پڕۆسەی دابەشکردنی زەوی بەسەر فەرمانبەراندا لە سنوری ئیدارەی سەربەخۆی راپەڕین بەردەوامە و ئەمڕۆ سێشەممە، لە قەزای حاجیاوا قۆناغی دووەمی پرۆسەکە دەستیپێکردو بڕیارە 91 فەرمانبەر ببنە خاوەنی زەوی خۆیان. 

خالید ئەحمەد، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، بە ئامادەبونی سەرپەرشتیاری ئیدارەی راپەڕین، بەڕێوەبەری گشتیی شارەوانییەکان و داواکاری گشتی، لە رێگەی تیروپشکێکی ئاشکرا و شەفافەوە 91 فەرمانبەری  دەبنە خاوەنی زەوی.

بە گوێرەی زانیارییەکانی پەیامنێری کوردستا نیوز، ئەم قۆناغە تایبەتە بەو فەرمانبەرانەی، کە کۆی خاڵەکانیان لەنێوان (38 بۆ39) خاڵدایە و ئەمەش دوای ئەوە دێت، کە لە قۆناغی یەکەمدا 146 فەرمانبەر بە خاڵبەندیی 40 بۆ 50 خاڵ سوودمەند بوون لە وەرگرتنی زەوی.

بەپێی ئامارەکان، تاوەکو ئێستا لە سنوری قەزای حاجیاوا ناوی نزیکەی چوار هەزار و 250 فەرمانبەر  بۆ وەرگرتنی زەوی گەڕاوەتەوە، لە کاتێکدا لەسەر ئاستی گشتیی ئیدارەی راپەڕین ئەو ژمارەیە دەگاتە نزیکەی 25 هەزار فەرمانبەر، کە لەلایەن ئەنجومەنی وەزیران و وەزارەتی شارەوانییەوە پەسەند کراون.

بەپێی بڕیاری سەرۆکوەزیران مەسرور بارزانی، پێویستە هەموو فەرمانبەرێک کە مەرجەکان دەیگرێتەوە، پارچەیەک زەوی بە رووبەری 200 مەتر دووجای پێبدرێت و پرۆسەکە تاوەکو سوودمەندبوونی دواین فەرمانبەر بەردەوام دەبێت.

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی تەندروستیی سلێمانی نوێترین ئاماری زیانە گیانییەکانی روداوی ئاگرکەوتنەوەکەی شەوی رابردووی ناوچەی تانجەرۆی ئاشکرا کرد و رایگەیاند لە ئەنجامی روداوەکەدا 41 کەس بریندار بوون.

سامان شێخ لەتیف، وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی سلێمانی لە لێدوانێکی تایبەت بۆ کوردسات نیوز راگەیاند: لە شوێنی رووداوەکەوە راستەوخۆ چارەسەری پێویست لەلایەن تیمە تەندروستییەکانەوە بۆ 19 لە بریندارەکان کراوە و پێویستیان بە گواستنەوە بۆ نەخۆشخانە نەبووە.

وتەبێژی تەندروستیی سلێمانی ئاماژەی بەوەش کرد کە 22 برینداری دیکە بەهۆی بەرزیی رێژەی سووتاندنیانەوە رەوانەی نەخۆشخانەی سووتاویی سلێمانی کراون، لە ئێستاشدا 21 لەو بریندارانە دوای وەرگرتنی چارەسەر نەخۆشخانەیان بەجێهێشتووە.

سامان شێخ لەتیف جەختیشی کردەوە کە لە حالەکی ئاستەمدا تەنها یەک بریندار لە نەخۆشخانەدا ماوەتەوە، کە رێژەی سووتانی جەستەی زیاتر لە 90٪ـە و بارودۆخی تەندروستیی لە ئاستێکی ناجێگیرددایە.

دوای ئەوەی ئاگرێكی گەورە لە یەكێك لە كۆگاكانی هەڵگرتنی سوتەمەنی لە ناوچەی تانجەرۆ لە سلێمانی كەوتەوە و بەهۆیەوە نزیكەی 50 كەس برینداربوون و زیاتر لە سێ ملیۆن لیتر بەنزینیش سوتا، بەرەبەیانی ئەمڕۆ توانرا کۆنتڕۆڵ بکرێت.

سەعات 10ی شەوی رابردوو ئاگرێكی گەورە لە كۆگایەكی سوتەمەنی لە ناوچەی تانجەرۆ لەسەر رێگای قەرەداغ لە سنوری سلێمانی كەوتەوە كە تایبەت بووە بە كۆگای بەنزین و گاز و بەهۆیەوە تەواوی تانكەرەكانی ناو كۆگاكە سوتان كە ژمارەیان 34 تانكەر بووە.

ئارام عەلی وتەبێژی بەرگری شارستانی سلێمانیش بە كوردسات نیوزی راگەیاند، بەرەبەیانی ئەمڕۆ ئاگرەكە بە تەواوی كۆنترۆڵكراوە.

بەپێی زانیارییە سەرەتاییەكان، نزیكەی 50 ئەفسەر و كارمەندی بەرگریی شارستانیی و كرێكار و پاسەوانانی كۆگاكە بەهۆی سوتاوییەوە رەوانەی نەخۆشخانەی ئیمێرجنسی سلێمانی كراون.

ئاژانسی رۆیتەرز بڵاویکردوەتەوە، عیراق پلانی هەیە لە رێگەی دروستکردنی بۆریەکی نەوتەوە کە بەناو خاکی سوریادا دەڕوات هەناردەی نەوتەکەی بکات بۆ جیهان، ئەمەش وەک جێگەرەوەیەک بۆ گەروی هورمز.

رۆیتەرز ئاماژەیبەوەکردوە، پلانی عیراق بۆ هەناردەکردنی نەوت لە ڕێگەی بۆرییەکەوە لە سوریا، بەدەربازبوون لە گەرووی هورمز، پێدەچێت چوار ساڵ بخایەنێت بۆ دروستکردن و لانیکەم 15 ملیار دۆلاری تێبچێت.

بە گوێرەی زانیارییەکان، ئەم پڕۆژەیە پێویستی بە دروستکردنی ژێرخانێکی سەرلەنوێ و تەواو تازە هەیە نەک تەنها نۆژەنکردنەوەی هێڵە کۆنەکە، بەو هۆیەوەش جێبەجێکردنی ئەگەری هەیە نزیکەی چوار ساڵ کارکردنی بەردەوامی پێویست بێت و تێچوەکەشی بە لانی کەمەوە بگاتە 15 ملیار دۆلار.

ئەم خەمڵاندنانەی رۆیترز لە کاتێکدایە، کە پێشتر بڕیاری جیاواز لەسەر زەمەن و تێچووی پڕۆژەکە هەبوو؛ یوسف قبلاوی، بەڕێوەبەری کۆمپانیای دەوڵەتی نەوتی سوریا دوو هەفتە بەر لە ئێستا ئاماژەی بەوە دابوو، کە نۆژەنکردنەوەی هێڵەکە لە ناوچەی حەدیسەی عیراقەوە بۆ بەندەری بانیاسی سوریا لە سەرەوەی خۆیەوە پێویستی بە لایەنی کەم سێ ساڵ هەیە.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکاش  رایگەیاندووە؛ دوای ئاوەدانکردنەوە، ئەم پڕۆژە پێشەنگە توانای سەرەتایی گواستنەوەی دوو ملیۆن بەرمیل نەوتی خاوی دەبێت لە رۆژێکدا.

ئەمە لە کاتێکدایە عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق  و فالح ساری وەزیری دارایی رایانگەیاند بوو، بەهۆی داخستنی گەروی هورمزەوە زۆرترین زیان بەر ئابوری عیراق کەوتوە و دەبێت رێگەیەکی جێگرەوە بۆ تێپەراندی ئەو کێشەیە بدۆزنەوە.

وتەبێژی وەزارەتی نەوت رایگەیاند، لە عیراق هیچ قەیرانێك بۆ دابینكردنی بەنزین نییە و كێشەكە بە تەواوی كۆنتڕۆڵكراوە.

سەلیم ریكابی، وتەبێژی وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، هاوسەنگی نێوان بەرهەمهێنان و بەكاربردن كۆنتڕۆڵكراوە، كێشەی كەمی بەنزین لە وێستگەكان چارەسەركراوە و هەمووشتێك گەڕاوەتەوە بۆ باری ئاسایی خۆی.

جەختی لەوەشكردوەتەوە، هیچ قەیرانێكی لە دابینكردنی بەنزیندا نییە و رەوشەكە بە تەواوی كۆنتڕۆڵكراوە، كۆمپانیاكان بەردەوامن لە كاركردن بۆ دڵنیابوون لە بەردەوامیی و زیادكردنی ڕێژەی بەرهەمهێنان.

وەزیری دادی عیراق لیژنەیەكی پێكهێناوە كە لە ماوەی 72 سەعاتدا لێكۆڵینەوە بكات لە گرانی نرخی خواردن و پێداویستییەكان لەناو گرتووخانەكانی عیراقدا. 

وەزارەتی دادی عیراق لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، خالید شوانی وەزیری داد فەرمانی كردووە بە پێكهێنانی لیژنەیەك بۆ لێكۆڵینەوە لە نرخی خواردن و پێداویستییەكان لە فرۆشگای گرتووخانەكاندا و بەراورد بكرێن بە نرخی بازاڕ، راشیگەیاندووە، ئەو لیژنەیە دەبێت لە ماوەی 72 سەعاتدا راپۆرتێك پێشكەش بكات و دواتر ئاراستەی وەزیری داد دەكرێت و بەپێی ئەنجامی راپۆرتەكە رێكاری ئیداری و یاسایی دەگیرێتەبەر.

ئەو هەنگاوە دوای ئەوە هات كەسوكاری بەندكراوان سكاڵایان تۆماركردووە لەسەر نرخی خۆراك و پێداویستییە سەرەتاییەكان لە فرۆشگای گرتووخانەكاندا.

چەند رۆژێك لەمەوبەریش كەسوكاری بەندكراوان لە بەغداد گردبوونەوە و رایانگەیاند، نرخی یەك كیلۆگرام گۆشت لەناو فرۆشگای گرتووخانەكاندا بە 100 هەزار دینارە و بتڵێك زەیتیش بە نزیكەی 15 هەزار دینار دەفرۆشرێت.

جێگری فەرماندەی گشتیی سوپای پاسدارانی ئێران دەڵێت، گەورەترین هێزی سەربازیی جیهانیان گەیاندووەتە لێواری داڕمان.

مستەفا ئێزدی جێگری فەرماندەی گشتیی سوپای پاسدارانی ئێران لەبارەی جەنگی وڵاتەكەی لەگەڵ ئەمریكا رایگەیاند، دوژمنانی ئێران پیلانی زۆریان دانا بۆ لاوازكردنی وڵاتەكەی، بەڵام نەك لاواز نەبوو، بەڵكو بە بەهێزتر لە گۆڕەپانەكە دەركەوت.

وتیشی، لە سەرەتای دەستپێكردنی جەنگەوە تائێستا زیاتر لە 200 فڕۆكەی ئەمریكا خراونەتەخوارەوە، ئەوەش لەسەر ئاستی جیهان كاریگەری هەبووە و دەتوانن بڵێن گەورەترین هێزی سەربازیی جیهانیان تا لێواری داڕمان بردووە.

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند لە خوێنی  رابەری باڵا و منداڵەکان خۆش نابن، ئاماژەی بەوەشکردوە، بە رێنمایی موجتەبا خامەنیی و لە بەردەم نەتەوەی ئێران، بەڵێن دەدەن هەموو هێزی خۆیان بۆ گەیشتن بە مافەکانی گەلی ئێران و سزادانی دەستدرێژکاران بەکاربهێنن.

ئەمڕۆ سێشەممە، محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، تا مەرجەکانیان لە لایەن ئەمریکاوە جێبەجێ نەکرێت گەروی هورمز بە داخراوی دەمێنێتەوە.

قالیباف جەختیکردوەتەوە هەڵگرتنی گەمارۆکان، ئازادکردنی سەروەت و سامانە بلۆکراوەکانی ئێران و کۆتاییهێنان بە هەڕەشە سەربازییەکان لە مەرجەکانی ئێرانن بۆ کردنەوەی گەروی هورمز.

قالیباف داوای ەکریخی لە گەلی ئێران کردوە و دەڵێت؛ لەگەڵ داخوازییە رەواکانی ئەوانداین بەتایبەتی رەوسی ئابوری، بەڵام لە ئێستادا شەقام شوێنی گردبوونەوەی نییە و دەبێت هەموومان یەکگرتوبین.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، ئەوەی هەندێک لایەن وەک "خەیاڵی خۆدەستەوەدانی بێمەرج" بەرزکردبۆوە بەدی نەهات، و جەختی کردەوە کە وڵاتەکەی بە مەردایەتی و سەختییەوە جەنگاوە و بە هەمان سەختیش دانوستانی کردووە.

عراقچی ئاماژەی بەوە کرد کە زۆربەی ئەو وەزیرە دەرەوانەی دیداری لەگەڵدا ئەنجامداون پێیان راگەیاندووە کە ئێران لە هەمان کاتدا لە جەنگەکە و لە دیپلۆماسیشدا سەرکەوتنی بەدەستهێناوە.

وەزیری دەرەوەی ئێران باسی بەوەش کرد: ئەو لایەنانەی کە هەوڵیان دەدا ئێران بە بێمەرج خۆی بدات بە دەستەوە، تەنها ماوەیەکی کەم دوای دەستپێکردنی جەنگەکە هاتنە پاڕانەوە بۆ ئەوەی دانوستان بکەن، لە بەرانبەردا، ئێران بوو کە رەتیکردەوە ئاگری شەڕ بوەستێنێت و سوور بوو لەسەر بەردەوامبوونی جەنگ تا ئەو شوێنەی لایەنی بەرانبەر رازی بوو بە ئاگربەست و ئەنجامدانی دانوستان بەپێی مەرجەکانی ئێران، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەی کە گۆڕەپانی جەنگەکە یەکلاکەرەوە بووە لە سەپاندنی ئیرادەی تاران.

لە کۆتایی لێدوانەکانیدا، وەزیری دەرەوەی ئێران جەختی کردەوە کە بەپێی دانپێدانانی وەزیرانی دەرەوەی وڵاتان، ئێران لەم رووبەڕووبوونەوەیەدا لە هەردوو ئاستی سەربازی و سیاسییەوە دەستکەوتی ستراتیژیی بەدەستهێناوە.