رۆژی 2ـی تەمموز رێككەوتنی نێوان یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و جوڵانەوەی نەوەی نوێ ئیمزا دەكرێت.

سالار لالە سەرحەد ئەندامی لیژنەی باڵای هاوبەشی یەکێتی و نەوەی نوێ بە کوردسات نیوزی رایگەیاند،  رۆژی پێنجشەممە 02/07 لە شاری سلێمانی بە ئامادەبوونی بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و شاسوار عەبدولواحید سەرۆکی جوڵانەوەی نەوەی نوێ بە رەسمی رێککەوتنی هاوپەیمانی هاوسەنگی و بووژانەوە لە نێوان یەکێتیی و نەوەی نوێ ئیمزا دەکرێت.

وتیشی، هاوسەنگی و بووژانەوە ناوی هاوپەیمانێتییەكەی نێوان یەكێتیی و نەوەی نوێ دەبێت.

هاوکات رێككەوتنەكەی یەكێتی و نەوەی نوێ بۆ هەرێمی كوردستان و عیراقیشە.

ئاسایشی سۆران رایگەیاند، هێزەکانیان لە بەشی ئاسایشی رواندز تۆمەتبارێکیان دەستگیرکردووە کە لە رێگەی چەند ئەکاونتێکی ساختەوە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، وێنە و ڤیدیۆی نەشیاوی بڵاوکردووەتەوە.

ئاسایشی هەولێر بڵاویکردەوە، بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی سۆران/بەشی ئاسایشی رواندز دوای کۆکردنەوەی زانیاریی ورد و تۆمارکردنی سکاڵای یاسایی لەلایەن چەند هاووڵاتییەکەوە، بە بڕیاری دادوەری لێکۆڵینەوەی رواندز، بەدواداچوونی بۆ چەند ئەکاونتێک لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی (فەیسبووک، ئینستاگرام و تیک تۆک) دەستیپێکرد کە ببوونە هۆی هەراسانکردنی خەڵکی دەڤەرەکە.

ئاماژەی بەوەشکرد، هێزەکانی ئاسایش توانیویانە تۆمەتبارێک دەستگیربکەن و دوای لێکۆڵینەوەی ورد، تۆمەتبارەکە دانی بە تاوانەکەیدا ناوە، کە بەبێ مۆڵەت دەستی بەسەر ئەکاونتی هاووڵاتیاندا گرتووە و بۆ مەبەستی تایبەتی خۆی بەکاریهێناون.

هاوکات بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی سۆران داوا لە هاووڵاتییان دەکات زیاتر هۆشیاربن لە پاراستنی ئەکاونتەکانیان، هۆشداریش دەدات کە بە هیچ شێوەیەک کلیک لەسەر لینک و بەستەری نەناسراو نەکەن بۆ ئەوەی پارێزراوبن.

ئەنجومەنی ئابوریی عیراق چەند بڕیارێکی نوێی لەبارەی دەروازە سنورییەکان دەرکرد.

ئەنجومەنی وزاریی بۆ ئابوریی عیراق، لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆدا، کۆمەڵێک بڕیاری نوێی بە ئامانجی رێکخستنی کاروباری دەروازە سنورییەکان و یەکخستنی رێکارە گومرگی و باجییەکان لەنێوان حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی هەرێمی کوردستان دەرکرد، بە مەبەستی زیادکردنی داهات و سنوردارکردنی دەروازە نایاساییەکان.

بەپێی راگەیەندراوێکی نوسینگەی راگەیاندنی ئەنجومەنی  ئابوریی عیراق، کۆبوونەوەکە بە سەرۆکایەتی فالح ساری، وەزیری دارایی و وەزیری پلاندانان بە وەکالەت، و بە ئامادەبوونی وەزیرانی بازرگانی، پیشەسازی، کار و کاروباری کۆمەڵایەتی بە وەکالەت، پارێزگاری بانکی ناوەندی، سەرۆکی دەستەی دەروازە سنورییەکان، و چەندین لێپرسراوی باڵای تر بەڕێوەچوو.

هەروەها وەفدێکی باڵای حکومەتی هەرێمی کوردستان بە سەرۆکایەتی وەزیری دارایی هەرێم و لێپرسراوانی دارایی و گومرگی ئامادەی کۆبوونەوەکە بوون.

بەپێی راگەیەنراوەکە، لیژنەیەکی هاوبەش بۆ ڕێکخستنی دەروازەکان بە سەرۆکایەتی دەستەی دەروازە سنورییە فیدراڵییەکان پێکدەهێندرێت، بۆ پشکنینی هێڵی سنوری و دەروازە نایاساییەکان، ئەو دەروازانەی مەرجە یاسایی و تەکنیکییەکانیان تێدایە دەکرێنە رەسمی، و ئەوانەشی مەرجەکانیان تێدا نییە، لەلایەن هێزەکانی پاسەوانی سنوری فیدراڵییەوە دادەخرێن.

وەزارەتی دارایی فیدراڵ بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی دارایی هەرێم، یاداشتێکی یەکگرتوو بۆ لێخۆشبوون و ئاسانکارییە گومرگییەکان ئامادە دەکەن بۆ ئەوەی لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە پەسەند بکرێت و لە سەرجەم دەروازەکان جێبەجێ بکرێت.

ئەنجومەنەکە بڕیاریدا پێشنیازی هاوبەش بەرزبکاتەوە بۆ ئەنجومەنی وەزیران سەبارەت بە میکانیزمی کۆکردنەوەی داهات لە دەروازە سنورییەکانی هەرێمی کوردستان، بە ئامانجی یەکخستنی بەڕێوەبردنی سەرچاوە داراییەکان.

کۆبوونەوەکە هەروەها تاوتوێی ئەنجامی کارەکانی لیژنە هاوبەشەکانی نێوان بەغداد و هەولێر و ئاستی جێبەجێکردنی سیستمی ئەلیکترۆنیی "ئەسیکۆدا - ASYCUDA" و ئەو ئاستەنگە تەکنیکی و کارگێڕییانەی رووبەڕووی پڕۆژەکە دەبنەوە، کرد.

ئەنجومەنی ئابوری جەختی کردەوە، ئەم هەنگاوانە لە چوارچێوەی هەوڵەکانی چاکسازیی ئابوری و کارگێڕی، پەرەپێدانی دەروازەکان، و بەرزکردنەوەی شەفافییەت و کارایی کۆکردنەوەی داهاتەکاندایە.

سەرۆک وەزیرانی عیراق رایدەگەیەنێت، کۆنتڕۆڵکردنی چەک لە دەستی دەوڵەتدا بە کرداری دەستیپێکردووە و لە شەڕی دژ بە گەندەڵیشدا هیچ هێڵێکی سورمان لەسەر دەستگیرکردنی گەندەڵکاران نییە.

عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ ژمارەیەک لە باڵیۆزانی وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا، ستراتیژی داهاتووی حکومەتەکەی لەسەر ئاستی ئەمنی، ئابوری و دژایەتیکردنی گەندەڵی خستەڕوو و رایگەیاند، کۆنتڕۆڵکردنی چەک لەلایەن دەوڵەتەوە هەنگاوێکی کردارییە و تەنها دروشم نییە.

بەپێی راگەیەندراوێکی نوسینگەی راگەیاندنی عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیران ئاماژەی بەوەکردووە، پرۆسەی سنوردارکردنی چەک لە دەستی دەوڵەتدا بە کرداری دەستیپێکردووە و بەردەوام دەبێت، بە تایبەتی کە لە 30ی ئەیلوولی داهاتوودا هێزەکانی هاوپەیمانان بە تەواوی لە عیراق دەکشێنەوە.

عەلی زەیدی جەختی کردەوە، حکومەت رێگە بە هیچ کەسێک نادات یاری بە پارە و داهاتی گەلی عیراقەوە بکات، راشیگەیاند، "هیچ هێڵێکی سور لەبەردەم یاساشکێنان و گەندەڵکارانی قوتی گشتیدا نییە، و کار بۆ گێڕانەوەی تەواوی ئەو پارانە دەکەین کە لە قۆناغەکانی پێشوودا بە تاڵان براون."

لە پەیامێکدا بۆ وڵاتانی دەرەوە، سەرۆک وەزیران رەتیکردەوە چاوپۆشی لە تێکدانی سەروەریی عیراق بکرێت و وتی: "عیراق دەکەینە مەڵبەندی پێکگەیشتن نەک ناکۆکی؛ رەتیشیدەکەینەوە هیچ وڵاتێک بە شێوازی جیاواز مامەڵە لەگەڵ لایەنە ناوخۆییەکاندا بکات کە زیان بە سەروەریی وڵات بگەیەنێت."

هەروەها داوای لە کۆمپانیا ئەوروپییەکان کرد پشکداری لە پڕۆژە ئابوری و گەشەپێدانەکانی عیراقدا بکەن، بەتایبەت لە بوارەکانی وزە، پیشەسازی و کشتوکاڵدا، بەو پێیەی حکومەت خەریکی هەموارکردنەوەی یاساکانە بۆ ئاسانکاری گەشەی ئابوری.

لای خۆشیانەوە، باڵیۆزانی یەکێتی ئەوروپا ستایشی پلان و چاکسازییەکانی حکومەتی عیراقیان کرد لە بوارەکانی ئابوری، دژایەتی گەندەڵی و کۆنتڕۆڵکردنی چەک، و ئامادەیی وڵاتەکانیان بۆ بەستنی هاوبەشیی ستراتیژی لەگەڵ بەغدا دەربڕی.

دەستەی دەسپاکی فیدرالی، ئەمڕۆ دووشەممە، بڕیاری سزادان و بەندکردنی بۆ بەڕێوەبەری گشتیی پێشوتری دەستەی گشتیی باج و هاوسەرەکەی راگەیاند، ئەمەش لەسەر پاشخانی تێوەگلانیان لە تاوانی سپیکردنەوەی پارەدا.

دەستەکە لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند: دادگای تاوانەکانی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی ناوەندی، بڕیارێکی ئامادەیی  دەرکردووە کە تێیدا سزای 10 ساڵ بەندکردن بۆ (ئوسامە حوسام جەودەت) بەڕێوەبەری گشتیی پێشوتری دەستەی گشتیی باج، و سزای 5 ساڵ و یەک مانگ بەندکردن بۆ هاوسەرەکەی بڕاوەتەوە؛ ئەمەش بەپشتبەستن بە ئەحکامەکانی ماددەی (36) لە یاسای بەرەنگاربوونەوەی سپیکردنەوەی پارە و دابینکردنی دارایی بۆ تێرۆر ژمارە 39ی ساڵی 2015.

لە بەردەوامی بەیاننامەکەدا هاتووە: بڕیارەکە غەرامەکردنی هەردوو سزادراوەکە بە شێوازی هاوبەش بە بڕی (32,496,107,000) دینار لەخۆدەگرێت، جگە لە دەستبەسەرداگرتنی (10) خانووبەرە لە بەغدا و (12) خانووبەرە لە تورکیا کە بە ناوی تۆمەتبارەکەوە (هاوسەری بەڕێوەبەرەکە) تۆمارکراون.

هەروەها بڕیارەکە دەستبەسەرداگرتنی ئەو بڕە پارە کاشانەی دەستیان بەسەردا گیراوە، کرێی خانووبەرەکان، زێڕ و زێڕینەکان، لەگەڵ ئەو پارانەی کە لە بانکی کوێتی و بانکەکانی تورکیادا دانراون، دەگرێتەوە.

دەستەی دەسپاکی جەختی کردەوە کە: دادگا، دوای پێداچوونەوە بەو بەڵگانەی لە دۆسیەکەدا بەدەست هاتوون، بەڵگەکانی بە تەواو و قایلکەر زانیون بۆ تۆمەتبارکردنیان، بۆیە بڕیاری سەرپێچیکاربوونی سزادراوانی دەرکردووە و سزای بەندکردن و غەرامەکەی بەسەردا سەپاندوون، لەگەڵ بلۆککردنی سەرجەم مۆڵک و ماڵی گواستراوە و نەگواستراوەیان.

حەیدەر عەبودی، وتەبێژی حکومەتی عیراق لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا زنجیرەیەک بڕیار و پێشهاتی نوێی لەسەر ئاستی ناوخۆیی، هەرێمی و نێودەوڵەتی خستەڕوو، جەختی لەسەر بەردەوامی پرۆسەی چاکسازی و دژایەتیکردنی گەندەڵی کردەوە.

وتەبێژی حکومەت رایگەیاند: عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق رێنمایی وەزارەتی دارایی کردووە بە کردنەوەی هەژمارێکی بانکی تایبەت بۆ تێکردن و کۆکردنەوەی ئەو پارانەی کە لە تێوەگلاوانی دۆسیەکانی دەوڵەمەندبوونی نایاسایی وەرگیراونەتەوە.

عەبودی جەختی کردەوە، کە حکومەت لەسەر بنەمای پابەندبوونی دەستووری خۆی بۆ پاراستنی مۆڵکی گشتیی بەردەوام دەبێت و روانگەیەکی گشتگیری هەیە بۆ چاکسازیی دامەزراوەیی. 

سەبارەت بە کارنامەی دژە گەندەڵیش وتی: گێڕانەوەی مۆڵکی گشتیی بەرپرسیارێتییەکە کە لەژێر کاریگەریی کەسەکان و بارودۆخەکاندا نییە و ستراتیژی ئێستامان بۆ دژایەتیکردنی گەندەڵی هاوشێوەی قۆناغەکانی رابردوو نییە.

لە تەوەرێکی تردا، وتەبێژی حکومەت ئاماژەی بە بەردەوامی ئۆپەراسیۆنی (هێرشی بەرەبەیان) کرد بۆ سەر تۆمەتبارانی گەندەڵی و رایگەیاند: لە چوارچێوەی ئەم ئۆپەراسیۆنەدا تا ئێستا 21 تۆمەتبار دەستگیرکراون و گەڕان بەدوای تێوەگلاوانی دیکەشدا بەردەوامە، ئاماژەی بەوەشکرد کە ئۆپەراسیۆنەکە بە هیچ شێوەیەک ناوەستێت و دانپێدانانی دەستگیرکراوەکان حکومەت دەگەیەنێتە چەندین تۆڕی دیکەی گەندەڵی.

حەیدەر عەبوودی وادەی کۆتایی دوو دۆسیەی گرنگی ئەمنی دیاریکرد و رایگەیاند: رۆژی 21ـی 9ـی ئەمساڵ، دوا مۆڵەت دەبێت بۆ رادەستکردنی چەک و لە هەمان کاتیشدا وادەی کشانەوەی هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتییە لە عیراق.

وتەبێژی حکومەت ئاماژەی بەوەشدا: حکومەتی عیراق رەزامەندی نیشانداوە لەسەر داواکارییەکەی کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ بەڕێوەبردنی رێوڕەسمی بەخاکسپاردنی تەرمی عەلی خامنەیی، رێبەری پێشووی باڵای شۆڕشی ئیسلامی ئێران، لە رۆژی 8ی تەمووزی داهاتوودا لە عیراق.

سەبارەت بە پەیوەندییەکانی نێوان بەغداد و هەولێر، عەبودی دڵنیایی دایە فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان: رێککەوتن و لێکتێگەیشتنی باش لە نێوان بەغداد و هەولێر هەیە سەبارەت بە موچەی موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان، پابەندبوونێکی نەگۆڕ و جێگیر هەیە بۆ دابینکردن و مسۆگەرکردنی شایستە داراییەکانیان.

باڵیۆزخانەی ئێران لە قەتەر، ئەمڕۆ دووشەممە، رایگەیاند کە هیچ زانیارییەکی رەسمییان لەبارەی ئەو گفتوگۆ چاوەڕوانکراوانە پێ نەگەیشتووە کە بڕیارە لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئەنجام بدرێن.

باڵیۆزخانەی ئێران لە بەیاننامەیەکدا کە میدیاکان بڵاویانکردووەتەوە، رایگەیاندووە: هیچ زانیارییەکی رەسمیمان لەبارەی ئەو گفتوگۆ چاوەڕوانکراوانەی نێوان ئێران و ئەمریکا کە بڕیارە لە دەوحە بەڕێوەبچن، پێ نەگەیشتووە.

لە بەیاننامەکەدا ئەوەش هاتووە کە: ئامادەکارییەکان بۆ دەستپێکردنی گفتوگۆکان هێشتا دەستیان پێ نەکردووە.

دوای تێپەڕبوونی هەزار رۆژ بەسەر جەنگی غەززەدا سوپای ئسرائیل دەڵێت، بەردەوام دەبن لە جەنگ. 

ئیال زامیر سەرۆك ئەركانی سوپای ئیسرائیل لە میانی كۆبوونەوەیەكی بۆ هەڵەسەنگاندنی رەوشی هەواڵگیری و مەیدانی رایگەیاند، لەو جەنگانەی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست سەریانهەڵداوە، گەیشتوونەتە رێگەیەكی گرنگ و ستراتیژی، لەو ماوەیەشدا سوپای ئیسرائیل ئەزمونی بێهاوتای كۆكردووەتەوە. 

راشیگەیاند، هەزار رۆژ و شەو تێپەڕی بەسەر یەكێك لە ئاڵۆزترین و قورسترین جەنگەكان و ئەوەی بەدەستیانهێناوە لەسەروو پێشبینییەكانەوەیە.

جەختی لەوەشكردەوە، لە دوای ئەو جەنگەی لە ئۆكتۆبەری ساڵی 2023 دەستیپێكرد، هەر بەردەوام دەبن لە روبەڕوبوونەوە و ئەو جەنگانەی سەریانهەڵداوە.

ئەو لێدوانەش هاوكاتە لەگەڵ زیادبوونی فشارە نێودەوڵەتییەكان بۆ كۆتایی هێنان بە ئاڵۆزییەكانی رۆژهەڵاتی ناوەراست.

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران رایگەیاند کە بەم زوانە نزیکەی 6 ملیار دۆلار لە داراییە بلۆککراوەکانی ئێران لە دەوڵەتی قەتەر ئازاد دەکرێن، ئەمەش لە کۆی 12 ملیار دۆلار لە سەرمایە و داراییە بلۆککراوەکانی ئێران لە دەرەوەی وڵات.

پزیشکیان لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا وتی: 6 ملیار دۆلار لە داراییە بلۆککراوەکانی ئێران لە قەتەر بەم زووانە ئازاد دەکرێن، کە ئەم بڕە پارەیە بەشێکە لە کۆی 12 ملیار دۆلار لە سەرمایە بلۆککراوەکانی ئێران لە دەرەوەی وڵات.

سەرۆک کۆماری ئێران ئاماژەی بەوەش کرد: ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی رێکخستنە دارایی و دیپلۆماسییە بەردەوامەکاندا دێت، و جەختیشی کردەوە کە: تاران بەردەوامە لە کارکردن بۆ گەڕاندنەوەی تەواوی داراییە بلۆککراوەکانی لە چەند وڵاتێکی جیاواز، ئەمەش لە چوارچێوەی هەوڵەکاندا بۆ بەهێزکردنی دۆخی ئابوری و پشتگیریکردنی سەقامگیریی دارایی ناوخۆیی وڵات.