حکومەتی هەرێم، راگەیەندراویكی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە، دوای هەوڵە بەردەوامەکان بۆ هێنانەوەی ئەو هاووڵاتییانەی، کە گیریان خواردووە، بە سوپاسەوە شانشینی عەرەبیی سعودیە سنورەکانی بەڕووی ئەو کەسانەدا کردەوە، کە دەیانەوێت لە ڕێگەی دەروازەی سنووریی عەرعەرەوە بگەڕێنەوە، بەبێ ئەوەی پێویستیان بە ڤیزای پێشوەختە هەبێت.

حکومەتی هەرێم ئاماژەی بەوەکردوە،  ئەو هاووڵاتیانەی گیریانخواردوە، دەتوانن راستەوخۆ لە ئیمارات بچنە  سعودیەو لە خاڵی سنووریی (البطحاء) ڤیزا وەردەگرن و دواتر دێنەوە عەرعەر و لەوێشەوە بۆ عیراق و هەرێمی کوردستان.

سەبارەت بەو هاووڵاتییانەی لە ئیماڕاتن، حکومەتی هەرێم دەڵێت؛ ئەو هاووڵاتییانەی  ئارەزووی گەڕانەوەیان هەیە، دەتوانن سوود لەم دەرفەت و رێکارە وەربگرن بۆ گەڕانەوەیان بەسەلامەتی.

رۆژی پێنجشەممە 5ـی ئازاری 2026، نوسینگەی شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی کۆماری عیراق، راگەیەنراوێکی رۆژنامەوانی بڵاوکردەوە.

دەقی راگەیەندراوەکە

واز لەگەلی کورد بهێنن، داردەستی کەس نابین

سلێمانی، عێراق- لەساڵی ١٩٩١دا هانی گەلی کورد درا بۆ ڕاپەڕین دژی رژێمی سەدام حسێن، بەڵام ڕووبەڕووی چارەنووسی خۆیان کرانەوە کە کەینوبەینەکە گۆڕا ! و کەس بەرگری لێ نەکردین کاتێک کۆپتەری جەنگیی و تانک بۆ رووبەڕوبونەوەی ڕاپەڕین بەکارهات. هێشتا ئەو یادەوەرییانە لەبیر و هۆشماندا ماوە. ئەمڕۆ یادی ئەو سەردەمەی ڕاپەڕین دەکەینەوە و لە بیری  ناکەین کە چی لێوە فێربووین.

بەم دوواییانە بینیمان چی بەسەر باکوری خۆرهەڵاتی سوریا یان رۆژئاڤا هات. دوای ئەو هەموو بەڵێنانەی بەکوردانی ئەوێ دران و چۆن لەریزی پێشەوەی بەگژداچونەوە و جەنگ دژی داعش وەستانەوە، بینیمان لە کۆتاییدا چۆن مامەڵە کران.

ئەمڕۆش، دواجار گەلی کورد لە عێراق چێژی سەقامگیری و شکۆمەندی کرد. لەبەر ئەم هۆکارە، سەختە، بگرە مەحاڵە، کورد قبوڵی بکات کە ببێتە دەستکەلای هێزە زەبەلاحەکانی جیهان.

ئەزمونەکانی پێشوو و بەڵێنەکان شاهیدن. زۆربەی کات کە پێویستی بەهێز و قوربانیدان دەبێت پەنا بۆ کورد دەبرێت. بۆیە داوا لەهەموو لایەنە بەشەڕهاتووەکان دەکەم: واز لەگەلی کورد بهێنن. ئێمە داردەستی کەس نابین.

 

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد

خانمی یەکەمی عێراق

پێنج شەممە، ٥ ی ئازار ٢٠٢٦

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، رۆژی پێنجشەممە 5ـی ئاداری 2026 لە بەغداد، لەگەڵ عەممار حەکیم سەرۆکی رەوتی حیکمەی نیشتمانی کۆبووەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا دوایین پەرەسەندنەکانی گۆڕەپانی ناوخۆیی و هەرێمیی لەبەر رۆشنایی پێشکەوتنە خێراکانی ناوچەکە تاوتوێکرد و جەختی لەسەر پێویستی پەنابردنە بەر دیالۆگ وەک باشترین بژاردە بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئاڵەنگارییەکانی ئێستا و پاراستنی ئاشتی و ئاسایشی ناوچەکە کرد.

هەروەها جەختییان لەسەر گرنگی یەکخستنی هەڵوێستە نیشتمانییەکان و پشتیوانیکردن لە هەموو ئەو رێوشوێنانە کردەوە، کە ئامانجیان پاراستنی سەروەری عیراق و بەهێزکردنی سەقامگیری و ئاسایشی وڵاتە لەبەرامبەر کاردانەوەکانی ناوچەکە و قەیرانەکانی دەوروبەردا.

د.لەتیف ڕەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، محەمەد شیاع سودانی سەرۆک وەزیران و هەیبەت حەلبوسی سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران و فایق زەیدان سەرۆکی دادگای فیدراڵی کۆبوونەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا باس لە دوایین پێشهاتی ئەمنی و سیاسیی سەر گۆڕەپانی ناوچەیی و نێودەوڵەتی و کاریگەریی ڕاستەوخۆیان کرد  لەسەر دۆخی ناوخۆی عیراق.
دەقی راگەیەنراوەکە....
سەرۆکایەتییەکان لە کۆشکی بەغداد کۆبوونەوە بۆ تاوتوێکردنی پێشهاتەکانی ناوچەکە و لێکەوتەکانی
سەرۆکایەتییەکان ئەمڕۆ لە کۆشکی بەغداد کۆبوونەوەیەکیان بەڕێوەبرد لە کۆبوونەوەکەدا باس  لە دوایین پێشهاتی ئەمنی و سیاسیی سەر گۆڕەپانی ناوچەیی و نێودەوڵەتی و کاریگەریی ڕاستەوخۆیان کرد  لەسەر دۆخی ناوخۆی عێراق. 
ئامادەبووان باسیان لەو میکانیزمانە کرد کە حکومەت گرتویەتیە بەر بۆ ڕێگریکردن لە پەلکێشکردنی وڵات بۆ ناو گێژاوی  ململانێ دەرەکییەکان، هەروەها پشتیوانی خۆیان بۆ ڕێوشوێنەکانی حکومەت بۆ ئاسایش و سەقامگیری و پاراستنی سەروەری وڵات و دەستەبەرکردنی سەلامەتی نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکان دووپاتکردەوە. 
سەرۆکایەتییەکان جەختیشیانکردەوە  لەسەر پێویستی پاراستنی ڕۆڵی سەرەکی و هاوسەنگی عێراق لە بەرەوپێشبردنی ئاسایش و سەقامگیری ناوچەکەدا.

ئامادەبوان هەڵوێستی پتەوی عێراقیان دووپاتکردەوە لە دژی بەکارهێنانی خاکەکەی وەک شوێنێک بۆ هێرشکردنەسەر  وڵاتانی دراوسێ یان هەڕەشەکردن بۆ ئاسایشی وڵاتەکانیان. هەروەها ئیدانەی ئەو هێرشانەیان کرد کە شار و پارێزگاکانی عێراقیان کردۆتە ئامانج بە هەرێمی کوردستانیشەوە و بە پێشێلکردنی سەروەری نیشتمانییان دایەقەڵەم.

لە کۆبوونەوەکەدا جەختکرایەوە لەسەر پێویستی وەستاندنی دەستبەجێی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان لە ناوچەکە و ڕێزگرتن لە سەروەری و سەربەخۆیی دەوڵەتان. 
داواشیان لە کۆمەڵی نێودەوڵەتی کرد کە بەپەلە هەنگاو بنێن بۆ ئەوەی ململانێکان بەرەو پەرەسەندن نەچن. 
لە کۆبوونەوەکەدا جەخت لەوە کرایەوە کە پەنابردن بۆ دانوستان و چارەسەری دیپلۆماسی باشترین ڕێگایە بۆ ئەوەی ناوچەکە لە کاردانەوەی جددی ململانێکان لەسەر هەردوو ئاستی ناوچەیی و نێودەوڵەتی ڕزگار بکات.
سەبارەت بە ناوخۆ ئامادەبوانی کۆبونەوەکە باسیان لە گرنگی و پەلەکردن کرد بۆ تەواوکردنی مەرجە دەستوورییەکان و پتەوکردنی یەکێتی نیشتمانی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هەلومەرجی هەنووکەیی و پاڵپشتیکردنی هەوڵەکانی حکومەت بۆ چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیری و باشترکردنی بارودۆخی ژیان و خزمەتگوزارییە گشتیەکان بۆ هاووڵاتیان و پێشخستنی پرۆسەی چاکسازی و گەشەپێدانی بەردەوام.
لەکۆتایی کۆبوونەوەکەدا ئامادەبووان جەختیانکردەوە لەسەر پێویستی پاڵپشتیکردنی ڕێوشوێنە ئەمنییەکان بە ئامانجی دامەزراندنی یاسا و ڕێسا و لێپرسینەوە لەو کەسانەی دەنگۆ بڵاودەکەنەوە لە پلاتفۆرمەکانی سۆشیال میدیا، بە لەبەرچاوگرتنی ئەو مەترسییە ڕاستەوخۆیەی لەسەر ئاشتی مەدەنی و ئاسایشی ناوخۆ دروستی دەکەن بەگوێرەی ڕێکارە یاسایی و دادوەرییەکان.

 

سەرۆکایەتی کۆمار لە یادی سی و پێنجەمین ساڵیادی ڕاپەڕینی جەماوەریی گەلی کوردستان پەیامێکیان بڵاوکردەوە و رایدەگەیەنن؛ لە کاتێکدا ناوچەکە بە بارودۆخێکی سەخت و دیمەنی جەنگ، وێرانکاری و زیانی مرۆییدا تێدەپەڕێت، داوا لە لایەنە شەڕکەرەکان دەکەین بگەڕێنەوە سەر مێزی گفتوگۆ و پەنا بۆ حیکمەت و لۆژیک ببەن، و ڕێگری بکەن لە فراوانبوونی بازنەی جەنگ کە تەنها ماڵوێرانی بۆ گەلانی ناوچەکە دەهێنێت .

 دەقی پەیامەکەی سەرۆکایەتی کۆمار...

لەیادی سی و پێنجەمین ساڵیادی ڕاپەڕینی جەماوەریی گەلی کوردستان لە ٥ ی ئاداری ١٩٩١دا، بە شکۆوە یادی قوربانییە مەزنەکانی گەلە سەربەرزەکەمان دەکەینەوە، کە خەباتیان کرد دژی زوڵم، ستەم و سەرکوتکارییەکانی ڕژێمی دیکتاتۆری بەرانبەر بە تەواوی پێکهاتەکانی گەلی عێراق؛ ئەو قوربانییانەی بوونە هۆی ڕزگارکردنی شارەکانی هەرێم لە چنگی دەزگا سەرکوتکەرەکانی ڕژێم.

یەکەمین چەخماخەی ڕاپەڕین لە شاری ڕانیەی دەروازەی ڕاپەڕین لە پارێزگای سلێمانییەوە دەستیپێکرد، کە بووە خاڵی وەرچەرخان بۆ ڕزگارکردنی شارەکانی دیکە لە چەوسانەوە و ستەم، و هەنگاونان بەرەو دامەزراندنی سیستمێکی دیموکراسیی فرەیی پەرلەمانی.

لە کاتێکدا ناوچەکە بە بارودۆخێکی سەخت و دیمەنی جەنگ، وێرانکاری و زیانی مرۆییدا تێدەپەڕێت، داوا لە لایەنە شەڕکەرەکان دەکەین بگەڕێنەوە سەر مێزی گفتوگۆ و پەنا بۆ حیکمەت و لۆژیک ببەن، و ڕێگری بکەن لە فراوانبوونی بازنەی جەنگ کە تەنها ماڵوێرانی بۆ گەلانی ناوچەکە دەهێنێت و دەبێتە هۆی تێکدانی ئاسایش و سەقامگیری.

دووپاتی دەکەینەوە کە عێراق نەبووە و نابێتە بەشێک لە ململانێکان، و ڕێگەش نادات خاکەکەی بۆ دەستدرێژیکردنە سەر وڵاتانی دراوسێ بەکاربهێنرێت، بەڵکو هەوڵ دەدات پەیوەندییە دیپلۆماسییەکانی بخاتە گەڕ بۆ ڕاگرتنی جەنگ و پەنابردن بۆ بژاردەی ئاشتی و کۆتاییهێنان بە ڕشتنی خوێنی زیاتر.

هیوادارین ئەم بۆنەیە ببێتە هەوێنی بەهێزکردنی یەکڕیزیی نیشتمانی لە نێوان پێکهاتەکانی گەلەکەمان و هێزە سیاسییەکان، و چەسپاندنی پایەکانی دیموکراسی و یەکسانی لە نێوان هەموواندا.

سەری ڕێز و نەوازش بۆ گیانی پاکی شەهیدانی ڕاپەڕین و سەرجەم شەهیدانی عێراق دادەنەوێنین.

سەرۆکایەتی کۆمار

٢٠٢٦/٣/٥

محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، کە واشنتۆن بەهۆی کورتهێنان لە کۆگاکانی سیستەمی بەرگریدا، ناچار بووە لە ستراتیژیی بەرگری ناوچەکەدا گۆڕانکاری بکات و "بەرگری لە ئیسرائیل" بخاتە پێش هەموو کارە لە پێشینەکانی تری. 

قالیباف لە هەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئێکس" بڵاویکردوەتەوە، کە ئەمریکییەکان بەهۆی کەمیی یەدەگی بەرگرییەوە ئەم بڕیارەیان داوە و پێی وایە باجدەرانی ئەمریکی سەرسام دەبن کاتێک بزانن ستراتیژی "سەرەتا ئیسرائیل" لە ئەجێندای بەرگری وڵاتەکەدایە.

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، هۆشدارییەکی توندی داوەتە واشنتۆن و دەڵێت؛  بەجێهێشتنی بەرژەوەندییەکان و سەربازانی ئەمریکا بەبێ بەرگری لە ناوچەکە، دەرئەنجامی خراپی دەبێت.

 ناوبراو ئاماژەی بەوەش کردوە، کە لێکەوتەکانی ئەم سیاسەتە تەنها لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا قەتیس نامێنن، بەڵکو کاریگەرییەکی فراوانتری هەرێمی و نێودەوڵەتییان دەبێت.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، دوای فراوانبونی گرژییەکانی ناوچەکە،  وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، لە کۆتایی مانگی شوباتەوە تاوەکو ئێستا زیاتر لە 20 هەزار هاووڵاتیی ئەمریکی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە گەڕاونەتەوە بۆ  ئەمریکا

وەزارەتەکە ئاماژەی بەوە کردووە، کە ئەم ئامارە تەنها ئەو کەسانە دەگرێتەوە،کە گەیشتوونەتەوە ناوخۆی ئەمریکا و ئەو هاووڵاتییانە ناگرێتەوە کە چوونەتە وڵاتانی دیکە یان هێشتا لە رێگەی گەڕانەوەدان.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا هاتووە، کە لەسەر راسپاردەی مارکۆ ڕۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، پڕۆسەی گواستنەوەکە لە رێگەی گەشتی ئاسمانی تایبەت و گواستنەوەی وشکانییەوە چڕتر کراوەتەوە.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا بۆ کارئاسانیکردن بۆ هاووڵاتییەکانی فۆرمێکی تایبەت بە رەوشی نائاسایی بۆ هاووڵاتییانی لە پێنج وڵاتی ناوچەکە (کوێت، بەحرەین، ئیمارات، قەتەر و عەرەبستانی )کارا کردووە، تاوەکو راستەوخۆ زانیارییان پێبگات سەبارەت بە گەشتەکان و رێکارە ئەمنییەکان.

لە کۆتاییدا وەزارەتەکە جەختی کردوەتەوە،  کە تیمەکانیان بە شێوەی 24 سەعاتی کاردەکەن و  تا ئێستا هاوکارییان پێشکەش بە زیاتر لە 10 هەزار ئەمریکی لە دەرەوەی وڵات کردووە، کە پێدانی ڕرێنمایی ئەمنی و ئاسانکاری سەفەر لەخۆ دەگرێت.

مەسعود پزیشکیان لە پەیامێکدا بۆ سەرکردەی وڵاتانی دراوسێ رایدەگەیەنێت کە تاران هەوڵی دیپلۆماسیی داوە بۆ رێگریکردن لە جەنگ، بەڵام هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل ناچاریان دەکات بەرگری لە خۆیان بکەن.

لە بڵاوکراوەیەکدا لە پلاتفۆرمی ئێکس، مەسعود پزیشکیان، پەیامێکی ئاراستەی پاشا و سەرۆکی وڵاتانی دۆست و دراوسێی ئێران کردووە و رایگەیاندووە کە پێشتر لەگەڵ ئەواندا و لەرێگەی دیپلۆماسییەوە هەوڵی تەواویان داوە بۆ ئەوەی جەنگ هەڵنەگیرسێت. هەروەها ئاماژەی بەوە کردووە کە دەستدرێژییە سەربازییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل هیچ بژاردەیەکی دیکەی لەبەردەم وڵاتەکەیدا نەهێشتووەتەوە جگە لە بەرگریکردن لە خۆیان.

لە کۆتایی پەیامەکەیدا، سەرۆک کۆماری ئێران دڵنیایی دەداتە وڵاتانی ناوچەکە کە رێز لە سەروەرییان دەگرن، و جەختیش دەکاتەوە کە ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەکە دەبێت بە هەوڵی هاوبەشی هەموو وڵاتەکان پێکەوە بەدی بێت. ئەم لێدوانە نەرمەی پزیشکیان وەک هەوڵێک دەبینرێت بۆ هێورکردنەوەی وڵاتانی کەنداو و ناوچەکە، تاوەکو دڵنیایان بکاتەوە کە ئێران نیازی هێرشکردنە سەریانی نییە و دەیەوێت بە هاوبەشی ئاسایشی ناوچەکە بپارێزن.