بۆ رێگری لە گەندەڵی و بەهەدەردانی سەرمایەی گشتی، سەرۆک وەزیرانی عیراق رێنماییدا بە ئەنجامدانی وردبینیی پێشوەختە بۆ سەرجەم گرێبەستە حکومییەکان پێش ئیمزاکردنیان.

عەلی زەیدی،  سەرۆکی ئه‌نجومه‌نی وەزیران، ئەمڕۆ سێشەممە، سەردانی بارەگای دیوانی چاودێریی دارایی فیدراڵی کرد و سەرپەرشتی کۆبوونەوەیەکی هاوبەشی کرد بە ئامادەبوونی، سەرۆکی دیوانی چاودێریی دارایی فیدراڵی، سەرۆکی دەستەی دەستپاکی، و وەزیری دارایی.

کۆبوونەوەکە تایبەت کرابوو بە تاوتوێکردنی میکانیزمەکانی بەهێزکردنی چاودێریی پێشوەختە، پاراستنی سەرمایەی گشتی و پەرەپێدانی رێکارەکانی وردبینی لە گرێبەستە حکومییەکاندا.

سەرۆک وەزیران جەختی لەوە کردەوە: بەرپرسیارێتی پێویستی بە کارکردنی جدی، بەدەستهێنانی دەستکەوت و ئەنجامدانی ئەرکەکان بە باشترین شێوە هەیە، و روونی کردەوە کە دەبێت سەرجەم لایەنەکان بەرپرسیارێتییە یاسایی و نیشتمانییەکانی خۆیان هەڵبگرن.

زەیدی رێنماییدا بە پەیڕەوکردنی بنەمای "وردبینیی پێشوەختە" بۆ گردبەستەکان پێش ئیمزا کردنیان، وەک رێکارێکی خۆپارێزی کە ئامانجی چارەسەرکردنی کێشەکانە پێش رودانیان، چونکە ئەمە وەک پارێزبەندییەک وایە بۆ دامەزراوەکان.

هەروەها داوای لە دیوانی چاودێریی دارایی و دەستەی دەستپاکی کرد کە ببنە چاوی دەوڵەت بۆ دۆزینەوەی کەلەبەرەکان و چارەسەرکردنیان پێش ئەوەی ببنە کێشە یان پەڕاوی گەندەڵی.

لە کۆبوونەوەکەدا، سەرۆک وەزیران رێنماییدا بە پێکهێنانی تیمێکی پسپۆڕ لە دیوانی چاودێریی دارایی کە ئەرکی وردبینیی پێشوەختەی گردبەستەکان لەئەستۆ بگرێت، بە مەرجێک ماوەکەی لە دە رۆژی کاری تێنەپەڕێت، هاوکات بڕی ئەو گردبەستانەش دیاری بکرێن کە دەکەونە ژێر ئەم جۆرە وردبینییە، بە جۆرێک خێرایی لە ئەنجامدان و کارامەیی لە چاودێری بەدەستبهێنرێت.

 

وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، ئەو کەشتیانەی نەوتی عیراقیان هەڵگرتووە، بە سەلامەتی گەروی هورمزیان تێپەراند، ئاماژەی بەوەشکردوە بەردەوامن لە فرۆشتنی نەوتی خاو  

سەلیم رکابی، وتەبێژی وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، جوڵەی گواستنەوەی نەوتی خاوی عیراق لەرێگەی گەروی هورمزەوە بەردەوامە و کەشتییە نەوتهەڵگرەکانیان بە شێوەیەکی ئاسایی  بە گەروەکەدا تێدەپەڕن.

ناوبراو ئاماژەی بەوەشکردوە ،دوا تێپەراندنی گەروەکە بەرپرسیارێتیی رێڕەوی  کەشتییەکان و وەرگرتنی مۆڵەتە پێویستەکان و پرۆسەی گواستنەوەکە بەتەواوی دەکەوێتە ئەستۆی کڕیارەکان و وەزارەت خاوەندارێتی ئەو کەشتییانە ناکات کە بەشێکیان  بارەکەیان دوو ملیۆن بەرمیل نەوتە.

وتەبێژی وەزارەتی نەوت باسی لەوەشکردوە،  کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عیراق (سۆمۆ) راستەوخۆ لەڕێگەی سیستەمی جیهانیی چاودێرییەوە بەدواداچوون بۆ جوڵەی کەشتییەکان دەکات تاوەکو گەیشتنیان بە پاڵاوگەکان. 

سەبارەت بە ئاستی هەناردەکردنیش، ناوبراو جەختی لەسەر بەرزبوونەوە و باشتربوونی پلە بە پلەی فرۆشی نەوتی عیراق کردەوە لە مانگەکانی دواییدا و رایگەیاند، ئەنجامی فرۆشتنی مانگی رابردوو لە مانگەکانی پێشوتر باشتر بووە،  ئەمەش نیشانەی چاکبوونەوەی بەردەوامی ئاستی هەناردەکردنەوەیە بەراورد بەو قۆناغەی دوای قەیرانی هەناردەکردن لە ێگەی گەروی هورمزەوە هاتە ئاراوە.

ئەمەش لە کاتێكدایە، دوێنێ 3ـی8ـی2026، وەزیری نەوتی عیراق رایگەیاند لە گفتوگۆدان لەگەڵ ئێران تا کەشتیە نەوتهەڵگرەکانیان گەروی هورمز تێپەڕێنن.

وەزیری نەوتی عیراق رایگەیاند، سەرەڕای ئەوەی لەگەڵ تاران لە گفتوگۆدان بۆ ئەوەی رێگە بەکەشتییە نەوتهەڵگرەکانیان بدات، بە ئاسانی و بەبێ کێشە گەروەکە تێپەڕێنن، پلانیشان هەیە بەشێک لە نەوتی کێڵگەكانی باشور لەرێگەی تورکیاوە هەناردە بکەن.

باسم محەمەد خەزیر، وەزیری نەوتی عیراق رایگەیاند، پلانێکی گەورەیان هەیە بۆ گواستنەوەی بەشێک لە نەوتی کێڵگەكانی باشور لە رێگەی بۆرییەکانی باکورەوە بە ئامانجی گەیشتن بە رێژەی هەناردەکردنی زیاتر لە 700 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا، ئەمەش وەک جێبەجێکردنی رێککەوتنی عیراق و تورکیا.

باسم محەمەد، ئاشکرای کردوە، لە ئێستادا، لەگەڵ تاران لە گفتوگۆدان تا ئاسانکاری بۆ کەشتییە نەوتهەڵگرەکانیان بکرێت، گەروەکە تێپەرینن و هیواشی خواستوە لە رۆژانی داهاتودا لێکتێگەیشتنی گەورە بەدەست بهێنن.

وەزیرەکەی عیراق، ئاماژەی بەوەش کرد، کە لە 1ی ئەم مانگەدا رێککەوتنێکی گرنگ لەگەڵ تورکیا ئیمزاکراوە بۆ درێژکردنەوەی لێکتێگەیشتنە نەوتییەکان بۆ ماوەی ساڵێک.

ناوبراو جەختیشیکردوەتەوە، حکومەت دەیەوێت پەیوەندییە ئابورییەکان و هاوبەشی لەگەڵ سەرجەم وڵاتانی دراوسێ بەهێز بکات بۆ پشتیوانیکردن لە ئابوریی نیشتمانی و خەرجکردنی داهاتەکان بۆ پەرەپێدانی ژێرخانی وڵات.

وەزارەتی دارایی عیراق بە رەسمی داوای لە ئەنجومەنی نوێنەران کرد لە نزیکترین دانیشتندا میوانداریی فالح ساری وەزیری دارایی بکەن، بە مەبەستی خستنەڕووی رەوشی ئابوریی وڵات.

وەزارەتی دارایی عیراق بڵاویکردەوە، وەزیری دارایی عیراق بە رەسمی داوای لە سەرۆکایەتیی ئەنجومەنی نوێنەران کردووە، لە نزیکترین دانیشتندا میوانداریی بکەن، بە مەبەستی خستنەڕووی رەوشی دارایی و ئابوریی وڵات و رونکردنەوەی گرنگترین ئەو ئاڵەنگارییانەی روبەڕووی دارایی گشتی بوونەتەوە، لە چوارچێوەی گۆڕانکارییە ناوچەیییەکانی ئێستادا.

فالح ساری، وەزیری دارایی رایگەیاندووە؛ داواکارییەکەیان بۆ میوانداریکردنی لە پەرلەمان لە سۆنگەی پەرۆشیی وەزارەتەکەیانەوەیە بۆ ئاگادارکردنەوەی نوێنەرانی گەل لە وێنەیەکی دروستی رەوشی ئابوری، جەختیشی کردووەتەوە لەسەر خستنەڕووی ئەو رێکارانەی وەزارەت گرتوویەتیەبەر بۆ دەستەبەرکردنی جێبەجێکردنی پابەندبوونییە سەرەکییەکانی دەوڵەت و بەردەوامیدان بە بەرنامەکانی چاکسازیی دارایی و کارگێڕی.

سەرۆک وەزیرانی عیراق لە ساڵیادی جینۆسایدی ئێزدییەکاندا، جەخت لەسەر یەکلایکردنەوەی چارەنووسی رفێندراوە ئێزدییەكان دەکاتەوە.

عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق رایگەیاند، لە ساڵیادی ئەو جینۆسایدەی کە رێکخراوی تیرۆریستی داعش دژی خوشک و برا ئێزدییەکانمان و سەرجەم پێکهاتەکانی دیکەی گەلەکەمان ئەنجامیدا، یادی یەکێک لە دڕندەترین تاوانەکان دەکەینەوە کە ویژدانی مرۆڤایەتی هەژاند.

ئاماژەی بەوەشکرد، جەخت دەکەنەوە کە وەفاداری بۆ قوربانییان بەدیهێنانی دادپەروەری، ئاشکراکردنی چارەنووسی رفێندراوان، چاودێریکردنی رزگاربووان، ئاوەدانکردنەوەی شەنگال و زامنکردنی گەڕانەوەی ئارەزوومەندانە و ئارام و شایستەی ئاوارەکان دەبێت.

سەرۆک وەزیرانی عیراق ئەوەشی خستەڕوو، دەوڵەت وەک زامنی مافی تەواوی هاووڵاتییانی دەمێنێتەوە، بەردەوام دەبێت لە پاراستنی سەروەریی عیراق، چەک تەنها لە دەستی دەوڵەتدا دەبێت، وشککردنی سەرچاوەکانی گەندەڵی، و بەردەوامبوون لە چەسپاندنی ئاسایش، سەقامگیری، گەشەپێدان و دادپەروەری، بە شێوەیەک کە کەرامەتی تەواوی عیراقییەکان بپارێزێت و رێگری لە دووبارەبوونەوەی تاوانی لەم شێوەیە لە داهاتوودا بکات.

نزار ئامێدی، سەرۆک کۆماری عیراق، لە 12هەمین ساڵیادی جینۆسایدی ئێزدییەکاندا رایدەگەیەنێت، دۆسیەی ئێزدییەکان لە پێشەنگی کارەکانی سەرۆکایەتی کۆماردایە و شایستەیەکی نیشتمانی و ئەخلاقییە، جەختیشیکردەوە کە دادپەروەری تەواو نابێت تاوەکو کۆتایی بە مەینەتییەکانیان نەهێنرێت و تەواوی مافەکانیان و ئاوەدانکردنەوەی شەنگال دابین نەکرێت.

نزار ئامێدی سەرۆک کۆماری عیراق رایگەیاند، لە 12یەمین ساڵیادی جینۆسایدی ئێزدییەکاندا، رووبەڕووی یەکێک لە دڕندەترین تاوانەکان دەبینەوە کە عیراق لە مێژووی هاوچەرخی خۆیدا بەخۆیەوە بینیویەتی؛ ئامانجی تیرۆریستانی داعش تەنها کوشتنی بێتاوانان نەبوو، بەڵکو هەوڵدان بوو بۆ سڕینەوەی بوونی ئێزدییەکان و هەڵکێشانی رەگ و ریشەیان لەسەر خاکی خۆیان لەڕێگەی کوشتن، ئاوارەکردنیان و وێرانکارییەوە، کە وەک پەڵەیەکی شەرمەزاری لە ویژدانی مرۆڤایەتیدا دەمێنێتەوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، بەڵام خوشک و برا ئێزدییەکانمان سەلماندیان کە ئیرادەی ژیان لە تیرۆر بەهێزترە، سەرەڕای ئازارەکان خۆڕاگر بوون و دەستیان بە خاک، ناسنامە و مافی ژیانی شەرەفمەندانەی خۆیانەوە گرت.

نزار ئامێدی ئەوەشی خستەڕوو، لەو کاتەوەی شەرەفی هەڵگرتنی بەرپرسیارێتی سەرۆکایەتی کۆمارمان پێسپێردراوە، ئەم دۆسیەیامان لە پێشەنگی کارە لەپێشینەکانماندا داناوە؛ چونکە باوەڕمان وایە دادپەروەری بۆ ئێزدییەکان تەنها پەیوەست نییە بە پێکهاتەیەکی دیاریکراوەوە، بەڵکو شایستەیەکی نیشتمانی و ئەخلاقییە کە دەستکاری کەرامەتی تەواوی عیراق دەکات، و ئەوەی ئەم دۆسیەیە ئەمڕۆ پێویستییەتی، بڕیاری بوێرانە و هەنگاوی کردەیییە بۆ کۆتاییهێنان بە مەینەتییەک کە زیاتر لە دەیەیەکە بەردەوامە.

راشیگەیاند، گەڕانەوەی تەواوی ئاوارەکان بۆ ناوچەکانیان، ئاشکراکردنی چارەنووسی رفێندراو و بێسەروشوێنکراوان، ئاوەدانکردنەوەی شەنگال و سەرجەم ناوچە زیانلێکەوتووەکان، قەرەبووکردنەوەی قوربانییان و دابینکردنی ژیانێکی ئارام و شایستە بۆیان، دەبێت ببنه ئامانجی جێبەجێکراو؛ چونکە بەردەوامبوونی لێکەوتەکانی ئەم کارەساتە دوای زیاتر لە دەیەیەک باری قبوڵکردن نییە و دادپەروەری تەواو نابێت تاوەکو ئێزدییەکان تەواوی مافەکانی خۆیان وەرنەگرنەوە.

لە سەروبەندی هەڵگیرسانەوەی شەڕی ئەمریكا و ئێران، سەرۆك وەزیرانی عیراق رێوشوێنی ئەمنی توندی گرتووەتەبەر بۆ رێگریكردن لە هێرشی گروپە چەكدارەكان و پەلكێشكردنی عیراق بۆ ئەو شەڕە.

گەورە لێپرسراوێكی سەربازی عیراق بۆ ماڵپەڕی " عەرەبی جدید" ئاشكراكردووە، عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق رێنمایی دەركردووە بۆ پێداچوونەوە بە بڵاوەپێكردنی هێزەكانی حەشدی شەعبی لەسەر سنووری وڵات، هەروەها جێگیركردنی هێزە ئەمنییەكانی تر لەگەڵ حەشدی شەعبی و جێگیركردنیان لەسەر سنوور، ئەوەش بەمەبەستی رێگریكردن لە هەر هێرشێكی گروپە چەكدارەكان لە خاكی عیراقەوە بۆ سەر بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا و وڵاتانی ناوچەكە.

ئەوەشی خستووەتەڕو، عەلی زەیدی هۆشداری توندی داوە لەوەی، هەر هێرشێكی گروپە چەكدارەكان لە سنووری فەرماندەییەكەوە ئەنجامبدرێت، ئەوە ئەو فەرماندەیە لێپرسینەوەی لەگەڵدا دەكرێت.

ئەو لێپرسراوە دەشڵێت، لەمەودوا بە درۆنی چاودێری، چاودێری سنوورەكانی عیراق و بە دیاریكراوی ئەو ناوچانە دەكرێت، كە گروپە چەكدارەكانی تیادان بۆ چاودێریكردنی جموجۆڵە سەربازییەكانیان و رێگریكردن لە هەر هێرشێكیان.

بەهۆی بەرزبوونەوەی زۆری پلەکانی گەرماوە، بڕێک چەک و تەقەمەنی لە ناو سەربازگەی تاجی تەقینەوە و تیمەکانی بەرگریی شارستانیش سەرقاڵی کوژاندنەوەی ئاگرەکەن.

 شانەی راگەیاندنی ئەمنی، ئەمڕۆ یەکشەممە، لە بەیاننامەیەکدا بڵاوی کردەوە کە بەهۆی گەرمای توندەوە، تەقینەوە لە کۆگایەکی چەک و تەقەمەنی لە سەربازگەی تاجی رووی داوە.

ئاماژەی بەوەش کرد کە ئێستا تیمەکانی بەرگریی شارستانی لە شوێنی روداوەکەن و کار بۆ کۆنترۆڵکردنی بەپەلەی ئاگرەکە دەکەن.

وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، رێککەوتنێکی کاتیی یەک ساڵەیان لەگەڵ تورکیا ئیمزا کردووە بەمەبەستی زامنکردنی هەناردەکردنی 750 هەزار بەرمیل نەوتی رۆژانە لە رێگەی بەندەری جێهانەوە، کە توانای زیادکردنیشی هەیە.

سەلیم روکابی، وتەبێژی وەزارەت روونی کردەوە کە کارکردن بەردەوامە بۆ تەواوکردنی رێکارەکانی پڕۆژەی هێڵی بۆڕی (بەسرە – حەدیثە – کەرکووک – جێهان) و رێڕەوی دیکە بەرەو بەندەرەکانی بانیاس و عەقەبە، بەئامانجی هەمەجۆرکردنی دەروازەکانی هەناردەکردن.

لەلایەکی ترەوە، ئاماژەی بە هەماهەنگیی هاوبەشی نێوان عیراق، ئەمریکا و سوریا کرد بۆ دروستکردنی هێڵی (حەدیثە – بانیاس)، و جەختیشی کردەوە کە زیادبوونی بڕی هەناردەکردن بەندە بە باشتربوونی باری ئاسایش و گەڕانەوەی تەواوەتیی بەرهەمهێنانی نەوتی هەرێمی کوردستان.

ئەنجومەنی باڵای دادوەری عیراق رایگەیاند، بڕی 20ملیار دیناری لە دۆسیەیەكی گەندەڵی دارایی و ئیداریدا گەڕاندووەتەوە.

ئەنجومەنەكە لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوە كردووە، دەسەڵاتی دادوەری لێكۆڵینەوەی ڕەسافە كە تایبەتە بە لێكۆڵینەوە لە دۆسیەكانی دەستپاكی و سپیكردنەوەی پارە، بڕی 20 ملیار دیناری عیراقی گەڕاندووەتەوە.

هەروەها ئەوەشی خستەڕوو، پرۆسەی گەڕاندنەوەی ئەو بڕە پارەیە لەسەر بنەمای تاوانەكانی گەندەڵی دارایی و ئیداری و تاوانەكانی فێڵكردنی دارایی هاتووە.

جەختیشی لەوە كردەوە، رێكارە یاساییەكان دژی ئەو سەرپێچیكارانە بەردەوام دەبن كە رێگەی نایاسایی بۆ بەدەستهێنانی قازانج بەكار دەهێنن و زیان بە سامانی گشتی دەگەیەنن.

ماوەی زیاتر لە مانگێكە حكومەتی عیراق بە فەرمانی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق ئۆپراسیۆنێكی بە نای ئۆپراسیۆنی بەرەبەیان دەستپێكردوە بۆ گێڕانەوەی پارەوە موڵكی گشتی كە تا ئێستا زیاتر لە 160 ملیار دینری عیراق گەڕیچندراوە ئەمە جگە لە چەندین موڵك و كیلۆ ئالتون.

 

عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیران و فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی عیراق، لە کۆبوونەوەیەکی نائاساییدا بۆ تاووتوێکردنی پێشهاتە ئەمنییەکانی ناوچەکەدا، جەختی لە بێلایەنی عیراق لە گرژی و ئاڵۆزییەکانی ناوچەکە، کردەوە.

نووسینگەی راگەیاندنی سەرۆک وەزیران رایگەیاند، لە کۆبوونەوەکەدا، زەیدی جەختی لەوە کردەوە کە پێویستە رێگری لە هەر جۆرە هەڕەشەیەک بکرێت کە لە خاکی عیراقەوە ئاراستەی وڵاتانی دراوسێ دەکرێت.

ئاماژەی بەوەشداوە، هەر لەو چوارچێوەیەدا، بڕیاری پێکهێنانی لیژنەیەکی ئەمنی هاوبەش درا بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئاڵەنگارییەکان و گرتەبەری رێکاری رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی پێشێلکارییەکان.

ئەوەشی روونکردووەتەوە، سەرۆک وەزیرانی عیراق داوای لە دەزگا ئەمنییەکان و لێپرسراوانی سەربازی کردووە، یاسا جێبەجێبکەن و بەرپرسیارێتی خۆیان لە پاراستنی سەروەریی نیشتمان و بنەماکانی دراوسێتییەکی باش، هەڵبگرن.

هاوکات جەخت لە ئامادەباشی تەواوی هێزە چەکدارەکان کرایەوە بۆ پووچەڵکردنەوەی هەر هەوڵێک کە ئاراستەی وڵاتانی دراوسێ و بکرێت.

 

عەلی فالح ئەلزەیدی، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران، ئەمڕۆ شەممە، سەرپەرشتیی کۆبوونەوەیەکی تایبەتی کرد بە مەبەستی پێداچوونەوە و پەسەندکردنی شێوازی کۆتایی بەرنامەی کارنامەی حکومەت.

بەپێی راگەیەندراوێکی نووسینگەی راگەیاندنی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران، کۆبوونەوەکە بە ئامادەبوونی سکرتێری گشتیی ئەنجومەنی وەزیران و ژمارەیەک لە راوێژکارە پەیوەندیدارەکان بەڕێوەچوو.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا هاتوو، لە کۆبوونەوەکەدا پێداچوونەوەیەکی گشتگیر بۆ تەوەر و کارە لەپێشینەکانی بەرنامەکە کرا، هاوکات تاوتوێی تێبینییە کۆتاییەکان کرا بە ئامانجی یەکخستنی دیدگا و ئامانجەکان، وەک ئامادەکارییەک بۆ پەسەندکردنی کۆتایی و ئاراستەکردنی بۆ ئەنجومەنی نوێنەران.

هەروەها ئاماژە بەوە کراوە کە ئەم هەنگاوە رەنگدانەوەی پێداگیریی حکومەتە لەسەر جێبەجێکردنی کارنامەکەی، بەدیهێنانی چاکسازییەکان، خێراکردنی رەوتی گەشەپێدان، و بەرزکردنەوەی ئاستی ئەو خزمەتگوزارییانەی پێشکەش بە هاووڵاتییان دەکرێن.

باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغداد و کونسوڵخانەی گشتی لە هەولێر هۆشداریی ئەمنیی دەردەکەن و داوا لە هاووڵاتییانی خۆیان لە عیراق و ناوچەکە دەکەن، بەهۆی ئەگەری ئاڵۆزبوونی چاوەڕواننەکراوی رەوشەکەوە، لە بەرزترین ئاستی ئامادەیی و هوشیاریدا بن.

لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژە بەوە کراوە: بەهۆی ناڕوونی و پێشبینینەکردنی رەفتارەکانی ئێران و میلیشیا هاوپەیمانەکانی، ئەگەری بەئامانجگرتنی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا، داخرانی ئاسمانی وراگرتنی گەشتە ئاسمانییەکان لە ئارادایە.

باڵیۆزخانەکە داوای لە هاووڵاتییان و دیپلۆماتکارانی ئەمریکی کردووە بیر لە جێهێشتنی دەستبەجێی ناوچەکە بکەنەوەک، ودووربکەونەوە لە خۆپێشاندان، گردبوونەوە و ناوچە سەربازی و ئەمنییەکانـ وپابەندی رێنماییە ناوخۆییەکان بن و لە کاتی هەر هێرشێکدا لە شوێنی ئارام بمێننەوە.

هەروەها ئاماژە بەوە کراوە کە سەرەڕای بڕیاری پێشتری دەرچوونی کارمەندە ناپێویستەکان، نێردەی دیپلۆماسیی ئەمریکا لە عیراق بەردەوامە لە کارەکانی و هێڵی گەرمی بۆ هاووڵاتییانی خۆی تەرخان کردووە.

هۆشداریی دەدرێت لە هاتنی شەپۆلێكی نوێی گەرما و پێشبینیش دەكرێت لە پێنج پارێزگا پلەی گەرما 50 پلە تێبپەڕێنێت لەگەڵ خۆڵبارینێكی كەم.

دەستەی كەشناسی عیراق رایگەیاند، بەپێی پێشبینییەكانیان لە رۆژی یەكشەممەوە شەپۆلێكی نوێی گەرما دەستپێدەكات و پلەكانی گەرما لە پارێزگاكانی ناوەڕاست و باشوری عیراق، بەتایبەتیش لە واست، موسەنا، میسان، زیقار و بەسرە 50 پلە تێدەپەڕێنێت.

ئاماژەی بەوەشكردووە، كاریگەریی شەپۆلەكە لەسەر پارێزگاكانی عیراق لانیكەم چوار رۆژ بەردەوام دەبێت، بەڵام كاریگەرییەكەی لەسەر پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان كەمتر دەبێت و لە سلێمانی و هەولێر و دهۆك و هەڵەبجە بەرزترین پلەی گەرما لە 43 پلە تێپەڕ ناكات.

دەستەی كەشناسی عیراق باسی لەوەشكردووە، خێرایی با لە چەند رۆژی داهاتوودا بەگشتی مامناوەند دەبێت، بەڵام ناوبەناو چالاك دەبێت و دەگاتە 40 كیلۆمەتر لە سەعاتێكدا، ئەوەش دەبێتە هۆی خۆڵبارینێكی كەم لە هەندێك ناوچەی باكوری رۆژئاوای عیراق و بە هۆیەوە مەودای بینین بۆ پێنج كیلۆمەتر كەمدەبێتەوە.

وەزارەتی نەوتی عیراق لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بۆ ئەوەكردووە، ئەمڕۆ باسم محەمەد خزەیر، وەزیری نەوتی و بە سەرۆكایەتی وەفدێكی باڵا لە توركیایە.

بەپێی راگەیەنراوەكە ئامانجی سەردانی وەفدەكەی عیراق بۆ ئیمزاكردنی رێككەوتنێكە بۆ دەستپێكردنەوەی هاوردەكردنی نەوتی خاوی عیراق لە رێگەی بۆری عیراق- توركیا بۆ بەندەری جەیهان.

پێشتریش لە 9ی مانگی رابردوو وەزیری وزە و سەرچاوە سروشتییەكانی توركیا، لە بەغداد لەگەڵ وەزیری نەوتی عیراق كۆبووەوە، و رایگەیاند: گواستنەوەی نەوت لە عیراقەوە بۆ بەندەری جەیهان بەردەوام دەبێت، لە ئێستادا سەرقاڵی داڕشتنەوەی رێككەوتنێكی نوێن لەگەڵ بۆ بەردەوامیدان بە هەناردەكردنی نەوتی خاو لە رێگەی هێڵی بۆریی نەوتی عیراق-توركیا.

 

لیژنەی ئاسایش و بەرگریی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بۆ لێكۆڵینەوە لە هێرشەكانی سعودیە بۆسەر بارەگاكانی حەشدی شەعبی كۆدەبێتەوە.

خالید عوبێدی سەرۆكی لێژنەی ئاسایش و بەرگری لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، بە نوسراوی رەسمی داوای لە ئەندامانی لیژنەكەی كردووە بۆ كۆبوونەوە بە مەبەستی تاوتوێكردنی هێرشە هاوبەشەكەی سعودیە و ئەمریكا بۆسەر بارەگاكانی حەشدی شەعبی لە چەند ناوچەیەكی جیاجیای عیراق.

بەپێی نوسراوەكە بڕیارە لە كۆبوونەوەكەدا، چەند راسپاردە و بڕیارێكی تایبەت بە هێرش و مەترسییەكانی ئەو پێشهاتە سەربازییە، ئاراستەی حكومەتی عیراق و لایەنە دیپلۆماسییەكان بكرێت.

هەفتەی رابردوو سعودیە و ئەمریكا هێرشێكی هاوبەشیانكردە سەر بارەگاكانی حەشدی شەعبی لە پارێزگاكانی بەغداد  واست و نەینەوا و بەسرە و چەند ناوچەیەكی تر و بەهۆیانەوە ژمارەیەك ئەندامی حەشدی كوژران و برینداربوون.