وەزیری دارایی عیراق ئیمزای لەسەر تەمویلکردنی موچەی مانگی 10ـی موچەخۆرانی هەرێم کردووە و نووسراوەکە ئاڕاستەی بەشی ژمێریاری وەزارەتی دارایی کراوە.

بێستون سەلام، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند: فالح ساری، وەزیریی دارایی عیراق فەرمانیداوە بە تەمویلکردنی موچەی مانگی 10ـی موچەخۆرانی هەرێم و نووسراوەکە ئاڕاستەی بەشی ژمێریاری وەزارەتی دارایی عیراق کراوە.

بەپێی زانیارییەکانی پەیامنێری کوردسات نیوز، رێکارەکان لە بەشی ژمێریاری جێبەجێ دەکرێن و دواتر موچەی هەرێم دەخرێرتە سەر هەژماری وەزارەتیی دارایی هەرێم.

دوای ئەوەی هاووڵاتیان بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتی هاتنە سەرشەقامەکان و داوای کەمکردنەوەی نرخی ئەمپێری کارەبای موەلیدەیان دەکرد، بەرەبەیانیی ئەمڕۆ قائیمقامیەتی ناوەندیی کەرکوک بەدەم داواکارییەکەوە چوو و بڕیاریدا بە کەمکردنەوەی نرخی کارەبای موەلیدە.

لە بڕیارێکی نوێدا قائیقمامیەتی ناوەندیی کەرکوک رایگەیاند، نرخی یەک ئەمپێر کارەبای مۆلیدە ئەهلییەکانی بۆ سەرجەم گەڕەک و ناوچەکانی سەنتەری شارەکە بە 15 هەزار دینار دیاریکرد و هۆشداریش دەداتە سەرپێچیکاران.

بەپێی نووسراوێکی رەسمی کە ئیمزای نەقیب سەلام محەمەد عیزەدین، قائیقمامی ناوەندیی کەرکوکی لەسەرە، ئاماژە بەوە کراوە لەبەرچاوگرتنی رەوشی سەختی ئابوری و بژێویی ژیانی هاووڵاتییان و لە پێناو کەمکردنەوەی بارگرانی دارایی لەسەر شانیان، بڕیاردراوە بە یەکخستنی نرخی مانگانەی موەلیدە ئەهلییەکان و بۆ هەموو ناوچەکان بەبێ جیاوازی بۆ هەر ئەمپێرێک بڕی 15 هەزار دینار دیاریکرا.

لە بڕیارەکەدا جەخت لەوە کراوەتەوە، پێویستە سەرجەم خاوەن موەلیدەکان پابەندی ئەو نرخە بن و نابێت هیچ بڕە پارەیەکی زیادە وەربگرن؛ هاوکات لیژنە پەیوەندیدارەکان راسپێردراون لەڕێگەی بەدواداچوونی مەیدانییەوە چاودێریی جێبەجێکردنی بڕیارەکە بکەن و رێکاری یاسایی و کارگێڕیی توند بەرانبەر سەرپێچیکاران بگرنەبەر.

وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێم ئاشکرایکرد، سەرۆک وەزیرانی عیراق رەزامەندی لەسەر ناردنی 50 ملیۆن لیتر نەوتی سپی بۆ هەرێم دەربڕیوە، کە بە نرخی 250 دینار بۆ هەر لیترێک دابەش دەکرێت.

وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، دوای هەوڵە بەردەوامەکانیان، سەرۆک وەزیرانی فیدراڵ رەزامەندی لەسەر دابینکردنی 50 ملیۆن لیتر نەوتی سپی بۆ هەرێمی کوردستان دەربڕیوە.

بەپێی راگەیەندراوێکی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان، ئەو بڕەی تەرخانکراوە تەنیا ٪18ـی پێداویستیی راستەقینەی هەرێم دابین دەکات، بەوپێیەی هەرێمی کوردستان پێویستی بە زیاتر لە 268 ملیۆن و 710 هەزار لیتر نەوت هەیە تا بتوانرێت بۆ هەر خێزانێک 200 لیتر دابەش بکرێت.

ئاماژەی بەوەشکردووە، راستەوخۆ دوای گەیشتنی بەشەنەوتەکە، لە رێگەی بەڕێوەبەرایەتییەکانی نەوت و کانزای پارێزگا و ئیدارە سەربەخۆکانەوە و بە هەمان نرخی پاڵپشتیکراوی حکومەتی فیدراڵ (250 دینار بۆ هەر لیترێک)، دەست بە دابەشکردنی دەکرێت.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا جەختکراوەتەوە کە وەزارەتی سامانە سروشتییەکان لەسەر هێڵ دەبێت لەگەڵ وەزارەتی نەوتی عیراق، بە مەبەستی خێراکردنی پرۆسەی گواستنەوەی نەوتەکە و زیادکردنی پشکەکە تا لەگەڵ پێداویستیی تەواوی خێزانەکانی هەرێمدا بگونجێت.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق سەرجەم خزمەتگوزارییەكانی كۆمپانیای كۆڕەك تیلیكۆمی لە 14 پارێزگا راگرت و سێرڤەرە سەرەكییەكان و تۆڕی كۆمپانیاكەشی لەكارخست.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق رایگەیاند، دوای كۆتاییهاتنی ئەو مۆڵەتەی بە بەكارهێنەرانی كۆمپانیای كۆڕەك درابووە كە تا 1ی تشرینی دووەم بوو، بە رەسمی و بە هاوكاری دەزگای ئاسایشی نیشتمانیی عیراق، تەواوی سێرڤەر و كۆنترۆڵە ناوەندییەكانی كۆمپانیاكەیان لە 14 پارێزگا كوژاندووەتەوە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، چوار سێرڤەری سەرەكیی كۆمپانیاكەیان كوژاندووتەوە كە یەكێكیان لە پارێزگای بابل بووە و یەكێكیش لە پارێزگای بەسرە، دووانیشیان لە بەغداد، بارەگای سەرەكی كۆمپانیاكەشیان لە پارێزگای كەركوك داخستووە.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق راشیگەیاندووە، رێكارەكان لە چوار پارێزگاكەی هەرێمی كوردستان جێبەجێ نەكراون، بەڵام لە 14 پارێزگای عیراق توانای سیگناڵ و تۆڕی كۆمپانیاكە بەتەواوی راگیراوە، بەردەوامیشن لە هەماهەنگی بۆ تەواوكردنی رێكارەكانی كوژاندنەوەی تۆڕەكە لە پارێزگای نەینەواش.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكان جەختیشیكردەوە، رێكارەكانی كوژاندنەوەی تۆڕەكە بە واتای داواكردن لە بەشداربووان بۆ لەناوبردنی سیمكارتەكانیان یاخود دەستبەرداربوون لە ژمارەكانیان نایەت.

جێگری سەرۆک وەزیرانی عیراق بۆ کاروباری ئابوری دەڵێت؛ نرخی دۆلار لە بازاڕدا بە شێوەیەکی بەرچاوە دادەبەزێت و زۆر نزیک دەبێتەوە لە نرخی رەسمی.

محەمەد تەمیم جێگری سەرۆک وەزیرانی عیراق بۆ کاروباری ئابوری رایگەیاند، پەیوەندییەکانی حکومەتی عیراق لەگەڵ ئەمریکادا لەسەر بنەمای بەهێز و متمانە دامەزراون، ئاماژەی بەوەشکرد، لە دوو مانگی رابردوودا ئەمریکا رێوشوێنی پێویستی گرتووەتەبەر بۆ ناردنی سێ ملیار دۆلاری کاش بۆ عیراق.

جەختیشیکردەوە، رۆژی پێنجشەممەی رابردوو بەشێکی دۆلارەکە گەیشتووەتە عیراق و سبەینێش بەشێکی تر بە بەهای زیاتر لە 500 ملیۆن دۆلار دەگاتە عیراق.

جێگری سەرۆک وەزیرانی عیراق ئەوەشی خستەڕوو، ئەو رێوشوێنانەی لەلایەن حکومەت و بڕیاری بانکی ناوەندییەوە دەگیرێنەبەر، لەگەڵ خستنەڕووی ئەو بڕە زیادەیەی دۆلار لە بازاڕدا، دەبنە هۆی دابەزینی نرخی دۆلار و نزیکبوونەوەی لە نرخی رەسمی، یان تەنانەت یەکسانبوونی وەک ئەوەی لە هەندێک لە وڵاتانی دراوسێدا هەیە.

وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، پێش دەستپێکردنی وەرزی سەرما، بەشە نەوتی سپی هەرێم بە نرخی پاڵپشتیکراو  100 لیتر بە 15 هەزار دینار دەنێرن.

ئەمڕۆ یەکشەممە، وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، لەسەر داواکاری عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق بەشە نەوتی سپی بۆ هاووڵاتییانی هەرێمی کوردستان بە نرخی پاڵپشتیکراو دابیندەکەن، کە 100 لیتر بە 15 هەزار دینارە.

وەزارەتی نەوتی عیراق، بەبێ باسکردن لە بڕی ئەو نەوتەی دەینێرن بۆ هەرێم،  ئاماژەی بەوەکردوە، لەگەڵ دەستپێکردنی وەرزی سەرما، بڕیاریانداوە بەشە نەوتی سپی بە نرخی پاڵپشتیکراو بۆ هاووڵاتیانی هەریمی کوردستان دابیندەکەن.

ئەمەش لە کاتێکدایە حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی عیراق ناکۆکن لەسەر بەشە نەوتی سپی هەرێمی کوردستان، هەرێم داوای 268 ملیۆن لیتر نەوتی سپی کردووە لە بەرانبەریشدا،بەغداد پلانی هەیە 50 ملیۆن لیتر بنێرێت.

ئیسرائیل ئاستی ئامادەبەشی بۆ رووبەربوونەوەی هەر هێرشێكی ئێران بەرز كردووەتەوە و لە نێوان پنتاگۆن و سێنتكۆم لەگەڵ وەزارەتی بەرگریی ئیسرائیل لە ماوەی رابردوودا گەیشتووەتە بەرزترین ئاستی خۆی.

ماڵپەڕی واڵای ئیسرائیلی  بڵاوی كردووەتەوە، ئامادەكارییە سەربازییەكان لە ئیسرائیل زیادیان كردووە، دامەزراوە ئەمنییەكان و سوپای ئیسرائیل ئاستی ئامادەباشییان بۆ بەرزترین پلە بەرزكردووەتەوە، ئەوەش بەهۆی پێشبینیكردنی دەستپێكردنەوەی هێرشەكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران دوای هەڵبژاردنی نیوەیی كۆنگرێس.

لێپرسراوانی ئاگاداری ئەمنیی ئیسرائیل ئاشكرایانكردووە، تەلئەبیب ئاگاداركردنەوەی پێشوەختە لە واشنتۆنەوە پێدەگات، ئەگەر ئیدارەی ئەمریكا بڕیاری ئەنجامدانی هێرشی سەربازی بۆ سەر ئێران بدات.

ئاماژەیان بەوەشداوە، ئاستی هەماهەنگیی ئەمنی و ئاڵوگۆڕی زانیاریی هەواڵگری لە نێوان پنتاگۆن و سێنتكۆم لەگەڵ وەزارەتی بەرگریی ئیسرائیل لە ماوەی رابردوودا گەیشتووەتە بەرزترین ئاستی خۆی.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایدەگەیەنێت، هێورکردنەوە و ئاساییکردنەوەی رەوشی گەروی هورمز بەندە بە کۆتاییهاتن بە گەمارۆکان و تۆمەتەکانی دژایەتیکردنی جووەکانیشی رەتکردەوە و بە دیاردەیەکی ئەوروپایی ناوی دەبات.

ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند؛ لە سەرووی هەموو پرسەکانەوە پێویستە ئاسایش و سەقامگیری بۆ گەروی هورمز بگەڕێندرێتەوە، بەڵام تا ئەو کاتەی گەمارۆکان لەسەر ئێران بەردەوام بن، هیچ گۆڕانکارییەک لە رەوشی گەرووەکەدا روونادات.

لە بەشێکی دیکەی لێدوانەکانیدا سەبارەت بە تۆمەتەکانی پەیوەست بە دژە جوویی، بەقائی ئاماژەی بەوە کرد، دیاردەی دژە جوویی دیاردەیەکی ئەوروپاییە و هیچ پەیوەندییەکی بە ئێرانەوە نییە، چونکە تاران پەیوەندییەکی مێژوویی و دێرینی لەگەڵ جووەکاندا هەیە و سەرجەم شوێنە پیرۆزەکانی یەهود لە ئێران پارێزراون و رێزیان لێدەگیرێت.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران جەختیشی کردەوە، ئەو رووداو و پشێوییانەی لە ئەوروپا دەگوزەرێن، بە هیچ شێوەیەک پەیوەندییان بە وڵاتەکەیەوە نییە.

پەرلەمانتارێکی پێشووی ئێران هەڕەشەی دروستکردنی چەکی ئەتۆمی لە ماوەی یەک هەفتەدا دەکات و رایدەگەیەنێت، بڕیاردان لە دەسەڵاتی رابەری باڵای ئێرانەوە یان ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیدایە.

مەنسور حەقیقەتپوور، پەرلەمانتاری پێشووی ئێران سەبارەت بە توانای وڵاتەکەی بۆ دروستکردنی چەکی ئەتۆمی رایگەیاند، هیچ رێگرییەک لەبەردەم گەیشتن بەو ئامانجەدا نییە و سەرجەم پێداویستییەکانیان لەبەردەستدایە.

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەوەی دەمێنێتەوە تەنها ئەوەیە، کە لێپرسراوانی وڵات بڕیار بدەن و رایبگەیەنن، لەو حاڵەتەشدا دڵنیان دەتوانن لە ماوەی یەک هەفتەدا ئەوەی دەیانەوێت جێبەجێی بکەن.

مەنسور حەقیقەتپوور وتیشی، بڕیاردان لەسەر دروستکردنی چەکی ئەتۆمی نابێت لە شەقامەکان یان پەرلەمانەوە بدرێت، بەڵکو دەبێت لەلایەن موجتەبا خامنەیی، رابەری باڵای ئێران یان ئەنجومەنی باڵی ئاسایشی نیشتمانیی بڕیاری لێبدرێت.