بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان پێشوازی لە نزار ئامێدی، سەرۆک کۆماری عیراق کرد.

لە کۆبوونەوەیەکدا دوایین پەرەسەندنە سیاسی و ئابووری و ئەمنییەکان لەسەر ئاستی ناوخۆ و ناوچەکە گفتوگۆیان لەبارەوە کرا و جەخت لەسەر پێویستیی بەردەوامیی گفتوگۆ و لێکتێگەیشتنی نێوان لایەنەکان کرایەوە، بۆ پاراستنی سەقامگیریی لە وڵاتدا.

کێشەکانی هەولێر و بەغداد خرانەبەر باس و دووپات لە چارەسەرکردنیان لەسەر بنەمای دەستوور کرایەوە، بەشێوەیەک هەموو هەوڵەکان لە چوارچێوەی بەرژەوەندیی گشتی و زیاتر خزمەتکردنی خەڵکدابن و رێگەنەدرێت ململانێ سیاسییەکان کاریگەریی نەرێنییان لەسەر ژیانی هاونیشتمانییان هەبێت.

پەیوەست بە رێککەوتنی کۆماری ئیسلامی ئێران و ئەمریکا هەردوولا بە گرنگییەوە لێیان روانی بە ئاڕاستەی نەهێشتنی گرژییەکان و چارەسەرکردنی کێشەکان لەسەر بنەمای دیالۆگ.

لە هەولێر دوو حاڵەتی نوێی توشبوون بە تای خوێنبەربوون تۆمارکرا کە هەردووکیان ئەندامی یەک خێزانن.

بەڕێوبەرایەتیی گشتیی تەندروستیی هەولێر رایگەیاند، دوو حاڵەتی نوێی تووشبوون بە نەخۆشیی "تای خوێنبەربوون" لە ناو شاری هەولێر تۆمارکراون کە هەردووکیان ئەندامی یەک خێزانن و لە ئێستادا لەژێر چاودێریی توندی پزیشکیدان.

تەندروستیی هەولێر ئەوەشی خستەڕوو، تووشبووەکان باوک و کوڕێکی تەمەن 21 ساڵ و 29 ساڵن و دانیشتووی گەڕەکێکی ناو شاری هەولێرن.

ئاشکراشیکرد، هۆکاری سەرەکیی تووشبوونیان بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە لە دوو هەفتەی رابردوودا، لەناو ماڵەکەی خۆیاندا ئاژەڵیان سەربڕیوە و بەهۆیەوە بەرکەوتنی راستەوخۆیان لەگەڵ ئاژەڵی تووشبوو، خوێن و دەرهاویشتەکانی دوای سەربڕینەکە هەبووە.

تەندروستیی هەولێر ئاماژەی بەوەشکردووە، دوای ئەوەی نیشانەکانی نەخۆشییەکەیان تێدا دەرکەوتووە و سەردانی نەخۆشخانەیان کردووە، گومانیان لێکراوە و دەستبەجێ چەندین رێکاری دەستنیشانکردن، پشتڕاستکردنەوەی تاقیگەیی و چارەسەری پزیشکییان بۆ گیراوەتەبەر.

راشیگەیاند،، لە ئێستادا هەردووکیان لە نەخۆشخانە خەوێندراون و چارەسەر وەردەگرن، بەڵام باری تەندروستیی یەکێکیان ناجێگیرە.

بەڕێوبەرایەتیی گشتیی تەندروستیی هەولێر داواش لە سەرجەم هاووڵاتیان دەکات و جەخت دەکاتەوە، لەسەر پێویستیی پابەندبوون و جێبەجێکردنی رێنماییە خۆپارێزییەکانی تای خوێنبەربوون، بەتایبەت دوورکەوتنەوە لە سەربڕینی ئاژەڵ لەناو ماڵ و شوێنە گشتییەکاندا.

 

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیی هەرێمی کوردستان، پێشبینییەکانی خۆی بۆ رەوشی کەشوهەوای ئەمرۆ و سبەینێ بڵاوکردەوە و ئاشکرایکرد، ئاسمانی هەرێم بە گشتی ساماڵ دەبێت و پلەکانی گەرما روو لە نزمبوونەوە دەکەن.

کەشناسی هەرێم رایگەیاند، کەشوهەوای ئەمڕۆ شەممە ئاسمان ساماڵ دەبێت، ئاراستەی با بەرەو باکوری رۆژئاوا و خێراییەکەشی لەسەرخۆ بۆ مامناوەند دەبێت، هەروەها پلەکانی گەرما نزیک دەبنەوە لەو رێژەیەی دوێنێ تۆمارکراون.

ئاماژەی بەوەشکرد، سبەینێ، ئاسمانی هەرێم ساماڵ دەبێت لەگەڵ دەرکەوتنی هەندێک پەڵەهەور، هاوكات پێشبینی دەکرێت پلەکانی گەرما بە یەک بۆ دوو پلە نزمتر ببنەوە بەراورد بەمڕۆ، و خێرایی و ئاراستەی باش وەک خۆی بە جێگیری دەمێنێتەوە.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی

هەولێر: 42 پلەی سیلیزی

پیرمام: 40 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران : 30 پلەی سیلیزی

بارزان : 41 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 40 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 41 پلەی سیلیزی

دهۆک: 40 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 42 پلەی سیلیزی

ئاکرێ : 41 پلەی سیلیزی

گەرمیان: 45 پلەی سیلیزی

باسم محەمەد عەبادی، وەزیری نەوتی عیراق ئامادەیی كێڵگە نەوتییەكانی وڵاتی بۆ دەستپێكردنەوەی پرۆسەی دەرهێنانی نەوت راگەیاند و ئاماژەی بەوە كرد، هەناردەی نەوتی عیراق بە شێوەیەكی قۆناغ بە قۆناغ دەگەڕێتەوە بۆ ئاستی پێشووی خۆی.

عەبادی ئاماژەی بەوەشكرد، كۆمپانیای بەبازاڕكردنی نەوتی عیراق_ سۆمۆ پەیوەندی بە سەرجەم كڕیارەكانەوە كردووە بۆ دەستنیشانكردنی ئەو تانكەرە نەوتیانەی كە بڕیارە نەوتی خاوی عیراق باربكەن لە رێگەی بەندەرەكانی باشوری عیراقەوە.

جەختی لەوەش كردەوە، گەڕانەوەی هەناردەی نەوت قۆناغ بە قۆناغ دەبێت، ئەمەش بەپێی ئاسانكاری و تێپەڕبوونی تانكەرەكان بە شێوەیەكی رەوان لە رێگەی گەروی هورمزەوە.

عەلی ئەلزەیدی، سەرۆک وەزیران و فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان، کۆمەڵێک رێنمایی و بڕیاری بەپەلەی تایبەت بە دەروازە سنوورییەکان و گومرگ دەرکرد، کە گرنگترینیان گۆڕینی کاتیی سەرجەم کارمەندانی دەروازەکانە بەبێ بەدەرکردن لە ماوەی 48 سەعاتدا.

توجیهاتەکان پابەندکردنی وەزارەتی ناوخۆ لەخۆدەگرێت بۆ داخستنی سەرجەم کەلێنە ئەمنییەکان و رێڕەوە ناڕەسمییەکان، لە وشکانی و دەریاوە، لەگەڵ گۆڕینی سەرجەم فەرماندەی لیوا و یەکەکانی هێزەکانی سنوور.

هەروەها بڕیاردرا بە گەڕاندنەوەی سەرجەم ئەفسەر و کارمەندە راسپێردراوەکانی دەستەی دەروازەکان بۆ سەر وەزارەتی ناوخۆ لە ماوەی 48 کاتژمێردا.

هەر بەپێی بڕیارەکان، دەزگا ئەمنی و هەواڵگرییەکان ڕاسپێردراون بە رێگریکردن لە تێپەڕبوونی هەر جۆرە ماددەیەکی قەدەغەکراو یان هۆشبەر و بەرزکردنەوەی راپۆرتی خولی بۆ بەڕێوبەری دەروازەکە، و لە حاڵەتی هەر کەم تەرخەمییەکدا بەرپرسیارێتی یاسایی هەڵدەگرن.

لە لایەکی ترەوە، فەرمانبەرانی گومرگ پابەندکراون بە پشکنینی زۆر وردی سەرجەم کاڵا هاوردەکراوەکان و قەدەغەکردنی تێپەڕبوونی هەر بارهەڵگرێک پێش پشکنینی تەواو (النفاض) و وردبینیکردن لە بارەکەی.

وەزیری دارایی عیراق رایدەگەیەنێت، یەکخستنی رێکارە گومرگییەکان لە نێوان حکومەتی فیدراڵ و هەرێمی کوردستان هەنگاوێکی ستراتیژییە بۆ چاکسازی ئابوری و کۆنترۆڵکردنی دەروازە سنورییەکان.

فالح ساری، وەزیری دارایی عێراق لە rراگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، یەکخستنی سیستمی گومرگی لەگەڵ هەرێم دەبێتە هۆی بەرزکردنەوەی ئاستی داهاتە نانەوتییەکان، رێگریکردن لە قاچاخچێتی و بەهێزکردنی شەفافییەت لەسەر بنەمای پێوەرە نێودەوڵەتییەکان.

ئەم راگەیەنراوەی وەزیری دارایی عیراق، هاوکاتە لەگەڵ کۆبوونەوەی هاوبەشی دەستەی گشتی گومرگی عیراق و دەستەی گومرگی هەرێمی کوردستان لە بەغداد، کە تێیدا میکانیزمەکانی جێبەجێکردنی سیستمی جیهانی "ئەسیکۆدا" لە دەروازەکانی هەرێم تاووتوێ کرا.

لە کۆبوونەوەکەدا تاووتوێکردنی لایەنە هونەری و کارگێڕییەکانی ئەم سیستمە دیجیتاڵییە کە ئێستا لە دەروازەکانی حکومەتی فیدراڵ جێبەجێ دەکرێت، هەروەها پێداچوونەوە بەو ئەنجامانەی کە لە رێگەی گۆڕانکاری دیجیتاڵی و ئاسانکاری رێکارەکان لە بەغداد بەدەستهاتوون.

هەر لە کۆبوونەوەکەدا هەردوولا کۆنووسێکی هاوبەشیان ئیمزاکرد کە چەندین راسپاردە و رێکاری جێبەجێکردن لەخۆدەگرێت بۆ کارپێکردنی سیستمەکە لە هەرێم، بڕیاریشە رەوانەی ئەنجومەنی وەزاری بۆ کاروباری ئابوری بکرێت بەمەبەستی پەسەندکردنی.

وەزارەتی دارایی عێراق دووپاتی دەکاتەوە کە ئەم هەنگاوە بەشێکە لە پرۆژەی گشتگیری گۆڕانکاری دیجیتاڵی بۆ نوێکردنەوەی کەرتی گومرگ و پاڵپشتیکردنی ئابوری نیشتمانی.

بارەگای خاتەمولئەنبیا رایگەیاند، بەهۆی پێشێلکردنی رێککەوتنەکە و جێبەجێنەکردنی برگەی یەکەمی بەهۆی هێرشەکانی ئیسرائیل بۆسەر لوبنان گەروی هورمز بەڕوی کەشتییەکاندا دادەخەین

بارەگای خاتەمولئەنبیا رایگەیاند، بەهۆی هێرشيکانی ئیسرائیل بۆسەر باشوری لوبنان کە بوەتە هۆی کوژرانی هاووڵاتیانی مەدەنی و پێشێلکردنی برگەی یەکەمی رێککەوتنی ئاشتی نێوان تاران و واشنتۆن، گەرو هورمزمان بەروی کەشتییەکاندا داخست.

بارەگاکە ئاماژەی بەوەکردوە، داخستنی گەروی هورمز هەنگاوی یەکەمە و هۆشداری دەدەن لە رێوشوێنی زیاتر لە ئەگەری بەردەوامبوونی دەستدرێژییەکان.

بارەگای خاتەمولئەنبیا جەختیکردوەتەوە، تاکە هۆکاری داخستنی گەروەکە، بەهۆی پێشێلکارییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ یاداشتنامەی لێکتێگەیشتن لە رێککەوتنەکە.

ئەمە لە کاتێکدایە، ئیسرائیل چەند ناوچەیەكی لە باشوری لوبنان بۆردومانكرد و وەزارەتی تەندروستیی لوبنانیش رایگەیاند، لە  24 سەعاتی رابردودا 47 كەس كوژراون.

وەزیری ناوخۆی پاكستان بە سەردانێكی رەسمی گەیشتە تاران، بە مەبەستی بەدواداچوون بۆ رەوتی دانوستانەكانی نێوان ئێران و ئەمریكا و تاوتوێكردنی پەرەسەندنە سیاسیی و ئەمنییەكانی ناوچەكە.

موحسین نەقوی، وەزیری ناوخۆی پاكستان بە سەردانێكی رەسمی گەیشتە تارانی پایتەختی ئێران و بڕیارە لەگەڵ ژمارەیەك لە لێپرسراوانی باڵای ئەو وڵاتە كۆببێتەوە.

بەپێی ئاژانسی ئێرنا، لە كۆبوونەوەكاندا باس لە پەیوەندییە دووقۆڵییەكان و پرسە جێی بایەخەكانی هەردوو وڵات دەكرێت.

وەزارەتی دەرەوەی ئێرانیش ئاشکرایکرد، عەباس عراقچی لەگەڵ وەزیری ناوخۆی پاکستان کۆدەبێتەوە.

ئەم سەردانە لە كاتێكدایە كە پاكستان رۆڵێكی سەرەكیی نێوەندگیری دەگێڕێت لە نێوان واشنتۆن و تاراندا وئاژانسی تەسنیمی ئێرانیش ئاماژەی بەوە كردووە، كە وەزیری ناوخۆی پاكستان بە وردی بەدواداچوون بۆ رەوتی دانوستانە  نێوان ئێران و ئەمریكا دەكات، هەروەها دوایین گۆڕانكارییە سیاسی و ئەمنییەكانی ناوچەكە لەگەڵ لایەنی ئێرانی تاوتوێ دەكات تاوەكو رێگە بۆ گەیشتن بە رێككەوتنی كۆتایی خۆش بكرێت.

ئیسرائیل چەند ناوچەیەكی لە باشوری لوبنان بۆردومانكرد و وەزارەتی تەندروستیی لوبنانیش دەڵێت، لە ماوەی 24 سەعاتی رابردوودا 47 كەس كوژراون.

میدیاكانی ئێران بڵاویانكردووەتەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ  فڕۆكە جەنگییەكانی ئیسرائیل سێ هێرشی ئاسمانییان كردووەتە سەر ناوچەی نەبتیە فەوقا لە باشوری لوبنان و چەندین گوندیشیان لە قەزای نەبتیە و جەزین بۆردومانكردووە و بەهۆیەوە پێنج كەس كوژران.

بەپێی زانیارییەكانی سەرچاوە ئەمنییەكانیش، ئیسرائیل تەنها لە یەكەم سەعاتی راگەیاندنی ئاگربەستدا 12 هێرشی ئاسمانیی ئەنجامداوە.

وەزارەتی تەندروستیی لوبنانیش رایگەیاند، لە ماوەی 24 سەعاتی رابردوودا بەهۆی بەردەوامی هێرش و بۆردومانەكانی ئیسرائیلەوە 47 كەس كوژراون و 79ی تریش برینداربوون.

سوپای ئیسرائیلیش كوژرانی چوار سەربازی وڵاتەكەی لە ناو خاكی لوبنان پشتڕاستكردەوە.