بەڕێوبەرایەتی گشتیی تەندروستیی سلێمانی ئاماری شەش مانگی رابردووی کار و چالاکییەکانی خۆی راگەیاند، کە لەو ماوەیەدا زیاتر لە 20 هەزار نەشتەرگەری جۆراوجۆر بۆ هاووڵاتیان ئەنجام دراوە. 

وەک لە راپۆرتەکەی تەندروستیی سلێمانیدا هاتووە؛ کۆی گشتی ئەو نەشتەرگەرییانەی لە نەخۆشخانەکان و ناوەندە تەندروستییەکانی سنورەکە ئەنجام دراون لە رێککەوتی (1ـی1ـی 2026 تا 1ـی 6ـی 2026) گەیشتووەتە 20,530 نەشتەرگەری، ئەمەش قەبارەی کار و ماندووبوونی تیمە پزیشکییەکان لەو ماوەیەدا نیشان دەدات.

لە بەشێکی تری ئامارەکەدا، وردەکاری جۆری نەشتەرگەرییەکان خراوەتەڕوو؛ بەشێوەیەک، کە 511 نەشتەرگەرییان لە جۆری تایبەت بوون و 2,773 نەشتەرگەرییان وەک نەشتەرگەری  سەرو گەورە پۆلێن کراون.

هاوکات هەر لەم ماوەیەدا، 8,365 نەشتەرگەری  گەورە و 5,411 نەشتەرگەری ناوەند و 3,470 نەشتەرگەری بچوک لە ناوەندە تەندروستییە جیاوازەکانی سلێمانیدا بە سەرکەوتوویی ئەنجام دراون.

دەزگای ئاسایشی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، هێزەکانیان باندێکی سێ کەسییان لە سنووری پارێزگای هەولێر دەستگیرکردووە کە کاریان ساغکردنەوەی دراوی ساختە و فریودانی هاووڵاتیان بووە، ئاشکراشی کرد کە لە کاتی دەستگیرکردنیاندا ڕووبەڕووبوونەوەی چەکداری رویداوە.

بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی رۆژهەڵاتی هەولێر لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کرد، دوای کۆکردنەوەی زانیاریی ورد و چاودێریکردنی توندی باندەکە، شەوی هەینی (10ی تەمموزی 2026) لە کاتژمێر 8:55ی شەو لە نزیک ناحیەی ئاشتی، ئۆپەراسیۆنی دەستگیرکردنیان جێبەجێ کراوە. لە کاتی داخرانی گەمارۆکەشدا، تۆمەتباران بە چەک روبەڕووی هێزەکانی ئاسایش بوونەتەوە و لە ئەنجامدا سێ کارمەندی ئاسایش بریندار بوون.

سەبارەت بە شێوازی کارکردنی باندەکە، ئاسایش روونی کردووەتەوە کە تۆمەتباران لە رێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی (تیکتۆک و سناپ چات)ەوە بانگەشەیان بۆ فرۆشتنی دراوی ساختە کردووە، و لە کاتی رێککەوتن و ئەنجامدانی مامەڵەدا، کڕیارەکانیان فریوداوە و بە زەبری چەک و هەڕەشەکردن، پارەیان لێ سەندوون.

لە ئێستادا سەرجەم تۆمەتبارانی باندەکە بەپێی ماددەکانی (406) و (56) لە یاسای سزادانی عیراقی راگیراون و پەڕاوی لێکۆڵینەوەیان بۆ کراوەتەوە بۆ گرتنەبەری رێکارە یاساییەکان لە دژیان.

بەهۆی شکانی بۆری ئاوی ئیفرازی سێ لە هەولێر بەشێکی زۆری گەڕەکەکانی ئەو شارە بێئاو دەبن، پەیامنێری کوردسات نیوزیش دەڵێت؛ ئێوارەی ئەمڕۆ پێدانی ئاو ئاسایی دەبێتەوە.

بڕیار محەمەد پەیامنێری کوردسات نیوز لە هەولێر رایگەیاند، لە ئێستادا تیمەکانی بەڕێوەبەرایەتی ئاوی هەولێر سەرقاڵی چاککردنەوەی بۆرییەکەن و چاوەڕوان دەکرێت لە چەند سەعاتی داهاتوودا بۆرییەکە چاکبکرێتەوە و پێدانی ئاو ئاسایی ببێتەوە.

وتیشی، لە چەند مانگێک پێش ئێستا لە هەمان شوێن بۆرییەکە شکابوو بەهۆیەوە زیاتر لە ٪40ـی دانیشتوانی هەولێر بەهۆیەوە بێئاو بوون.

پەیامنێری کوردسات نیوز ئەوەشی خستەڕوو، تا سەعات 8ـی ئێوارەی ئەمڕۆ سەرجەم کێشەکان لەلایەن تیمەکانەوە چارەسەر دەکرێت پێدانی ئاو ئاسایی دەبێتەوە.

پێگەیەکی هەواڵی بەریتانیا ئاشکرای کردوە، عیراق و سوریا  و ئەمریکا رێککەوتنێک بۆ زیندووکردنەوەی هێڵی نەوتی مێژویی (کەرکوک- بانیاس) ئیمزادەکەن و ئەندازیاری رێککەوتنەکەش تۆم باراکە.

پێگەی (میدل ئیست ئای)ـی راپۆرتێکی بڵاوکردوەتەوە و ئاشکرای کردوە هەرشێ وڵاتی عیراق، سوریا و ئەمریکا سەرقاڵی ئیمزاکردنی رێککەوتنێکن لەسەر دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت لە رێگەی بۆری (کەرکوک- بانیاس)ـەوە،  کە درێژییەکەی نزیکەی 800 کیلۆمەتر و تا کەناراوەکانی سوریا درێژ دەبێتەوە.

پێگە بەریتانییەکە، لە راپۆرتێکیدا ئاشکرای کردوە، بڕیارە بەم نزیکانە رێککەوتنەکە رابگەیەندرێت، ئەمەش لە چوارچێوەی ئەو رێکەوتنانەدایە کە بە سەرۆکایەتی تۆم باراک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سوریا ئەنجام دەدرێت.

 وەک لە راپۆرتەکەدا هاتووە، تۆم باراک  تەواوی هەوڵەکانی خستوەتەگەڕ، بۆ کۆتاییهێنان بە وردەکارییەکانی پڕۆژەکە پێش سەردانەکەی عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق بۆ ئەمریکا.

ئاماژە بەوەشکراوە، تۆم باراک کاراکردنەوەی هەناردەی نەوت لە بۆرییەکەوە وەک مۆدێلێک بۆ پڕۆژەکانی یەکخستنی ئابووری و بازرگانی لە ناوچەی لێڤانت دەڕوانێت، دیدگایەک کە پێشتر لە چەندین بۆنەدا بانگەشە بۆ بەهێزکردنی پەیوەندییە ئابوورییەکانی نێوان وڵاتانی ناوچەکە کردووە.

بە گویرەی زانیارییەکان، بڕیارە دوای سەردانەکەی عەلی زەیدی، ئەسعەد شەیبانی، وەزیری دەرەوەی سوریاش سەردانی ئەمریکا بکات، بۆ ئەوەی بەشداربێت لە رێوڕەسمی ئیمزاکردنی رێککەوتنەکە.

جێ باسە، بۆری کەرکوک- بانیاس یەکێکە لە کۆنترین بۆری هەناردەکردنی نەوت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لە ساڵانی 1930 بۆ گواستنەوەی نەوتی عیراق لە کێڵگە نەوتییەکانی کەرکوکەوە بۆ بەندەری بانیاس لەسەر دەریای ناوەڕاست دروستکراوە و دوای هاتنی ئەمریکا لە سآڵی 2003 هەنردەکردن لەو بۆرییەوە کەمیکرد و لە سآڵی 2011 لەگەڵ سەرهەڵدانی شۆرشی سوریا بە تەواوەتی هەناردەکردنی نەوت لە بۆریەکەوە وەستێندرا.

دەستەی دەسپاکی فیدراڵی، ئەمڕۆ شەممە، ئامادەکردنی رەشنووسی چەند یاداشتنامەیەکی لێکتێگەیشتنی نێودەوڵەتی راگەیاند بە مەبەستی گەڕاندنەوەی پارە و تۆمەتباران بۆ عیراق.

عباس متعب، بەڕێوەبەری گشتیی فەرمانگەی گەڕاندنەوە لە دەستەی دەسپاکی، لە لێدوانێکدا بۆ ئاژانسی (واع) رایگەیاند: هەندێک وڵات هەن کە بەهۆی هۆکاری تایبەت بە خۆیانەوە، هاوکار نین لە دۆسیەی گەڕاندنەوەی پارەی گەندەڵکاراندا، لە بەرانبەریشدا هەندێک وڵاتی تر هەن کە لەم بوارەدا هاوکارن.

ناوبراو لە درێژەی قسەکانیدا وتی: فەرمانگەکەمان رەشنووسێکی ئامادە کردووە بۆ ئیمزاکردنی یاداشتی لێکتێگەیشتن لەگەڵ ئەو وڵاتانەدا بۆ گەڕاندنەوەی پارە و تۆمەتباران، ئێمە بەردەوام بەدواداچوون لەگەڵ وڵاتان و گۆڕانکارییەکاندا دەکەین، بەڵام یاسا ناوخۆییەکانی هەندێک وڵات رێگە بە گرتنەبەری ئەو رێکارە دیاریکراوانە نادەن کە عیراق داوایان دەکات.

وتیشی: عیراق پەنا دەباتە بەر رێگەی دانوستان، و چەندین شێوازی جێگرەوەش لەگەڵ ئەو وڵاتانەدا هەن بۆ هێنانەکایەی هاوکاری، ئاماژەی بەوەش کرد: زۆرێک لە وڵاتان بەهۆی چەندین هۆکاری جیاوازەوە هاوکاری ناکەن، لەوانە هۆکاری ئابووری یان هۆکاری پەیوەست بە لایەنی مرۆییەوە، هەندێک جاریش گەندەڵکارەکە مافی پەنابەری لەو وڵاتانە وەرگرتووە، بۆیە رادەستکردنەوەیان رووبەڕووی قورسی دەبێتەوە.

وەزارەتی دارایی، ئەمڕۆ شەممە، روونکردنەوەی تری دا لەسەر میکانیزمی دانەوەی ئەو بڕە پارانەی لە ئەستۆی سزادراواندایە، و ئاماژەی بەوەش کرد کە هەر میکانیزمێک پێویستە گەرەنتی وەرگرتنەوەی تەواوی مافەکانی گەنجینە بکات.

وزارەتەکە لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاندووە: ئاماژە بەو بەیاننامەیەی کە دوێنێ لەلایەن ئەنجومەنی باڵای دادوەرییەوە دەرکرا، جەخت دەکەینەوە کە رۆڵی وەزارەتەکەمان لەو دۆسیانەی پەیوەندییان بە گەڕاندنەوەی ئەو پارانەوە هەیە کە لە کەیسەکانی گەندەڵییەوە بەدەستهاتوون، تەنها لە لایەنە داراییەکان و گەڕاندنەوەی مافەکانی گەنجینەی گشتیدا کورت دەبێتەوە.

ویشی: هەر میکانیزمێک بۆ دانەوەی ئەو بڕە پارانەی کە لە ئەستۆی سزادراواندایە، پێویستە گەرەنتی وەرگرتنەوەی تەواوی مافەکانی گەنجینەی گشتی بکات، و پابەندکەر و جێبەجێکراو بێت، بە شێوازێک کە سامانی گشتی و مافەکانی دەوڵەت بپارێزێت.

سەبارەت بە رێکارە دادوەرییەکان یان ئەو داواکارییانەی لێبووردن کە پێشکەشی دادگاکان دەکرێن، وەزارەتی دارایی تەئکیدی کردووەتەوە کە: ئەمە لە تایبەتمەندییە تەنها و حەسرییەکانی دەسەڵاتی دادوەرییە، کە بەپێی رێڕەوە یاساییە پەسەندکراوەکان دەسەڵاتەکانی خۆی پیادە دەکات، هاوکات دووبارە پەرۆشی خۆی نیشاندا بۆ تەواوکاریی و هەماهەنگی لەگەڵ دەسەڵاتی دادوەری و لایەنە چاودێرییە تایبەتمەندەکاندا، بە شێوازێک کە هەوڵەکانی پاراستنی سامانی گشتی بەپێی یاسا بەهێزتر بکات.

ئاژانسی ئەسۆشێتد پرێسی ئەمریکی بڵاویکردوەتەوە دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا مۆڵەتی سنورداری دیاریکردوە بۆ رێککەوتن لەگەڵ ئێراندا و بە دوو مەرجی سەرەکیشی رازییە بە رێککەوتن لەگەڵ تاراندا.

ئاژانسی ئەسۆشێتد پرێسی لە زاری لێپرسراوانی ئەمریکاوە، بڵاویکردوەتەوە سەرۆکی ئەمریکا دوو مەرجی سەرەکی داناوە بۆ گەیشتن بە رێککەوتن لەگەڵ تاران، کە بریتین لە رادەستکردنی یۆرانیۆمی پیتێندراو و راگرتنی هێرشەکان بۆ سەرکەشتییەکان  لە گەروی هورمزدا.

بە وتەی ئەو لێپرسراوانە، واشنتۆن هەر جۆرە رێککەوتنێک دەبەستێتەوە بەو دوو مەرجەوە و بەبێ ئەو دوو مەرجە دۆناڵد ترەمپ بە هیچ رێککەوتنیک رازی نابێت.

ئەمە لە کاتێکدایە، تاران سورە لەسەر ئەوەی یۆرانیۆمە پیتێندراوەکەی رادەستی واشنتۆن نەکات و لە دوای 60 رۆژی ئاگربەستیش، باج لەو کەشتیانە وەربگرێت کە گەروەکە تێدەپەڕینن.

پێگەیەکی هەواڵی بەریتانیا ئاشکرای کردوە، عیراق و سوریا  و ئەمریکا رێککەوتنێک بۆ زیندووکردنەوەی هێڵی نەوتی مێژویی (کەرکوک- بانیاس) ئیمزادەکەن و ئەندازیاری رێککەوتنەکەش تۆم باراکە.

پێگەی (میدل ئیست ئای)ـی راپۆرتێکی بڵاوکردوەتەوە و ئاشکرای کردوە هەرشێ وڵاتی عیراق، سوریا و ئەمریکا سەرقاڵی ئیمزاکردنی رێککەوتنێکن لەسەر دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت لە رێگەی بۆری (کەرکوک- بانیاس)ـەوە،  کە درێژییەکەی نزیکەی 800 کیلۆمەتر و تا کەناراوەکانی سوریا درێژ دەبێتەوە.

پێگە بەریتانییەکە، لە راپۆرتێکیدا ئاشکرای کردوە، بڕیارە بەم نزیکانە رێککەوتنەکە رابگەیەندرێت، ئەمەش لە چوارچێوەی ئەو رێکەوتنانەدایە کە بە سەرۆکایەتی تۆم باراک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سوریا ئەنجام دەدرێت.

 وەک لە راپۆرتەکەدا هاتووە، تۆم باراک  تەواوی هەوڵەکانی خستوەتەگەڕ، بۆ کۆتاییهێنان بە وردەکارییەکانی پڕۆژەکە پێش سەردانەکەی عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق بۆ ئەمریکا.

ئاماژە بەوەشکراوە، تۆم باراک کاراکردنەوەی هەناردەی نەوت لە بۆرییەکەوە وەک مۆدێلێک بۆ پڕۆژەکانی یەکخستنی ئابووری و بازرگانی لە ناوچەی لێڤانت دەڕوانێت، دیدگایەک کە پێشتر لە چەندین بۆنەدا بانگەشە بۆ بەهێزکردنی پەیوەندییە ئابوورییەکانی نێوان وڵاتانی ناوچەکە کردووە.

بە گویرەی زانیارییەکان، بڕیارە دوای سەردانەکەی عەلی زەیدی، ئەسعەد شەیبانی، وەزیری دەرەوەی سوریاش سەردانی ئەمریکا بکات، بۆ ئەوەی بەشداربێت لە رێوڕەسمی ئیمزاکردنی رێککەوتنەکە.

جێ باسە، بۆری کەرکوک- بانیاس یەکێکە لە کۆنترین بۆری هەناردەکردنی نەوت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لە ساڵانی 1930 بۆ گواستنەوەی نەوتی عیراق لە کێڵگە نەوتییەکانی کەرکوکەوە بۆ بەندەری بانیاس لەسەر دەریای ناوەڕاست دروستکراوە و دوای هاتنی ئەمریکا لە سآڵی 2003 هەنردەکردن لەو بۆرییەوە کەمیکرد و لە سآڵی 2011 لەگەڵ سەرهەڵدانی شۆرشی سوریا بە تەواوەتی هەناردەکردنی نەوت لە بۆریەکەوە وەستێندرا.

بەرپرسانی ئەمریکا ئاشکرایان کردووە، واشنتن داوا دەکات سەرجەم رێڕەوەکانی گەروی هورمز بە کراوەیی بمێننەوە و هێرشەکان بۆ سەر کەشتییە بازرگانییەکان بە تەواوی رابگیرێن، بەپێچەوانەوە دەرئەنجامەکان باش نابن.

کەناڵی 'ئەی بی سی نیوز' لە زاری چەند بەرپرسێکی باڵای ئەمریکاوە بڵاویکردەوە، واشنتن چاوەڕوان دەکات، تاران پابەندبوونی خۆی بە کراوەیی گەروی هورمز رابگەیەنێت، ئەو بەرپرسانە هۆشدارییان داوە کە ئەگەر ئێران گەرەنتی روونی پێشوەختە نەدات، دەرئەنجامەکان باش نابن.

ئەوەش لەکاتێکدایە، کە پێشتر هەردوولا دوو گەڕی دانوستانیان لە سویسرا و قەتەر ئەنجامدابوو، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ترووس سۆشیاڵ" رایگەیاند: "ئێران داوای بەردەوامیی گفتوگۆکانی کردووە و ئێمەش رەزامەند بووین، بەڵام بە روونی پێمان راگەیاندوون کە کاتی نەرمیوان نواندن کۆتایی هاتووە".

ئەم لێدوانانەی ترەمپ دوای ئەوە دێن کە ئەمریکا هێرشیکردووەتەسەر چەندین پێگەی ئێران، هەروەها سەرۆکی ئەمریکا، تارانی تۆمەتبار کرد بەوەی پلانی بۆ تیرۆرکردنی داڕشتووە و هۆشداریی دا: "1000 موشەک ئامادەی ئاڕاستەکردنن بەرەو ئێران؛ ئەگەر تاران هەوڵی زیان گەیاندن بە من بدات.

لە لایەکی دیکەوە، میدیاکانی ئەمریکا لەوانەش "وۆڵ ستریت جۆرناڵ" و "ئەکسیۆس" ئاشکرایان کردووە کە دەزگا هەواڵگرییەکان زانیاری وردیان داوەتە واشنتن سەبارەت بە پلانی ئێران بۆ تیرۆرکردنی ترەمپ. بەپێی سەرچاوەکان، واشنتن مۆڵەتی داوەتە تاران بۆ ئەوەی بە رەسمی بەڵێنی راگرتنی هێرشەکانی سەر کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروی هورمز بدات.