قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم رایدەگەیەنێت، گەنجانی هەڵەبجە بە خەونی گەورەوە پێگەیشتوون و هیچ پێشکەوتنێک بەبێ ئەوان بەدی نایەت.

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم لە هەژماری تایبەتی خۆی لە فەیسبوک بڵاویکردەوە، گەنجان نەک هیوای داهاتوو، بەڵکوو وزە و هێزی سەرەکین لە نەخشاندنی ئێستادا، لە هەڵەبجەش وەک هەموو ناوچەکانی تر نەوەیەک لە گەنجان بە خەونی گەورە و بیرۆکەی مەزنەوە پێگەیشتوون و هیچ پێشکەوتن و گەشەسەندنێک بەبێ بەشداری ئەوان بەدی نایەت.

ئاماژەی بەوەشکرد، "خۆشحاڵ بووم بە دیدارم لەگەڵ رێکخەرانی تێد ئێکس ئاشتی (TEDx Ashti) و گفتوگۆمان لەبارەی چۆنییەتی پشتگیریکردنی ئەو دەستپێشخەرییانەی کە هانی داهێنان، کارسازی و کۆمەڵگەیەکی مەدەنی بەهێز و گەشەسەندوو دەدەن".

وتیشی: خەون و بیرۆکەکانی ئەم گەنجانە هاوتەریبە لەگەڵ ستراتیژی گەشەپێدانی ناوچەیی، دڵنیاین هەڵەبجە لەسەر دەستی ئەم گەنجانە داهاتوویەکی گەشەدارتر و پێگەیەکی شیاوتری دەبێت.

خاتوو شاناز ئیبراهیم ئەحمەد، پەیامێکی هاوخەمی بۆ کۆچی دوایی رۆژنامەنووس هەڵکەوت عەزیز بڵاوکردەوە.

دەقی پەیامەکە

بەبیستنی هەواڵی ماڵئاوایی یەکجارەکی کاک (هەڵکەوت عەزیز)، زۆر غەمباربووم. 

کۆچکردوو ڕۆژنامەنووسێکی دڵسۆز و ڕاستگۆ بوو کە بەوپەڕی پەرۆشییەوە خزمەتی پرسە گرنگەکانی کورد و کەیسە نیشتمانییەکانی دەکرد. 

ئەم کۆچە خەمێکی قوڵی بۆ ئێمە و ئازیزانی و هەموو راگەیاندنکارانی کایەی میدیایی هەرێمی کوردستان جێهێشت، پرسەو سەرەخۆشی لەهاوپیشەکانی و خێزانی میدیایی ڕووداو و کەسوکارەکەی ئەکەم و هاوبەشی خەم و پەژارەیانم.

خواى گەورە لەکۆچکردوو خۆش بێت و جێگەی بەهەشت بێت، سەبرو ئارامی بەهەمووان ببەخشێت و ئەمە دوایین ناخۆشیمان بێت.

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم، پەیامێکی هاوخەمی بۆ کۆچی دوایی رۆژنامەنووس هەڵکەوت عەزیز بڵاوکردەوە و تێیداهاتووە: لەم ساڵانەدا کاک هەڵکەوت وەک پەیامنێرێکی ئازا و دڵسۆز هەوڵی دەدا راستگۆیانە هەموو زانیارییەکانمان لە بەغداوە بۆ بگوازێتەوە، هەربۆیە جێی خۆی لە دڵی هەموو لایەکدا کردبووەوە و ئێستا هەمووان بۆ مەرگی ئەم ئازیزە تاسەبارن.

دەقی پەیامەکە

هەواڵی کۆچی دوایی رۆژنامەنووسی بە توانا کاک هەڵکەوت عەزیز غەمبار و دڵگرانی کردین. لە قوڵایی دڵەوە پرسە و سەرەخۆشی لە خانەوادە و کەسوکارە خۆشەویستەکەی و هاوکارەکانی لە تۆڕی میدیایی رووداو و هەموو هاوپیشەکانی دەکەم.

لەم ساڵانەدا کاک هەڵکەوت وەک پەیامنێرێکی ئازا و دڵسۆز هەوڵی دەدا راستگۆیانە هەموو زانیارییەکانمان لە بەغداوە بۆ بگوازێتەوە، هەربۆیە جێی خۆی لە دڵی هەموو لایەکدا کردبووەوە و ئێستا هەمووان بۆ مەرگی ئەم ئازیزە تاسەبارن.

لە خودای گەورە داواکارین روحی کاک هەڵکەوت بە بەهەشتی بەرین شاد بکات و ئارامی و سەبووری بە هەموو لایەک ببەخشێت.

عەلی زەیدی فشار دەخاتە سەر گروپە چەكدارەكانی عیراق بۆ رێگریكردن لە تێوەگلانیان لە گرژییەكانی نێوان ئێران و ئیسرائیل.

سەرچاوەیەك لە حكومەتی عیراق رایگەیاند، عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق، لەگەڵ تیمی تایبەتی خۆیدا، جووڵەیەكی چڕوپڕی دەستپێكردووە بە ئامانجی رێگریكردن لە گروپە چەكدارەكانی عیراق لە تێوەگلان لە گرژییە سەربازییەكانی ئەم دواییەی نێوان ئێران و ئیسرائیل.

سەرچاوەكە ئاماژەی بەوەشكردووە، پەیوەندی و فشارەكانی حكومەت لە ئێوارەی دوێنێوە دەستیان پێكردووە و تا ئێستاش بەردەوامن، وتیشی ئەو فشارانە ئاراستەی سەركردەكانی گروپە چەكدارە سەرەكییەكان كراون، هەموو ئەو گروپانەش دەگرێتەوە كە لەژێر ناوی جیاوازدا كار دەكەن.

ئەو سەرچاوەیە راشیگەیاند، سەرۆك وەزیران لە پەیوەندییەكانیدا بۆ ئەو گروپانە جەختی لەوە كردووەتەوە، پێویستە هیچ جووڵەیەكی سەربازی یان ئەمنی نەكرێت كە عیراق بكاتە ناو بازنەی ململانێ هەرێمییەكان.

سەرچاوەكان ئاماژەیان بەوەشكردووە، فشارەكانی حكومەت گەیشتوونەتە ئاستی هەڕەشەكردن بە گرتنەبەری رێكاری یاسایی و ئەمنی توند بەرامبەر بە هەر لایەنێكی چەكدار كە دەست بداتە ئەنجامدانی ئۆپراسیۆن یان جوڵەیەك كە ببێتە هۆی فراوانبوونی مەودای جەنگەكە یان بەكارهێنانی خاكی عیراق لە ململانێكاندا.

كەتیبەكانی حزبوڵای عیراق ئەركی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی نوێی عیراق  بۆ كۆكردنەوەی چەك لەدەستی دەوڵەت سەخت دەكەن  چونكە ئامادەنین چەكەكانیان رادەست بكەن.

كەتیبەكانی حزبوڵای عیراق پێداگری لەسەر هێشتنەوەی چەكەكانی دەكات و هەر جۆرە گفتوگۆیەك لەمبارەیەوە ڕەتدەكاتەوە ئەم هەڵوێستە پرسیار و گومانی زۆری لەسەر توانای حكومەتەكەی عەلی زەیدی دروستكردووە؛ بەتایبەت لەم كاتەدا كە واشنتۆن فشارەكانی بۆ سەر بەغداد چڕكردووەتەوە بۆ كۆنترۆڵكردنی چەكی ئەو گرووپانەی كە ئەمریكا وەك ڕێكخراوی تیرۆریستی پۆلێنیان دەكات.

عەلی زەیدی، كە لە ناوەڕاستی مانگی ئایارەوە پۆستەكەی وەرگرتووە، بەڵێنی داوە چەك تەنها لە دەستی دەوڵەتدا بێت، بەڵام ئەم دۆسیەیە دوای گۆڕانكارییە هەرێمییەكانی جەنگی غەززە و جەنگی ئێران، هەستیارییەكی زیاتری بەخۆوە بینیوە.

لهێب هیگڵ، گەورە شیكەرەوەی كاروباری عیراق لە گرووپی قەیرانی نێودەوڵەتیی، ئاماژەی بەوەكرد  عەلی زەیدی  رووبەروی كۆمەڵێك قەیران دەبێتەوە، چونكە عیراق بوەتە شوێنی یەكلایی كردنەوەی ململانێكانی ئەمریكا و ئێران و بەو هۆیەشەوە دەوڵەت ناتوانێت كۆنترۆڵی تەواوی هێزەكان بكات.

شیكەرەوەكانیش پێیانوایە، رۆڵی زەیدی لە نێوان كەسایەتییەكی راگوزەر یان كەسێك كەبتوانێت دەسەلاتەكانی وەك سەرۆك وەزیران بسەپێنێَت پەیوەستە بە قۆستنەوەە ئەو دەرفەتەی كە هاتوەتەبەردەستی و بەهۆیەوە ئەو پۆستە باڵایەی وەرگرتوە  .

چەند بژاردە و سیناریۆیەك لەبەردەم حكومەتی عیراقدا بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ گروپە چەكدارەكان كە هەر یەكەیان لێكەوتەی خۆیان هەیە، لەوانە، رووبەڕووبوونەوەی توند بۆ بەدەستهێنانی رەزامەندی ئەمریكا و گێڕانەوەی شكۆی دەوڵەت، بەڵام مەترسی هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆیی و ناسەقامگیری ئەمنی لێدەكەوێتەوە.

چاوپۆشین  لە گروپە چەكدارەكان و پاراستنی ئارامی كاتی و دووركەوتنەوە لە جەنگی ناوخۆیی، بەڵام رووبەڕوبوونەوەی سزای ئابووری توندی ئەمریكای لێدەكەوێتەوە.

یان تێكەڵكردنی قۆناغ بە قۆناغ ئەو گروپە چەكدارانە و تێكەڵكردنیان بە دامودەزگاكانی دەوڵەت ، بەڵام ئەم پڕۆسەیە زۆر ئاڵۆزە و ر پیچدەچێت گرووپە ئایدۆلۆژییەكان یان واشنتۆن پێی رازی نەبن.

د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری پێشووی عیراق، لەسەر بانگهێشتی رەسمی چین، سەردانی ئەو وڵاتەی کردووە و بەراوردێکی قووڵی نێوان میراتی دەریاچەی 'وێست لەیک' و رووبارەکانی دیجلە و فورات دەکات و جەخت لەوە دەکاتەوە، سەرچاوە ئاوییەکان تەنها بۆ ژیان نین، بەڵکو هێمایەکی نەمرن بۆ ناسنامەی نەتەوەیی.

د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری پێشووی عیراق لە درێژەی سەردانەکەیدا بۆ وڵاتی چین، رایگەیاند: سەردانیکردنی مۆزەخانەی نیشتمانیی ئاوریشم لە شاری هانگژۆ، بەهۆی پەیوەندییە مێژووییە قووڵەکانی عیراق و رێگەی ئاوریشم، واتایەکی تایبەتی هەبوو.

د. لەتیف رەشید باسی لە سەردانەکەی بۆ شاری هانگژۆ کرد و ئاماژەی بەوەدا، مێژووی عیراق بۆ چەندین سەدە بە رێگەی دێرینی ئاوریشمەوە گرێدراوە و خاکی میزۆپۆتامیا لە مێژوودا وەک پردێک لەنێوان رۆژهەڵات و رۆژئاوادا رۆڵی گێڕاوە، بەغدادیش وەک ناوەندێکی جیهانی بۆ بازرگانی، زانست و ئاڵوگۆڕی کولتووری گەشەی کردووە.

سەرۆک کۆماری پێشووی عێراق، سەردانەکەی بۆ دەریاچەی وێست لەیکی بە بەشێکی دانەبڕاوی گەشتەکە ناوبرد و وتی: ئەو دەریاچەیە کە وەک میراتێکی جیهانی لەلایەن یونسکۆوە ناسێنراوە، بۆ سەدان ساڵە سەرچاوەی ئیلهام بووە بۆ شاعیران و زانایان.

لە پەراوێزی ئەو سەردانەدا، د. لەتیف ڕەشید جەختی لە گرنگیی پاراستنی سەرچاوە ئاوییەکان کردەوە و وتی: ئەمڕۆ لێرە گرنگیی سەرچاوە ئاوییەکانم بۆ گەلان بیرکەوتەوە، نەک تەنها وەک سەرچاوەی ژیان، بەڵکو وەک هێمایەکی نەمر بۆ کولتوور و ناسنامە. ڕێک بەو شێوەیەی وێست لەیک پێگەیەکی گرنگی لە میراتی چیندا هەیە، دیجلە و فوراتیش بەشێکی دانەبڕاون لە مێژوو و شارستانییەتی عیراق.

لە کۆتایی پەیامەکەیدا، د. لەتیف رەشید بە پەرۆشییەوە چاوەڕوانیی خۆی بۆ بەشداریکردن لە 'کۆڕبەندی حوکمڕانیی جیهانیی مافەکانی مرۆڤ' لە پەکین لە رۆژی 11 و 12ی حوزەیران دەربڕی و ئاماژەی بەوە کرد کە بە هیوای ئەنجامدانی گفتوگۆی بەرهەمدار و ئاڵوگۆڕی بیروڕان لەو کۆڕبەندەدا.

عەبدوڵا ئۆجەلان لەبارەی كۆنفرانسی شارەدارییەكانی دەمپارتی لە ئامەد رایگەیاند: چارەسەری كێشەی كورد، دیموكراسیی هەرێمی و دەستوری نوێیە.

عەبدوڵا ئۆجەلان رێبەری پەكەكە لە پەیامێكدا بۆ كۆنفرانسی شارەدارییەكانی دەمپارتی لە ئامەد رایگەیاند، سیستمی ناوەندگەرای دەوڵەت-نەتەوە سەرچاوەی سەرەكیی قەیرانەكانە، بە وتەی ئەو چارەسەری ئەو ژەهرە كە مەبەستی قەیرانەكەیە، تەنیا بەهێزكردنی دیموكراسیی هەرێمی و پەرەپێدانی سیاسەتی دیموكراتیكە.

ئۆجەلان ئاماژەی بەوە كردووە كە "دیموكراسیی هەرێمی و دەستووری دیموكراتیك" كلیل و بنەمای سەرەكیی پڕۆسەی ئاشتی و چارەسەری ئاشتییانەی پرسی كوردە، سەپاندنی سیستەمی قەیومەكانیش ڕەنگدانەوەی نەبوونی ئەم دیموكراسییەیە لە توركیادا.

ڕێبەری پەكەكە داوای كردووە كە پێویستە شارەدارییەكان لە چەمكی "مایكرۆ-دەوڵەت" واتە دەوڵەتی بچوك دووربكەونەوە و بە هاوبەشی بە زمانی كوردی خزمەت بە گەل بكەن. لەكۆتاییدا جەختی كردووەتەوە كە دەبێت ئەنجومەنی شارەكان بۆ بەشداریپێكردنی راستەوخۆی خەڵك دروست بكرێن و گرنگیی تەواو بە خەباتی ژنان، گەنجان، زمان، پەروەردە و ژینگە بدرێت بۆ تێپەڕاندنی قەیرانەكان.

بارەگای ناوەندیی خاتەمولئەنبیا رایگەیاند دوای دەستدرێژییەکانی ئیسرائیل لە باشوری لوبنان و ناوچەکانی دەحیە، کە بە پشتیوانی ئەمریکا ئەنجامدرا، هێزەکانیان وەڵامێکی بەهێز  و بە ئازاریان داوەتەوە.

بارەگای خاتەمولئەنبیا ئاماژەی بەوەکردوە، هێرشەکانیان بەهێز  وکاریگەر بووە و دەبێت ئیسرائیل و لایەنگرانی پەند وەرگرن.

هەروەها  دەڵێت؛ راگرتنی هێرشيکانمان رادەگەیەنین، بەڵام جەخت لەوەدەکەنەوە ئەگەر ئیسرائیل هاوشێوەی رابردوو هێرشبکاتە سەر باشوری لوبنان رێوشوێنی توندتر دەگرینەبەر.

ئەمە لە کاتێکدایە، لە دوای ئۆپراسیۆنەکانی ئیسرائیل لە باشوری لوبنان، سوپای پاسداران وەک وەڵامێک بۆ شکاندنی ئاگربەستەکە هێرشی موشەکی کردە سەر ئیسرائیل  و لە وەڵامدا ئیسرائیلیش بۆردومانی چەند شوێنێکی ئێرانی کرد و دۆناڵد ترەمپش رایگەیاند دەبێت؛ دەستبەجێ هەردوولا هێرشەکان راگرن.

ئیسرائیل رایگەیاند، هێرشەكانی سەر ئێران بە هەماهەنگی ئەمریكا بووە و هۆشداریش دەداتە حزبوڵا، بەڵام واشنتۆن بەشداریی خۆی لەو هێرشە رەتدەكاتەوە.

لێپرسراوێكی ئیسرائیلی رایگەیاند، هێرشەكەی سەر ئێران بە هەماهەنگی لەگەڵ ئەمریكا ئەنجامدراوە.

لە هەمان كاتدا، سوپای ئیسرائیل ئامادەیی خۆی لەسەرجەم بەرەكاندا راگەیاند و هۆشداریدا ئەگەر حزبوڵا هێرشیان بكاتەسەر، ئەوا شوێنی سەركردایەتی و ژێرخانیان لە بەیروت وێران دەكەن.

لەلایەكی دیكەوە، لێپرسراوێكی ئەمریكی بە ماڵپەڕی ئەكسیۆسی راگەیاند، ئەمریكا بەشداریی لەو هێرشانەدا نەكردووە كە بەرەبەیانی ئەمڕۆ كرانە سەر ئێران، ئاماژەی بەوەشكردووە، هێرشەكانی ئیسرائیل لەڕووی مەوداوە تاڕادەیەك سنووردار بوون بۆ سەر ئێران.