هەولێر و بەغداد رێككەوتن لەسەرپێكهێنانی لیژنەیەكی هاوبەش بۆ داخستنی دەروازە سنووریە نایاسایەكانە و ئەم بڕیارەش لە چوارچێوەی توندكردنەوەی چاودێریی سەر سنوورەكان و پاراستنی ئابووری عیراق دێت.

دەستەی دەروازە سنووریەكانی عیراق رایگەیاند، لەسەر راسپاردەی ئەنجومەنی وزاری بۆ كاروباری ئابوری بڕیار دراوە بە پێكهێنانی لیژنەیەكی هاوبەش لە نێوان حكومەتی فیدراڵی و حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆ ئەنجامدانی پشكنینی  بۆ خاڵە سنوورییەكانی پارێزگاكانی هەرێم.

وتیشی، ئامانج لە كاری لیژنەكە، دیاریكردن و داخستنی سەرجەم دەروازە و خاڵە سنوورییە نایاساییەكانی هەرێم لەگەڵ هەر سێ وڵاتی ئێران و توركیا و سوریا.

جەختیشیكردەوە، ئەم بڕیارە لە چوارچێوەی هەوڵەكانی هەولێر و بەغداددا دێت بۆ توندكردنەوەی چاودێریی سەر سنوورەكان و پاراستنی ئابووری وڵات و رێگریكردن لە قاچاخچێتی.

قوباد تاڵەبانی، لەگەڵ ئەندامانی فراکسیۆنی سەوز لە پەرلەمانی کوردستان کۆبووەتەوە و دەشڵێت: یەکێتی نەک رێگر نییە لەبەردەم پێکهێنانی حکومەتی نوێ، بەڵکو جەخت لە پەلەکردن لە پێکهێنانی حکومەت لەسەر بنەمای هاوبەشیی راستەقینە دەکەینەوە.

قوباد تاڵەبانی رایگەیاندووە: بە ئامادەبوونی برای بەڕێزم کاک شاڵاو کۆسرەت رەسوڵ لەگەڵ ئەندامانی فراکسیۆنی سەوز لە پەرلەمانی کوردستان کۆبوومەوە، بەرچاوڕوونیمان پێدان لەبارەی سیاسەت و پێگەی یەکێتی لە کوردستان و عیراق و ناوچەکە.

قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشداوە: یەکێتی نەک رێگر نییە لەبەردەم پێکهێنانی حکومەتی نوێ، بەڵکو جەخت لە پەلەکردن لە پێکهێنانی حکومەت لەسەر بنەمای هاوبەشیی راستەقینە دەکەینەوە و دواخستنی لەوە زیاتری ئەم پرسە بە مەترسی بۆسەر پێگەی هەرێم دەزانین.

قوباد تاڵەبانی دەشڵێت: داواشم لێکردن سەرباری کارانەبوونی پەرلەمان، ئەرکی خۆیان بەرامبەر بە دەنگدەران و خەڵکی کوردستان جێبەجێ بکەن و رۆژانە بەدواداچوون بۆ کێشەی هاوڵاتییان بکەن.

ئەندامێکی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رایگەیاند، فەرمانگەی پاسپۆرت لە قەزای خانەقین دەکرێتەوە و چەندین ناوچەی تری دەوروبەریشی لێی سوودمەند دەبن.

سروە محەمەد، ئەندامی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بە کوردسات نیوزی راگەیاند: دوای ئەوەی پێشتر رەزامەندی وەزارەتی ناوخۆی عیراقیان بۆ کردنەوەی فەرمانگەی پاسپۆرت لە خانەقین بەدەستهێنابوو، لە ئێستادا رەزامەندی بەڕێوەبەرایەتی گشتیی رەگەزنامە و پاسپۆرتی عیراقیشیان بۆ ئەو مەبەستە وەرگرتووە.

ئاماژەی بەوەشدا، لە ئاینده‌یه‌کی نزیکدا فەرمانگەکە بە رووی هاووڵاتیاندا دەکرێتەوە و دەستبەکار دەبێت.

بەپێی ئەو نووسراوەی کە پەرلەمانتارەکە بڵاویکردووەتەوە، کردنەوەی ئەم فەرمانگەیە ئاسانکاری بۆ دانیشتووانی ناوچەکە دەکات و جگە لە ناوەندیی قەزای خانەقین، دانیشتووانی ناحیە و ناوچەکانی جەلەولا، سەعدیە، قەرەتەپە، جەبارە و "حەوزی حەمرین" لە خزمەتگوزارییەکانی ئەم فەرمانگەیە سوودمەند دەبن و چیدیکە پێویست ناکات بۆ راییکردنی مامەڵەکانیان روو لە ناوەندەکانی تر بکەن.

وەزارەتی دادی عیراق راگەیەنراوێکی لەبارەی ئەو هەواڵ و دەنگۆیانە بڵاوکردەوە کە باس لە دەستگیرکردنی بەڕێوەبەری نووسینگەی وەزیری داد بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە: ئەو هەواڵانە دوورن لە راستییەوە و دەنگۆی میدیای چەواشەکارن.

دەقی راگەیەنراوەکە:

لە چەند دەزگایەکی ڕاگەیاندن و پەیجى سوشیال میدیاى دیاری كراو وبەمەبەستی سیاسی و چەواشەكاری هەواڵی دەستگیرکردنی بەڕێوەبەری نووسینگەی وەزیری دادیان بڵاوكردۆتەوە، دەمانەوێت ڕایبگەیەنین کە ئەم هەواڵانە سەرلەبەریان ساختەن و دوورن لە ڕاستییەوە.

دووپاتی دەکەینەوە کە ناوبراو بەردەوامە لە ڕاپەڕاندنی ئەرکە رەسمییەکانی خۆی و نە لە ڕابردوو و نە لە ئێستادا هێچ كێشەیەكی یاسای نەبووە ونیەتی بەڵكو نمونەی فەرمانبەری دڵسۆز و دەستپاكە بە شەهادەتی راپۆرتی دەزگا چاودێرییەكان.

ئەم جۆرە چەواشەکارییانە ئامانجیان تەنها ناوزڕاندنی وەزارەتی داد و لێپرسراوەکانییەتی. بۆیە وەزارەتی داد سکاڵای یاسایی لەسەر هەموو ئەو کەناڵ و پەیج و دەزگایانە تۆمار دەکات کە ئەم هەواڵە ناڕاستەیان بڵاوکردووەتەوە و ڕووبەڕووی یاسایان دەکاتەوە.

فەرمانگەی ڕاگەیاندنی وەزارەتی داد

30,6,2026

بەپێی زانیارییەكان لە ناو دادگای بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی لە بەغداد، بەمنزیكانە هەڵمەتی دەستگیركردنی تر دژی گەندەڵكاران لە عیراق ئەنجام دەدرێت و كەسایەتی ناو گروپە چەكدارەكانیش دەگرێتەوە.

دادوەرێك لە دادگای بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی لە بەغداد بە ماڵپەری "عەرەبی جەدید"ی راگەیاند: لە لێكۆڵینەوە سەرەتاییەكاندا لەگەڵ ئەو لێپرسراوانەی لەسەر دۆسێی گەندەڵی دەستگیركراون، دانپێدانان هەبووە و ناوی چەندین لێپرسراوی تر ئاشكرا كراوە و بەڵگە خراوەتەڕوو، كە لەنێویاندا سیاسی و لێپرسراوانی دیار لە حكومەتەكەی محەمەد شیاع سودانی تێدایە، پەرلەمانتار و سەرۆكی كۆمپانیا و بریكاری وەزیرشی تێدایە، ئامادەكاریشكراوە بۆ دروستكردنی لیستێك لەبارەی ناوی ئەو كەسانەی بۆ دەرەوەی وڵات هەڵاتوون و چوونەتە توركیا و ئیمارات و لوبنان و ئوردن و ئێران، بۆئەوەی لە رێی ئینتەرپولەوە بیانگەڕێننەوە. 

ئەو دادوەرە كە ناوەكەی ئاشكرا نەكردووە وتیشی: كۆی گشتی ئەو پارەیەی لە دۆسێی گەندەڵی وەزارەتی نەوتدا هەیە، رەنگە بگاتە 750 ملیار دیناری عیراقی، بە پارەی كاش و موڵك و زێڕ و ئۆتۆمبێل و بابەتی تر. 
ئاشكراشیكردووە، لە قۆناغی دووەمی هەڵمەتەكەی عەلی زەیدیدا، چەندین كەسایەتی دیار لە گروپە چەكدارەكان دەگرێتەوە، لەگەڵ چالاكوانانی بواری ئابوری ئەو گروپانە لە سەڵاحەدین و نەینەوا و ئەنبار و بەغداد و بابل و دیالە.

سەرۆك وەزریرانی عیراق رایدەگەیەنێت لە جێبەجێكردنی یاسا و كۆنترۆڵكردنی چەكی بێمۆڵەت بەردەوام دەبن و گەندەڵكارانیش ناپارێزن.

عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ رۆژنامەی شەرق ئەوسەت رایگەیاند، پاشگەزنابێتەوە لە روبەڕوبوونەوەی گەندەڵی، چونكە لە ئێستادا بووەتە هەڕەشە لەسەر بوونی دەوڵەتی عیراق، وتیشی، چەندین لایەن هەن دەیانەوێت بۆ بەتاڵانبردن دەستوەردان لە عیراق بكەن نەك بۆ خزمەتگوزاریی، جەختیشیكردەوە، لاپەڕەیەكی نوێ بۆ عیراق دەنووسنەوە و وەزیری داراییشی راسپاردووە هەژمارێك بكاتەوە بۆ گەڕاندنەوەی پارە بەتاڵانبراوەكان.

زەیدی ئاماژەی بەوەشكرد، دوای كۆتاییهاتنی كابینەكەی، خۆی بۆ ویلایەتێكی تر كاندید ناكات و هیچ حزبێكیش دروست ناكات، جەختیشیكردەوە، بەرژەوەندی عیراقییەكانیش پێش هەموو شتێكە و پەیوەندییەكی باش لەگەڵ كۆمەڵی نێودەوڵەتی و وڵاتانی دراوسێ بنیاتدەنێن.

لەبارەی هێرشكردنەسەر وڵاتانی كەنداویش زەیدی وتی، لیژنەیان پێكهێناوە تایبەت بەو هێرشانەی دەوترێت لەخاكی عیراقەوە كراونەتەسەر ئەو وڵاتانە، بەڵام تائێستا ئەو بابەتە نەسەلمێندراوە و بە هێزە ئەمنییەكانیشیان وتووە بەرپەرچی هەر هەوڵێك بدەنەوە كە خاكی عیراق بۆ هێرشكردنەسەر وڵاتانی دراوسێ بەكاردەهێنن، زەیدی ئاشكراشیكرد، دوای سەردانەكەی بۆ ئەمریكا، سەردانی توركیا و سعودیە و ئێرانیش دەكات.

ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریا، ئەمڕۆ سێشەممە سەرکۆنەی هەوڵەکانی ئیسرائیلی کرد بۆ تێکدانی سەقامگیری لە ناوچەکانی باشوری سوریا، و رایگەیاند کە ئەوەی رودەدات لە چوارچێوەی هەوڵەکاندایە بۆ نوقمکردنی وڵات لە پشێوییەکی نوێدا و لاوازکردنی تواناکانی بۆ تەواوکردنی پرۆسەی بونیاتنانەوە.

کەناڵی "ئەلئیخباریە"ی سوری لە زاری شەرعەوە گواستییەوە: ئیسرائیل دووبارە هەوڵدەدات خاکی سوریا بکاتە گۆڕەپانی پشێوییەکی بێبڕانەوە، بە ئامانجی تێکدانی یەکڕیزی گەلی سوریا و لاوازکردنی تواناکانی بۆ بەردەوامبوون لە کاروانی راپەڕین و بونیاتنانەوە.

شەرع وتیشی: سوریا گۆڕەپانی تاقیکردنەوەی پیلانگێڕییە دەرەکییەکان نییە، و شوێنێکیش نییە بۆ جێبەجێکردنی تەماحی لایەنەکانی ترە، ئەم هەڵوێستەش رەنگدانەوەی پەرەسەندنێکی سیاسی رونی دیمەشقە بەرانبەر بە تحرکاتی ئەم دواییەی ئیسرائیل لە باشور.

ئەم لێدوانانەی شەرع دوای ئەوە هاتن کە هێزەکانی ئیسرائیل چوونە ناو گوندەکانی عابیدین، جوملە و تەل مەغەر لە پارێزگای دەرعای باشور، کە دوێنێ دووشەممە روبەڕووی بۆردوومانی تۆپخانە و هێرشی هەلیکۆپتەر بوونەوە، لە کاتێکدا ناوچەکە گرژییەکی سەربازیی توندی بەخۆوە بینیوە.

مسعود بزشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، ئەمڕۆ سێشەممە جەختی لەوە کردەوە کە وڵاتەکەی لە دانوستانەکانیدا لەگەڵ واشنتۆن، لە مافەکانی پاشەکشە ناکات.

بزشکیان لە لێدوانێکدا رایگەیاند: ئێمە لە دانوستانەکانماندا لەگەڵ واشنتۆن، لەژێر هیچ بارودۆخێکدا لە ماف، بەرژەوەندی و بنەما نیشتمانییەکانی خۆمان پاشەکشە ناکەین.

وتیشی: سەرجەم قۆناغەکانی دانوستانەکان بە هەماهەنگی تەواو لەگەڵ رێبەری باڵا (موجتەبا خامنەیی) و لە چوارچێوەی میکانیزمە پەسندکراوەکاندا بەڕێوەچوون

وەزیری دەرەوەی ئێران دەڵێت، بەدواداچوون دەكەن بۆ جێبەجێكردنی بڕگەكانی لێكتێگەیشتنەكەیان لەگەڵ ئەمریكا

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە پەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا لەگەڵ ژان نوێل بارۆ، وەزیری كاروباری دەرەوەی فەرەنسا، گفتوگۆیان كرد لەسەر لێكتێگەیشتنی نێوان ئەمریكا و ئێران، هەروەها دوایین گۆڕانكارییەكانی ناوچەكە و جیهانیان لە دوای ناوەڕۆكی یاداشتی لێكتێگەیشتنەكەی ئیسلامئاباد تاوتوێكرد.

عراقچی، جەختی لەوەشكردەوە، بەدواداچوون دەكەن بۆ جێبەجێكردنی بڕگەكانی لێكتێگەیشتنەكە، بە مەبەستی كۆتاییهێنان بەو شەڕەی لەلایەن ئەمریكا و ئیسرائیلەوە بەسەر ئێراندا سەپێنراوە.