عیراق
ئەو دادوەرانەی دادگای فیدراڵی کە نامەی دەست لەکارکێشانەوەیان پێشکەشکردبوو، دەگەڕێنەوە دادگا و ئەرکەکانی خۆیان جێبەجێ دەکەن.
محەمەد عەبدولرەحمان پەیامنێری کوردسات نیوز، لە سەرچاوەیەکی باڵای نێو دادگای فیدراڵی ئاشکرایکردووە، هەر نۆ دادوەرەکەی دادگای فیدراڵی کە پێشتر نامەی دەستلەکارکێشانەوەیان پێشکەشکردبوو، دەگەڕێنەوە دادگا و ئەرکەکانی خۆیان جێبەجێ دەکەن.
ئاماژەی بەوەشکرد،، هەر نۆ دادوەرەکە ئامادەییان نیشانداوە بگەڕينەوە سەر ئەرکەکانی خۆیان.
پەیامنێری کوردسات نیوز ئەو زانیاریەش دەخاتە روو. کە مەرسومی کۆماری بۆ دەستبەکاربوونی مونزر ئیبراهیم حەسەن وەک سەرۆکی نوێی دادگای باڵای فیدراڵی دەرچوە، ئەوەی ماوەتەوە سوێندی یاساییەکەی دەبێت کە لە چەند رۆژی داهاتوودا و لەبەردەم سەرۆک کۆماری عیراق سوێندی یاسایی دەخوات و وەکو سەرۆکی نوێی دادگای باڵای فیدراڵی دەستبەکار دەبێت.
بە تۆمەتی گەندەڵی کردن و بەهەدەردانی 36 ملیار دینار، فەرمانی دەستگیرکردن بۆ شەش فەرمانبەر لە شارەوانی سەماوە دەرچوو.
دەستەی دەستپاکی عیراق رایگەیاندووە، ئەو فەرمانبەرانە بەشێوەیەکی نایاسایی بڕی 36 ملیار دینار بەهەدەرداوە و تێوەگلاون بە گەندەڵی.
ئاماژەی بەوەشکردووە، تۆمەتباران، بەڕێوەبەری ژمێریاری و لێپرسراوی بەشی وردبینی و ئەرشیفن لە شارەوانی، کە دەستکاری خەرجکردنی پسوڵەی کۆکردنەوەی داهات و خەرجییەکانیان لە ماوەی ساڵی 2020 تا 2023 کردووە، هەروەها گەندەڵی لەو بڕە پارەیان کردووە، کە لەو پسوڵانە بەدەستیان هێناوە بەبێ گەڕانەوەیان بۆ دەوڵەت.
سەرۆک کۆماری عیراق و خانمی یەکەم لە ئیسپانیا و لە میانی بەشداریکردن لە چوارەم کۆنفرانسی نێودەوڵەتی دارایی بۆ گەشەپێدان؛ چاویان بە پاشا و شاژنی ئیسپانیا کەوت و لەبارەی چەند پرسێکەوە گفتوگۆیان کرد.
لە میانەی ئاهەنگی پێشوازیکردنی وەفدەکانی بەشداربووی چوارەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتی دارایی بۆ گەشەپێدان، د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق و شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق لە سیڤیلیا لەگەڵ پاشا فیلیپی شەشەم و شاژن لێسیای هاوسەری کۆبوونەوە.
سەرۆک کۆمار و خانمی یەکەم ستایشی هەڵوێستی ئیسپانیایان کرد لە پشتیوانیکردن لە دۆزی دادپەروەرانەی گەلی فەلەستین و کۆتاییهێنان بە شەڕ و بەدیهێنانی مافی چارەی خۆنووسین.
لە کۆبوونەوەکەدا سەرۆک کۆمار جەختی لە پەرۆشی خۆی بۆ پێشخستنی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان هەردوو وڵات کردەوە و پیشخستنی هاریکاری بە شێوەیەک کە خزمەت بە بەرژەوەندی هاوبەشی هەردوولا بکات، هیواشی خواست، کۆنفرانسەکە راسپاردەیەک بەرهەم بهێنێت کە خزمەت بە خواستەکانی گەلان بکات بۆ گەیشتن بە ئاسایش و سەقامگیری و پێشکەوتن و خۆشگوزەرانی.
لە پارێزگاكانی بەسرە و میسان و زیقار پلەی گەرما گەیشتە 50 پلەی سیلیزی، بەڵام پێشبینی دەكرێت پلەكانی گەرما روو لە نزمبونەوە بكەن.
دەستەی كەشناسیی عیراق لەبارەی گۆڕانی كەشوهەوا بەرزبوونەوەی پلەكانی گەرما رایگەیاندووە، لە پارێزگاكانی بەسرە و میسان و زیقار بەرزترین پلەی گەرما تۆماركراوە كە گەیشتووەتە 50 پلە، لە 10 پارێزگاش پلەكانی گەرما 45 پلەیان تێپەڕاندووە.
راشیگەیاندوە، بەپێی پێشبینییەكان پلەكانی گەرما روو لە دابەزین دەكەن.
سەرۆک کۆمار بەشداری لەچوارەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتی دارایی بۆ گەشەپێدان له سڤیلیای وڵاتی ئیسپانیا دەکات
د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق و شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەم، ئەمڕۆ یەکشەممە 29ـی 6ـی 2025، گەیشتنە ئیسپانیا بەمەبەستی بەشداریکردن لە چوارەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتی دارایی بۆ گەشەپێدان کە لە شاری سیڤیلیای ئیسپانیا بەڕێوەدەچێت، جیگای ئاماژەیە ژمارەیەک راوێژکار و بەرپرسی حکومی یاوەری دەکەن.
لەلایەکی دیکەوە رۆژی 9ـی 6ـی 2025، سەرۆک کۆمار و خانمی یەکەمی عیراق، لە رۆژانی 9 تا 13ـی 6ـی 2025 بەشدارییان له سێھەمین کۆنفرانسی نەتەوە یەکگرتووەکان لەسەر ئۆقیانووسەکان کرد کە لە فەرەنسا بەڕێوەچوو.
لە فەرەنسا، سەرۆک کۆمار سەرۆکایەتی لوتکەی دەلتای جیهانی کرد، هەروەها سەرۆک کۆماری عیراق و سەرۆکی فەرەنسا کۆبوونەوە و لە کۆبوونەوەکەدا د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق ئاماژەی بە گرنگی هەماهەنگی و کاری هاوبەش کرد بۆ پتەوکردنی ئاشتی و سەقامگیری لە ناوچەکەدا.
دەسەڵاتی دادوەری عیراق كاندیدێكی نوێی بۆ پۆستی سەرۆكی دادگای باڵای فیدراڵی پێشكەش كرد.
میدیاكانی عیراق بڵاویانكردەوە، دەسەڵاتی داوەری عیراق، مونزر ئیبراهیم حسێن جێگیری سەرۆكی دادگای پێداچوونەوەی بۆ پۆستی سەرۆكی دادگای فیدراڵی كاندید كردووە.
راشیگەیاند، دوای كۆبوونەوەی لیژنەیەك لە دادگای فیدراڵی عیراق، بڕیار دراوە بە پەسەندكردن و رەوانەكردنی سەرۆكی ئێستای دادگای فیدراڵی، دادوەر جاسم محمد عەبود، بۆ خانەنشینبوون بە هۆكاری تەندروستی.
ئاماژەی بەوەشكراوە، لە ئێستادا داوا لە سەرۆكایەتی كۆمار كراوە بۆ دەركردنی مەرسومی سەرۆكایەتی بۆ دەستنیشانكردنی جێگیری سەرۆكی دادگای پێداچوونەوە وەك سەرۆكی دادگای فیدراڵی، بۆ ئەوەی وڵاتەكە نەكەوێتە بۆشایی یاساییەوە.
ئەو رێكارانەی دەسەڵاتی دادوەری عیراق لە كاتێكدایە، كە پێشتر بەهۆی فشاری حكومەت لەسەر ئەندامانی ئەنجومەنی دادگای باڵای فیدراڵی لەبارەی كەیسی خور عەبدوڵاوە، نۆ ئەندامی ئەو ئەنجومەنە دەستیانلەكاركێشایەوە، پاشان سەرۆكی ئەنجومەنەكەش داوای خانەنشینبوونی پێشكە شكرد.
د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق لەگەڵ شێخ محەمەد بن زاید ئال نهیان سەرۆکی ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا هەردوولا پەرەسەندنەکانی گۆڕەپانی ناوچەکە و چۆنیەتی پەرەپێدانی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانیان تاوتوێکرد کە مەبەست لێی پاراستنی بەرژەوەندییەکانی هەر دوو گەلی برا و چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیرییە لە ناوچەکەدا.
لەمیانی پەیوەندییە تەلەفونیەکەدا، جەختکرایەوە لەسەر گرنگی هێورکردنەوە و کەمکردنەوەی گرژییەکان، هەروەها بەکارهێنانی دیالۆگ و رێگەی ئاشتیانە وەک ئامرازێک بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکان، کە دەبێتە مایەی چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیری، هاوکات گرنگ دەبێت بۆ درێژەدان بە هەماهەنگی و چڕکردنی هەوڵەکان بە ئامانجی پتەوکردنی ئاشتیی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی.
هەر لەو پەیوەندییە تەلەفونیەدا تیشک خرایە سەر پێشهاتەکان و دۆخی کارەساتباری مرۆیی لە کەرتی غەززە، لەوبارەیەوە هەردوولا هاوڕابوون لەسەر پێویستی چڕکردنەوەی هەوڵە نێودەوڵەتی و ئیقلیمیەکان بۆ راگرتنی دەستدرێژیی ئیسرائیل و گەیاندنی یارمەتیی مرۆیی بەپەلە و کۆتاییهێنان بە گەمارۆ و کەمکردنەوەی ئازارەکانی خەڵکی مەدەنی.
بەپێی پێشبینییەكانی كەشناسی عیراق لە دوو رۆژی داهاتوودا پلەكانی گەرما بەرزدەبنەوە، شارەزایەكی كەشناسیش پێشبینی دەكات پلەی گەرما لە چەند شارێك بگاتە 50 پلەی سیلیزی.
دەستەی كەشناسی عیراق بڵاویكردەوە، پێشبینی دەكرێت لە دوو رۆژی داهاتوودا پلەی گەرما بەشێوەیەكی بەرچاو بەرزببنەوە و شەپۆلێكی سوكی خۆڵبارانیش چەند ناوچەیەك بگرێتەوە.
سادق عەتیە شارەزای بواری كەشناسیش رایگەیاندووە، رۆژانی شەممە و یەكشەممە شەپۆلێكی گەرمای بەهێز بەشێك لە شارەكانی عیراق دەگرێتەوە، بەشێوەیەك پێشبینی دەكرێت بگاتە 50 پلەی سەدی، بەتایبەتی لە پارێزگاكانی بەسرە و ناسریە و عەممارە و چەند ناوچەیەكی تری عیراقی، وتیشی، لە رۆژی دووشەممەوە پلەی گەرما دادەبەزێت و رەوشی كەشوهەوا ئاسایی دەبێتەوە.
وەفدێكی باڵای عیراق لە هەرێمی كوردستانە و بڕیارە ئەمڕۆ لەگەڵ حكومەتی هەرێم كۆببێتەوە بۆ تاوتوێكردنی دەستپێكردنەوەی هەناردەی نەوتی هەرێم.
پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، وەفدێكی باڵای وەزارەتی نەوتی عیراق كە پێكهاتوون لە راوێژكار و بەڕێوەبەری گشتی و كۆمپانیای سۆمۆ و وەفدێكی تەكنیكی، لە هەولێرە و بڕیارە ئەمڕۆ لەگەڵ حكومەتی هەرێمی كوردستان بە تایبەتیش لەگەڵ وەزارەتی سامانە سروشتییەكان كۆببێتەوە.
کۆبوونەوەی وەفدەکە لەگەڵ هەرێم بۆ تاوتوێكردنی دەستپێكردنەوەی هەناردەكردنی نەوتی هەرێمی كوردستانە و لەلایەن محەمەد شیاع سودانی سەرۆك وەزیرانی عیراقەوە دەسەڵاتی رێككەوتن بە وەفدەکە دراوە.
پەیامنێری کوردسات نیوز راشیگەیاند، ئەگەر رێككەوتن بكرێت كێشەی موچە و بودجەی هەرێمی كوردستان بەرەو چارەسەر دەچێت و پێشتریش حكومەتی هەرێم ئامادەیی دەربڕیبوو بۆ هەناردەكردنەوەی نەوتی هەرێمی كوردستان.
سەرۆک کۆماری عیراق و ئەمیری قەتەر بارودۆخی سیاسی و ئەمنی ناوچەکەیان تاوتوێکرد.
لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق ئەمڕۆ لەگەڵ شێخ تەمیم بن حەمەد بن خەلیفە ئال ثانی ئەمیری قەتەر به بۆنه ی ساڵی نوێی کۆچی پیرۆزباییان ئاڵوگۆڕ کرد و هیوای پێشکەوتن و خۆشگوزەرانی زیاتریان بۆ هەردوو گەلی عیراق و قەتەر خواست.
لە پەیوەندییەکەدا لەبارەی بارودۆخی سیاسی و ئەمنی ناوچەکە و چۆنیەتی پەرەپێدانی پەیوەندییە برایانەکان و هاوکارییەکانی نێوان عیراق و قەتەر لە بوارە هاوبەشە جیاوازەکاندا تاوتوێکرد.
هەروەها باس لە پەرەسەندنەکانی ئەم دواییانە کرا و جەختیان کردەوە لەسەر گرنگی کۆنتڕۆڵکردنی گرژییەکان و گرتنەبەری زمانی دیالۆگ و لێکتێگەیشتن بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان لە گۆڕەپانی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتی بەشێوەیەک کە دەرفەتی ئاشتی و سەقامگیری لە ناوچەکەدا بەهێزتر بکات.
جەختیش لەسەر پێویستی وەستاندنی دەستدرێژی و پێشێلکارییەکان لە کەرتی غەززە و دابینکردنی یارمەتی بۆ گەلی برای فەلەستین کرایەوە و گرنگی کاری کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و بەرپرسیارێتییە یاسایی و ئەخلاقییەکانی خۆی لەو بوارەدا کەلە ئەستۆی بگرێت دوپات کرایەوە .
د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ پێنجشەممە 26ـی 6ـی 2025 لە بەغداد پێشوازی لە عەمار حەکیم سەرۆکی رەوتی حیکمەی نیشتمانی کرد.
لەکۆبونەوەکەدا، هەردوولا باسیان لە پێشهاتەکانی گۆڕەپانی سیاسی و ئەمنی لە ئاستی ناوخۆ و ئیقلیمی و چۆنیەتی چەسپاندنی بناغەی سەقامگیری لە وڵات و ناوچەکەدا کرد.
هاوکات جەختکرایەوە لەسەر پێویستی سازکردنی هەڵبژاردن لە وادەی دیاریکراوی خۆیدا و گرنگی بەشداریکردنی چالاکانەی هاووڵاتیان تیایدا.
سەرۆک کۆمار پیرۆزبایی لەئەمیری دەوڵەتی کوێت دەکات بەبۆنەی ساڵی نوێی کۆچیەوە و پێشهاتەکانی بارودۆخی ناوچەکە تاوتوێ دەکەن
د.لەتیف رەشید، ئەمڕۆ لەپەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ شێخ مشعل ئەحمەد جابر ئەلسەباح، ئەمیری دەوڵەتی کوێت، بەبۆنەی ساڵی نوێی کۆچیەوەی پیرۆزباییان ئاڵوگۆڕ کرد.
سەرۆک کۆمار و ئەمیری دەوڵەتی کوێت، هیوای خۆشگوزەرانی و پێشکەوتنیان بۆ گەلانی عیراق و کوێت خواست.
هەروەها سەرۆک کۆمار جەختی لەچڕکردنەوەی هەوڵە هاوبەشەکان کردەوە بۆ پتەوکردنی ئاسایش و سەقامگیری لەناوچەکەدا.
لەمیانەی پەیوەندییەکەدا هەردوولا پێشهاتەکانی ناوچەکەیان تاوتوێکرد و جەختیان لەگرنگی کۆنتڕۆڵکردنی گرژییەکان بەشێوەیەک کرد که ئاشتی هه رێمایەتی و نێودەوڵەتی بپارێزێت و هەروەها باسیان لەفراوانکردنی هاریکارییه دووقۆڵییەکانیان کرد، کەڕەنگدانەوەی پتەووی پەیوەندیی برایانەی نێوان عیراق و کوێت دەکات بۆ بەدیهێنانی بەرژەوەندییەکانی هەر دوو گەلی برا.
هەروەها تاوتوێی خراپتربوونی بارودۆخی مرۆییان لەکەرتی غەززە کرد، لەبەر ڕۆشنایی ئەو دەستدرێژیە فراوانە و زیادبوونی ئازاری مرۆیی، وهاوکات جەختیشیان لەپێویستی یەک هەڵوێستی وڵاتانی عەرەبی کردەوە بۆ پشتیوانیکردن لەخۆڕاگری گەلی فەلەستین و کارکردن بۆ کۆتاییهێنان بەو دەستدرێژییانە و هەوڵدان بۆ چارەسەرکردنی ئازارەکانی هاووڵاتیانی فەلەستینی.
وەزارەتی پلاندانانی عیراق دابەزینی بەرچاوی رێژەی بێكاری لە وڵاتدا لە رێژەی 17% ـەوە بۆ 13% راگەیاند.
عەبدولزەهرا هینداوی وتەبێژی وەزارەتی پلاندانانی عیراق لە چاوپێكەوتنێكی میدیایدا رایگەیاند، ئێستا رێژەی بێكاری لە عیراق بۆ ئاستی ساڵی 2020 دابەزیوە، ئەوەش بەهۆی پەرەپێدان و دروستكردنی پڕۆژەی خزمەتگوزاری حكومی و تایبەت، لەگەڵ دەستپێكردنەوەی كاركردن لە زیاتر لە هەزار و 400 پڕۆژەی راگیراو و پێدانی قەرز بە پرۆژە بازرگانییە بچوكەكان.
ئاماژەی بەوەشكرد، دامەزراندنی دەرچووانیش بەشدار بووە لە كەمكردنەوەی رێژەی بێكاری و رەخساندنی هەلی كار لە سەرانسەری هەموو كەرتەكانی گەشەپێداندا.
وتەبێژی وەزارەتی پلاندانانی عیراق راشیگەیاند، ئەو پلانانەی حكومەت وایكردوە لە ئێستادا رێژەی بێكاری لە رێژەی 17% ـەوە كەمبێتەوە بۆ 13% ئەوەش مایەی دڵخۆشییە بۆ وەزارەتەكەیان.
د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق بەبۆنەی ساڵی نوێی کۆچییەوە پیرۆزبایی لە سەرجەم موسڵمانان دەکات.
دەقی پەیامەکە
بەبۆنەی ساڵی نوێی کۆچییەوە، گەرمترین پیرۆزبایی لە گەلەکەمان و سەرجەم موسڵمانان دەکەین و هیوادارین ساڵی خێر و بەرەکەت بێت بۆ هەمووان.
لەم بۆنەیەدا بەبیرهێنانەوەی بەها بەرزەکانی پەیرەوی پێغەمبەری ئازیز(د.خ) بە بیردەهێنینەوە و پەیامی ئیسلام دووپات دەکەینەوە و جەخت لەسەر گرنگی یەکخستنی ڕیزەکان دەکەینەوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو ئاستەنگانەی ڕووبەڕووی وڵاتەکەمان دەبنەوە و پێکەوە کارکردن بۆ تەواوکردنی پرۆسەی پێشکەوتن و چەسپاندنی بنەماکانی ئاسایش و سەقامگیری و ئاشتی بۆ وڵاتان و گەلانی ناوچەکە.
هەموو ساڵێک هەمووان لەخێر و خۆشیدا بن
وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی هەرێم رایگەیاند، بەکارهێنان و بازرگانیکردن بە ماددەی هۆشبەر لە عیراق و هەرێم زیادی کردووە و بەپێی دوایین ئاماری مانگی پێنجی ئەمساڵ، لە چاکسازییەکانی هەرێمدا ماددەی هۆشبەر زیاتر لە 1 لەسەر 4ی تاوانەکان پێکدەهێنێت.
کوێستان محەمەد وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی هەرێم رایگەیاند، تاوەکو مانگی پێنجی ئەمساڵ هەزار و 576 کەس بەهۆی ماددەی هۆشبەرەوە لە چاکسازییەکاندا دەستگیر کراون، کە زیاتر لە 1 لەسەر 4ی سەرجەم تاوانەکانی دیکەیە.
ئاماژەی بەوەشکرد، لەو ژمارەیە هەزار و 486 کەسیان لە رەگەزی نێر و 81 کەسیان لە رەگەزی مێن.
ئەوەشی خستە روو، بەپێی ئامارەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان، پێش ساڵی 2003 عیراق یەکێک بوو لە پاکترین وڵاتەکان لەرووی بەکارهێنانی ماددەی هۆشبەرەوە، بەڵام بەپێی دوایین ئاماری ساڵی 2021ی نەتەوە یەکگرتووەکان، ژمارەی بەکارهێنەرانی ماددەی هۆشبەر لە عیراق و هەرێمدا گەیشتووەتە زیاتر لە دوو ملیۆن کەس.
کوێستان محەمەد وتیشی، لە ئێستادا بەهۆی هەڵکەوتەی جوگرافی عیراق و هەرێمەوە، بوونەتە رێرەوی گواستنەوەی ماددەی هۆشبەر.