دوای دورخستنەوەی هەتاهەتایی د. عەبدولـلەتیف ئەحمەد لەلایەن وەزیری خوێندنی باڵای هەرێمەوە، پارێزەرانی د. عەبدولـلەتیف راگەیەندراوێکیان بڵاوکردوەتەوە  و سزاکە رەتدەکەنەوە.

 لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ لیژنەکە ستەمی زۆریان لە د. عەبدولـلەتیف کردوە و پێشێلکاری زۆری یاساییان بەرانبەر کردوە و لە رێگەی دادگاوە تانە لە بڕیارەکە دەدەن.

ئاماژەیان بەوەشکردوە، سکاڵا تۆمار دەکەن و بە هیچ شێوەیەک د. عەبدولـلەتیف سازش لە مافی خۆی ناکات و داوادەکەن دادگا شوێنی یەکلایکردنەوەی دۆسیەکەبێت.

دەقی راگەیەندراوەکە

بابەت/ڕوونکردنەوە

 دەمانەوێت بۆ ڕای گشتی ڕوون بکەینەوە کە ئەو لیژنەی لێکۆڵینەوەیەی کە لەسەر بەڕێز دکتۆر(عبداللطیف احمد مصطفی)مامۆستایی زانکۆی سلێمانی پێکهێنراوە، پێشێلکاری یاسایی زۆریان بەرامبەر بەم کەیسە کردووە، بۆیە بەهەموو لایەکی ڕادەگەیەنین کە بەڕێز دکتۆر(عبداللطیف آحمد مصطفی)بە بڕوابونی تەواوی بەخۆیەوە ، تانە لەم بڕیارەی وەزیری خوێندنی باڵا دەدات سەبارەت بەسزادنی بە عزل کردنی لە وەزيفه،ئێمە ئەو بڕیارە بەنایاسایی دەزانین، وە گەورەترین ستەمە. وە بەڕێزیان هەرگیز دان نانێت بەو تۆمەتەی کە بۆی دروست کراوە ، وە ڕایدەگەیەنیین کە بەڕێزیان بەهیچ شێوەیەک تنازل لەمافی خۆی ناکەن لە پەنابردن بۆ دادگا، وە دادگا بەشوێنی یەکلایکردنەوی ئەم دۆسیەیە دەزانین و سکاڵاشمان کردووە ، بۆیە داواکارین لەسەرجەم کەناڵەکانی ڕاگەیاندن بە وردی و بابەتیانە لەم دۆسییە بڕوانن وە بڕیاری پێشوەختە لەم دۆسیەیەدا نەدەن بنەما لەسەر ڕیزگرتن لەیاسا، وەڕێگەبدەن دادگا ڕێڕەوی یاسایی خۆی وەربگرێت لەم بارەیەوە.

پارێزەران:

عطا عثمان حسين و ئارام رضا سعيد

بريكارى(عبدالطيف احمد مصطفى)

پڕۆژەی "زانکۆی سەوز "(Green University)، کە پڕۆژەیەکی پێشەنگ و داهێنەرانەیە بۆ پەرەپێدانی ژینگەیی و زانستی لە هەرێمی کوردستان، بە چاودێری قوباد تاڵەبانی جێبەجێ دەکرێت.

ژوان سابیر، سەرۆکی دەستەی گەشتوگوزاری هەرێم رایگەیاندووە: خۆشحاڵ بووم بە کۆبوونەوە و ئەنجامدانی گفتوگۆیەکی بەپێز لەگەڵ دکتۆر محەمەد حەسیب، سەرۆکی زانکۆی کۆیە سەبارەت بە هێڵە گشتییەکانی پڕۆژەی "زانکۆی سەوز" (Green University)، کە پڕۆژەیەکی پێشەنگ و داهێنەرانەیە بۆ پەرەپێدانی ژینگەیی و زانستی لە هەرێمی کوردستان.

سەرۆکی دەستەی گەشتوگوزار ئاماژەی بەوەشداوە: ئەم پڕۆژە نیشتیمانییە گرنگە لە ژێر چاودێریی راستەوخۆی قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەنجام دەدرێت، ئەمەش نیشانەی بایەخدانی قووڵی سەرکردایەتی سیاسییە بە چەسپاندنی بنەماکانی گەشەپێدانی بەردەوام و پاراستنی ژینگە لە پاڵ بەرزکردنەوەی ئاستی ئەکادیمی و کلتوریدا.

ژوان سابیر دەشڵێت: لە میانی دیدارەکەماندا، جەختمان لەسەر گرنگیی ڕەنگدانەوەی ئەم پرۆژە کرد لەسەر کەرتی گەشتیاریی کلتوری و زانستی، وەک قۆناغی دووەمی پرۆژەکە کار لەسەر گەشتیاری پەروەردەیی سەوز (Green Educational Tourism)دەکرێت، بە شێوازێک کە هاوتەریب بێت لەگەڵ دیدگای نوێی ئێمە بۆ پێشاندانی ناسنامەیەکی مۆدێرن و ژینگەدۆست بۆ هەرێمی کوردستان.

وەزارەتی دادی عیراق راگەیەنراوێکی لەبارەی ئەو هەواڵ و دەنگۆیانە بڵاوکردەوە کە باس لە دەستگیرکردنی بەڕێوەبەری نووسینگەی وەزیری داد بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە: ئەو هەواڵانە دوورن لە راستییەوە و دەنگۆی میدیای چەواشەکارن.

دەقی راگەیەنراوەکە:

لە چەند دەزگایەکی ڕاگەیاندن و پەیجى سوشیال میدیاى دیاری كراو وبەمەبەستی سیاسی و چەواشەكاری هەواڵی دەستگیرکردنی بەڕێوەبەری نووسینگەی وەزیری دادیان بڵاوكردۆتەوە، دەمانەوێت ڕایبگەیەنین کە ئەم هەواڵانە سەرلەبەریان ساختەن و دوورن لە ڕاستییەوە.

دووپاتی دەکەینەوە کە ناوبراو بەردەوامە لە ڕاپەڕاندنی ئەرکە رەسمییەکانی خۆی و نە لە ڕابردوو و نە لە ئێستادا هێچ كێشەیەكی یاسای نەبووە ونیەتی بەڵكو نمونەی فەرمانبەری دڵسۆز و دەستپاكە بە شەهادەتی راپۆرتی دەزگا چاودێرییەكان.

ئەم جۆرە چەواشەکارییانە ئامانجیان تەنها ناوزڕاندنی وەزارەتی داد و لێپرسراوەکانییەتی. بۆیە وەزارەتی داد سکاڵای یاسایی لەسەر هەموو ئەو کەناڵ و پەیج و دەزگایانە تۆمار دەکات کە ئەم هەواڵە ناڕاستەیان بڵاوکردووەتەوە و ڕووبەڕووی یاسایان دەکاتەوە.

فەرمانگەی ڕاگەیاندنی وەزارەتی داد

30,6,2026

بەپێی زانیارییەكان لە ناو دادگای بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی لە بەغداد، بەمنزیكانە هەڵمەتی دەستگیركردنی تر دژی گەندەڵكاران لە عیراق ئەنجام دەدرێت و كەسایەتی ناو گروپە چەكدارەكانیش دەگرێتەوە.

دادوەرێك لە دادگای بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی لە بەغداد بە ماڵپەری "عەرەبی جەدید"ی راگەیاند: لە لێكۆڵینەوە سەرەتاییەكاندا لەگەڵ ئەو لێپرسراوانەی لەسەر دۆسێی گەندەڵی دەستگیركراون، دانپێدانان هەبووە و ناوی چەندین لێپرسراوی تر ئاشكرا كراوە و بەڵگە خراوەتەڕوو، كە لەنێویاندا سیاسی و لێپرسراوانی دیار لە حكومەتەكەی محەمەد شیاع سودانی تێدایە، پەرلەمانتار و سەرۆكی كۆمپانیا و بریكاری وەزیرشی تێدایە، ئامادەكاریشكراوە بۆ دروستكردنی لیستێك لەبارەی ناوی ئەو كەسانەی بۆ دەرەوەی وڵات هەڵاتوون و چوونەتە توركیا و ئیمارات و لوبنان و ئوردن و ئێران، بۆئەوەی لە رێی ئینتەرپولەوە بیانگەڕێننەوە. 

ئەو دادوەرە كە ناوەكەی ئاشكرا نەكردووە وتیشی: كۆی گشتی ئەو پارەیەی لە دۆسێی گەندەڵی وەزارەتی نەوتدا هەیە، رەنگە بگاتە 750 ملیار دیناری عیراقی، بە پارەی كاش و موڵك و زێڕ و ئۆتۆمبێل و بابەتی تر. 
ئاشكراشیكردووە، لە قۆناغی دووەمی هەڵمەتەكەی عەلی زەیدیدا، چەندین كەسایەتی دیار لە گروپە چەكدارەكان دەگرێتەوە، لەگەڵ چالاكوانانی بواری ئابوری ئەو گروپانە لە سەڵاحەدین و نەینەوا و ئەنبار و بەغداد و بابل و دیالە.

سەرۆك وەزریرانی عیراق رایدەگەیەنێت لە جێبەجێكردنی یاسا و كۆنترۆڵكردنی چەكی بێمۆڵەت بەردەوام دەبن و گەندەڵكارانیش ناپارێزن.

عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ رۆژنامەی شەرق ئەوسەت رایگەیاند، پاشگەزنابێتەوە لە روبەڕوبوونەوەی گەندەڵی، چونكە لە ئێستادا بووەتە هەڕەشە لەسەر بوونی دەوڵەتی عیراق، وتیشی، چەندین لایەن هەن دەیانەوێت بۆ بەتاڵانبردن دەستوەردان لە عیراق بكەن نەك بۆ خزمەتگوزاریی، جەختیشیكردەوە، لاپەڕەیەكی نوێ بۆ عیراق دەنووسنەوە و وەزیری داراییشی راسپاردووە هەژمارێك بكاتەوە بۆ گەڕاندنەوەی پارە بەتاڵانبراوەكان.

زەیدی ئاماژەی بەوەشكرد، دوای كۆتاییهاتنی كابینەكەی، خۆی بۆ ویلایەتێكی تر كاندید ناكات و هیچ حزبێكیش دروست ناكات، جەختیشیكردەوە، بەرژەوەندی عیراقییەكانیش پێش هەموو شتێكە و پەیوەندییەكی باش لەگەڵ كۆمەڵی نێودەوڵەتی و وڵاتانی دراوسێ بنیاتدەنێن.

لەبارەی هێرشكردنەسەر وڵاتانی كەنداویش زەیدی وتی، لیژنەیان پێكهێناوە تایبەت بەو هێرشانەی دەوترێت لەخاكی عیراقەوە كراونەتەسەر ئەو وڵاتانە، بەڵام تائێستا ئەو بابەتە نەسەلمێندراوە و بە هێزە ئەمنییەكانیشیان وتووە بەرپەرچی هەر هەوڵێك بدەنەوە كە خاكی عیراق بۆ هێرشكردنەسەر وڵاتانی دراوسێ بەكاردەهێنن، زەیدی ئاشكراشیكرد، دوای سەردانەكەی بۆ ئەمریكا، سەردانی توركیا و سعودیە و ئێرانیش دەكات.

ئاژانسی رۆیتەرز رایگەیاند، تاران سوورە لەسەر سەپاندنی دەسەڵاتی تەواوتی خۆی بەسەر گەروی هورموزدا و دەیەوێت باج لەو کەشتییانە وەربگرێت کە دەچنە ناو ناوچەی کەنداو یان لێی دەرده‌چن، تەنانەت ئەگەر بۆ ئەمەش ناچار بێت، پەنا بۆ بەکارهێنانی هێزی سەربازی ببات.

ئاژانسی رۆیتەرز لە زاری دوو سەرچاوەی باڵای ئێرانییەوە ئاشکرایکرد، بەپێی رێککەوتنی نێوان ئەمریکا و ئێران، تاران رازی بووە بۆ ماوەی 60 رۆژ رێگە بە تێپەڕبوونی کەشتییەکان بدات، بەڵام بەرپرسانی ئێران پێیان وایە بەپێی رێککەوتنەکە رێگەیان پێدەدرێت کۆنتڕۆڵی هێڵەکانی هاتوچۆ و جۆری ئەو کەشتییانە بکەن کە تێپەڕ دەبن.

ئاماژەی بەوەشدا، ئەگەر رێککەوتنەکە درێژ نەکرێتەوە، تاران لە ناوەڕاستی مانگی ئابەوە دەستدەکات بە وەرگرتنی باج لە کەشتییەکان، تەنانەت ئەگەر بۆ ئەمەش ناچار بێت پەنا بۆ بەکارهێنانی هێزی سەربازیی ببات.

هاوکات دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا و مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوە ئەم خواستەی ئێرانیان رەتکردووەتەوە و رایانگەیاندووە؛ رێگە بە هیچ وڵاتێک نادرێت باج یان سەرانە لە رێڕەوە نێودەوڵەتییەکاندا بسەپێنێت.

رۆژنامەی نیویۆرك تایمز ئاشكرای كرد، كە سوڵتانی عومان پێشنیازێكی رەسمیی پێشكەشی واشنتۆن كردووە تاوەكو رێگە بدرێت عومان و ئێران باج لەو كەشتییانە وەربگرن كە بە گەرووی هورمزدا تێپەڕ دەبن.

رۆژنامەی نیویۆرك تایمز بڵاویكردەوە، لێپرسراوانی ئەمریكا سەرقاڵی تاوتوێكردنی پێشنیازێكی عومانن بۆ وەرگرتنی باج لە گەرووی هورمز.

بەپێی راپۆرتەكە، سوڵتانی عومان پێشنیازێكی رەسمیی پێشكەشی واشنتۆن كردووە تاوەكو رێگە بدرێت عومان و ئێران باج لەو كەشتییانە وەربگرن كە بەو رێڕەوەدا تێپەڕ دەبن.

سەرچاوە دیپلۆماسییەكان ئاماژەیان بەوە كردووە واشنتۆن نیگەرانە لە پێشنیازەكە، چونكە  تاران دەیەوێت وەرگرتنی باج لەو كەشتیانەی لە گەروی هورمزەوە تێدەپەڕن جێگیر بكات.

جێگری سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، دڵنیایی هەمیشەیی و چاودێری وردیان دەوێت بۆ لەناوبردنی تەواوی بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئێران.

جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆكی ئەمریكا لە میانی چاوپێكەوتنێكیدا رایگەیاند، وڵاتەكەی هەوڵدەدات بەڵێنێكی جێگیر لە ئێران وەربگرێت، بۆ ئەوەی دڵنیابن لە لەناوبردنی تەواوەتی بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئەو وڵاتە.

وتیشی، دۆناڵد ترەمپ داوای لێكردوون یاداشتی لێكتێگەیشتن لەگەڵ ئێران بەكاربهێنن بۆ سەرلەنوێ دابینكردنەوەی نەوت بۆ ئابووری جیهان.

راشیگەیاند، رەوشی ئێران زۆر گۆڕاوە و توانای سەربازییان كەمبووەتەوە، ئابوورییەكەیان لاوازتر بووە، بەڵام ئەگەر دانوستانەكان سەركەوتووبن ئەوا گۆڕانكارییەكی ریشەیی لە ئێران  روودەدات.