بە چاودێری جێگری سەرۆك وەزیرانی هەرێم رۆژانی 6 و 7ی ئەم مانگە دووەمین كۆڕبەندی ئابوری نێودەوڵەتی دێڵفی لە سلێمانی دەبەسترێت و لە 17 پانێڵدا ئاسایشی وزە تاووتوێ دەكرێت.

دكتۆرە رۆژە كەمال وتەبێژی كۆڕبەندی دێڵفیی لەسلێمانی، لە میانی بەشدارییكردنی لە گەشتی هەواڵە ئابوورییەكانی كوردسات نیوز رایگەیاند، بە هەوڵەكانی قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆك وەزیرانی هەرێم، توانراوە كۆڕبەندەكە لە یۆنانەوە بگوازرێتەوە بۆ سلێمانی.

وتەبێژی كۆڕبەندی دێڵفیی جەختیکردەوە، هاتنی ئەم هەموو میوانە لە دەرەوەی وڵات و ناوخۆی ئێراق  هەرێم  لەم رەوشی شەڕەدا بۆ سلێمانی گرنگییەکی زۆری هەیە و دەرخەری ئەوەیە سلێمانی شارێکی ئارامە.

ئاماژەی بەوەشكرد، دوای سەركەوتنی خولی یەكەم، دووەمین خولی كۆڕبەندەكە بە چاودێری قوباد تاڵەبانی ، لە رۆژانی 6 و 7ی حوزەیرانی 2026 لە كارگەی كلتوری سلێمانی بەڕێوەدەچێت و 17 پانێڵ لەخۆدەگرێت.

وتیشی، كۆڕبەندەكە چەندین كەسایەتی باڵا، بڕیاربەدەست و بازرگانی گەورە لە هەرێم، عیراق و وڵاتانی وەك یۆنان، توركیا، ئیتاڵیا و فەرەنسا كۆدەكاتەوە و تیایدا گفتوگۆی چڕ دەكرێت لەسەر ئاڵنگارییە سیاسی، ئەمنی و ئابوورییەكانی ناوچەكە، بەتایبەت گۆڕانكارییە جیۆپۆلیتیكییەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئاسایشی وزە، گواستنەوەی سەوز و دەرفەتەكانی وەبەرهێنان.

دووەمین کۆڕبەندی ئابورى نێودەوڵەتی دێڵفی لە سلێمانی، لە رۆژانی 6 و 7ـی ئەم مانگە بەڕێوەدەچێت و کەسایەتییە باڵاکانی سەر ئاستی کوردستان و عیراق و جیهان تێیدا بەشداردەبن.

بۆ جاری دووەم و بەچاودێری قوباد تاڵەبانی، جێگرى سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان، کۆڕبەندی ئابورى دێڵفی لەرۆژانی 6 و 7 ى حوزەیرانی 2026 لەهۆڵى فاوندەیشن لەکارگەى کلتورى لەسلێمانی دەبەسترێت. 

کۆڕبەندی ئەمساڵ کەسایەتییە باڵاکانی سەر ئاستی کوردستان و عیراق و جیهان کۆدەکاتەوە لەگەڵ بەرپرسانی وڵاتانی خاوەن ئابورى بەهێزی جیهان بۆ دیالۆگ لەسەر گرنگترین ئاڵنگارییە سیاسی و ئەمنی و ئابورییەکانی ناوچەکە، بەتایبەت کە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەقۆناغێکی پڕ گۆڕانکارى جیۆپۆلیتیکیدا تێپەڕدەبێت.

لەمیانی کارەکانی کۆڕبەندی ئابورى دێڵفى دا، داڕێژەرانی سیاسەت و بڕیاربەدەستان و گەورە بازرگانانی وڵاتانی (یۆنان،تورکیا، بولگاریا، رۆمانیا، جۆرجیا، پۆڵەندا،  ئیتاڵیا و فەرەنسا) گفتوگۆى چڕ دەکەن لەسەر ئاسایشی هەرێمی و ووزە، گواستنەوەى سەوز، گەشەپێدانی ئابورى و دەرفەتە نوێیەکانی وەبەرهێنان لەلایەک و پرسەکانی حکومڕانی و هەوڵەکانی چاکسازی لەلایەکی ترەوە.

لەکاتێکدا جیهان لەسەرووبەندی دووبارە بوژاندنەوەدایە بەتایبەت لەدواى کێشمەکێشەکانی جیهان، کۆڕبەندی ئابورى دێڵفى، پەرۆشی هەرێمی کوردستان دەسەلمێنێت لە پشتیوانیی ئەنجامدانی گفتوگۆى بنیاتنەرانە و توندکردنەوەى پەیوەندییە ستراتیژیەکانی نێوان خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و ئەوروپا و ئەمریکا و داڕشتنەوەى سیاسەتە ئابورییەکان.

لەئامێزگرتنی کۆڕبەندی ئابورى دێڵفی بۆ ساڵى دووەم، پێگەى سلێمانی لەسەر نەخشەى ووزەى جیهان جێگیر دەکات و هانی دیالۆگی ئەرێنی دەدات بۆ پشتیوانی رێوشوێنەکانی بەهێزکردنی سیاسەتی ئابورى و گەشەپێدانی لە رەوشی دژوار و ناسەقامگیرەکانیشدا.

سالار مەحمود لێپرسراوی بۆردی ناوەندی دەرەوە لەگەڵ چەند کادرێکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، بەمەبەستی لەنزیکەوە ناسین و ئاشنابوون بە کاروباری دامەزراوەیەکی گرنگی سیاسی، سەردانی پەرلەمانی ئەوروپایان کرد لە برۆکسل پایتەختی بەلجیکا.

دواتر لە چەند دیدارێکدا لێپرسراوی ناوەندی دەرەوە چاوی کەوت بە گوێسێپێ پاما لێپرسراوی وڵاتانی عەرەبی و عیراق بەتایبەتی و یاریدەدەرەکەی لە یەکێتی ئەوروپاو، جاک مادیسۆن ئەندامی پەرلەمانی ئەوروپاو، سێیری ماریانی ئەندامی پەرلەمانی ئەوروپا و وەزیری پێشووی گواستنەوەی فەرەنسا.

هەروەها لە بارەگای پەرلەمانی بەلجیکا چاویان کەوت بە ئێلین سامین ئەندامی لیژنەی دەرەوە لەپەرلەمان.

لە کۆی دیدارەکاندا گفتوگۆ کرا لەبارەی پرسی کوردو کوردستان و پشتیوانی بۆ دۆزی رەواو پڕ قوربانی گەلی کوردستان و، دەرفەتەکانیش کراوە. لەگەڵ پرسی رەوەندی کوردستانی لە دیاسپۆرا.

نزار ئامێدی سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازیکرد لە ئەلێکساندەر لێرفل لێپرسراوی کاروباری نەرویژ لە عیراق و وەفدی یاوەری.

لە میانی دیدارەکەدا کە ئەمڕۆ لە کۆشکی سەلام لە بەغداد بەڕێوەچوو، باس لە چۆنیەتی پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی نێوان عیراق و نەرویژ و فراوانکردنی بوارەکانی هاریکاری و هەماهەنگی هاوبەش کرا بە شێوەیەک کە بەرژەوەندیی هاوبەش بەدەستبهێنێت و پەیوەندیی دۆستایەتی نێوان هەردوو وڵات پتەوتر بکات.

سەرۆک کۆمار پابەندبوونی عیراقی دووپاتکردەوە بۆ بەهێزکردنی پەیوەندیی هاریکاری لەگەڵ دۆست و براکانی لەسەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش و رێزگرتنی یەکتر، بەمەش ڕۆڵی خۆی لە پشتیوانیکردن لە سەقامگیری ناوچەکە پەرەپێدەدات و ئاسۆی هاریکاری و یەکگرتن لەنێوان گەلاندا فراوانتر دەکات.

بەهۆی كۆچی دوایی ئایەتوڵا محەمەد ئیسحاق فەیاز، یەكێك لە مەرجەعە گەورەكانی نەجەف، سێ رۆژ ماتەمینی رەسمی لە سەرانسەری عیراق راگەیەندرا و چوارچێوەی هەماهەنگییش سەرجەم ئاهەنگەكانی جەژنی غەدیری هەڵوەشاندەوە.

نوسینگەی سەرۆك وەزیرانی عیراق رایگەیاند، عەلی زەیدی سەرەخۆشی خۆی ئاراستەی مەرجەعیەتی باڵا و گەلی عیراق و هەموو موسڵمانان دەكات بەبۆنەی كۆچی دوایی ئایەتوڵا محەمەد ئیسحاق فەیازەوە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، بەم كۆستە گەورەیە، جیهانی ئیسلامی زانایەكی گەورەی بواری زانستە ئیسلامییەكانی لەدەستداوە، بەوبۆنەیەوەش سێ رۆژ ماتەمینی رەسمی لە سەرانسەری عیراق راگەیەند.

نزار ئامێدی سەرۆك كۆماری عیراق لە راگەیەنراوێكدا رەسمیدا سەرەخۆشی خۆی  رایگەیاند و جەختی لەوەكردەوە كە كۆچی دوایی ئەو زانایە خەسارەتێكی گەورەیە بۆ حەوزەی زانستی و تەواوی گەلی عیراق.

چوارچێوەی هەماهەنگییش وەك رێزێك بۆ كۆچی دوایی ئایەتوڵا فەیاز، بڕیاریدا سەرجەم ئەو بۆنە و ئاهەنگانەی كە بڕیار بوو بەبۆنەی جەژنی غەدیرەوە ئەنجام بدرێن، هەڵوەشێنێتەوە.

وەزارەتی نەوتی عیراق، بەتایبەت کۆمپانیای دابەشکردنی بەرهەمە نەوتییەکان، راگەیەنراوێکی لەبارەی هۆکاری دروستبوونی فشار لەسەر بەرهەمە نەوتییەکان و بەنزین بڵاوکردەوە و ئاشکرایکرد، بەهۆی رەوشی ئەمنیی ناوچەکەوە، کێشە بۆ بەرهەمهێنان دروست بووە.

بەپێی راگەیەنراوەکە، کشانەوەی کۆمپانیایەکی بیانی لە جێبەجێکردنی پڕۆژەی یەکەی تێکشکاندنی کارلێککاری (FCC) لە پاڵاوگەکانی باشور، بەهۆی نیگەرانییە ئەمنییەکانەوە، بووەتە هۆی لەدەستدانی چوار بۆ پێنج ملیۆن لیتر لە بەرهەمی بەنزینی ئۆکتان بەرز.

وەزارەتی نەوت ئاماژەی بەوەشکردووە، سەرەڕای ئەوەی توانیویانە ئاستی بەرهەمهێنانی ئاسایی کە 30 ملیۆن لیترە لە رۆژێکدا بپارێزن، بەڵام هاوکات لەگەڵ پشووەکانی جەژن و بۆنە ئاینییەکان، خواست لەسەر بەنزین بەشێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەتەوە و گەیشتووەتە 34 ملیۆن لیتر.

بەپێی ئامارەکان، جیاوازی نێوان ئاستی بەرهەمهێنان و خواست، کورتهێنانێکی رۆژانەی بە بڕی چوار ملیۆن لیتر دروستکردووە، هاوکات لە رۆژی چوارشەممە 3ـی6ـی2026، ئاستی بەکاربردن گەیشتووەتە 35 ملیۆن لیتر، کە ئەمەش ئاستێکی پێوانەییە و پێشتر لە کاتی ئاساییدا لە 32 ملیۆن لیتر تێنەپەڕیوە.

ئەوەشی خستەڕوو، پاڵاوگەکان بەوپەڕی توانای خۆیان کاردەکەن و وەزارەتەکەش لە رێگەی بەکارهێنانی یەدەگی نەوتییەوە، هەوڵدەدات ئەو کەلێنە لە دابینکردنی بەنزین پڕ بکاتەوە و پێداویستییەکانی هاوڵاتیان دابین بکات.

ئەمینداری گشتیی حزبوڵڵای لوبنان لە پەیامێکی نوێدا هەڵوێستی توندی حزبەکەی سەبارەت بە گۆڕانکارییە سەربازی و سیاسییەکان راگەیاند و جەختی کردەوە کە هەر رێککەوتنێک لەسەر بنەمای داماڵینی چەکی بەرگریی بێت، بە واتای لەناوبردنی هێزی لوبنان دێت.

نەعیم قاسمی ئەمینداری گشتیی حزبوڵای لوبنان مەرجی چەکدانانی بۆ گەیشتن بە رێککەوتن بە تەواوەتی رەتکردەوە و ئاماژەی بەوەکردوە کە راگرتنی شەڕ لەژێر دروشمی "راگرتنی تاکلایەنەی شەڕ لەلاەین حزبەڵاوە تەنیا بە واتای خۆبەدەستەوەدان و شکست دێت.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، ئەمیندارانی گشتیی حزبوڵڵا داوای ئاڕاستەی بەرپرسانی لوبنان کرد، کە کۆتایی بەو پرۆسەیە بهێنن کە پێیان وایە  کۆتایی بەشەڕ دەهێندرێت.

هاوکات دەسەڵاتی سیاسی وڵاتەکەی بە بەرپرسیار دەزانێت لە بەرانبەر چارەسەرکردنی دابەشبوونی ناوخۆیی کە بەهۆی بژاردە سیاسییەکانیانەوە دروست بووە.

 نەعیم قاسم رونیشیکردوەتەوە، کە ئەوان تەنیا پابەندن بە راگرتنی هەمەلایەنەی دەستدرێژییەکان، ئاگربەستی گشتگیر و کشانەوەی تەواوی هێزەکانی ئیسرائیل، بە شێوەیەک کە هیچ جیاکارییەک لە نێوان باشوور و ناوچەکانی تری لوبناندا نەکرێت.

سەبارەت بە بەردەوامیی گرژییە سەربازییەکانیش ناوبراو هۆشداریداوە، کە تا کاتێک گوند و خەڵکی لوبنان بۆردومان بکرێن، ناوچەکانی باکوری ئیسرائیل بە پارێزراوی نامێننەوە و جەختی کردەوە کە هیچ بەڵێنێکیان بە هیچ لایەنێک نەداوە بۆ وەڵامنەدانەوەی هێرشەکان.

جۆزێف عەون، سەرۆک کۆماری لوبنان زانیاری نوێی لەسەر ئەو دانوستانانە ئاشکرا کرد کە بۆ جێگیرکردنی ئاگربەست بەڕێوەدەچن و جەختی کردەوە کە ئەو رێککەوتنەی پێی گەیشتوون دواین دەرفەتە.

عەون لە گفتوگۆیەکدا لەگەڵ رۆژنامەنووسان وتی، ئەو دانوستانانەی دوێنێ ئەنجامدران زۆر قورس بوون، دانوستانەکان راوەستان و دواتر بەهۆی دەستوەردانی مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکاوە دەستیان پێکردەوە، ئەمەش دوای ئەوەی لەلایەن باڵیۆز سیمۆن کەرەم، سەرۆکی شاندی دانوستانکاری لوبنانەوە هەڵپەسێردرابوون.

سەرۆک عەون وتیشی: من لە کاتژمێر دووی بەرەبەیانەوە لەگەڵ لایەنە نێودەوڵەتی و ناوخۆییەکاندا لە پەیوەندیدا بووم بۆ جێگیرکردنی ئاگربەستەکە"، ئاماژەی بەوەش کرد کە هەمووان چاوەڕێی وەڵامی سەرجەم لایەنە پەیوەندیدارەکان و ئەو گەرەنتییانە دەکەن کە بۆ پابەندبوون بە رێککەوتنەکە پێویستن.

عەون رونی کردەوە کە رەنگە جێبەجێکردنی ئاگربەستەکە لە ماوەی 24 کاتژمێردا لە دوای بەدەستهێنانی رەزامەندی کۆتایی لەلایەن هەموو لایەنەکانەوە، دەست پێبکات.

سەرۆک کۆمار جەختی کردەوە کە ئەو رێککەوتنەی ئەمڕۆ گەیشتوونەتە سەرى، لە بنەڕەتەوە لەگەڵ رێککەوتنی 27ی تشرینی دووەمی2024 جیاوازە، چونکە ئەمەیان رێککەوتنێکی بەردەوام دەبێت، هاوکات متمانەی خۆی بە رۆڵی دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمریکا و ئیدارەکەی بۆ مسۆگەرکردنی جێبەجێکردنی رێککەوتنەکە دەربڕی.

عەون پێشنیازێکی لوبنانی ئاشکرا کرد کە تێیدا هاتووە، لە قۆناغی یەکەمدا ناوچەی تاقیکاری هەریەکە لە ناوچەکانی (زۆتەری رۆژئاوا، زۆتەری رۆژهەڵات و قەڵای شەقێف) بگرێتەوە، ئەمەش بۆ تاقیکردنەوەی جددیەتی پابەندبوون بە ئاگربەستەکەوە پێش ئەوەی فراوان بکرێت و ناوچەکانی تریش بگرێتەوە.

سەرۆک عەون لە کۆتایی لێدوانەکانیدا وتی، رێککەوتنی ئێستا دواین دەرفەتە بۆ گەیشتن بە چارەسەر و هۆشداریشی دا کە لە ئەگەری پابەندنەبوون پێیەوە، با هەر لایەنە و بەرپرسیارێتی خۆی هەڵبگرێت.

راوێژكاری سەربازیی رابەری باڵای ئێران رایگەیاند، ئەگەر ئەمریكا هێرشێكی نوێ بكاتە سەر ئێران، ئەوان بە شەپۆلێك لە مووشەك و درۆن وەڵام دەدەنەوە.

موحسین رەزایی راوێژكاری سەربازیی رابەری باڵای ئێران لە رێگەی پلاتفۆرمی ئێكسەوە راگەیاندراوێكی بڵاوكردەوە نوسویەتی، لە بەرانبەر هەر هێرشێك و هەر گولـلەیەك بۆسەر هێزەكانیان و وڵاتەكەیان، بە شەپۆلێك لە مووشەك و درۆن وەڵام دەدەنەوە.

ئەم قسانەش دوای ئەوەدێن، كە وەزارەتی دەرەوەی ئێران، هێرشەكانی ئەمریكای بۆ سەر تانكەرێكی نەوتی ئێرانی لە گەروی هورمز و ناوەندێكی پەیوەندییەكان لە دوورگەی كیش ئیدانەكرد، لە وەڵامی ئەوەش ئێران هێرشی كردە سەربنكەكانی ئەمریكا لە كوەیت و ئیمارات و بەحرەین.