كاروانێكی دیكەی ئاوارەكانی سەرێكانی كە لە 363 خیزان پێكهاتوون بەرەو زیدی خۆیان بەڕێكەوتن

هەشتەمین كاروانی ئاوارەكانی سەرێكانی لە كەمپی واشووكانی لە شاری حەسەكە بەرەو ناوچە ڕەسەنەكانی خۆیان لە گوندەكانی سەرێكانی، تەل تەمر و بەڕێكەوتن.

سەرەڕای ئەوەی بڕیار بوو لەم كاروانەدا 370 خێزان بەشدار بن، بەڵام بەهۆی تەواونەكردنی ئامادەكارییەكان لەلایەن چەند خێزانێكەوە، پرۆسەكە بە 363 خێزان ئەنجام درا.

ئەو كۆچبەرانەی لەم كاروانەدا جێیان گرتووە خەڵكی گوندەكانی ئەل مەناجێر، ئەل سۆدا، ئەل سڤێح و ئەل عەریشا، هەروەها گوندەوارەكانی ڕۆژاوای تەل تەمر و زڕگانن.

كۆمیتەی كۆچبەرانی سەرێكانی جەختی لەسەر پێویستیی خێراكردنی پرۆسەكە كردەوە و داوای كرد ژمارەی كاروانەكان و خێزانە گەڕاوەكان زیاتر بكرێت.

تاوەكو ئێستا زیاتر لە 4 هەزار و 500 خێزان لە ئاوارەكانی سەرێكانی گەڕاونەتەوە زێدی خۆیان، لە كاتێكدا هێشتا 10 هەزار ئاوارەی تر لە كەمپەكاندا چاوەڕێی گەڕانەوە دەكەن؛ شایەنی باسە كاروانی حەوتەمیش پێشتر لە 4 و 5ی تشرینی دووەمدا گەڕانەوە زێدی خۆیان.

بافڵ جەلال تاڵەبانی لە کۆڕبەندی نێودەوڵەتیی ستراتیژیی سلێمانی رایگەیاند، = پارتی بێڕێزی کرد بە پەرلەمان و کردی بە شوێنێک بۆ بازرگانیکردن، ئاماژەی بەوەشکرد ئەوەی رویدا بە بێ سزا تێناپەڕێت.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، لە سلێمانی کۆڕبەندی نێودەوڵەتی ستراتیژیی سلێمانی بەڕێوەدەچێت و بافڵ جەلال تاڵەبان،ی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە کۆڕبەنەدەکەدا رایگەیاند،  ئەوەی كە لەپەرلەمان روویدا بەتەواوی هەمووشتەكانی تێكدا و ئاڵۆزی كردن.

سەرۆکی یەکێتی ئاماژەی بەوەشکرد پێویستە حكومەتی هەرێم كێشەكانی چارەسەر بكات و دانە بەوەدا نانێت کە لە پەرلەمانی هەرێمی کوردستان رویدا.

بافڵ جەلال تاڵەبانی رایگەیاند، ئەوەی لە پەرلەمانی کوردستان رویدا لە هەرشوێنێکیتر رویبدایە، خەڵکی لەسەر دەخرایە زیندان و ئەمە گەورەترین قەیرانی سیاسییە لە هەرێم.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، سەرۆکی یەکێتی ئەوەشیخستەڕوو، ناكرێـت جیاوازی سیاسی بەتوندوتیژی چارەسەر بكرێت و رەنگە ئەو هەنگاوەی پارتی لە بیر نەکرێت کە لە پەرلەمان کردی.

لەبارەی پرۆژەی روناکیەوە، سەرۆکی یەکێتی جەختیکردووە لەژێر ناوی ئەم پرۆژەیەدا پارەی خەڵک دەخورێت و  چەند بنەماڵەیەک لە رێگەی ئەم پرۆژەیەوە بە ملیۆنان دۆلار قازانج و داهات پەیدا دەکەن، ئەمەش لە کاتێکدایە کە هاووڵاتییان باری  داراییان قورسە.

سەبارەت بە رەوشی سیاسی و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانیش ناوبراو ئاماژەی بەوە داوە، کە رۆژئاوا بەهەڵە لە رای ئێرانییەکان تێدەگەن و خۆیشی بە هاوپەیمانی دۆناڵذ ترەمپ و ئێرانییەکان دەزانێت.

 

 

کەشناسیی هەرێم رایگەیاند، تارادەیەک ئەم سەرمایە کۆتایی دێت و پلەکانی گەرما یەک بۆ دوو پلە بەرزدەبنەوە  گەرمیانیش بە 19 پلەی سیلیزی گەرمترین ناوچەی هەرێم دەبێت.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، بەڕێوەبەرایەتی کەشناسیی و بومەلەرزەزانی هەرێم پێسبینی کەش وهەوای بۆ 48 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردەوە و بە گوێرەی پێشبینیەکانیش پلەکانی گەرما بەرزدەبنەوە.

کەشناسیی هەرێم ئاماژەی بەوەکردوە، ئاسمان ساماڵ و پەڵە هەور دەبێت لە ناوچە شاخاوییەکان نیمچە هەور دەبێت و پلەکانی گەرماش بەراورد بە دوێنێ یەک بۆ دوو پلە بەرز دەبنەوە.

لە بارەی کەشی سبەینێشەوە، کەشناسی پێشبینی دەکات پلەکانی گەرما بەراورد بە ئەمڕۆ زیاتر بەرزببنەوە  و تا رادەیەک ئەو شەپۆلە سەرمایەی روی لە هەرێم کردوە نامێنێت.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی؛

هەولێر: 18 پلەی سیلیزی

پیرمام: 14 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 16 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 16 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 17 پلەی سیلیزی

دهۆک: 18 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 19 پلەی سیلیزی

گەرمیان: 22 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران: 9 پلەی سیلیزی

حكومەتی عیراق بەردەوامە لە رێكارەكان بۆ كۆتایی هێنان بە دۆسیەی چەك لە دەرەوەی دەوڵەت و تا ئێستاش سێ گروپی چەكدار چەكەكانیان بە تەواوەتی رادەستی دەوڵەت كردووە.

باسم بەدری، سەرۆكی دەزگای ئاسایشی نیشتمانی عیراق ، لە كۆڕبەندێكی پەیمانگەی چاتام هاوس لە لەندەن ڕایگەیاند،  پلانی حكومەت بۆ ڕێكخستنەوەی چەك بریتییە لە پچڕاندنی پەیوەندیی نێوان گروپە چەكدارەكان و ئەو لایەنانەی پێشتر فەرمانیان لێوەرگرتوون و تەواوی گروپە چەكدارەكانیش دەخرێنە دەسەڵاتی فەرماندەی گشتیی هێزە چەكدارەكانەوە و بە تەواوی لە ناسنامەی پێشوویان دادەماڵدرێن.

ئاماژەی بەوەشكرد، ئەو گروپانەی چەكەكانیان رادەستی نەكەن، هیچ پێگەیەكیان لەناو حەشدی شەعبیدا نابێت.

لای خۆیەوە، قاسم عەبودی راوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی عیراق باسی لەوەكرد، كۆتایی مانگی حوزەیرانی داهاتوو  دوامۆڵەتی كۆتایی هاتنی ئەم دۆسیەیەیە. ئاشكراشی كرد، تا ئێستا پێنج گروپی چەكدار رێككەوتنیان ئیمزا كردووە، كە سێ لەوان چەكەكانیان بە تەواوی رادەستی دەوڵەت كردووە و گفتوگۆ لەگەڵ دوو گروپە چەكدارەكەی تریشدا بەردەوامە.

 

 

فایەق زێدان رایگەیاند، حکومەتەکەی عەلی زەیدی ئیرادەیەکی راستەقینەی بۆ روبەڕوبونەوەی گەندەڵێ هەیە و دەستگیرکردنی ئەو ژمارە لێپرسرا و باڵادەستە بەڵگەیە بۆ ئەو راستییە.

فایەق زێدان، سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عیراق، لە کۆڕبەندێکدا لە پەیمانگەی "چاتام هاوس" لە لەندەن رایگەیاند، حکومەتی ئێستای عیراق ئیرادەیەکی راستەقینەی بۆ روبەڕوبونەوەی گەندەڵی هەیە و بۆ یەکەمجارە ئەم ژمارە زۆرەی تۆمەتباران، لەوانەش وەزیر، پەرلەمانتار و بەرپرسانی باڵا، روبەڕووی یاسا دەکرێنەوە.

زێدان جەختیکردوەتەوە، هیچ وەستان یان خاوبونەوەیەک لە راوەدونانی گەندەڵکاراندا نییە و دادگا هیچ هێڵێکی سوور نییە بۆ دەستگیرکردنی گەندەڵکاران.

ناوبراو ئاماژەی بەوەکردوە، دادگا جیاوازی لە نێوان بەرپرسی کۆن، نوێ، گەورە یان بچووک ناکات، بەڵکو بڕیارەکانی تەنها لەسەر بنەمای بەڵگەی یاساییە نەک تۆمەتی بێ بەڵگە و سەرکەوتنی پرۆسەکەش بەندە بە هەماهەنگیی بەهێزی نێوان دەسەڵاتی جێبەجێکردن و دادوەری.

فایەق زێدان ئەوەشیخستوەتەڕوو، لە روبەڕوبونەوەی گەندڵیدا ئەو ئەنجامانەی لە عیراق و  لە رێگەی یاسا و پرۆسەی دادوەرییەوە بەدەست هاتوون، رەنگە لە هیچ وڵاتێکی دیکەی عەرەبی بە هەمان رێکاری یاسایی بەدەست نەهاتبێت.

وەزارەتی کشتوکاڵی عیراق پلانی نوێی بۆ پاڵپشتیکردنی خاوەن پڕۆژەکانی پەلەوەر و ئاسانکاریکردن بۆ کارەکانیان راگەیاند، ئاماژەی بەوەشکردوە بۆ خۆبژێوی ساڵانە پێویستیان بە نۆ ملیار هێلکە هەیە.

ئەمڕۆ چوارشەممە، وەزارەتی کشتوکاڵی عیراق رایگەیاند، بەپێی رێنماییەکان کار بۆ پاڵپشتیکردنی کەرتی تایبەت دەکات و یەکێک لە سەرەکیترین ئامانجەکانیان لابردنی ئاڵنگارییەکانی بەردەم بەرهەمهێنەرانی پەلەوەرە.

وەزارەتی کشتوکاڵی عیراق ئاماژەی بەوەکردوە، لە ئێستادا کۆی بەرهەمی ناوخۆیی ساڵانەی هێلکە دەگاتە شەش ملیار هێلکە، لە کاتێکدا بازاڕی عیراق ساڵانە پێویستی بە  نۆ ملیار هێلکە هەیە تاوەکو بتوانرێت خۆبژێوی لەو بەرھەمەدا بەدەستبێت.

وەزارەتەکە ئاماژەی بەوە کرد، هەوڵەکانییان چڕکردوەتەوە بۆ پڕکردنەوەی ئەو جیاوازیە و کورتهێنانەی کە سێ ملیار هێلکەیە لە ناوخۆدا.

وتەبێژی سوپای پاکستان، ئامادەیی وڵاتەکەی بۆ جێبەجێکردنی سەرجەم رێکارە پێویستەکان بەمەبەستی بەرگریکردن لە سعوودیە لە چوارچێوەی "پەیمانی مەککە" راگەیاند و جەختی کردەوە کە پابەندبوونی ئیسلامئاباد بە ئاسایشی ریازەوە، بابەتێکە جێگەی دانوستان نییە.

ئەحمەد شەریف چۆدری، وتەبێژی سوپای پاکستان لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ رۆژنامەی "شەرقولئەوسەت" ئاماژەی بەوە کرد، جێبەجێکردنی کردەیی بڕگەکانی پەیمانی مەککە، رێکارەکانی جێگیرکردنی خێرای هێز و توانا سەربازییەکان لە خاکی سعودیەدا دەگرێتەوە.

ناوبراو پشتڕاستیشی کردەوە، کە لە ئێستادا هێزەکانی پاکستان بە ئەرکی بەرگریی، پاڵپشتی و ئەنجامدانی مانۆڕی سەربازی لەو وڵاتەدا جێگیر کراون.

هاوکات وتەبێژی سوپای پاکستان ئەوەشی خستە ڕوو، کۆبوونەوەی ڕۆژی 26ی تشرینی یەکەمی نێوان نوێنەرانی وڵاتانی ئەندام لە پەیمانی مەککە لەگەڵ لێپرسراوانی تاران، بە ئامانجی کەمکردنەوەی گرژییەکان و بەهێزکردنی هەماهەنگییە ناوچەییەکان بەڕێوەچووە.

پەیمانی مەککە رێککەوتنێکی بەرگریی هاوبەشە کە لە نێوان هەریەکە لە سعوودیە، پاکستان و تورکیادا ئیمزا کراوە و بەپێی ناوەڕۆکەکەی، هەر هێرشێکی چەکداری بۆ سەر یەکێک لەو وڵاتانە، وەک هێرش بۆ سەر هەرسێ وڵاتەکە هەژمار دەکرێت.

محەمەد باقر قالیباف رایگەیاند، ئێران لە دانوستان یان جەنگدا هیچ جیاوازییەک لە نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل ناکات و ئەگەر هەرلایەکیان جەنگ هەڵبگیرسێنێت، وەڵامی هەردوکیان دەدەنەوە.

محەممەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی جەزیرە رایگەیاند، بۆ ئەوان جیاوازی نییە لە نێوان دانوستان و جەنگ لەگەڵ ئیسرائیل و ئەمریکادا.

 قالیباف هۆشداریداوە، کە بەردەوامبوونی جەنگ زیان بە ئاسایش و ئابوریی وڵاتانی ناوچەکە دەگەیەنێت و ئەوان  داواکارییەکانی خۆیان بۆ رێککەوتن ئاڕاستەی ئەمریکا کردووە، بەڵام واشنتن تا ئێستا وەڵامێکیرەسمی و رونی نەداوەتەوە.

ناوبراو جەختیشیکردوەتەوە، بۆ کردنەوەی گەروی هورمز و دەستپێکردنەوەی دانوستانەکان، پێویستە ئەمریکا حەوت مەرجەکەی ئێران جێبەجێ بکات و  گەروەکەش  ناگەڕێتەوە بۆ رەوشی پێش جەنگ.

محەمەد باقر قاڵیباف باسی لەوەشکردوە، کە تیمی دانوستانکار نەگۆڕاوە و هێشتا ئەو لێپرسراوی وەفدی دانوستانکارە و لەگەڵ عومان گەیشتوونەتە لێکتێگەیشتن سەبارەت بە رێڕەوی کەشتیوانی و سیستمی جیاکردنەوەی هاتووچۆی کەشتییەکان لە گەروی هورمزدا.

کۆمپانیای بیمە و خزمەتگوزاری دارایی ئالیانز لە راپۆرتێکدا خەمڵاندنی نوێی بۆ زیانەکانی جەنگی ئێران لە وڵاتانی کەنداو خستوەتەڕوو، ئاماژەی بەوەکردوە زیانەکان 200 ملیار دۆلاری تێپەڕاندوە  و تا ساڵی 2030 دەگاتە 790 ملیار دۆلار.

ئەمڕۆ چوارشەممە، لە راپۆرتێکیدا، کۆمپانیای بیمە و خزمەتگوزاری دارایی ئالیانز ئاماژەی بەوەکردوە، زیاتر لە 80 دامەزراوەی وزە لەماوەی جەنگدا کراونەتە ئامانج و نزیکەی یەک لەسەر سێیان بە تەواوەتی خاپور بوون و زۆرترین زیان بە ژێرخانی وزەی کوەیت، قەتەر و بەحرەین کەوتووە.

کۆمپانیاکە، پێشبینی دەکات، کە زیانە ئابورییە کەڵەکەبووەکانی وڵاتانی کەنداو لە نێوان ساڵانی 2026 بۆ 2030 یەکسان دەبێت بە رێژەی 9.5٪ـی داهاتی ناوخۆی گشتیی پێشبینیکراوی پێش جەنگی وڵاتانی کەنداو.

هەروەها باس لەوەشدەکات، کە دەرئەنجامەکانی ئەو جەنگە تەنیا لە دامەزراوەکانی نەوت وغازدا سنوردار نییە و کەرتەکانی گەشتیاریی و خانووبەرە و بازرگانیش لە ساڵانی داهاتوودا روبەڕووی گەشەی کەمتر دەبنەوە.