وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو رایگەیاند، کە کەرتی پەلەوەری یەکێکە لە کۆڵەکە گرنگەکانی ئابووری و دابینکردنی ئاسایشی خۆراک لە هەرێمی کوردستان، بەڵام بڵاوبوونەوەی هەندێک دەنگۆ سەبارەت بە بەکارهێنانی ڤاکسین و دەرمانی نایاسایی و فاکسینی قەدەغەکراو، کاریگەری نەرێنی کردووەتە سەر ئەم کەرتە.

وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو، راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە، دڵنیایی دەدەنە هاووڵاتیان کە بەرهەمی پەلەوەری ناوخۆ لەژێر چاودێرییەکی ورددایە و داوا لە دەزگاکانی راگەیاندنیش دەکات بە هەستیارییەوە مامەڵە لەگەڵ ئەم بابەتانەدا بکەن.

ئاماژەیان بەوەشکردوە،  ئەو دەنگۆیانە لەسەر مریشکی خۆماڵی بڵاوکراونەتەوە بوونەتە هۆی دروستبوونی دڵەراوکێ لای هاووڵاتییان لە کاتی بەکارهێنانی گۆشتی مریشکدا.

 بۆ ئەم مەبەستە، وەزارەت جەخت دەکاتەوە کە بەپێی رێنمایییەکانی ساڵی 2022، هەر جۆرە مامەڵەکردن و هاوردەکردنی دەرمان و ڤاکسینێک دەبێت تەنها لەژێر چاودێری و مۆڵەتی رەسمیدا بێت.

هەروەها ئاگاداری سەرجەم خاوەن پڕۆژەکان، کۆمپانیاکان و کۆگاکان دەکاتەوە، کە پابەندبن بە لیستی دەرمانە رێگەپێدراوەکان، بە پێچەوانەوە رووبەڕووی سزای یاسایی و کارگێڕی توند دەبنەوە.

لە راگەیەنداروەکەدا ئەوەش هاتووە، کە لیژنە هاوبەشەکان لەگەڵ قایمقامیەت و سەندیکا و لایەنە ئەمنییەکان راسپێردراون بۆ چڕکردنەوەی بەدواداچوونەکان و دەستبەسەرداگرتنی هەر جۆرە دەرمانێکی قەدەغەکراو.

هۆشداریش دەدات، کە هەر کەسێک بەبێ مۆڵەت مامەڵە بەم دەرمانانەوە بکات، دەستگیر دەکرێت و رووبەڕووی سزای یاسایی توند دەبێتەوە.

وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو دڵنیایی دەداتە هاووڵاتیان، کە بەرهەمی پەلەوەری ناوخۆ لەژێر چاودێرییەکی ورددایە و هیچ مەترسییەکی لەسەر نییە.

عەباس ئەکرەم، وتەبێژی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستیی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، کە بە ئیمزای د. ئارام محەمەد قادر، وەزیری خوێندنی باڵا، بڕیارێکی گرنگ لە بەرژەوەندی ئەو خوێندکارانە دەرکراوە، کە لە دەرەوەی وڵات دەخوێنن. 

بەپێی بڕیارەکە، خوێندکاران دەتوانن لە رێکەوتی 10ـی 3ـی 2026 تاوەکو 28ـی 3ـی بگەڕێنەوە بۆ هەرێمی کوردستان، و ئەم ماوەیە کە 18 رۆژ دەخایەنێت، بە "ماوەی مانەوە" (إقامة) بۆیان هەژمار دەکرێت و لە کاتی یەکسانکردنی بڕوانامەکانیان تووشی هیچ کێشەیەکی یاسایی نابن.

ئاماژەی بەوەشکردوە،  ئامانجی سەرەکی ئەم بڕیارە رەخساندنی دەرفەتە بۆ خوێندکاران تاوەکو لە جەژنی نەورۆز، جەژنی رەمەزانی پیرۆز و بۆنە نیشتمانییەکاندا لەگەڵ خێزانەکانیان بن و بەشداریی ئاهەنگەکان بکەن.

پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد رایگەیاند: پڕۆسەی وردبینی لە لیستی موچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان بە کۆتا گەیشتووە و نوسراوی خەرجکردنی پارەکە گەیشتووەتە نوسینگەی تایبەتی تەیف سامی، وەزیری دارایی عیراق.

هاوکات وەزارەتی نەوتی عیراق نووسراوی رەسمی ئاراستەی وەزارەتی دارایی کردووە و تێیدا جەختی لەسەر بەردەوامبوونی هەناردەکردنی نەوتی هەرێم کردووەتەوە.

هاوکات پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند؛ لە نوسینگەی تەیف سامیەوە پێمراگەیەندراوە کە چاوەڕوانی ناردنی 120ملیار دینارەکەی حکومەتی هەرێمن بۆ ناردنی موچە. 

محەمەد شەیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عێراق، ئەمڕۆ هەینی لە بەغداد پێشوازی لە تۆم باراک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سوریا کرد و جەختی لە گرنگیی دوورخستنەوەی عێراق لە ململانێ و کاردانەوەکانی ناوچەکە کردەوە.

لە میانی دیدارەکەدا، تاوتوێی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان بەغداد و واشنتۆن و دوایین پێشهاتەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کرا. نێردەکەی ئەمریکا پەیام و تێڕوانینی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی وڵاتەکەی بۆ دۆخی ناوچەکە گەیاندە سودانی و رۆڵی عێراقی لە بونیاتنانی سەقامگیری و بەرەوپێشبردنی گەشەپێدان بە گرنگ وەسف کرد. لای خۆیەوە سەرۆک وەزیرانی عێراق ئاماژەی بەوە کرد کە سەرکردایەتیی وڵاتەکەی کار بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە باڵا و ستراتیژییەکانی گەل دەکات کە قوربانییەکی زۆریان بۆ داوە، و دووپاتی کردەوە کە سەروەری و سەقامگیریی عێراق پایەیەکی بنەڕەتییە بۆ هاوسەنگیی ناوچەکە.

ئەم کۆبوونەوەیە لە کاتێکدایە کە هەوڵە دیپلۆماسییەکان بۆ هێورکردنەوەی گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست چڕبوونەتەوە. لە بەشێکی دیکەی دیدارەکەدا، هەردوولا هاوڕا بوون لەسەر پێویستیی پەنابردن بۆ دیالۆگ و کەناڵە دیپلۆماسییەکان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان و دوورکەوتنەوە لە پەرەسەندنی ململانێکان، هاوکات گرنگیدان بە گەشەسەندنی ئابوورییان وەک ئامرازێکی کاریگەر بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان و زامنکردنی سەقامگیریی بەردەوام لە ناوچەکەدا دانا.

دکتۆر لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ پێنجشەممە 26ی شوباتی 2026 لە بەغداد پێشوازی لە جوشوا هاریس، هەڵسوڕێنەری کاروباری باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە عیراق کرد. 

لە دیدارەکەدا پەرەپێدانی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان بەغداد و واشنتۆن لە بوارە جیاجیاکاندا تاوتوێ کرا و سەرۆک کۆمار جەختی لە گرنگی بەهێزکردنی هاریکارییەکان کردەوە، بەتایبەت لە بوارەکانی سیاسی، ئابووری و ئەمنی.

 هەروەها باس لە پێویستی پاڵپشتیکردنی هەوڵەکان بۆ چەسپاندنی سەقامگیری، ئاسایش و سەروەریی عیراق کرا، لەگەڵ هەماهەنگی هاوبەش دەربارەی رەوشی ناوچەکە بۆ بەدیهێنانی ئارامی.

لای خۆیەوە جوشوا هاریس ئاماژەی بە بەهێزی پەیوەندییەکانی وڵاتەکەی لەگەڵ عێراق کرد و ئامادەیی ئەمریکای نیشاندا بۆ فراوانکردنی ئاسۆی هاریکارییەکان بە جۆرێک کە خزمەت بە بەرژەوەندی هەردوو گەل و سەقامگیری ناوچەکە بکات.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق  پێشوازی لە محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیران کرد و رەوشی گشتی وڵات و دوایین پێشهاتە نێودەوڵەتی و ناوچەییەکانیان تاوتوێ کرد.

لەو کۆبونەوەکەدا، جەخت لەسەر پێویستیی گەڵاڵەکردنی لێکتێگەیشتنەکان لە نێوان هێزە سیاسییە نیشتمانییەکاندا کرایەوە، بە مەبەستی تەواوکردنی شایستە دەستوورییەکان بە جۆرێک کە خواستەکانی گەلی عیراق بەدیبهێنێت.

هەروەها باس لە رێگاکانی بەهێزکردنی هاریکاری و هەماهەنگی نێوان سەرۆکایەتی کۆمار و سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران کرا، بە ئامانجی چەسپاندنی سەقامگیری و پاڵپشتیکردنی ڕێڕەوەکانی چاکسازی.

تەوەرێکی تری کۆبونەوەکە،  تایبەت بوو بە پەرەسەندنەکانی ناوچەکە و رەنگدانەوەیان لەسەر کاروباری عیراق؛ تێیدا جەخت کرایەوە، کە ئەو ئاستەنگانەی رووبەڕووی گەلەکەمان دەبنەوە، پێویستییان بە هەڵوێستێکی یەکگرتوو هەیە بۆ پاراستنی ئاسایش و سەقامگیریی وڵات لە سایەی گرژییە بەردەوامەکانی ناوچەکەدا.

هەروەها جەخت لە پاڵپشتیکردنی رێکار و هەنگاوەکانی حکومەت کرایەوە بۆ بەهێزکردنی رۆڵی میحوەری عیراق لە چەسپاندنی ئاسایش و ئاشتی نێودەوڵەتیدا.

لە روداوێکی سەختی هاتوچۆدا لەسەر رێگای نێوان پردێ و قەزای دووبز، پێنج ئەندامی یەک خێزان گیانیان لەدەستدا.

روداوەکە پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ هەینی روویداوە، کاتێک ئۆتۆمبێلێکی جۆری پیکاب کۆنترۆڵی لەدەستداوە و کەوتووەتە نێو چاڵێکەوە. بە گوتەی شایەتحاڵەکان، قوربانییەکان خەڵکی گەڕەکی تسعینن لە پردێ و سەرجەمیان ئەندامی یەک خێزانن کە پێکهاتوون لە (خالید کەریم خالید، ئیسماعیل نوری سابر، خاتوون کەریم خالید، شایە خالید کەریم، و کەریم خالید کەریم).

هێڵی ئاسمانیی تورکیا (تۆرکیش ئەیرلاین) سەرجەم ئەو دەنگۆیانەی رەتکردەوە کە باس لە هەڵوەشاندنەوەی گەشتەکانیان بۆ ئێران دەکەن و جەختی لە بەردەوامیی گەشتەکان کردەوە.

یەحیا ئوستوون، بەرپرسی باڵای پەیوەندییەکان لە هێڵی ئاسمانیی تورکیا لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، ئەو دەنگۆیانەی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان سەبارەت بە هەڵوەشاندنەوەی گەشتەکانیان بۆ ئێران بڵاوبوونەتەوە، بە هیچ شێوەیەک راستی نین. ناوبراو روونیکردووەتەوە کە هیچ گەشتێکیان بۆ ئەو وڵاتە رانەگرتووە و سەرجەم ئەو گەشتانەی لە کاتەکانی رۆژدا بەرنامەیان بۆ داڕێژراوە، وەک خۆیان و بەبێ هیچ کێشە و گۆڕانکارییەک ئەنجام دەدرێن.

ئەم لێدوانە فەرمییەی بەرپرسەکەی تۆرکیش ئەیرلاین راستەوخۆ دوای ئەوە دێت کە چەندین دەزگای راگەیاندن وەک هەواڵێکی بەپەلە بڵاویانکردەوە گوایە بەهۆی ئاڵۆزییەکانی ناوچەکەوە، گەشتە ئاسمانییەکانی نێوان تاران و ئیستەنبوڵ لەلایەن کۆمپانیاکانی هەردوو وڵاتەوە هەڵوەشاونەتەوە.

وەزیری دەرەوەی عوممان دوای کۆبوونەوەی لەگەڵ جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند کە پێشکەوتنی باش لە دانوستانەکانی نێوان واشنتۆن و تاراندا بەدەستهاتووە و ئاشتی لە نزیکدایە.

بەدر بوسعیدی، وەزیری دەرەوەی سوڵتانیشنی عومان لە هەژماری فەرمی خۆی بڵاویکردەوە کە ئەمڕۆ لەگەڵ جێگری سەرۆکی ئەمریکا کۆبووەتەوە و وردەکارییەکانی پەیوەست بە دانوستانە بەردەوامەکانی نێوان ئەمریکا و ئێرانی لەگەڵدا تاوتوێ کردووە. بوسعیدی سوپاسی پێشوازی و گرنگیدانی لایەنی ئەمریکی کردووە و هیوای خواستووە لە چەند رۆژی داهاتوودا هەنگاو و پێشکەوتنی یەکلاکەرەوە لەو دۆسیەیەدا بێتە ئاراوە، هاوکات گەشبینی خۆی نیشانداوە بەوەی کە گەیشتن بە ئاشتی و رێککەوتن لەبەردەستدایە.

ئەم کۆبوونەوەیە و لێدوانانەی وەزیری دەرەوەی عومان لە کاتێکدایە کە مەسقەت وەک نێوەندگیرێکی سەرەکی و مێژوویی، رۆڵێکی کارا دەگێڕێت لە نزیککردنەوەی دیدگاکانی نێوان تاران و واشنتۆن. لە ماوەی رابردوودا هەوڵە دیپلۆماسییەکان بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێکی نوێ لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی و کەمکردنەوەی گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست چڕتر بوونەتەوە، و ئەم پێشهاتەش ئاماژەیە بۆ ئەگەری گەیشتن بە لێکتێگەیشتنێکی هاوبەش لە داهاتوویەکی نزیکدا.