ئەمڕۆ لە سلێمانی، یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان و جوڵانەوەی نەوەی نوێ، بە ئامادەبونی بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتی و شاسوار عەبدولواحید سەرۆکی نەوەی نوێ ئیمزای رێککەوتنی نێوانیان بە ناونیشانی هاوپەیمانی هاوسەنگی و بوژاندنەوە کرد و کوردستا نیوزیش دەقی رێککەوتنکە بڵاو دەکاتەوە.

لە دەقی رێککەوتنەکەدا هاتووە؛ ئەم رێککەوتنە وەڵامێکە بۆ ئاڵۆزییە سیاسیی و ئابوورییەکانی ئێستای هەرێمی کوردستان و عیراق و هەوڵێکە بۆ دروستکردنی نموونەیەکی نوێی حوکمڕانی کە لەسەر بنەمای دادپەروەری، هاوسەنگی دامەزراوەیی و شەفافییەت لە بەڕێوەبردنی داهاتە داراییەکاندا بنیات دەنرێت.

دەقی رێککەوتنەکە

دیموکراسی و پاراستن و بەرجەستەکردنی مافی هاووڵاتیان و باشترکردنی ژیان و گوزەرانیان و باشترکردنی حوکمڕانی، هەردوولا (جوڵانەوەی نەوەی نوێ و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان) ڕێککەوتنێکی سیاسیی ستراتیجی بۆ گەڕانەوەی هاوسەنگی و ڕێکخستنەوەی بالانسی هێز لە دیمەنی سیاسیی هەرێمی کوردستان و، بەهێزکردنی هاوبەشیی نیشتمانیی بەشێوەیەک کە خزمەت بە بەرژەوەندیی هاووڵاتیان بکات بەبێ جیاوازی و بەڕێوەبردنێکی دادپەروەرانە و شەفاف بۆ سەرچاوە گشتییەکان دابین بکات؛ ڕێککەوتنێک ئیمزا دەکەن.

ئەم ڕێککەوتنە وەڵامێکە بۆ ئاڵۆزییە سیاسیی و ئابوورییەکانی ئێستای هەرێمی کوردستان و عێراق و هەوڵێکە بۆ دروستکردنی نموونەیەکی نوێی حوکمڕانی کە لەسەر بنەمای دادپەروەری، هاوسەنگی دامەزراوەیی و شەفافییەت لە بەڕێوەبردنی داهاتە داراییەکاندا بنیات دەنریت و، بۆ زیادکردنی متمانەی هاووڵاتیان بە دامەزراوە فەرمییەکان و، کارکردنی دامەزراوەکانیش بۆ باشکردنی گوزەران و مووچە و پێشکەشکردنی باشترین خزمه‌تگوزاری بۆ هاووڵاتیان.

بنەماکانی ئەم ڕێککەوتنە:

یەکەم: ئامانجەکانی ڕێککەوتن

1. گەڕانەوەی هاوسەنگی و بالانسی هێزە سیاسییەکان لە هەرێمی کوردستان لە ڕێگەی هاوکاریی دامودەزگاکانی حوکمڕانی و پەرلەمان و سیاسیی و دروستکردنی یەک بلۆکی سیاسیی بۆ ئەم قۆناغە.

2.بەهێزکردنی کاری هاوبەش بۆ پێکهێنانی دامەزراوە فەرمییەکان لەسەر بنەمای ڕێککەوتن و هاوسەنگی.

3.چەسپاندنی بنەماکانی دادپەروەری و شەفافییەت لە بەڕێوەبردنی سەرچاوە و داهاتە داراییەکان کە گرنگترینیان چەسپاندنی یاسای بودجەیە بۆ هەرێمی کوردستان.

4.پەرەپێدانی سیستمێکی حوکمڕانی دامەزراوەیی کە سنووردارکردن و نەهێشتنی قۆرخکاری دەسەڵات بکات و چاودێری و لێپرسینەوە بەهێز بکات.

5.چەسپاندنی بنەمای جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکانی یاسادانان، چاودێری، جێبەجێکردن، و دادوەری لە یەکتری و ڕێزگرتن لە سەربەخۆیی و بێلایەنی دەسەڵاتی دادوەری.

دووەم: هاوکاری لە ئاستی پەرلەمانی کوردستان

1.هەماهەنگی و یەک هەڵوێستی لە ناو پەرلەمانی کوردستان و ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بۆ پشتیگیری لە چاکسازی سیاسیی و دامەزراوەیی و پشتگیریکردنی پڕۆژە هاوبەش و گرنگەکان لە پێناو بەیاساییکردنیان.

2.پشتیگیری لە یاساکان کە شەفافییەتی دارایی و چاودێری لە داهاتە گشتییەکان زیاد دەکەن

3.پێکهێنانی لیژنەی هاوبەش بۆ چاودێریکردن لە جێبەجێکردنی چاکسازییەکان و هەڵسەنگاندنی کارکردن.

4.بەهێزکردنی ڕۆڵی پەرلەمانی کوردستان وەک دەسەڵاتی چاودێری و یاسادانان.

5.ڕێککەوتن لەسەر ئامادەکردنی پڕۆژە یاساکان و پەسەندکردنیان لە لایەن پەرلەمان و دەزگا تەشریعییەکان.

6.کارکردن بۆ گێڕانەوە و هەموارکردنی ئەو یاسایانەی پێویستە هەموار بکرێنەوە و ئەو بڕیارانەی بەدەر لە یاساکانی پەرلەمان دەرچوێندراون و بوونەتە مایەی زیان بۆ ژیان و گوزەرانی چین و توێژە جیاوازەکانی هاووڵاتیان.

7.ئامادەکردنی ئەو پڕۆژە یاسایانەی کە ئاستی بژیوی هاووڵاتیان باشتر دەکەن و پەسەندکردنیان بەتایبەت لە بوارەکانی تەندروستی، پەروەردە، هەموو سێکتەرە خزمەتگوزارییەکان، باج و ڕسوومات>

8.هاوپەیمانیتییەکە پێکەوە کار دەکەن لە کابینەی داهاتووی حکومەتی هەرێم بۆ چەسپاندنی ئەم خاڵانە و جێبەجێکردنیان:

أ. گێڕانەوەی بڕێک لە پارەی پاشەکەوتکردن و لێبڕینی مووچەی مووچەخۆران و کردنەوەی ژمارە حیساب بۆیان.

ب. پێدانی سلفەی زەواج بە گەنجان.

پ. دابەزاندنی نرخی کارەبا و خزمەتگوزارییەکانی تر.

ت. کەمکردنەوەی باج و ڕسوومات لەسەر کاسبکاران.

ج. دۆزینەوەی هەلی کار بۆ دەرچووی زانکۆ و پەیمانگاکان و دامەزراندنی دامەزراوەیەک بۆ ڕاژە و هەلی کار.

چ. یەکلاکردنەوەی کێشەی مامۆستایان و فەرمانبەرانی کاتی و گرێبەست.

سێیەم: هاوکاری لە ئاستی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق

1.یەکخستنی هەڵوێستە سیاسییەکان لە ناو ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەبارەی مافەکانی هەرێم، بەتایبەت بودجە و ماف و شایستە داراییەکانی هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستان و پرسی ناوچە جێناکۆکەکان و پێشمەرگە.

2.کاری هاوبەش بۆ دڵنیابوون لە پاراستنی مافە دەستوورییەکانی هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی سیستمی فیدراڵیدا.

چوارەم: بنەماکانی پێکهێنانی حکومەتی هەرێمی کوردستان

1.کارکردن لەسەر پێکهێنانی حکومەتێک پشتبەست بە بالانسی هێز و لەسەر بنەمای هاوسەنگی سیاسیی و هاوبەشیی ڕاستەقینە.

2.کارکردن بۆ دابەشکاری پۆستەکان لەسەر بنەمای دادپەروەری لە بەرپرسیاریتییە حکومییەکان.

3.دڵنیابوون لە شەفافییەتێکی تەواو لە بەڕێوەبردن و کۆکردنەوەی داهاتە نەوتی و نانەوتییەکان.

4.دروستکردنی میکانیزمی چاودێری دارایی سەربەخۆ بۆ پاراستنی شەفافییەت و لێپرسینەوە.

5.بەهێزکردنی ڕۆڵی دامەزراوەکانی چاودێری، دادوەری و دەستەی دەسپاکی، دوور لە دەستێوەردانی حزبی.

6.چەسپاندنی مەرجی هەبوونی یاسای بوودجە کە پەسەندکراوی پەرلەمانی کوردستان بێت و لەژێر چاودێری ئەویش جێبەجێ بکرێت لەلایەن حکومەتی هەرێمەوە، بەمەرجێک دادپەروەری بۆ هەموو ناوچەکان تێدا بێت.

پێنجەم: بنەما گشتییەکان

1.هەردوو لایەن پابەند دەبن بە کاری هاوبەش بۆ ڕێکخستنەوەی ئاڕاستەی حوکمڕانی لە هەرێمی کوردستان بەشێوەیەک کە بنەماکانی دیموکراسی و هاوسەنگی دامەزراوەیی بەهێز بکات.

2.دەستپێکردنی بەرنامەیەکی چاکسازی گشتی بۆ دووبارە ڕێکخستنەوەی میکانیزمەکانی بڕیارسازی حکومی و پەرلەمانی بەشێوەیەکی شەفەفانە و دیاریکردنی دەسەڵاتەکانی سەرۆکی حکومەت و جێگرەکەی و وەزیرەکان.

3.بەهێزکردنی سەربەخۆیی دەسەڵاتەکانی یاسادانان و دادوەری و دڵنیابوون لە جیاکاری و جیاوازی نیوان دەسەڵاتەکان.

4.کارکردن لەگەڵ گشت لایەنە سیاسییەکان و دامودەزگا پەیوەندیدارەکان بۆ ئامادەکردن و پەسەندکردنی دەستووری هەرێمی کوردستان کە پارێزەری قەوارە و ماف و شایستەکانی هاووڵاتیان بێت و گەرەنتی پڕۆسەی دیموکراسی و مافە مەدەنییەکان بکات.

5.پێداچوونەوە بە سیاسەتە دارایی و کارگێڕییەکان بەشێوەیەک کە بەڕێوەبردنێکی دادپەروەرانەی داهات دڵنیا بکات و دابەشکردنێکی هاوسەنگ لە نێوان دامەزراوە و ناوچەکاندا دروست بکات.

6.پەیڕەوکردنی ستاندارەکانی حوکمڕانی باش لە دیاریکردنی کارمەندانی پلە باڵا.

7.کردنەوەی دەرگا بۆ بەشداریکردنی هێزە سیاسیی و کۆمەڵایەتییەکان لە پڕۆسەی چاکسازی بۆ دڵنیابوون لە بەردەوامیی سیاسیی و جێگیریی دامەزراوەیی.

شەشەم: میکانیزمەکانی جێبەجێکردن و بەدواداچوونی ئەم ڕێککەوتنە

1.پێکهێنانی لیژنەیەکی هاوبەش لە هەردوولا بۆ چاودێریکردنی جێبەجێکردنی بڕگە و ماددەکانی ئەم ڕێککەوتنە.

2.ئەنجامدانی کۆبوونەوەی خولی بۆ هەڵسەنگاندن و دیاریکردنی کەموکوڕییەکان لە ئەگەری هەبوونیان.

کۆتایی

هەردوو لایەن پشتڕاست دەکەنەوە کە ئەم ڕێککەوتنە هەنگاوێکی ستراتیژییە بۆ دروستکردنی قۆناغێکی نوێی سیاسیی لە هەرێمی کوردستان، کە لەسەر بنەمای گێڕانەوەی هاوسەنگی و بالانسی هێز، دادپەروەری و بەهێزکردنی متمانەی هاووڵاتیان بە دامەزراوەکان دروستکرابێت و کارکردنی هاوبەش بۆ داهاتوویەکی جێگیر و گەشەپێدراو لە پێناو خزمەتکردنی هاووڵاتیان.

دوای ئیمزاکردنی رێککەوتنی نێوان یەکێتی و نەوەی نوێ، بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان وتارێکی پێشکەشکرد و  رایگەیاند، ئەم رێککەوتنە بۆ گەڕاندنەوەی باڵانسی ‌هێزە لە هەرێمی کوردستان و  ئەوەی كۆمان دەكاتەوە باشتر خزمەتكردنی خەڵكی كوردستانە.

 سەرۆکی یەکێتی رایگەیاند، پابەندی بەڵێنەكانمانین بەرانبەر خەڵكی كوردستان و ئەمڕۆ رۆژێکی مێژوویە بۆ کوردستان، لە ئەمڕۆوە  خەڵكی كوردستان چاوەڕێی سیاسەتی نوێ بن.

جەختیشیکردەوە دوای ئیمزاکردنی رێککەوتنەکە، لە ئەمڕۆوە لە کوردستان و عیراقیش ئێمە هێزی ژمارە یەکین و هیواداریشە، هەموو لایەنەكان پاڵپشتمین بن بۆ خزمەتی خەڵك.

بافڵ جەلال تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشکرد،  بە گەندەڵی و ترس و تۆقاندن و رێزنەگرتن لە میللەت حكومڕانی ناكرێت و دەبێت لایەنەكان دان بە هەڵەكانیاندا بنێن و بەرپرسیارێتی هەڵبگرن.

سەرۆکی یەکێتی دوپاتی کردەوە، لەدوای ریفراندۆمەوە دەیان بڕیار لە هەرێم دراون و هەموویان هەڵە بوون، بەڵام لە ئەمڕۆوە سیاسەتی هەرێمی کوردستان پێدەنێتە قۆناغێکی نوێوە، کە بنچێنەی رێککەوتنەکە خزمەتکردنی خەڵک دەبێت.

لە کۆتایی وتارەکەشیدا، سەرۆکی یەکێتی ئاماژەی بەوەکرد دەرگای ئەم رێککەوتنە بۆ هەموو لایەنەکانی تری دەرەوەی رێککەوتنەکە کراوەیە، بەڵام بەو مەرجەی دان بەهەڵەیخۆیاندا بنێن.

شاسوار عەبدولواحید، سەرۆکی جوڵانەوەی نەوەی نوێ، لە لێدوانیکی نوێدا رایگەیاند کە هەرێمی کوردستان لە ئێستادا پێویستییەکی راستەقینەی بە "ویستی جددی بۆ گۆڕانکاری" هەیە.

شاسوار عەبدولواحید ئاماژەی بەوەش کرد کە رێککەوتن و هاوپەیمانێتییەکەیان لەگەڵ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە ناوی "هاوپەیمانی هاوسەنگی و بوژانەوە" دژی هیچ لایەنێکی سیاسی نییە، بەڵکو دەرگای ئەم هاوپەیمانێتییە بۆ هەموو ئەو هێزانە کراوەیە کە لە خەمی خەڵکدان.

شاسوار عەبدولواحید جەختی لەوە کردەوە کە ئامانجی سەرەکیی رێککەوتنەکەیان لەگەڵ یەکێتی، گۆڕینی شێوازی حوکمڕانییە لە هەرێم و دامەزراندنی دەوڵەتێکی دامەزراوەیی، وتیشی: ناکرێت لایەنێک هەموو پۆستەکانی هەرێم قۆرغ بکات، ململانێ لەسەر پۆست و پلە و پایە هەڕەشەیەکی راستەقینەیە بۆ سەر قەوارەی هەرێمی کوردستان، دەبێت کوردستان لەڕێی دامەزراوەکانییەوە بەڕێوەببرێت نەک بە میزاجی شەخسی.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، ناوبراو ئاماژەی بە هەنگاوە داهاتووەکانیان کرد و رایگەیاند کە لەگەڵ یەکێتی کار بۆ نووسینەوەی دەستووری هەرێمی کوردستان و خزمەتکردنی زیاتری خەڵک دەکەن، داواشی لە تەواوی لایەنە سیاسییەکان کرد کە لە خەمی راستەقینەی هاووڵاتیاندا بن.

لە کۆتاییدا، شاسوار عەبدولواحید دووپاتی کردەوە کە ئامانجیان تەنها رزگارکردنی هەرێمە لەو چەقبەستووییە سیاسی و ئابوورییەی تێیکەوتووە.

راوێژكاریی یاسایی سەرۆك وەزیرانی عیراق دۆسیەی بەتاڵانبردنی پارەی 23 ساڵی عیراق ئاشکرا دەکات و دەڵێت: تائێستا دوو ترلیۆن دۆلار بەتاڵانبراوە.

لە رۆژی 28ی حوزەیرانەوە ئۆپەراسیۆنێك بۆ دەستگیركردنی دەیان لێپرسراوی باڵا بە تۆمەتی گەندەڵی، بووەتە جێی بایەخی میدیا ناوخۆی و جیهانیەكان.

بەپێی ئەو داتایانەی تا ئێستا راگەیەندراوە، تەنها لەو ئۆپەراسیۆنەدا، دەست بەسەر نزیكەی 130 ملیۆن دۆلاردا گیراوە، ئەوە جگە لە سەدان كیلۆ خشڵ و ئۆتۆمبێل و ڤێلا و كەلوپەلی گرانبەها.

مونیر حەداد راوێژكاریی یاسایی سەرۆك وەزیرانی عیراق ئاشكرایكردووە، كۆی گشتی پارە دزراوەكانی عیراق لە ساڵی 2003ـەوە تا ئێستا دەگاتە زیاتر لە دوو ترلیۆن دۆلار.

بەپێی لێدوانەكەی مونیر حەداد بێت، هەر 100 دۆلارێك بە نرخی 150 هەزار دینار بشكێنرێتەوە و دابەش بكرێت بەسەر ژمارەی دانیشتووانی عیراقدا، هەر تاكێك 65 ملیۆن و 49 هەزار دیناری بەردەكەوێت.

خۆ ئەگەر ئەو پارەیە تەرخان بكرایە بۆ دامەزراندنی دەرچووانی زاكۆ و پەیمانگەكان، ئەوا تەنها بە 7.8%ی ئەو دوو ترلیۆن دۆلارە دەتوانرا لە ساڵی 2014ـەوە هەموو ساڵێك سەرجەم دەرچووانی زانكۆ و پەیمانگەكان كە ژمارەیان دەگاتە 250 هەزار كەس بە تێكڕای موچەی یەك ملیۆن دینار دابمەزرێنرێن.

ئەگەر كێشەی كرێنشینی لە عیراق كۆتایی پێبهێنرێت، ئەوا تەنها بە 5.47%ی ئەو دوو ترلیۆن دۆلارە، دەتوانرێت خانووی مۆدێرن بۆ سەرجەم كرێنشینانی عیراق دابینبكرێت.

ئاشكراكردنی دزینی پارەی زەبەلاح لە عیرادا كەیسێكی نوێ نییە، لە ساڵی 2022شدا دۆسیەی دزیی سەدە جارێكی تر شەقامی عیراقی هەژاند، كە بەپێی لێكۆڵینەوەكانی لیژنەی دەستپاكی پەرلەمان، قەبارەی دزییەكە گەیشتووەتە هەشت ترلیۆن دیناری عیراقی كە هاوتایە بە نزیكەی پێنج ملیار دۆلار و لەرێگای 247 كارتیی بانقی و بە هاوكاریی ژمارەیەك لێپرسراوی باڵای پێشوو لە بانكی رافیدەیندا بە ناوی كۆمپانیای وەهمییەوە دزرابوون.

ئەو دزیەشی ئێستا لە عیراقدا كراوە، وەك مونیر حەداد باسی لێوەدەكات، هاوشێوەی دزیی سەدە لە لۆژیك دەرچووە و ناتوانرێت تەنها تۆمەتی گەندەڵی و دزینی پارەی بدرێتە پاڵ، بەڵكو ئاماژەیەكی روونە بۆ سپیكردنەوەی پارە.

رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵی ئەمریكی ئاشكرای كرد كە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا بڕیاریداوە بە ناردنەوەی دراوی دۆلار بۆ عیراق، ئەمەش دوای ماوەیەك لە راگرتنی وەك ئامرازێكی فشار.

بەپێی راپۆرتی ڕۆژنامەكە، واشنتۆن لە رێگەی راگرتنی ناردنی دۆلارەوە، دەیویست فشار بخاتە سەر بەغداد تاوەكو خۆی لە كۆماری ئیسلامی ئێران بەدوور بگرێت و پابەندی سزاكان بێت.

لەو چوارچێوەیەدا، حەیدەر عەبودی، وتەبێژی حكومەتی عیراق، دەستپێكردنەوەی پرۆسەی ناردنی دۆلاری لەلایەن ئەمریكاوە پشتڕاستكردەوە و ڕایگەیاند، ئەو كێشە و ئاستەنگانەی لەمبارەیەوە هەبوون، سەرجەمیان چارەسەر كراون.

 پێشتر عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق تیشكی خستبووە سەر ئەم پرسە و دڵنیایی دابوو كە ئەمریكا ناردنی دۆلار بۆ عیراق دەستپێدەكاتەوە و هیچ كێشەیەكی جدی لە ئارادا نییە.

ئەم پێشهاتانەش لە كاتێكدایە لە ماوەی ڕابردوودا بەهای دۆلار لە بازاڕەكانی عێراقدا بە شێوەیەكی بەرچاو بەرزبوونەوەی بەخۆوە بینیبوو و خواستی زۆری لەسەر دروست ببوو.

وەزارەتی دادی عیراق راگەیەنراوێکی لەبارەی ئەو هەواڵ و دەنگۆیانە بڵاوکردەوە کە باس لە دەستگیرکردنی بەڕێوەبەری نووسینگەی وەزیری داد بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە: ئەو هەواڵانە دوورن لە راستییەوە و دەنگۆی میدیای چەواشەکارن.

دەقی راگەیەنراوەکە:

لە چەند دەزگایەکی ڕاگەیاندن و پەیجى سوشیال میدیاى دیاری كراو وبەمەبەستی سیاسی و چەواشەكاری هەواڵی دەستگیرکردنی بەڕێوەبەری نووسینگەی وەزیری دادیان بڵاوكردۆتەوە، دەمانەوێت ڕایبگەیەنین کە ئەم هەواڵانە سەرلەبەریان ساختەن و دوورن لە ڕاستییەوە.

دووپاتی دەکەینەوە کە ناوبراو بەردەوامە لە ڕاپەڕاندنی ئەرکە رەسمییەکانی خۆی و نە لە ڕابردوو و نە لە ئێستادا هێچ كێشەیەكی یاسای نەبووە ونیەتی بەڵكو نمونەی فەرمانبەری دڵسۆز و دەستپاكە بە شەهادەتی راپۆرتی دەزگا چاودێرییەكان.

ئەم جۆرە چەواشەکارییانە ئامانجیان تەنها ناوزڕاندنی وەزارەتی داد و لێپرسراوەکانییەتی. بۆیە وەزارەتی داد سکاڵای یاسایی لەسەر هەموو ئەو کەناڵ و پەیج و دەزگایانە تۆمار دەکات کە ئەم هەواڵە ناڕاستەیان بڵاوکردووەتەوە و ڕووبەڕووی یاسایان دەکاتەوە.

فەرمانگەی ڕاگەیاندنی وەزارەتی داد

30,6,2026

عەمید محەمەد ئەکرەمی نیا، وتەبێژی سوپای ئێران، ئەمڕۆ پێنجشەممە، رایگەیاند کە هێزە چەکدارەکانی ئێران هێشتا بەو شێوازە مامەڵە لەگەڵ دۆخی ئێستادا دەکەن کە دۆخی شەڕە.

ناوبراو جەختی لەسەر بەردەوامبوونی بەرزکردنەوەی ئاستی ئامادەباشی سەربازی و بەهێزکردنی تواناکانی بەرگری کردەوە، سەرەڕای بەڕێوەچوونی ئاگربەست.

ئەکرەمی لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: ئێران لە یەکەم رۆژی راگەیاندنی ئاگربەست و دەستپێکردنی دانوستانەکانەوە رایگەیاندووە کە متمانە بە دوژمن ناکات، هۆشداریشی دا و وتی: ئێستاش ئێمە خۆمان لە دۆخی شەڕدا دەبینین و کاتمان بەفیڕۆ نەداوە، بەڵکو کارمان کردووە بۆ بەهێزکردنی تواناکانی بەرگریمان.

پێشتریش وتەبێژی سوپای ئێران لە چەند بۆنەیەکی جیاوازدا رایگەیاندبوو کە هێزە چەکدارەکانی ئێران لە دۆخی ئامادەباشیدان، وە ئاگربەست لە رووی ئامادەباشی سەربازییەوە جیاوازییەکی ئەوتۆی لەگەڵ دۆخی شەڕدا نییە.

دووپاتیشی کردەوە کە تەواوی یەکە سەربازییەکان بەردەوامن لە جێبەجێکردنی بەرنامە بەرگرییەکانیان و خۆئامادەکردن بۆ رووبەڕووبوونەوەی هەر پێشهاتێکی مەیدانی.

وەزیری دەرەوەی سووریا رایگەیاند دەیانەوێت میراتی رژێمی پێشووی سوریا لەگەڵ لوبنان تێبپەڕێنن و پەیوەندییەكانیان تەنیا و راستەوخۆ لەگەڵ دەوڵەتی لوبناندا دەبێت.

ئەسعەد شەیبانی، وەزیری دەرەوەی سوریا، لە چوارچێوەی سەردانەكەیدا بۆ لوبنان و كۆبوونەوەی لەگەڵ نەواف سەلام سەرۆكوەزیرانی لوبنان رایگەیاند، هەڵوێستی ئەوان پاڵپشتیكردنە لە حكومەت و گەلی لوبنان بە ئامانجی بنیاتنانی پەیوەندییەكی تەندروست

شەیبانی جەختی كردەوە كە دیمەشق بەردەوام دەبێت لەسەر كاركردن بۆ تێپەڕاندنی میراتی رژێمی پێشووی سوریا لە جۆری مامەڵەكردن و پەیوەندییەكانیدا لەگەڵ لوبنان.

هاوكات جۆزێف عەون، سەرۆك كۆماری لوبنان لەبارەی سەردانەكەی شەیبانییەوە رایگەیاند، سەردانەكە پەیامێكی گرنگ و دڵنیاكەرەوەیە و سەرجەم ئەو ترس و دڵەڕاوكێیانەی لای بەشێك لە لوبنانییەكان رەواندووەتەوە كە پێیان وابوو ئەحمەد شەرع سەرۆكی نوێی سووریا نییەتی دەستوەردانی لە كاروباری ناوخۆیی و سیاسیی لوبناندا هەیە

چەلەبی یەڵماز، بەڕێوەبەری گشتیی گرتووخانەكانی توركیا ئاشكرایدەكات، تا 1ی تەممووزی ئەمساڵ، ژمارەی زیندانیان لە سەرانسەری توركیا و باكووری كوردستان گەیشتووەتە 426 هەزار كەس.

یەڵماز ئاماژەی بەوەش كردووە، 15%ی ئەم ژمارەیە ئەو دەستبەسەركراوانەن كە دادگاییكردنیان بەردەوامەو 85%یشیان سزادراون.

یەڵماز لەبارەی خزمەتگوزارییە تەندروستییەكان و كێشەی كەمئاوییەوە دەڵێت، پزیشكی خێزانی لە ناو گرتووخانەكاندا هەیەو نەخۆشەكان رەوانەی نەخۆشخانەكان دەكرێن، دوپاتیشیكردووەتەوە، رۆژانە 200 لیتر ئاو بۆ هەر زیندانییەك دابین دەكرێت.

ئامارە رەسمیەكان نیشانی دەدەن كە لە سەرتاسەری توركیا و باكووری كوردستان تەنها 403 زیندان هەیە كە توانای ڕاگرتنی تەنیا 305 هەزار كەسیان هەیە، واتە لە ئێستادا زیاتر لە 121 هەزار كەس لە سەرووی توانای ستانداردی زیندانەكانەوە راگیراون.