وەزارەتی دارایی و ئابووریی حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئەمڕۆ شەممە، راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا سەرجەم ئەو تۆمەت و دەنگۆیانە رەتدەکاتەوە کە باس لەوە دەکەن، وەفدی هەرێم لە بەغداد داوای دواخستنی ناردنی موچەی مانگی حوزەیرانی کردبێت.

وەزارەتی دارایی رایگەیاند، ماوەی چەند رۆژێکە هەڵمەتێکی چەواشەکارانە لەلایەن بەشێک لە میدیا و پەیجەکانی سۆشیاڵ میدیاوە دەستیپێکردووە. رایدەگەیەنین کە هەرکەس و لایەنێک باسی لەوە کردبێت وەفدی هەرێم داوای نەناردنی موچەی کردووە، درۆ دەکات."

جەختیشیکردەوە کە وەفدی هەرێم و وەزارەتی دارایی پابەندن بە بڕیاری دادگای فیدراڵییەوە کە موچەی بەدەرکردووە لە سەرجەم کێشە و بابەتە سیاسی و تەکنیکییەکان، بۆیە راگرتن یان دواخستنی موچە بە هیچ پاساوێک قبوڵکراو نییە.

وەزارەتی دارایی ئاشکرایکرد، سەردانی وەفدەکە بۆ بەغداد تایبەت بووە بە گفتوگۆکردن لەسەر ئەم سێ پرسە سەرەکییە، یەکەم، کێشەکانی تایبەت بە گومرگ و قۆناغەکانی جێبەجێکردنی سیستمی (ئەسیکۆدا). دووەم، کێشەکانی تایبەت بە باج و کۆمپانیاکانی هەرێمی کوردستان. سێههم، کێشەکانی لێخۆشبوونی گومرگی، پاراستنی بەرهەمی ناوخۆیی و پرسی کوالیتی کۆنترۆڵ.

پرسی داهاتی ناوخۆ و ناردنی ڕاپۆرتەکان:

سەبارەت بە داهاتی ناوخۆ، وەزارەتی دارایی ئەوەشی خستەڕوو، لە کۆبوونەوەیەکی لاوەکیدا لەگەڵ وەزیری دارایی عێراق گفتوگۆ کراوە، و وەفدی هەرێم داوای کردووە مامەڵەکە بەپێی یاسای بودجە و یاسای ئیدارەدانی دارایی بێت، بە شێوازێک کە (50٪)ی داهاتی ناوخۆ بدرێتە حکومەتی فیدراڵ لەسەر بنەمای راپۆرتی تەرازووی پێداچوونەوەی مانگانە.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ماڵی مام لە بەغداد پێشوازی لە جۆشوا هاریس، هەڵسوڕێنەری باڵیۆزخانەی ئه‌مریکا لە عیراق کرد.

لە کۆبوونەوەکەدا سەرۆک بافڵ پیرۆزبایی رۆژی سەربەخۆیی ئەمریکای لە جۆشوا هاریس و گەلی ئەمریکا کرد.

دوایین گۆڕانکارییەکانی رەوشت سیاسیی ناوچەکە و عیراق و پێکهێنانی حکومەتی هەرێمی کوردستان خرانەبەر باس و بافڵ جەلال تاڵەبانی جەختی لە گرنگیی هەوڵە هاوبەش و دیپلۆماسییەکان کردەوە بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان، لەپێناو چەسپاندنی ئاشتی و سەقامگیری لە ناوچەکەدا.

کەشناسیی هەرێم ئاشکرایکرد، پلەکانی گەرما نزم دەبنەوە و لە کاتەکانی شەویشدا ئەگەری نمەباران لە ناوچە شاخاوییەکان هەیە.

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیی هەرێمی کوردستان، پێشبینییەکانی کەشوهەوای بۆ 48 کاتژمێری داهاتوو راگەیاند، بەپێی پێشبینییەکانیش پلەکانی گەرما نزمبوونەوە بەخۆیانەوە دەبینن.

کەشناسی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ ئاسمان ساماڵ دەبێت لەگەڵ دروستبوونی هەندێک پەڵەهەور لە هەندێک کاتدا، لە کاتەکانی شەودا، ئەگەری بارینی نمەبارانێکی کەم هەیە، بەتایبەتی لە ناوچە شاخاوییە سنورییەکانی ئیدارەی سەربەخۆی سۆران و سنوری پارێزگای دهۆک و زاخۆ.

ئاماژەی بەوەشکرد، پلەکانی گەرما بەراورد بە تۆمارکراوەکانی دوێنێ،  دوو بۆ سێ پلە نزم دەبنەوە.

کەشناسی هەرێم ئەوەشی خستەڕوو، سبەینێ ئاسمان ساماڵ دەبێت لەگەڵ دروستبوونی هەندێک پەڵەهەور لە کات و شوێنی جیاجیادا.، هاوکات پلەکانی گەرما نزیک دەبێتەوە لەو پلانەی بۆ ئەمڕۆ شەممە تۆمار دەکرێن.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی

هەولێر: 41 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 40 پلەی سیلیزی

دهۆک: 40 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 41 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 41 پلەی سیلیزی

زاخۆ : 41 پلەی سیلیزی

ئاکرێ : 40 پلەی سیلیزی

پیرمام: 36 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران : 32 پلەی سیلیزی

گەرمیان : 43 پلەی سیلیزی

سەرۆك وەزیرانی عیراق رایگەیاند، ئاستەنگییەكانی بەردەمیان هەرچەند سەخت بێت پاشەكشە ناكەن لە راوەدونانی گەندەڵكاران و گێڕانەوەی موڵكی دەوڵەت، هاوکات سوپاسی یەکێتی نیشتیمانی کوردستانیش دەکات بۆ پشتیوانیکردن لە بەرەنگاربونەوەی گەندەڵی.

عەلی زەیدی، سەرۆك وەزیرانی عیراق لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ئێكس بڵاویكردەوە، حكومەتی عیراق بە خۆڕاگری و پێداگرییەوە هەنگاوی باشی ناوە لە راوەدونانی گەندەڵكاران، گێڕانەوەی موڵكی دەوڵەت و پتەوكردنی دامودەزگاكان و چەسپاندنی دادپەروەری، هەر چەند ئاستەنگییەكانی بەردەمیشیان سەخت بێت پاشەكشە ناكەن لەو رێبازەی گرتویانەتە بەر.

ئەویشی خستەڕو، سوپاسی و ستایشی هاوڵاتییان و هەموو ئەو لایەنە حكومی و ئەمنی و سیاسییانە دەكەن پشتیوانیان بوون لە بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی لەنێو لایەنە سیاسییەكانیشدا یەكێتی نیشتمانی كوردستان.

سەرۆك وەزیرانی عیراق دەشڵێت، ئەو پشتیوانییە فراوانەی بۆ هەڵمەتی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی هاتووەتە ئاراوە، دەرخەری ئەو راستییەیە بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی تەنها ئەركی حكومەت نییە، بەڵكو ئەركێكە هەموو گەلی عیراق تێیدا یەكدەگرن بۆ بەرگریكردن لە موڵكی گستی، سەروەری یاسا و داهاتووی عیراق.

سەرۆک کۆماری عیراق مەرسومێکی کۆماریی دەرکرد، کە تێیدا بڕیاردراوە بە خانەنشینکردنی محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی پێشوو و ئەندامانی کابینە وزارییەکەی.

بەپێی ئەو بەڵگەنامەیەی کە بڵاوکراوەتەوە، مەرسومی کۆماریی ژمارە (24) پاڵپشت بە ئەحکامەکانی بەندی (حەوتمەم) لە مادەی (73)ی دەستور، و بەندی (یەکەم) لە مادەی (14)ی یاسای خانەنشینیی یەکگرتووی ژمارە (9)ی ساڵی 2014، و لەسەر پێشنیازی سەرۆک وەزیرانی ئێستای عیراق دەرکراوە.

بەپێی زانیارییەکان، ئەم مەرسومە ئەو وەزیرانە ناگرێتەوە کە لە پێکهاتەی حکومەتی نوێی ئێستادا پۆستەکانی خۆیان پاراستووە، لەوانەش فوئاد حوسێن، وەزیری دەرەوە و خالید شوانی، وەزیری داد.

مەرسومەکە لە بڕگەی یەکەمیدا بڕیاری داوە بە خانەنشینکردنی سەرۆک و ئەندامانی ئەنجومەنی وەزیرانی پێشوو کە ئەمانەن:

1-محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی پێشوو

 2-حەیان عەبدولغەنی وەزیری نەوت

3- تەیف سامی وەزیری دارایی

4-عەبدولئەمیر کامیل عەبدوڵا وەزیری ناوخۆ

5-ساڵح مەهدی مەتڵەب وەزیری تەندروستی

6- خالید بەتال نەجم وەزیری پیشەسازی و کانزاکان

7-ئەسیر داود سەلمان وەزیری بازرگانی

8-عەون زیاب عەبدوڵا وەزیری سەرچاوەکانی ئاو

9-ئەحمەد فەکاک ئەحمەد وەزیری رۆشنبیری، گەشتوگوزار و شوێنەوار

10- ئەحمەد جاسم سابیر وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی

11-هەڵۆ مستەفا عەسکەری وەزیری ژینگە

12-بەنگین عەبدوڵا رێکانی وەزیری ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن و شارەوانییە گشتییەکان

پەرلەمانتارێكی سادقون دەڵێت، بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی تەنها بە دەستگیركردنی كەسەكان كۆتایی نایەت و دەبێت سەرچاوەكانی گەندەڵی وشك بكرێن.

محەمەد بەلداوی پەرلەمانتاری فراكسیۆنی سادقون لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رایگەیاند، هەنگاوەكانی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیران بۆ روبەڕوبوونەوەی گەندەڵی كارێكی باش و گرنگە، بەڵام پێویستە پارێزگاری لە هاوسەنگی سیاسی و سەقامگیریی عیراقیش بكرێت و رەوشی سیاسی نەشێوێنرێت، لەبەرئەوەی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی تەنها بە دەستگیركردنی كەسەكان كۆتایی نایەت، بەڵكو دەبێت سەرچاوەكانی گەندەڵی وشك بكرێن بۆ رێگریكردن لە بەهەدەردانی سامانی گشتی لە داهاتوودا.

وتیشی، پێویستە هوشیاری لەسەر بڵاوكردنەوەی روبەڕوبوونەوەی گەندەڵی هەبێت، چونكە شێوازی بڵاوكردنەوەی هەواڵ وانیشانی جیهان دەدات، زۆرینەی گەلی عیراق تێوەگلاون، ئەوەش زیان بە ناوبانگی عیراق دەگەیەنێت.

میدیاکانی ئێران ناوی  کۆتایی ئەو کەسانەیان راگەیاند ،کە رێبەرایەتی نوێژی پرسەی عەلی خامنەیی رێبەری پێشووی باڵای ئێران دەکەن لە شارەکانی تاران، قوم و مەشهەد و ئاماژەیان بەوەشکردوە موجتەبا خامنەیی بەشداری لە پرسەی باوکیدا ناکات.

دوای ئەوەی رۆژنامەی نیویۆرک تایمز بڵاویکردوەتەوە، کە موجتەبا خامنەیی بە لێپرسراوانی ئێرانی راگەیاندووە، دەیەوێت لە پرسەی باوکی لە مەزارگەی ئیمامی هەشتەمی ئێزدی لە شاری مەشهەد بەسداری بکات، میدیاکانی ئێران ئەوە رەت دەکەنەوە.

بە پێی راپۆرتە سەرەتاییەکان، دوای گۆرانکاری لە ناوی ئەو کەسانەی لە هەرسێ شاری ئێران رابەرایەتی نوێژی پرسەکە دەکەن، بە رەسمی رایان گەیاندوە، موجتەبا خامنەیی بەشداری ناکات.

ئەمە لە کاتێکدایە، پێشتر نیویۆرک تایمز بە پشتبەستن چەند سەرچاوەیەک رایگەیاندبوو، تا ئێستا بەرپرسانی ئەمنی دژی ئامادەبوونی موجتەبا خامنەیین لە رێورەسمی بەخاکسپاردنی باوکیدا.

رۆژنامەکە ئەوەی خستبوەڕوو، لێپرسراوانی ئێران ترسیان هەیە ئیسرائیل ئەو روداوە بەکاربهێنێت بۆ کوشتنی یان شوێنپێهەڵگرتنی و دواتر بیکاتە ئامانج.

رێوڕەسمی ماڵئاوایی لە تەرمی رابەری باڵای پێشووی ئێران لە تاران دەستپێكرد، سبەینێش لە موسەلای ئیمام خومەینی نوێژ لەسەر تەرمەكەی دەكرێت.

بەپێی ئەو زانیارییانەی میدیاكانی ئێران بڵاویانكردووەتەوە، سەرلەبەیانی ئەمڕۆ بە بەشداری هەزاران كەس لە شاری تاران رێوڕەسمی ماڵئاوایی لە تەرمی عەلی خامنەیی رابەری باڵای پێشوی ئێران دەستپێكرد، 14 هەزار رۆژنامەنوسی ناوخۆیی و 900 رۆژنامەنوسی بیانی روماڵی رێوڕەسمەكە دەكەن، بڕیارە سبەینێش لە موسەلای ئیمام خومەینی نوێژی لەسەر بكرێت.

رەحیم سەفەوی راوێژكاری باڵای فەرماندەی هێزە چەكدارەكانی ئێرانیش رایگەیاندووە، ئامادەبوونی خەڵك بەو ژمارە زۆرە، پەیامی خۆڕاگری و بەرگرییە و هۆشداریدانە بە ئەمریكا كە چاوەڕوانی دەكرد بگەن بە ئامانجەكانیان.

بڕیارە چوارشەممەی داهاتووش لە كەربەلا، بە بەشداری لێپرسراوانی باڵای عیراق رێوڕەسمی ماڵئاوایی بۆ عەلی خامنەیی رێكبخرێت و رۆژی پێنجشەممەش لە شاری مەشهەد لە ئێران بەخاك دەسپێردرێت.

بەڕێوەبەری گشتی پۆلیسی ئێرانیش رایگەیاندووە، رێوشوێنی ئەمنی توند گیراوەتەبەر و هیچ هەوڵێكی تێكدەرانەش لە شوێنی بەڕێوەچوونی رێوڕەسمەكە رووینەداوە.

سوپای پاسدارانیش، هۆشداریی توندی بە ئەمریكا و ئیسرائیل داوە و رایگەیاندووە، پێویستە خۆیان لە هەر جۆرە كارێكی تێكدەرانە بەدوور بگرن، چونكە بە توندی وەڵامیان دەدرێتەوە.

وەزارەتی دەرەوەی ئێران، جەختدەکاتەوە، ناکرێت گەروی هورمز ببێتە گۆڕەپانی نمایشکردنی هێزی سەربازی لەلایەن ئەو هێزانەی کە سەر بەم ناوچەیە نین.

کازم غەریب ئابادی، جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران بۆ کاروباری یاسایی و نێودەوڵەتی رایگەیاند: "وڵاتەکەی هۆشداری دەدات لە هەر جووڵەیەکی سەربازی لە ناوچەکەدا کە ببێتە هۆی زیاترکردنی گرژییەکان."

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەو دەوڵەتانەی کە دەکەونە سەر کەناراوەکانی گەروی هورمز، خۆیان بەرپرسیارێتیی دەستەبەرکردنی ئاسایش و سەقامگیرییەکەی دەگرنە ئەستۆ، هاوكات دووپاتی کردەوە کە "هەر لایەنێک هەوڵی نانەوەی قەیران بدات، خۆی بەرپرسیار دەبێت لە دەرئەنجامی سەرکێشییەکانی."

ئەم لێدوانانەی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە کاتێکدا دێن، کە گرژییە ناوچەیییەکانی پەیوەست بە هاتوچۆی دەریایی لە گەروی هورمزدا بەردەوامییان هەیە، کە یەکێکە لە گرنگترین رێڕەوە ستراتیژییەکانی جیهان بۆ هەناردەکردنی نەوت.