بە پاڵپشتی میدیایی دەزگای میدیایی کوردسات ئەمڕۆ لوتکەی سلێمانی بە دروشمی "ئاراستەکردنی سەرمایە بەرەو گەشەی بەردەوامی خانوبەرە و پیشەسازی دەستیپێکرد.

لە میانی لوتکەکەدا نزار ئامێدی، سەرۆک کۆماری عیراق وتارێکی پێشکەشکرد و رایگەیاند، لوتکەی سلێمانی بۆ کارکردن لەسەر ئابورییەکی گەشەسەندوو گرنگە.

وتیشی، ئەنجامدانی ئەم لوتکەیە بۆ ستراتیژی داهاتووی وڵات گرنگە.

لەلای خۆشیەوە نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، هەر لە لوتکەکەدا وتارێکی پێشکەشکرد و رایگەیاند، کەرتی تایبەت هاوبەشێکی سەرەکییە لە پێشکەوتن و ئاوەدانکردنەوەی هەرێمی کوردستان.

ئەوەشی خستەڕوو، ئابوری هەرێمی کوردستان و عیراق بە تەواوکەری یەکتر دەبینین و کاتی ئەوەهاتووە بەرەو ئابورییەکی هەمەچەشن هەنگاو بنێین.

وەزارەتی کارەبای هەرێم راگەیەنراوێکی لەبارەی پێدانی سەعاتەکانی کارەبای نیشتمانی بڵاوکردەوە و رایدەگەیەنێت؛ رەوشی کارەبا ئاسایی بووەتەوە.

وەزارەتی کارەبای هەرێم ئاشکرایکرد، دوای هەوڵەکانی هەردوو وەزارەتی کارەبا و وەزارەتی سامانە سروشتییەکان و بەهەماهەنگی لەگەڵ کۆمپانیای داناغاز ، پرۆسەی گواستنەوەی غاز لە کێڵگەی کۆرمۆڕ بۆ وێستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا بەرەو ئاساییبوونەوە چووە.

ئاماژەی بەوەشکرد، لەچەند سەعاتی رابردوودا 1400 مێگاوات کارەبا بۆ ناو تۆڕی کارەبای نیشتمانی گەڕایەوە و رەوشی کارەبا بەرەو ئاسایی بووەتەوە.

بە پاڵپشتی میدیایی دەزگای میدیایی کوردسات ئەمڕۆ لوتکەی سلێمانی بەڕێوەدەچێت و بۆ ماوەی دوو رۆژ بەردەوام دەبێت.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، 17ـی ئەیلولی 2026، بە دروشمی "ئاراستەکردنی سەرمایە بەرەو گەشەی بەردەوامی خانوبەرە و پیشەسازی"، کارەکانی "لوتکەی سلێمانی 2026" (Slemani Summit 2026) لە هۆتێل گراند میلینیۆم لە شاری سلێمانی دەستیپێدەکات، کە بۆ ماوەی دوو رۆژ (17 و 18ـی ئەیلول) بەردەوام دەبێت.

بەرنامەی رۆژی یەکەم: پێنجشەممە:

9:30 بۆ 10:00 تۆمارکردنی ناوی بەشداربووان.

10:00 بۆ 10:30 بەسەرکردنەوە و گەشتێک بەنێو پێشانگای کۆمپانیا، بانک و کارگەکاندا.

10:30 بۆ 11:35  رێوڕەسمی دەستپێک و وتاری لێپرسراوان:

وتەی بەخێرهاتن، سرودی نیشتمانی و دەقیقەیەک وەستان بۆ گیانی شەهیدان.

وتەی سەرۆکی لوتکەی سلێمانی.

وتەی نزار ئامێدی، سەرۆک کۆماری عیراق. 

وتەی نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان.

وتەی قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان. 

11:35 بۆ 12:30 پانێڵی یەکەم "تێڕوانینی ستراتیجی بۆ کەرتەکانی خانووبەرە، بانکەکان، پیشەسازی".

بەشداربووان:  دانا عەبدولکەریم (وەزیری ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن)، د. دارا رەشید (وەزیری پلاندانی هەرێمی کوردستان)، عەلی عوسمان (بریکاری وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی).

12:30 بۆ 1:00 گفتوگۆی بەشداربووان.

2:00 بۆ 2:50 پانێڵی دووەم: "بازاڕی خانووبەرە لە هەرێم، لە نێوان گەشەی خێرا و مەترسییە داراییەکان.

بەشداربووان: ئامانج جەلال (بەڕێوەبەری گشتیی وەبەرهێنانی سلێمانی)، مستەفا حاجی خەیروڵڵا (خاوەنی کۆمپانیای حاجی سەلام)، رابەر تەڵعەت (بەڕێوەبەری ناوەندی توێژینەوەی سبەی)، د. پێشەوا عومەر (خاوەنی کۆمپانیای گەردین).

3:30 بۆ 4:20 پانێڵی سێیەم: "لە ئابوری کاشەوە بۆ گشتگیری دارایی، پارەدانی ئەلیکترۆنی"

بەشداربووان: رامی خەفاش (بانکی ئەهلی عیراقی)، عەمار میرزا (سەرۆکی جێبەجێکاری گروپی کۆمپانیاکانی عەمار)، د. هاوڕێ کەمال (راوێژکاری یاسایی وەزارەتی دارایی و نوێنەری بانکی نیشتمان)، ساڤۆ بەختیار (بەڕێوەبەری ستراتیجی لە ئاسیا پەی).

4:45 بۆ 5:35 پانێڵی چوارەم: "زەوی و رەهنی خانووبەرە و قەرز: پاڵپشتی دارایی بانکەکان بۆ پڕۆژەکان"  بەشداربووان: د. سعد عبدالقهار الشیخ (سەنتەری نێودەوڵەتی دارایی و بازرگانی)، سەلاح هەدمی (بانکی بەغداد)، مەی اسماعیل (نوێنەری بانکی EBRD)، هەندرێن عەلی بارام (کۆمپانیای هیوا ڕەئوف).

لە رۆژی دووەمیشدا چەندین پانێڵ و گفتوگۆی دیکە بەڕێوەدەچێت.

کۆمپانیای کۆکردنەوە و هەناردەکردنی نەوتی عیراق پرۆسەیەکی ئەزموونیی بۆ گواستنەوەی نەوتی خاو لە کێڵگەکانی باشوری وڵاتەوە بۆ کەرکوک لە رێگەی 209 تانکەرەوە دەستپێکرد.

بەپیی وەزارەتی نەوتی عیراق، مەبەست لەم هەنگاوە رەوانەکردنی ئەو بڕە نەوتەیە بۆ بەندەری جەیھانی تورکی و کەمکردنەوەی ئاستی پشتبەستن بە گەروی هورمز.

لە ماوەی ئەو ئەزموونە دوو رۆژەییەدا، توانراوە زیاتر لە 6 ملیۆن لیتر نەوت (کە بەرانبەرە بە نزیکەی 38 هەزار بەرمیل) راگوێزرێت.

شارەزایانی بوارەکە ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم هەنگاوە ئاماژەیەکی کردەیییە بۆ فرەجۆرکردنی دەروازەکانی هەناردەکردنی نەوت لە سایەی ئاڵۆزییە سیاسی و ئەمنییەکانی ناوچەی کەنداو، ئەگەرچی رێژەی گواستنەوەکە لە ئێستادا لە ئاست قەبارەی گشتیی هەناردەی نەوتی عیراقدا دیاریکراوە.

وەزارەتی دارایی عیراق رایگەیاند، موچەی پزیشکیانی گرێبەست لە 400 هەزاردینارەوە بەرز دەکرێتەوە بۆ 600 هەزار دینار؛

دارایی عیراق جەختیکردوەتەوە، بەشی بودجە بەردەوامە لە وردبینیکردنی ناوی ئەو پزیشکانەی کە لە دامەزراوە تەندروستییەکان بە شێوەی گرێبەست کاردەکەن.
ئاماژەی بەوەشکردوە، لە ئێستادا پزیشکانی گرێبەست موچيکەیان 400 هەزار دینارە، بەرز دەکرێتەوە و دەکرێت بە 600 هەزار دینار و پرۆسەکەش نزیکە لە تەواو بوون.

سەرۆك وەزیرانی عیراق لە بەرلینەوە پابەندبوونی بەغدادی بە دابینكردنی شایستە دەستوری و یاساییەكانی هەرێمی كوردستان دووپاتكردەوە و وەك بەشێكی سەرەكیی لە عیراق وەسفی كرد.

عەلی زەیدی، سەرۆك وەزیرانی عیراق لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانی هاوبەشدا لەگەڵ فرێدریك مێرز راوێژكاری ئەڵمانیا رایگەیاند، هەرێمی كوردستان بەشێكی سەرەكیی دەوڵەتی عیراقە و شایستەكانیشی بەپێی دەستور و یاسا دەستنیشان كراون.

وتیشی، پەیوەندییەكانیان لەگەڵ ئەڵمانیا مێژوویین و چاویان لەوەیە ببینە هاوبەشێكی باوەڕپێكراو، هانی كۆمپانیا ئەڵمانییەكانیش دەدەن بێنە عیراق و كار بكەن.

ئاماژەی بەوەشکرد، هەوڵەکانیان چڕترکردووەتەوە بۆ زیاترکردنی هەناردەکردنی نەوت بۆ 10 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا.

هاوکات، راوێژكاری ئەڵمانیاش باسی لەوەكرد، ئامادەن بەردەوام بن لە پێشكەشكردنی هاوكاریی بە عیراق و هانیشی دەدەن بەردەوام بێت لە بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و كۆنترۆڵكردنی چەك.

داتاکانی کەشتیوانی ئاشکرایان کرد، رۆژی چوارشەممە ژمارەی کەشتییە بارهەڵگرەکان کە لە گەروی هورمزەوە تێپەڕیون کەمبووەتەوە بۆ تەنها سێ کەشتی، لە کاتێکدا رۆژی پێشتر 12 کەشتی تێپەڕیبوون. 

ئامارەکان ئاماژە بە دابەزینێکی بەرچاو دەکەن لە جووڵەی کەشتیوانی لە رێگەی یەکێک لە پەیوەندیدارترین رێڕەوە ئاوییەکانی جیهان بۆ بازرگانیی وزە و کەلوپەل، لە کاتێکدا رێڕەوی دەریایی لە سایەی ئاڵۆزییە ناوچەیییەکاندا لە ژێر چاودێریدایە.

زانیارییەکان ئەوەشیان خستووەتە روو کە ئەم ژمارانە ئەو کەشتییانە ناگرێتەوە کە ئامێرەکانی پەیوەندییان کوژاندووەتەوە، واتە رەنگە ژمارەی راستەقینەی کەشتییە تێپەڕبووەکان زیاتر بێت.

 

لە پەراوێزی سەردانە رەسمییەکەیدا بۆ پەکینی پایتەختی چین، عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە رێگەی دوو پەیوەندیی تەلەفۆنیی جیاوازەوە لەگەڵ هاکان فیدان، وەزیری دەرەوەی تورکیا وعاسیم مونیر، فەرماندەی سوپای پاکستان، ئاڵوگۆڕی بیروڕای دەربارەی ئاڵۆزییە ناوچەیییەکان و پرسە ستراتیژییە هاوبەشەکان کرد.

بڵاوکراوە میدیاییەکانی ئێران ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم پەیوەندیەی دیپلۆماسییەی تاران لە کاتێکدایە پرۆسەی دانوستانەکانی نێوان ئێران و تووشی چەقبەستوویی رەها بووەتەوە و ئاسۆیەک بۆ گەیشتن بە رێککەوتن بەدی ناکرێت.

لەو چوارچێوەیەدا هەردوولا جەختیان لە گرنگیی هەماهەنگیی هەرێمی و کۆنتڕۆڵکردنی ئاڵۆزییەکان کردووەتەوە.

وتەبێژی رێكخراوی وزەی ئەتۆمیی ئێران رافایل گرۆسی بە جێبەجێكردنی ئەجێندانی ئیسرائیل و دروستكردنی ئاژاوە تۆمەتبار كرد و دەڵێت، وڵاتەكەی رێگەنەدان بە پشكنینی بنكە زیانلێكەوتووەكانی بە هۆكاری ئەمنی بە كارێكی ئاسایی دەزانێت.

بەهرۆز كەمالوەندی وتەبێژی رێكخراوی وزەی ئەتۆمی ئێران بە ئاژانسی هەواڵی ئیرنای راگەیاند، لێدوانەكانی رافایل گرۆسی بەڕێوەبەری ئاژانسی وزەی ئەتۆمی سیاسین و ئەركە پیشەیییەكەی خۆی بە شێوازی ڕاست و دروست جێبەجێ ناكات.

وتیشی، گرۆسی ئاژانسەكەی خستوەتە خزمەتی ئیسرائیل و ئەمریكا و ناتوانن متمانەی پێبكەن و ئێستاش كە هەڵوسێتی گۆڕاوە جێگەی گومانە.

راشیگەیاند، ئێران رێگە بە پشكنینی بنكە ئەتۆمییە زیانلێكەوتوان نادات بەهۆكاری ئەمنی و بڕیارێكی ئاساییە و بایەخێكی گەورە بە پاراستنی زانیاریی بنكە ئەتۆمییەكانی دەدات لە ترسی ئەوەی لە داهاتوودا نەكرێنە ئامانج و خودی ئاژانسەكە دانی بەوەداناوە ناتوانێت پارێزگاری لە زانیارییەكانی بكات.