراو داوای ئاشتی ناکات و سیاسەتەکانی کابینەکەی لە فەلەستین و لوبنان تەواو نەرێنین.

سەبارەت بە دۆسیەی ئەتۆمی و پەیوەندییەکانی ناوچەکەش، جەختی کردەوە تورکیا بەردەوام دەبێت لە پشتیوانیکردنی پرۆسەی دانوستانەکانی نێوان واشنتۆن و تاران بۆ گەیشتن بە رێککەوتن.