ماڵپەری شەفافیەت بۆ چاودێری و رێكخستنی داهاتە نانەوتییەكانی سلێمانی و هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان داهاتی ئەم هەفتەیەی بڵاوکردەوە، کە زیاتر لە حەوت ملیار دینارە.

ئەمڕۆ هەینی، ماڵپەری شەفافیەت بڵاویکردەوە، داهاتی یەک هەفتەی سلێمانی لە رۆژی(15ی 8ـی 2026 بۆ 21ـی 8ـی 2026) داهاتی نانەوتی، لە سلێمانی و هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان، حەوت ملیار و 178 ملیۆن و 790هەزار دینار بووە.

ماڵپەرەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، لەو داهاتە لە  82%ی بەشێوەی نەختینەیە و 18%ی داهاتەكە بەشێوەی چەكە و بەراورد بە هەفتەی رابردوو داهات کەمی کردوە.

جێگەی ئاماژەیە، پڕۆژەی شەفافییەت لە داهات و خەرجی، لەسەر راسپاردەی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم دامەزرا، ئێستا رۆژانە لە رێگەی ئەو ماڵپەڕەوە دەتوانیت سەرجەم داهاتە نانەوتییەکانی هەردوو پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارە سەربەخۆکانی راپەڕین و گەرمیان بزانیت.

بەرێوەبەرایەتی پۆلیسی دارستان و ژینگەی سلێمانی رایگەیاندوە، دەبێت گوندنشینان لەکاتی گەزۆکردندا هۆشیاربن و گەڵاکان لە بنی دارەکاندا جێنەهێڵن، چونکە دەبێتە هۆی کەوتنەوەی ئاگر و سوتانی دارەکان.

بەرێوەبەرایەتی پۆلیسی دارستان و ژینگەی سلێمانی  رایگەیاند، لە سنوری ناحیەی ناڵپارێزی سەربە قەزای پێنجوێن، مەفرەزەیەک لە کارمەندانی بنکەی پۆلیسی دارستانی ناڵپارێز بە سەرپەرشتی ئەفسەری بنکەکەیان، هەڵمەتێکی هۆشیارکردنەوەیان بۆ پێدانی رێنمایی بە گوندنشینان و ئەو هاوڵاتیانە ئەنجامدا کە کاری کۆکردنەوەی گەزۆ دەکەن.

ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەم هەڵمەتە دوای ئەوە هات، کە بەهۆی پرۆسەی کۆکردنەوەی گەزۆوە، رێژەیەکی زۆر لە گەڵا، چیلکە و پاشماوە لە بن درەختەکان جێدەمێنێت، کە دوای رەقبوون و ووشکبوونیان دەبنە هۆی دروستبوونی مەترسییەکی گەورەی ئاگرکەوتنەوە لە دارستان و پاوانەکانی ناوچەکەدا.

پۆلیسی دارستانی سلێمانی،  داوا لە هاووڵاتیان دەکات، کە بە تەواوی پابەندی رێنماییە ژینگەیییەکان بن و لە دوای تەواوبوونی کارەکانیان، هیچ جۆرە پاشماوەیەک لە بن درەختەکاندا بەجێ نەهێڵن، ئەمەش بەمەبەستی پاراستنی سامانی سروشتی ناوچەکە لە سووتان.

وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، دوای مانگێک لە گفتوگۆی چڕ، پرۆسەی ئامادەکردنی پشکی هەرێمی بۆ بودجەی فیدراڵی 2027 کۆتایی هات و پڕۆژەکە بە شێوازی کاغەزی و ئەلیکترۆنی رەوانەی بەغدا کرا.

ئاماژەی بەوەشداوە، لەم پڕۆژەیەدا سەرجەم شایستە داراییەکان جێگیر کراون، لەوانە: دابینکردنی تەواوی موچە، هاوتاکردنی موچەی خانەنشینان و پێشمەرگە، دەستپێکردنەوەی پلەبەرزکردنەوەی فەرمانبەران، بەهەمیشەییکردنی فەرمانبەرانی گرێبەست، دامەزراندنی سێ یەکەمەکان و پزیشکان، لەگەڵ دابینکردنی بودجەی وەبەرهێنان بۆ پڕۆژە خزمەتگوزارییەکان.

وەزارەتی دارایی جەخت لەوەش دەکاتەوە، ئەمە بنەمایەکە بۆ چارەسەری ریشەیی کێشە داراییەکان و داوا لە حکومەتی فیدراڵ دەکات بە گیانی بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە لەگەڵ پشکی هەرێم بکەن.

هاوکات، داوا لە فراکسیۆنە کوردستانییەکان دەکات لە پەرلەمانی عیراق یەکدەنگ بن بۆ داکۆکیکردن لەم مافانە و جێگیرکردنیان لە یاسای بودجەدا.

سبەینێ کابینەی حکومەتی عەلی زەیدی تەمەنی دەبێت بە 100 رۆژ و تا ئێستا نۆ وەزارەتی کابینەکەی بێ وەزیرن و سەرۆک وەزیرانیش دەڵێت وڵاتەکەی لە قۆناغیکی سەختدایە.

رۆژی 14ـی 4ـی 2026 لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، بە کۆی دەنگ، دەنگ بە کابینەکەی عەلی زەیدی دراو  و لە کۆی 23 وەزیر نۆ وەزیریان دەنگی پێویستی بەدەست نەهێنا.

سەرۆک وەزیرانە گەنجەکەی عیراق، لە کارنامەکەیدا جەختی لە چەکدانانی گروپەکان و باشترکردنی ئابوری وڵات کردوەتەوە، لەگەڵ دەرکردنی یاسای نەوت و گاز، هەمەجۆرکردنی رێگەکانی هەناردەی نەوت، هەروەها بەهێزکردنی تواناکانی دەزگا ئەمنییەکان و هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی پڕچەککردنیان کراوەتەوە.

ئەمڕۆی هەینی عەلی زەیدی جەختیکردەوە، وڵاتەکەی بەهۆی داخستنی گەروی هورمز و رەوشی ناوچەکە لە قۆناغیکی سەختدایە، بەڵام  ئەوان بۆ تێپەڕاندنی ئەو قۆناغە دەستەوەستان نابن.

ناوبراو ئاماژەی بەوەشکرد، كە بودجەی ساڵی داهاتوو تیشك دەخاتە سەر كەرتی كارەبا و نەخشەڕێگەی ئابووری داهاتوو دیاریدەكات، بەڵام باسی لە پڕکردنەوەی نۆ وەزارەتەکی نەکرد، کە دواینزیکەی 100 رۆژ تا ئێستا بێ وەزیرن.

لە رووی ئەمنییەوە عەلی زەیدی، دڵنیایی دا، كە هیچ پلانێك بۆ پێكدادانی سەربازی لە ناوخۆدا نییە و رێگە بە دوژمنان نادرێت رەوشەكە بقۆزنەوە. لە كۆتاییدا رایگەیاند كە بۆ خولی دووەم خۆی كاندید ناكاتەوە.

دەستەی دەستپاكی عیراق وردبینی بۆ دەستەی گشتی خانەنشینی دەكات و دەڵێت، لە چوارچێوەی وردبنییەكانیاندا دەركەوتووتەوە زیاتر لە 16 هەزار خانەنشین لە دوای مردنیان موچەكانیان رانەگیراوە.

دەستەی دەستپاكی عیراق لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، لەسەر رێنمایی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق و بە ئامانجی رێگریكردن لە گەندەڵی و بەهەدەردانی موڵك و ماڵی گشتی، بەدواداچوون و وردبینیان بۆ دەستەی گشتی خانەنشینی دەستپێكردووە.

ئەوەشی خستووەتەڕو، لە چوارچێوەی وردبنییەكانیان دەركەوتووە، 16 هەزار و 384 خانەنشین دوای مردنیان موچەكانیان رانەگیراوە، بەڕێوەبەری ژمارەیەك فەرمانگەی خانەنشینیش لە پارێزگاكان ناوی ساختە و وەهمیان بۆ لیستی خانەنشینان زیادكردووە.

دەستەی دەستپاكی ئاماژەی بەوەشدا، هەر لە چوارچێوەی وردبینییەكان موچەی 19 هەزار و 321 خانەنشین لە پارێزگای ئەنبار راگیراوە، وردبینیش بۆ زیاتر لە 102 هەزار تۆماری خانەنشینی لە پارێزگای نەینەوا دەستیپێكردووە، دەشڵێت، ئێستا چەند لیژنەیەكی تایبەتمەند كار لەسەر بەدیجیتاڵكردنی تۆماری خانەنشنینان دەكەن بۆ رێگریكردن لە مووچەی وەهمی و پاراستنی موڵك و ماڵی گشتی.

عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق  رایگەیاند، وڵاتەکەی بەهۆی داخستنی گەروی هورمز و رەوشی ناوچەکە لە قۆناغیکی سەختدایە، بەڵام  ئەوان بۆ تێپەراندنی ئەو قۆناغە دەستەوەستان نابن.

ئەمڕۆ هەینی، عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق لە میانی بەشداریکردن لە دیمانەی هەشتەمی بەغداد رایگەیاند، عیراق لە قۆناغێکی سەختدایە و ئەوانیش چەندین چارەسەری ئابوریان لەبەردەستدایە و  ئامـانـجــیان بەرزکردنەوەی هەناردەی نەوتی رۆژانەیە، کە رێژەکەی لە نێوان 8 بۆ 10ملیۆن بەرمیلدا بێت.

سەرۆک وەزیرانی عیراق جەختیکردەوە، هیچ پاشەکشەیەک لە بەرەنگاربونەوەی گەندەڵی نییە و حکومەت لەلایەن هێزە سیاسییەکانەوە پشتگیری دەکرێت.

عەلی زەیدی ئاماژەی بەوە کرد، عیراق بەهۆی گرژییەکانی ناوچەکە و ئاڵۆزییەکانی پەیوەست بە داخستنی گەروی هورمزدا بە قۆناغێکی سەختدا تێپەڕدەبێت و جەختیشی کردەوە  حکومەت کار لەسەر چالاککردنی دەروازە سنورییەکان و دۆزینەوەی چارەسەر بۆ ئاڵنگارییە ئابورییەکان .

ناوبراو ئاشکرای کرد، کە بەم زوانە پڕۆژەیاسای بودجە دەنێرن و جەختی لە بونی پلانی چاکسازی کردەوە لە حکومەتەکەیدا.

عەلی دەزیدی وتیشی،  حکومەت زیاتر لە چارەسەرێکی بۆ کێشە ئابورییەکان لەبەردەستدایە و هەموو رێکارێک دەگرێتە بەر بۆ پاراستنی سەقامگیری ئابوری وڵات.

دوای دەنگۆی گرانکردنی بەنزین، مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران رەخنەی توندی لە سیاسەتی پاڵپشتی دارایی سوتەمەنی گرت و رایگەیاند، کە دروست نییە دەوڵەت بنزین بە نرخی 130 هەزار تمەن بکڕێت و بە 1500 تمەن بیفڕۆشێتەوە و داواش دەکات کۆتایی بە جەنگبهێندرێت.

سەرۆک کۆماری ئێران ئاماژەی بەوەکرد،  لە کاتێکدا بۆ زیادکردنی پشتیوانی دارایی، جێبەجێکردنی شایستە داراییەکانی جوتیارانی گەنم، بیمەکان و باشترکردنی بژێوی کارمەند و خانەنشینان روبەڕوی سنوردارێتی دارایی دەبنەوە، بەڵام لە بەرانبەر بەنزین سیاسەتێکی خراپ پەیڕەو دەکەن.

پزیشکیان جەختی کردەوە، کە وەک لێپرسراوێک خۆی بە وەڵامدەرەوەی پێداویستییەکانی خەڵک دەزانێت و بۆی قبوڵکراو نییە لە وڵاتێکدا لێپرسراو بێت، کە بەشێک لە هاووڵاتیانی لە دابینکردنی تێچوی بژێو و تەندروستیدا توشی کێشە ببن.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، سەرۆک کۆماری ئێران ئاماژەی بە رەوشی سیاسی و یەکڕیزی ناوخۆیی کرد و رایگەیاند، ئەو کەسانەی لە دەرەوەی وڵات دانیشتوون و داوا لە دوژمنان دەکەن هێرش بکهەنە سەر ئێران، شایستەی ناوی ئێرانی نین.

لە بەرانبەردا، ستایشی هاووڵاتیانی ناوخۆی کرد، کە روبەڕوی نەخشەی دوژمنان بوونەتەوە و جەختی لە گرنگی بەهێزکردنی یەکڕیزی نیشتمانی کردەوە.

مەسعود پزیشکانی سەرۆک کۆماری ئێران دەڵێت؛ ئەمڕۆ بـاشتریـن کاتـە بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ چونکە ئەوان لە ئێستادا لە لوتکەی دەسەڵاتدان و جیهان دانیانپێدادەنێت.

پزیشکیان باسی لەوەش کردوە،  دەوڵەت بەردەوامە لە هەوڵەکانی بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکان و سەرباری هەموو کەمپوکوڕییەکان، دەستکەوتی بەرچاویان هەبووە کە ئاماژەیان پێ نەکراوە، بەڵام هەوڵدەدەن بە هاوکاری و یەکریزی نیشتمانی وڵاتەکە بەرەو پێشەوە ببرێت.

محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران لە باڵیۆزخانەی وڵاتەکەی لە بەغداد رایگەیاند، هێزی سەربازی بە تەنیا بەس نییە و ئەگەر ئابوری، بەرهەمهێنانی نیشتمانی و گەشەی دارایی بوونی نەبێت، وڵات بەرگە ناگرێت؛ چونکە ئاسایش و ئابوری پێویستییان بە یەکتر هەیە. 

قاڵیباف باسی رەوشی ئابوری وڵاتەکەی کرد و دەڵێت؛ برسیبونی هاووڵاتیانیان دەبێتە هۆی کەوتنی دەسەڵاتی ئێران، چونکە پەیوەستن بەیەکتریەوە.

ناوبراو ئاماژەی بە پەیوەندییەکانی ئێران و عیراق کرد و رایگەیاند،  زیاتر لە نیو سەدەیە لە رەوشی "نە جەنگ و نە ئاشتیدان."

قالیباف، رایگەیاند، دیپلۆماسی تەنیا کاتێک سەردەکەوێت کە وڵات بۆ جەنگ ئامادە بێت، ئەمەش لە کاتێکدایە کە ئەمریکا و ئیسرائیل دوای شکستیان لە جەنگی سەربازیدا، رویان لە جەنگی ئابوری کردووە.

ئەم لێدوانانەی قالیباف لە کاتێکدایە، کە گوشارە نێودەوڵەتییەکان بۆ سەر ئێران رویان لە زیادبوون کردووە؛ دوناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا باسی لە دەستپێکردنی هەڵمەتێکی گوشاری ئابوری بێوێنە کردووە بۆ گۆشەگیرکردنی ئێران و سکۆت بێسێنت، وەزیری گەنجینەی ئەمریکاش رایگەیاند، کە بە توندکردنەوەی سزاکان و گوشارە ئابورییەکان دەسەڵاتی ئێران توشی داڕمان دەبێت.

بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، وڵاتەکەی رەزامەندی لەسەر چوونی هێزێکی نێودەوڵەتی بۆ چەسپاندنی سەقامگیری لە کەرتی غەززە، نیشان نەداوە.

لەلایەکی دیکەشەوە، نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ئەو راپۆرتە میدیاییانەی رەتکردەوە کە ئاماژەیان بەوە دابوو حکومەتی ئیسرائیل رێگە بە بەشێک لەو هێزانە دابێت لە ناوچەیەکی دیاریکراوی کەرتی غەززەدا دەستبەکار بن.

ئاماژەی بەوەشداوە، ئیسرائیل روونکردووەتەوە کە هیچ ئاوەدانکردنەوەیەک لە کەرتی غەززەدا ئەنجام نادرێت پێش ئەوەی بە تەواویی چەک لە دەستی حەماس دابماڵرێت.

ئەم ڕاپۆرتانە سەبارەت بەم بڕیارە کەمێک پێش سەردانەکەی ناتانیاهۆ بۆ لای دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە کۆتایی مانگی تەمموزی ڕابردوودا بڵاوکرانەوە.