جەعفەر شێخ مستەفا جێگری سەرۆكی هەرێم رایگەیاند، سەرۆك مام جەلال بناغەی یەكخستنی پێشمەرگەی داناوە و پێگەی پێشمەرگە بە پێی دەستور جێگیر كراوە.

جەعفەر شێخ مستەفا جێگری سەرۆكی هەرێمی كوردستان لە میانەی بەشداریكردنی لە بەرنامەی پانۆرامای كوردسات نیوز رایگەیاند، سەرۆك مام جەلال لە كاتی وەرگرتنی پۆستی سەرۆككۆماری عیراق راسپاردەی كردبوو كە هێزی پێشمەرگە یەكبخرێتەوە.

جێگری سەرۆكی هەرێم باسی لە رۆڵی بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆكی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان كرد و ئاماژەی بەوە دا، سەرۆكی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان لە روانگەی خەمخۆری و هەستكردن بە بەرپرسیارێتییەوە سەرجەم دەسەڵاتەكانی داوەتە یەكەكانی 70 بۆ ئەوەی هێزەكانی پێشمەرگە بە تەواوی یەكبخرێنەوە .

لە بەشێكی دیكەی قسەكانیدا، جەعفەر شێخ مستەفا روونیكردەوە كە پێگەی هێزی پێشمەرگە لە دەستووردا چەسپێنراوە و هیچ كەسێك ناتوانێت ئەو راستییە بشێوێنێت.

 سەبارەت بە پرسی كشانەوەی هێزەكانی هاوپەیمانانیش لە 30ی ئەیلول، جەختی لەوە كردەوە كە هێزەكانیان بۆ مەشق و یارمەتی پێویستیان بە هاوپەیمانان هەیە، بەڵام ناكرێت بۆ هەتا هەتایە تەنها پشت بە ئەمریكا و هاوپەیمانان ببەسترێت.

جێگری سەرۆكی هەرێم :  سەرۆك مام جەلال  بناغە ی یەكخستنەوەی پێشمەرگەی دانا.

جەعفەر شێخ مستەفا: بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرجەم دەسەڵاتەكانی داوەتە یەكەكانی 70 بۆ یەكخستنەوەی هێزەكانی پێشمەرگە.

حەج وعومرەی هەرێم رایگەیاند، هـــه‌فته‌ی داهــــاتوو تیروپشكی حاجیان ئه‌نجام ده‌درێت و تا ئێستا زیاتر لە 1600 هاووڵاتی ناویان بۆ حەج  پڕکردوەتەوە، ئاگاداریان بۆچووە تا کەموکڕییەکان و هەڵەکان چاک بکەن، بەڵام وەڵامیان نەداوەتەوە  و هۆشداریشیان پێدەدرێت ناویان ناچێتە ناو تیروپشکەوە.

بەرێوه‌به‌ری گشتی حه‌ج و عومرەی هەرێم رایگەیاند، له‌ هه‌فته‌ی داهاتودا تیروپشكی ناوی حاجیان ئه‌نجام ده‌درێت و تیروپشكه‌یش بۆ دوو ساڵ ده‌بێت، وتەبێژی بەرێوەبەرایەتییەکەش دەڵێت؛ زیاتر لە 1600 هاووڵاتی نامەی ئاگادارکردنەوەیان بۆ نێردراوە تاوەکو کەمپوڕی و هەڵەکانی فۆڕمەکانیان چاک بکەن، بەڵام تاوەکو ئێستا نامەکانیان نەکردووەتەوە و هیچ دەستکارییەکیان ئەنجام نەداوە.

وتەبێژی حەج و عومرە داوای لە سەرجەم پێشکەشکاران دەکات لە رێگەی ئەکاونتەکانیانەوە لە هەژماری "کورد پاس" (KRDPass) سەردانی فۆرمەکانیان بکەنەوە، تاوەکو دڵنیا ببنەوە لەوەی ئایا نامەی ئاگادارکردنەوەیان بۆ رەوانە کراوە یان نا.

کاروان ستونی جەختیکردوەتەوە، هەر کەسێک نامەی دەستکاریی بۆ گەڕابێتەوە و لە چەند رۆژی داهاتوودا هەڵە و کەمکوڕییەکانی فۆرمەکەی چاک نەکات، ناوی ناچێتە پرۆسەی تیروپشکەوە.

لەپێناو پێدانى دەرفەتى زیاتر بە دەرچوانى دوانزەى ئامادەیى، پڕکردنەوەی فۆڕمی زانکۆلاین 48 سەعات درێژکرایەوە، خوێندنی باڵاش دەڵێت؛  تا ئێستا 70٪ـی دەرچوان فۆرمی زانکۆلاینیان پرکردوەتەوە.

لە راگەیەندراوێکدا، وەزارەتی خوێندنی باڵای هەرێم، رایگەیاند لەپێناو پێدانى دەرفەتى زیاتر بە دەرچوانى دوانزەى ئامادەیى بۆ ئەوانەى تا ئێستا فۆڕمى (زانکۆلاین) یان پڕنەکردوەتەوە یان تەواویان نەکردوە، بڕیاردرا ماوەى زانکۆلاین (48) سەعات درێژبکرێتەوە.

وەزارەتى خوێندنى باڵا راشیدەگەیەنێت، تا ئێستادا 70٪ـی دەرچوان فۆرمی زانکۆلاینیان پرکردوەتەوە و ئەم بڕیارەیان  لەپێناو بەرژەوەندى گشتى و پێدانى دەرفەتى زیاتر بە دەرچوانى ئەمساڵ.

ئاماژەی بەوەشکردوە،  دەرچوانى خوێندنگە نێودەوڵەتییەکان و پیشەییەکانیش بەهەمان شێوە دەتوانن سود لەم دەرفەتە وەربگرن و لەو 48 سەعاتەدا فۆرمى زانکۆلاین پڕبکەنەوە.

خوێندنی باڵا هۆشداریشدەدات، ئەمە دواین دەرفەتە و چیتر ماوەی زانکۆلاین درێژناکرێتەوە و پێویستە خوێندکاران لەماوەى ئەو 48 سەعاتەدا پەلەبکەن و تەواوى هەوڵەکانیان بخەنە گەڕ بۆ پڕکردنەوەو تەواوکردنى فۆرمى زانکۆلاین.

سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق باس لە لیژنەیەک دەکات کە لە ئەنجومەنی نوێنەران پێکهێندراوە بۆ دابینکردنی سوتەمەنی بۆ هەرێمی کوردستان بەنرخێکی پاڵپشتیکراو هاوشێوەی پارێزگاکانی تری عیراق.

هەرێم کەمال ئاغا، سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەران لە هەژماری رەسمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک رایگەیاندووە: دوای هەوڵ و ماندوبونێکی زۆر بۆ بەدواداچوون بۆ قەیرانی سوتەمەنی بە تایبەتی ماددەی بەنزین لە عیراق و هەرێمی کوردستان و دیراسەکردنی هۆکارەکانی ئەم قەیرانە، لێژنەی نەوت و غاز لە پەرلەمانی عیراق هەستاین بە پێکهێنانی لێژنەیەکی لاوەکی سەبارەت بە تەرخانکردنی بڕی 50 هەزار بەرمیل رۆژانە لە نەوتی خاو لەلایەن وەزارەتی نەوتی حکومەتی فیدرال و رادەست کردنی بە حکومەتی هەرێمی کوردستان بە مەبەستی پاڵاوتنی و دابینکردنی سوتەمەنی بۆ هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستان بەنرخێکی پاڵپشتیکراو هاوشێوەی پارێزگاکانی تری عیراق.

 سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی دەشڵێت: راسپاردەکان لە لایەن لێژنەکەمانەوە بەرزکرایەوە بۆ سەرۆکی پەرلەمان و رایدەگەینین کە لیژنەکەمان بەردەوام دەبێت لە بە دواداچوون بۆ جێبەجێکردنی ئەم راسپاردانە.

راسپاردەکان بریتین لەم خاڵانەی کە لە خوارەوە هاتوون  

یەکەم: دابینکردنی سووتەمەنی بۆ پارێزگاکانی هەرێم لەلایەن کۆمپانیای دابەشکردنی بەرهەمە نەوتییەکانەوە و بڕی شایستە بۆ هەر پارێزگایەکی هەرێم هاوشێوەی ئەژمارکردنی بڕەکە بۆ هەموو پارێزگاکانی دیکەی عیراق دیاری دەکرێت.

دابەشکردنەکەش بەپێی میکانیزمی کۆمپانیای دابەشکردنی بەرهەمە نەوتییەکان بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێم دەبێت. لە حاڵەتی هەبوونی کەمی لە بڕی سووتەمەنیدا، بڕەکە بە یەکسانی بەسەر هەموو پارێزگاکاندا دابەش دەکرێت. لەم حاڵەتەدا، دابینکردنی 50 هەزار بەرمیلی رۆژانە بۆ هەرێم هەڵدەوەشێندرێتەوە و لە رێگەی کۆمپانیای سۆمۆوە هەناردە دەکرێت، هەروەها وەزارەتی سامانە سروشتییەکان بەڵێن دەدات کە بەرهەمە نەوتییەکان لە پارێزگاکانی هەرێمدا بەپێی ئەو نرخە بفرۆشێت کە لای وەزارەتی نەوتی فیدراڵی پەسەند کراوە.

دووەم: لە حاڵەتی پەسەندکردنی پێشنیازی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان بۆ زیاتکردنی نەوتی خاوی دابینکراو لەلایەن حکومەتی فیدراڵییەوە بۆ زیاتر لە 50 هەزار بەرمیلی رۆژانە، پێشنیاز دەکەین:

• لەبەرچاوگرتنی ژمارەی دانیشتووان بە ڕەچاوکردنی بارودۆخی قەیرانەکان هاوشێوەی هەموو پارێزگاکانی دیکە.
• دیاریکردنی بڕەکە لە رێگەی لیژنەیەکی تەکنیکی بەشداری کۆمپانیاکانی پاڵاوگەکان و کۆمپانیای دابەشکردنی بەرهەمە نەوتییەکان.
• فرۆشتنی نەوتی خاوی ناوخۆیی بۆ هەرێم بە هەمان ئەو نرخەی پاڵاوگەکانی پارێزگاکانی دیکەی عیراق.
• رادەستکردنی نەوتی رەش بە هەمان ئەو میکانیزمەی كه لە باقی پارێزگاکانی دیکەی عیراقدا پەیڕەو دەکرێت.
• وەزارەتی سامانە سروشتییەکان بەڵێن دەدات کە هاووڵاتییانی هەرێم بە هەمان ئەو نرخەی لە پارێزگاکانی دیکەی عیراقدا پەسەند کراوە دابین بکات.
• یەکلاکردنەوەی تێچووی پاڵاوتن لە نێوان پاڵاوگەکانی سەر بە وەزارەتی نەوتی فیدراڵی و پاڵاوگەکانی هەرێمی کوردستان لە کۆتایی هەموو ساڵێکدا بە مەبەستی دانه وه ى تێچوەکان لەلایەن وەزارەتی نەوتی فیدراڵییەوە.

شارەزایەکی بواری ئابوری ئاشکرای کرد کە لە سەرژمێریی گشتیی دواییدا دەرکەوتووە نزیکەی 11 هەزار فەرمانبەری حکومی "نەخوێندەوارن" و توانای خوێندنەوە و نووسینیان نییە، کە بەسەر فەرمانگە و دامەزراوە جیاوازەکانی دەوڵەتدا دابەش بوون.

نەبیل مەرسومی، شارەزای ئابووری ئاماژەی بەوەش کردووە: بەپێی راپۆرتی ساڵانەی وەزارەتی ئەرک و کارەبا بۆ ساڵی 2025، لە کۆی 187 هەزار فەرمانبەری میلاکی هەمیشەیی، 23 هەزار فەرمانبەر بەبێ هیچ بڕوانامەیەکی خوێندن کار دەکەن، کە ئەوەش نزیکەی 12٪ی تەواوی کادێرەکانی ئەو وەزارەتە پێکدەهێنێت.

ئەم ئامارانە لە کاتێکدا بڵاودەبنەوە کە حکومەتی فیدراڵی هەوڵی بەدیجیتاڵکردن، پەرەپێدانی ئیدارە و سیستەمی ئەلیکترۆنی دەدات، کە پرۆسەیەکە پێویستی بە ئەلفوبێی خوێندنەوە و نووسین و مامەڵەکردن لەگەڵ تەکنەلۆجیادا هەیە.

لە هەنگاوێکدا بۆ رەخساندنی دەرفەتی کار و پڕکردنەوەی پێداویستیی دامەزراوەکانی دەوڵەت، سەرۆک وەزیرانی عیراق رەزامەندیی رەسمی دەربڕی لەسەر تەرخانکردنی 150 هەزار پلەی وەزیفی لە چوارچێوەی بودجەی گشتیدا، کە بڕیارە تەواوی پرۆسەی پێشکەشکردن و رێکخستنی لە رێگەی ئەنجومەنی خزمەتی گشتیی فیدراڵییەوە جێبەجێ بکرێت.

شیماء فەتلاوی، ئەندامی پەرلەمانی عیراق رایگەیاند: سەرۆکوەزیران رەزامەندی رەسمی لەسەر تەرخانکردنی ئەو 150 هەزار پلە وەزیفییە دەربڕیوە، هەروەها هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی پەروەردەدا دەستپێکردووە بۆ دەرکردنی ئاگادارییەکی بەپەلە بۆ بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان لە بەغداد و پارێزگاکان، بە مەبەستی دیاریکردنی پێداویستییە راستەقینەکانیان لە کادێری پەروەردەیی.

ئاماژەی بەوەش کرد کە بەشێکی سەرەکیی ئەم ئامانجە بۆ داپۆشینی کەمیی میلاک لە دامەزراوە پەروەردەیییەکان تەرخان دەکرێت.

لە لایەکی ترەوە، عەزیز شەریف میاحی، ئەندامی پەرلەمان ئاشکرای کرد کە ئاڕاستەی حکومەت و پەرلەمان بەرەو ئەوەیە ئەم دامەزراندنانە هەموویان لەسەر میلاکی هەمیشەیی دەوڵەت بن.

جەختیشی کردەوە کە سپاردنی ئەم دۆسیەیە بە ئەنجومەنی خزمەتی فیدراڵی بەهۆی بوونی سیستەمی ئەلیکترۆنی و پێوەرە روونەکانیەتی کەتێیدا دادپەروەری لەنێوان داواکاراندا دەستەبەر دەکات.

میاحی زانیاری ئەوەشی دا کە پەرلەمان لە ماوەیەکی نزیکدا میوانداریی سەرۆکی ئەنجومەنی خزمەتی گشتیی فیدراڵی دەکات بۆ تاوتوێکردنی وردەکارییەکانی دۆسیەکە و داڕشتنی ئالیەتێکی دیاریکراو و ئەمن بۆ دابەشکردنی پلە وەزیفییەکان.

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند کە وڵاتەکەی سەرکەوتن بەدەستدەهێنێت چونکە هیچ بژاردەیەکی دیکەی لەبەرجەستەدا نییە، ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەمە یەکەم جارنییە تووشی مەترسیی لەناوبردن دەبنەوە.

لە میانی وتارەکەیدا، لە بارەگای نەتەوەیەگرتووەکان، بنیامین نەتانیاهۆی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، روبەریو هەموو ئەو هەوڵانە دەبنەوە کە بۆ لەناوبردنیان دەدرێت.

 ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەکرد، ئەوەی ئەوان هەوڵی بۆدەدەن  پەیوەندی بە خاکەوە نییە، بەڵکو پەیوەندیدارە بە بوونی دەوڵەتێکی جوولەکەوە هەیە.

 سەبارەت بە تێکدانی دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران، نەتانیاهۆ جەختی کردەوە،  ئەگەر ئەوەیان نەکردایە ، ئێستا هەموویان لەژێر مەترسیی مردندا دەبوون، دەشڵێت؛ هەرچەندە وێرانکردنی ئەو دامەزراوانە کارێکی زۆر سەخت بوو، بەڵام بۆ ئەو لە ئاسانترین بڕیارەکان بووە.

لە بەشێکی دیکەی وتارەکەیدا، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رەخنەی توندی لە هەڵوێستی هەندێک وڵاتی رۆژئاوایی گرت  و ئاماژەی بەوەکرد، "بەشێک لەوانەی تۆمەتباری دەستبەسەرداگرتنمان دەکەن لە بەریتانیا و فەرەنسان، پێیان دەڵێم؛ بەسە درۆکردن، چونکە خۆتان جیهانتان داگیر کردبوو".

سەبارەت بە بەرزاییەکانی جۆلان رایگەیاند، بە ئەحمەد شەرع دەڵێت؛  جولەکەکان لە سەردەمی موساوە لەوێ بوونیان هەبووە.

نەتانیاهۆ تیشکی خستە سەر رەوشی ناوخۆیی و رایگەیاند،  سێ ساڵە لە حەوت بەرەی جیاوازەوە شەڕ دەکەن، هاوکات بەرگریی لە هەڵسوکەوتی هاووڵاتییانی کرد لە کەرتی رۆژئاوا و رایگەیاند، کاتێک هەندێک لە هاووڵاتییانیان بەرگریی لە خۆیان دەکەن، راگەیاندنە جیهانییەکان بە توندوتیژیی نیشتەجێبووان ناوی دەبەن.

 وەزیری دەرەوەی سعودیە رایگەیاند، دەبێت ئیسرائیل دەستبەجێ چالاکییەکانی نیشتەجێبون لە کەرتی رۆژئاوا راگرێت و پشتگیری پلانەکەی دۆناڵد ترەمپ دەکەن بۆ کەرتی غەززە.

فەیسەڵ بن فەرحان،وەزیری دەرەوەی سعودیە رایگەیاند دژی ئەو چالاکیانەی ئیسرائیلن لە کەرتی رۆژئاوا، ئاماژەی بەوەشکرد هێرشی حوسییەکان بۆ سەر رێڕەوی کەشتیوانی لە باب مەندەب مەترسی و هەڕەشەیەکی راستەوخۆن بۆ سەر ئاسایشی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی.

ناوبراو وتیشی، دەستدرێژی و هێرشەکانی  حوسییەکان شوێنە مەدەنییەکانی ناو خاکی سعودیە دەکەنە ئامانج و وڵاتەکەی مافی پاراستن و بەرگرییکردن لە خۆی هەیە لە بەرانبەر ئەم هەڕەشانەدا و وەڵامی پێویستیان دەداتەوە. 

سەبارەت بە رەوشی ناوخۆیی یەمەنیش، دووپاتی کردەوە لە ئێستادا لەپێشینەی سەرەکیی کارەکانیان پاراستنی یەکپارچەیی خاکی یەمەنە.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا وەزیری دەرەوەی سعودیە تیشکی خستە سەر رەوشی فەلەستین  رایگەیاند، دەبێت دەستبەجێ چالاکییەکانی نیشتەجێکردنی ئیسرائیل لە کەرتی رۆژئاوا رابگیرێت و پشتگیریی وڵاتەکەیشی بۆ جێبەجێکردنی تەواوەتیی پلانی دۆناڵد ترەمپ سەبارەت بە داهاتووی کەرتی غەززە دەربڕی.

ئەمریکا بەردەوامە لە فشارە ئابورییەکانی بۆ سەر ئێران و لە نوێترین هەنگاویشدا شەش ملیۆن لیتر نەوتی ئەو وڵاتە، کە دەستیبەسەردا گرتوە دەبات بۆ خۆی.

رۆژنامەی تایمز ئۆف ئیسرائیل بڵاویکردوەتەوە، ئەمریکا سێ کەشتیی نەوتهەڵگری ئێرانی دەستبەسەرداگرتووە، کە شەش ملیۆن بەرمیل نەوتیان تێدایە و بە نیازە بیگوازێتەوە بۆ وڵاتەکەی.

رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، بەهای ئەو نەوتەی ئێران، کە ئەمریکا دەیبات بۆخۆی، زیاترە لە 600 ملیۆن دۆلار و لە کاتی گەمارۆ دەریایەکاندا کەشتییەکان دەستیان بەسەرداگیراوە.

بە گوێرەی زانیارییەکانی تانکەر تراکەرز، کە چاودێری جوڵەی کەشتییەکان دەکات، کەشتییەکان بەرەو ئەمریکا دەڕۆن و لە ئێستادا لە نزیک کەناراوەکانی باکوری بەرازیلن.

ئەوەشخراوەتەڕوو، ئەم دەستبەسەرداگرتنە لە چوارچێوەی ئەو سزایانەی ئەمریکادایە، کە ئامانجیان سنوردارکردنی هەناردەی نەوتی ئێرانە. 

لای خۆشیەوە، وەزارەتی جەنگی ئەمریکا لە راگەیەندراوێکدا ئەم هەنگاوەی وەک هەوڵێک بۆ تێکدان و پەکخستنی تۆڕە نایاساییەکان و دەستبەسەرداگرتنی ئەو کەشتییە سزادراوانە پێناسە کردووە، کە هاوکاریی مادی پێشکەشی ئێران دەکەن.