سەرۆکی حکومەتی هەرێم هێرشەکانی سەر فڕۆکەخانەکانی ریاز و ئەبها بەتوندی سەرکۆنە دەکات، هاوکات جەخت دەکاتەوە بەئامانجگرتنی خەڵکی سیڤیل قبووڵنەکراوە.

مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە پەیامێکدا رایگەیاند، هێرشکردنە سەر فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی شا خالید لە ریاز و فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەبها قبووڵکراو نییە و جەختی کردەوە کە بە ئامانجگرتنی خەڵکی سیڤیل و ژێرخانی مەدەنی رەتکراوەیە.

لە پەیامەکەیدا سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان ئاماژەی بەوەکرد، "پرسە و سەرەخۆشی لە کەسوکاری قوربانیان دەکەم و هاوسۆزیی خۆمان لەگەڵ گەل و سەرکردایەتیی شانشینی عەرەبستانی سعودی دەردەبڕین."

لە حەسەكەی رۆژئاوای كوردستان ئاڵۆزییەكان بەردەوامە و هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆش خراونەتە حاڵەتی ئامادەباشیدا.

دوایی ئەوەی كە رۆژی رابردوو و لە کاتی هەڵكردنی ئاڵای سوریا لە پارێزگای حەسەكە رێوڕەسمێک بەڕێوەچوو، عەرەبەكانی شاری حەسەكە دەستیانكرد بە خۆپیشاندان لە دژی كوردەكان و هەڕەشەیان لە كوردەكان كرد و ئەوە بووە هۆی ئاڵۆزی لەناو ئەو شارە و هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆ هەوڵی كۆنترۆڵكردنی رەوشەكەیان دا.

ئەمڕۆش لە دوایی نوێزی هەینی لە سێ گەڕەكی عەرەبنشینی غوەیران ، نشوە و عەزیزیەی سەر بە شاری حەسەكە جارێكی تر عەرەبەكانی ئەو گەڕەكە هەوڵی ئاژاوەگێڕیان دا و لە دژی هاووڵاتییانی كورد خۆپیشاندانیان ئەنجام دا و لە ئەنجامدا هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆ لە ناو شار بڵاوەیان پێكرا و خرانە حاڵەتی ئامادەباشیدا.

لەلای خۆشیەوە، نورەدین ئەحمەد، پارێزگاری حەسەکە رایگەیاند، "داوا لە هەمووتان دەکەم، بەتایبەتی گەنجان، کە ژیرانە بیربکەنەوە و خۆڕاگر بن، هێزەکانی ئاسایش رۆڵە و برای ئێوەن و ئەرکیان پاراستنی ئێوە و دامەزراوە نیشتمانییەکانە، وەرن با دەست لە ناو دەست بنێین بۆ لەناوبردنی هەلی هەر لایەنێک کە هەوڵ دەدات هەست و نەستتان بقۆزێتەوە بۆ کێشکردنی وڵات بەرەو پشێوی و توندوتیژی."

هاوکات لەگەڵ بەردەوامبوونی گرژییەکان، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، بەهۆی ئاڵۆزییەکانەوە سێ هاووڵاتی مەدەنی کورد بریندرابوون.

پارێزگاری حەسەکە داوای هێوربوونەوە و پاراستنی ئارامی لە هاووڵاتییان دەکات و رایدەگەیەنێت؛ داوا لە گەنجان دەکەم دان بە خۆیاندا بگرن و رووبەڕووی هێزە ئەمنییەکان نەبنەوە.

نورەدین ئەحمەد، پارێزگاری حەسەکە لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی  ئێکس پەیامێکی ئاراستەی هاووڵاتییانی پارێزگاکە کرد و رایگەیاند، ئەمڕۆ بە دڵسۆزییەوە بۆ ئاسایش و سەلامەتیی هەر تاکێکی ئێوە و ئاسایشی وڵاتەکەمان روتان تێدەکەم، دەربڕینی داواکردنی مافەکان مافێکی رەوایە و یاسا گەرەنتی کردووە، ئێمەش بە هەموو رێز و پێزانینێکەوە گوێ لە دەنگتان دەگرین."

ئاماژەی بەوەشکرد، بۆ ئەوەی دەنگتان بە بەرزی و بەهێزی بپڕێتەوە، پێویستە هەموومان پارێزگاری لە ئاشتییانەبوونی ئەم جووڵانەوانە بکەین. تێکدانی موڵکوماڵ یان چوونە ناو ڕووبەڕووبوونەوە لە بەرژەوەندیی دۆزەکەتاندا نییە، بەڵکو سەرنجەکان لەسەر داواکارییە رەواکانتان دوور دەخاتەوە و زیان بە ئاسایشی کۆمەڵگە دەگەیەنێت."

پارێزگاری حەسەکە راشیگەیاند، "داوا لە هەمووتان دەکەم، بەتایبەتی گەنجان، کە ژیرانە بیربکەنەوە و خۆڕاگر بن، هێزەکانی ئاسایش رۆڵە و برای ئێوەن و ئەرکیان پاراستنی ئێوە و دامەزراوە نیشتمانییەکانە، وەرن با دەست لە ناو دەست بنێین بۆ لەناوبردنی هەلی هەر لایەنێک کە هەوڵ دەدات هەست و نەستتان بقۆزێتەوە بۆ کێشکردنی وڵات بەرەو پشێوی و توندوتیژی."

وەزارەتی نەوتی عێراق ئاشکرایدەکات، تا کۆتایی ساڵی 2027 رێژەی سوتاندنی غازی هاوەڵ دەگەیەننە ئاستی سفر، هەروەها جەختی کردەوە کە تەواوی کێڵگە و بیرە نەوتییەکان ئامادەکراون بۆ وەبەرهێنان لەو غازەدا.

عیزەت سابیر، بریکاری وەزیری نەوت رایگەیاند: "لە چوارچێوەی پلانەکانی وەزارەتی نەوتدا، وەبەرهێنانی تەواو و دروست لە غازی هاوەڵدا ئەنجام دەدرێت و تا کۆتایی ساڵی 2027 دەگەینە کۆتاییهێنان بە تەواوی سوتاندنی غاز.

ئاماژەی بەوەشکرد، تا کۆتایی ئەمساڵ دەست دەکرێت بە وەبەرهێنانی نزیکەی 80 ملیۆن پێی سێجا لە غازی کێڵگەکانی کەرکوک، ئەمەش هاوکار دەبێت لە دابینکردنی پێداویستییەکانی هاووڵاتییان و وێستگەکانی بەرهەمهێنانی روناکی و کارەبا.

عیزەت سابیر ئەوەشی خستەڕوو، بە پشتبەستن بە توانای ناوخۆیی، کارەکانی چاکسازیی خولی لە کۆمپانیای غازی باکور بەردەوامن و بەم زووانە تەواو دەبن، جەختیشی کردەوە کە کەمکردنەوە و وەبەرهێنانی غازی هاوەڵ لە کەرکوک و تەواوی عیراق، پایەیەکی سەرەکییە بۆ پاڵپشتیکردنی ئابوریی نیشتمانی و دابینکردنی سەرچاوەی زیاتری کۆکردنەوەی وزە.

لەلایەن خۆشییەوە، بەڕێوەبەری گشتیی کۆمپانیای نەوتی باکور رایگەیاند، هەموو کێڵگە و بیرە نەوتییەکان بۆ پرۆسەی وەبەرهێنانی غازی هاوەڵ ئامادەن و بە تەواوی تواناوە کار بۆ بەدیهێنانی ئەم ئامانجە دەکەن.

وەزیری دارایی عیراق رایدەگەیەنێت، پابەندن بە دابینكردن و دابەشكردنی موچەی فەرمانبەران و موچەخۆران هەموو 30 رۆژ جارێك.

فالح ساری وەزیری دارایی عیراق لە وتارێكیدا لە ئەنجومەنی نوێنەران رایگەیاند: رێژەی داهاتە نانەوتییەكان لە بودجەی 2027دا دەگاتە 19% لە كاتێكدا لە بودجەی ساڵی رابدوودا 11% بووە.

وتیشی: حكومەتی عیراق كۆمەڵێك رێكاری گرتووەتەبەر، لەوانە تەرخانكردنی تریلیۆنێك دینار لەلایەن بانكی ناوەندییەوە بۆ پاڵپشتیكردنی كەرتی نیشتەجێبوون، جگە لە پێدانی شایستە داراییەكان بۆ پرۆژە تەواونەبووەكان بە تایبەتیش پرۆژەكانی ئاوەڕۆ.

وەزیری دارایی عیراق ئاماژەی بەوەشكرد: پابەندن بە دابینكردن و دابەشكردنی موچەی فەرمانبەران و موچەخۆران هەموو 30 رۆژ جارێك كە مانگانە بڕەكەی دەگاتە 7.7 تریلیۆن دینار.

سەرۆک وەزیرانی عیراق رایگەیاند، بۆ دەربازبون لەو قەیرانەی تییکەوتون، سێ بژاردەیان لەبەردەستدا بووە؛ جێبەجێكردنی پاشەكەوتی ناچاری، 45 رۆژ جارێک موچە دابەشبکرێت یاخود پەنا ببرێت بۆ قەرزی دەرەکی و نوقمکردنی زیاتری وڵات.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، لە میانی کۆبونەوەی لەگەڵ سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، علەی زیەدی سەرۆک وەزیرانی عیراق رایگەیاند، بەرزکردنەوەی نرخی دۆلار ناچاریبووە و ئابوری عێراق لە قەیرانێکی قوڵدایە.

عەلی زەیدی ئاماژەی بەوەکرد، کاتێک حکومەتی گرتوەتە دەست زیاتر لە 200 ملیار دینار قەرزی کەڵەکەی هەبووە و بۆ رزگاربونی ئابوری وڵاتێش سێ بژارەدیان لەبەردەستدا بووە و  هەندێك كەس هەوڵیانداوە درزێك لەنێوان ئەوان و خەڵكدا دروست بكەن.

لە بارەی بژاردەکانەوە، لەبری بەرزکردنەویە نرخی دۆلا، جێبەجێكردنی پاشەكەوتی ناچاری، 45 رۆژ جارێک موچە دابەشبکرێت یاخود پەنا ببرێت بۆ قەرزی دەرەکی و نوقمکردنی زیاتری وڵات ئەو بژاردانەبوون کە لەبەردەستدابوون.

زەیدی دەڵێت؛ پێویست بوو حكومەت مانگانە 10 ترلیۆن دینار دابین بكات و ئەمەش وایکردوە بڕیاری بەرزکردنەوەی نرخی دۆلار بدەن تا  لەو قەیرانە ئابوریەی توشی وڵات بوە رزگاریان ببێت.

سەبارەت بە بازاڕی دراو و نرخی ئاڵوگۆڕی دینار بەرانبەر بە دۆلار وتویەتی؛ جیاوازیی پێشوی نرخی ئاڵوگۆڕی دراو لەلایەن هەلپەرستانەوە دەقۆزرایەوە و سودی بۆ هاووڵاتیان نەبووە.

سێنتکۆم ئاستی جێبەجێکردنی گەمارۆ دەریاییەکەی بۆ سەر ئێران توندتر دەکاتەوە و رایدەگەیەنێت، هێزە دەریاییەکانیان لە گەروی هورمزدا رێڕەوی 133 کەشتیی بازرگانییان گۆڕیوە.

فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا سێنتکۆم رایگەیاند، لە چوارچێوەی جێبەجێکردنی گەمارۆ دەریاییە توندەکەیان بۆ سەر ئێران، تا رۆژی 9ی تشرینی یەکەم هێزەکانیان رێڕەوی 133 کەشتیی بازرگانییان گۆڕیوە.

سێنتکۆم لە هەژماری رەسمی خۆی خۆی وێنەی هێلیکۆپتەرێکی سەربازیی بڵاوکردووەتەوە و رایگەیاندووە: "فڕۆکەیەکی هێزی دەریایی ئەمریکا لە جۆری 'MH-60S Sea Hawk'  لەسەر سەکۆی کەشتیی جەنگیی ئاسمانیی 'USS John Paul Jones' فڕیوە، کە بەشێکە لە هەوڵەکانی توندکردنی گەمارۆ تۆکمەکەی ئەمریکا بۆ سەر ئێران."

بەپێی راگەیەنراوەکەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا، رێڕەوگۆڕینی ئەم کەشتییە بازرگانییانە بە ئامانجی دڵنیابوونەوەیە لە جێبەجێکردنی تەواوەتیی سزاکان و پابەندبوونی کەشتییەکان بە بڕیاری گەمارۆدانی دەریایی ئێران

.

سەرۆک کۆماری ئێران سەرکەوتنی هەر گفتوگۆیەکی وڵاتەکەی لەگەڵ ئەمریکا دەبەستێتەوە بە نەهێشتنی هەڕەشەکان.

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران رایگەیاند، سەرکەوتنی گفتوگۆکان لەگەڵ ئەمریکا بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ، بەستراوەتەوە بەوەی بەبێ بوونی "پەستان و هەڕەشە" ئەنجام بدرێن.

لە وتارێکیدا لە میانی لووتکەی وڵاتانی سەربەخۆ لە تورکمانستان، پزیشکیان ئاماژەی بەوەکرد، "دیالۆگ هیچ واتایەکی نابێ و دەرفەتی سەرکەوتنی نابێت، مەگەر لەسەر بنەمای رێزی پابەندبوونی دوولایەنە بێت."

مەسعود پزیشکیان جەختیشیکردەوە، دانوستانکردن بێواتایە "ئەگەر دوور نەبێت لە پەستان و هەڕەشەکان."

ئەم لێدوانانەی سەرۆک کۆماری ئێران لە کاتێکدایە، رۆژی پێنجشەممە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بە ئەنجامدانی "گفتوگۆی بەرهەمدار" لەگەڵ تاران کرد و ئەگەری ئەنجامدانی هێرشی نوێی بۆ سەر ئەو وڵاتە لانی کەم پێش هەڵبژاردنەکانی نیوەی خولەکەی بەدوور زانی.

سعودیە كوژرانی سێ كەس لە دوو هێرشدا بۆسەر فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی شا خالید لە ریاز رادەگەیەنێت و ئاگربەستیش لەگەڵ حوسییەكان رەتدەكاتەوە.

دەستەی فڕۆكەوانیی شارستانیی سعودیە لە راگەیەنراوێكدا ئاشكرایكرد، فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی شا خالید لە شاری ریاز روبەڕوی دوو پەلامار بووەتەوە، یەكەمیان بەشەكانی فڕۆكەخانەكەی پێكاوە و دووەمیش فڕۆكەیەكی هێڵی ئاسمانیی سعودیەی كردووەتە ئامانج.

راشیگەیاندووە، بەهۆی هێرشەكانەوە سێ كەس كوژراون و چەند كەسێكی تری بیانیش برینداربوون.

سەرچاوەیەكی دیپلۆماسیش بە ئاژانسی فرانس پرێسی راگەیاندووە، سعودیە بە هیچ شێوەیەك رازی نابێت بە ئاگربەست لەگەڵ حوسییەكان تا ئەو كاتەی حكومەتی شەرعیی یەمەن سەرجەم ئەو ناوچانە كۆنتڕۆڵ دەكاتەوە كە لە چەند هەفتەی رابردوودا لەدەستی داون، جەختیشیكردەوە، ریاز رادەستی گوشار و هەڕەشەی سەربازیی حوسییەكان نابێت لە ناوچەكەدا.