دوای ئەوەی سەرۆکی ئەمریکا هۆشداری دایە ئێران لەبارەی چاندنی مینەوە، دواتر رایگەیاند 10 کەشتی ئەو وڵاتەیان لەکاتی چاندنی میندا تێکشکاندووە 
سەرۆکی ئەمریکا، لەبارەی دەنگۆی چاندنی مین لە گەروی هورمزدا لەلایەن ئێرانەوە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و هۆشداریشی دایە ئێران لە ئەگەری ئەنجامدانی ئەو کارە. 
لە سەرەتادا، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە رێگەی پەڕەی تایبەتیی خۆی لە تروس سۆشیاڵ ئاماژەی بەوەدا، دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەتەوە کە ئێران لە گەروی هورمز سەرقاڵی چاندنی مینە.
ئەوشی روونکردەوە، ئەگەر بەڕاستی ئێران مینی لە گەروەکەدا چاندبێت، ئەوا ئەمریکا دەخوازێت بە زووترین کات ئەو مینانە لاببرێن، ئەگەرنا لێکەوتەی سەربازیی قورستر لەسەر ئەو وڵاتە دروستدەبێت.
لەلایەکی تریشەوە، فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا سێنتکۆم رایگەیاند، لەماوەی چەند سەعاتی رابردوودا توانیویانە 16 کەشتیی ئێران کە سەرقاڵی چاندنین مین بوون، لەلایەن هێزەکانیانەوە بەتەواویی تێکشکێنراون.

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران دەڵێت؛ بەهیچ شێوەیەک بە دوای ئاگربەستەوە نین و وەڵامێکی توندی هێرشبەران دەدەنەوە.

محەمەد باقر قاڵیباف سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، لە تۆڕی کۆمەڵایتی'ئێکس' رایگەیاند، بە هیچ شێوەیەک بەدوای ئاگربەستدا ناگەڕێن و دەبێت وەڵامێکی توند بە هێرشبەران بدەنەوە تا جارێکی تر بیر لە پەلاماردانی ئێران نەکەنەوە.

ئاماژەی بەوەکرد، ئیسرائیل مانەوەی خۆی لە سووڕی جەنگ و دانوستان و ئاگربەستدا دەبینێتەوە، بەڵام ئەوان ئەو سووڕە تێکدەشکێنن.

ناتانیاهۆ دەڵێت، ئەوپەڕی توانایان بۆ لاوازكردنی ئێران بەكاردەهێنن، بەڵام گۆڕینی دەسەڵاتی ئێران پەیوەستە بە خواستی خەڵكی ئەو وڵاتەوە.

بنییامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل لە سەردانێكدا بۆ ناوەندی نیشتمانیی ئۆپراسیۆنە بەپەلەكان رایگەیاند، ئامانج لە ئۆپراسیۆنە هاوبەشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل لاوازكردنی دەسەڵاتی  ئێرانە و هەموو توانایەكیان بۆئەو مەبەستە دەخەنەگەڕ،  بەڵام لە كۆتاییدا بڕیاری گۆڕینی دەسەڵات بەدەستی خەڵكی ئێرانە.

وتیشی، ئەگەر ئەمریكا و ئیسرائیل بتوانن لەگەڵ گەلی ئێران ئامانجەكانیان بەدیبهێنن، ئەو كاتە كۆتاییەكی هەمیشەیی بۆ دەسەڵاتی ئێران دادەنێن و گۆرانكاڕی دروست دەكەن.

ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەشكرد، لەئێستادا گۆڕانكارییكی گەورە لە پێگەی ئیسرائیل هەیە لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا.

سوپای پاسدارانی ئێران وەڵامی ترەمپ دەداتەوە و دەڵێت، تا هێرشەكان رانەگیرێن رێگە بە گواستنەوەی نەوت نادەن لە گەروی هورمز. 

عەلی محەمەد ناینی وتەبێژی سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند، ئامادەن بۆ روبەڕوبونەوەی كەشتیگەلی ئەمریكی لە گەروی هورمز، جەختیشیكردەوە، تاران رێگە بە هەناردەكردنی یەك لیتر نەوت نادات لە رێی گەروی هورمزەوە ئەگەر هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل دژی ئێران بەردەوام بن.

لەبارەی لێدوانەكانی ترەمپیشەوە كە وتبوی جەنگی ئێران لە كۆتایی نزیك دەبێتەوە بەڵام لەم هەفتەیەدا نا، وتەبێژی سوپای پاسداران رایگەیاند، ئێران وادەی كۆتاییهاتنی جەنگ دیاری دەكات.

ئێران جارێکی تر جەختی لە ئامادەیی خۆی کردەوە بۆ بەردەوامبوون لە رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل کردووە ئاشکرایدەکات، چەندین هەنگاوی چاوەڕواننەکراویان ئامادەکردووە.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە هەژماری رەسمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئێکس" رایگەیاند، دوای تێپەڕبوونی نۆ رۆژ بەسەر ئەو هەڵەیەی کە بە "هەڵە کوشندەکە" ناوی برد، نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا دوو هێندە بووە و نرخی کاڵا بنەڕەتییەکانیش بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبوونەوەی پێوانەیی تۆمار کردووە.

عراقچی ئاماژەی بەوەشکرد، تاران ئاگاداری ئەو پلانانەیە کە واشنتۆن دایڕشتوون بۆ بەئامانجگرتنی وێستگە ئەتۆمی و نەوتییەکانی ئێران بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی هەڵاوسانی دارایی.

وەزیری دەرەوەی ئێران هۆشداریی توندی دایە لایەنەکان و رایگەیاند: "وڵاتەکەم لەوپەڕی ئامادەباشیدایە و ئێمەش چەندین سوپرایزمان بۆ نەیارەکانمان هەیە".

سەرۆک کۆماری تورکیا دەڵێت: پێشوازی لە هەڵوێستی برایانمان لە هەرێمی كوردستان دەكەین کە خۆیان لە شەڕ پاراستووە.

رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆک کۆماری تورکیا لە نوێترین لێدوانیدا دەستخۆشی لە هەڵوێستی لێپرسراوانی هەرێمی کوردستان کرد و رایگەیاند، پێشوازی لەو هەنگاوانەی هەرێم دەکەن کە تێیدا خۆیان لە ململانێ و جەنگەکان بەدوورگرتووە.

ئەردۆغان ئاماژەی بەوەشکرد، "پێشوازی لە هەڵوێستی برایانمان لە هەرێمی كوردستان دەكەین كە بە داناییەوە مامەڵەیان کردووە و خۆیان لە شەڕ پاراستووە". هاوکات جەختیشی لەوەکردەوە کە دڵنیایە هاووڵاتیانی کورد لە ناوچەکەدا بە ئاگان و رێگە نادەن ببنە بەشێک لەو پیلان و یارییە سیاسییانەی کە ئامانجیان تێکدانی سەقامگیرییە، وتیشی: "لەو باوەڕەدام برایانی كوردمان فریوی ئەو یارییە ناخۆن کە لە ناوچەکەدا دەگوزەرێت".

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران دەڵێت، ئەمریکا و ئیسرائیل هەوڵی دابەشکردنی ئێران دەدەن، سووریشن لەسەر پاراستنی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ وڵاتانی دراوسێیاندا.

ئیسماعیل بەقائی وتەبێژی وزارەتی دەرەوەی ئێران لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، سوورین لەسەر پاراستنی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ وڵاتانی دراوسێیاندا و هێرشیشیان نەکردووەتەسەر تورکیا و ئازەربایجان و قوبرس.

ئاماژەی بەوەشداوە، ئەمریكا و ئیسرائیل هەوڵی دابەشكردنی ئێران دەدەن، لە هێرشەكانیشاندا جیاوازیی لەنێوان مەدەنی و سەربازییەكان ناكەن، تەنانەت ئەمریكا دەیەوێت پاساو بۆ هێرشەكانی بهێنێتەوە.

بەقائی ئەوەشی روونکردەوە، كاتێك لە وڵاتانی ناوچەكەوە هێرشیان دەكرێتەسەر پێویستە بەرگری بكەن و بەرگریكردنیش لە خۆیان، هێرشكردن نییە بۆ سەر هیچ دەوڵەتێك.

لە سەرەتای دەستپێكی هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل بۆسەر ئێران، تا ئێستا 10 كەشتی لە گەرووی هورمز یان كراونەتە ئامانج.

ئاژانسی ئاسایشیی دەریایی بەریتانیا بڵاویكردووەتەوە، لە دەستپێكی هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیلەوە بۆسەر ئێران، تا ئێستا 10 كەشتی لە گەرووەكەدا كراونەتە ئامانج.

رێكخراوی دەریایی نێودەوڵەتیش رایگەیاندووە، تەنها لە هەفتەی یەكەمی شەڕدا نۆ كەشتی لە گەرووەكەدا بە ئامانجگیراون، كە لە چوار هێرشیاندا حەوت كەس گیانیان لەدەستداوە.

كۆمپانیای شیكاریی كەیپلێر كە سەكۆی مارین ترافیك بەڕێوەدەبات رایگەیاندووە، ئێران ئامانجی لە داخستنی گەرووەكە كەشتییەكان نییە، بەڵكو پەكخستنی بازرگانی و ئابوریی جیهانە.

گەرووی هورمز بە رێڕەوێكی گرنگی بازرگانی لە جیهاندا دادەنرێت، بەتایبەتیش نەوت و غاز، كە گەرووەكە رێڕەوی سەرەكی تێپەڕبوونی نەوتی عیراق و وڵاتانی كەنداوە بەرەو جیهان و 20٪ی نەوتی جیهان بە گەرووی هورمزدا تێدەپەڕێت. 

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بە دیاریكردنی موجتەبا خامنەیی وەك رابەری نوێی ئێران دڵخۆش نیە و لاریجانیش دەڵێت رابەری نوێ دەتوانێت وڵات بەرێوەبەرێت . 

لە یەكەم لێدوانیدا لە دوای دیاریكردنی موجتەبا خامنەیی وەك رابەری نوێی ئێران ، ترەمپ بە كەناڵی  فۆكس نیوزی راگەیاندوە ، دڵخۆش نییە بە دیاریكردنی موجتەبا خامنەیی  ، بەڵام هیچ لێدوانێكی تری لەوبارەیەوە نەداوە .

هاوكات عەلی لاریجانی ئەمینداری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران رایگەیاندووە ، سەرباری ئەو هەرەشانەی ئاراستەی دەكرا ، ئەنجومەنی شارەزایانی رێبەریی ئێران توانی رابەری نوێ دیاریبكات و دوپاتیشیكردوەتەوە كە موجتەبا خامنەیی توانای بەرێوەبردنی وڵاتی هەیە لەم رەوشە هەستیارەی پێیدا تێدەپەریت، داواشی كردوە هەموان پێكەوە بە یەكریز لە پشت رابەری نوێ بوەستن و پاڵپشتی بكەن .

رۆژی یەكشەممە ئەنجومەنی شارەزایانی رێبەری ئێران كە لە 88 ئەندام پێكدێن، هەڵبژاردنی موجتەبا خامنەیی وەك رابەری نوێی وڵاتـەكە راگەیاند، ئەوەش لە دوای ئەوەی لە سەرەتای دەستپێكردنی هێرشەكانی ئیسرائیل و ئەمریكا بۆ سەر ئێران لە رۆژی 28 ی شوبات، عەلی خامنەیی رابەری باڵای ئێران كوژرا .

وەزیری دەرەوەی ئێڕان داواكارییەكانی بۆ ئاگربەست لە ناوچەكە رەتكردەوە و جەختی لەسەر پێویستیی گەیشتن بە رێككەوتنێكی هەمیشەیی بۆ كۆتاییهێنان بە ململانێكان كردەوە.

عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ كەناڵی ئێن بی سی ئەمریكی رایگەیاند، وڵاتەكەی داواكارییەكان بۆ ئاگربەست لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست رەتدەكاتەوە و بەردەوام دەبن لە شەڕكردن لە پێناو پاراستنی گەل و ئاسایشی وڵاتەكەیان.

ئاماژەی بەوەشكرد، كە ئەمریكا و ئیسرائیل خەڵكی بێتاوان دەكوژن و هێرش دەكەنە سەر نەخۆشخانە و خوێندنگەكان، بۆیە هەر جۆرە ئاگربەستێكی كاتی لای ئەوان قبوڵكراو نییە.

 وتیشی:  پێویستە رێككەوتنێكی هەمیشەیی  بكرێت كە بتوانێت ئاسایشی ناوچەكە بۆ ماوەیەكی درێژخایەن بپارێزێت.

سێنتکۆم راگەیەنراوێکی لەبارەی شوێنی هێرشە موشەکیی و درۆنییەکانی ئێرانەوە بڵاوکردەوە و تێیدا ئاماژە بە بەکارهێنانی هاووڵاتیانی مەدەنی وەک قەڵغانێک دەکات.

فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا "سێنتکۆم" لەبارەی شوێنی هێرشە موشەکیی و درۆنییەکانی ئێرانەوە بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە، ئێران بەمەبەست موشەک و درۆنەکانی لەو ناوچانەوە هەڵدەدات کە زۆرینەی دانیشتوانەکەی مەدەنین.

ئاماژەی بەوەش کردووە، بەکارهێنانی ئەو شوێنانەی زۆرینەی مەدەنین بە مەبەستە و ئێران گوێ بە سەلامەتیی هاووڵاتیانی مەدەنیی وڵاتەکەی نادات، سەرەڕای ئەوش، هێرشەکانیشی بۆسەر وڵاتانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بەشێوەیەکی هەڕەمەکین و هاووڵاتیانی بێتاواان بە ئامانج دەگرێت.

سێنتکۆم لە راگەیەنراوەکەیدا داواش لە هاووڵاتیانی ئێران دەکات، پێویستە لە ماڵەکانیان نەیەنە دەرەوە، چونکە ئەگەری هەیە لە کاتی بە ئامانجگرتنی پێگە و بنکە سەربازییەکانی ئێران، زیان بەر هاووڵاتیانی مەدەنیش بکەوێت.

لەتاران کێشەی سوتەمەنی دروست بوە و پارێزگاری شارەکەش دەڵێت؛ بە زوترین کات چارەسەری دەکەین و تا کاتی چارەسەرکردنەکەش، رێژەی پێدانی سوتەمەنی لە 30 لیترەوە دەکەن بە 20 لیتر بۆ هەر کەسێک.

لە دوای بۆردومانە چرەکە دوێنێ ئەمریکا و ئیسرائیل بۆسەر پاڕێزگاکانی تاران و  ئەسفەهان، کە تیایدا زۆربەی پاڵاوگە و کۆگاکانی نەوت و سوتەمەنی کرانە ئامانج، پارێزگاری تاران دەڵێت؛ با خەڵک ترسی لە کەمی سوتەمەنی نەبێت.

محەمەد سادق موعتەمیدیان، پارێزگاری تاران بە ئاژانسی هەواڵی تەسنیمی راگەیاند، با خەڵکی خەمی سوتەمەنیان نەبێت، کەمی سوتەمەنی بە خێرای چارەسەر دەکەن و لە ئێستادا تا کاتی چارەسەرکردنی کێشەکە، رێژەی بەنزین و گاز بە کارتی کەسی لە 30 لیتر لە رۆژێکدا بۆ 20 لیتر کەمکراوەتەوە.

ناوبراو، ئاماژەی بەوەشکردوە، لە دوای دوو رۆژ، پێدانی بەنزین و گاز دەگەڕێتەوە رەوشی جاران و پێدانی سوتەمەنی ئاسایی دەبێتەوە و جەختیشیکردوەتەوە، بەهۆی کەمی بەنزین، سەرجەم وێستگەکانی پێدانی غاز(CNG)  24سەعات کراوەن بۆ پێدانی غاز بە هاووڵاتییان.

ئەمە لە کاتێکدایە شەوی رابردوو، ئەمریکا و ئیسرائیل زیاتر لە 30 پاڵاوگەی نەوت و کۆگای سوتەمەنیان کردە ئامانج و بەهۆیەوە بوەتە هۆی دروستبونی کێشەی سوتەمەنی بۆ هاووڵاتییان.

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران هۆشداریدەدات، ئەگەر رەوشەکە بەردەوام بێت، نە نەوت دەفرۆشرێت، نە توانیان بەرهەمهێنانیش دەمێنێت، ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەوەی ئێستا رودەدات هەمووی بەهۆی مەرامەکانی بنیامین ناتانیاهۆوەیە.

محەمەد باقر قاڵیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، لە پەیامێکیدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس نوسیویەتی، دۆناڵد ترەمپ دەیوت، نرخی نەوت زۆر بەرز نابێتەوە، ئێستا کە بەرز بوەتەوە دەڵێت بەم زوانە چاک دەبێتەوە، ئاماژەی بەوەشکردوە، جیهان لەپێناو مەرامەکانی ناتانیاهۆ دەسوتێت.

قاڵیباف ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەگەر جەنگ بەم شێوەیە بەردەوام بێت، نە ڕێگەیەک بۆ فرۆشتنی نەوت دەمێنێت و نە توانایەک بۆ بەرهەمهێنان.

نوسیویشیەتی؛ لە ئێستادا  نەک تەنها بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا، بەڵکو بەرژەوەندیی وڵاتانی ناوچەکە و جیهانیش لە پێناو وەهمەکانی بنیامین  ناتانیاهۆ دەسووتێنن.

سوپای ئەمریكا رەتیدەكاتەوە هیچ سەربازێكیان لە ئێران بە دیل گیرابێت .

تەیم هۆكینز؛ وتەبێژی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا بڵاویكردەوە،ئەوەی هەندێك لە لێپرسراوانی ئێران باسی لێوە دەكەن لەبارەی بەدیل گرتنی سەربازانی ئەمریكا لەلایەن ئێرانەوە، هیچ بنەمایەكی نییە و دورە لە راستیەوە و تەنها بۆ چەواشەكارییە.

پێشتر عەلی لاریجانی ئەمینداری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران رایگەیاندبوو ، چەند سەربازێكی ئەمریكی وەك دیل گیراون و دوپاتیشیكردەوە كە تاران نایەوێت جەنگ  فراوان ببێت . 

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، لە پەیامێکدا جەختی لە ئامادەیی تەواوی هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەی  کردەوە بۆ بەرگریکردن لە وڵاتەکەی و رایگەیاند، ئێران لە رابردوودا لە بەرانبەر زوڵم و چەوسانەوەدا چۆکی دانەداوە و لە داهاتووشدا هەرگیز کارێکی لەو شێوەیە ناکات. 

پزیشکیان ئاماژەی بەوەداوە، کە دوژمن  هەوڵی نانەوەی فیتنە و دروستکردنی جیاوازی لە نێوان ئێران و وڵاتانی تردا دەدات، بەڵام جەختی کردەوە، کە تاران پەیوەندییەکی برایانەی لەگەڵ دراوسێکانیدا هەیە.

سەرۆک کۆماری ئێران هۆشدارییەکی توندی ئاراستەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کرد و رایگەیاند، ئەگەر خاکی هەر وڵاتێک بۆ هێرشکردنە سەر ئێران بەکاربهێنرێت، ئەوا ناچار دەبن بە توندی وەڵامی ئەو سەرچاوەیە بدەنەوە.

پزیشکیان وتوشیەتی؛ ئێمە بە هێزەوە لە بەردەم هەر کەسێک دەوەستینەوە، کە دەستدرێژی بکاتە سەر وڵاتەکەیان و وەڵامێکی کوشندەیان دەبێت.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا،  پزشکیان رەخنەی توندی لە ئەمریکا و ئیسرائیل گرت سەبارەت بە جەنگی غەززە و دەڵێت؛  ئایا ئەمریکا و ئیسرائیل شەرم ناکەن لە کوشتنی ئەو هەموو منداڵە و گیانلەدەستدانی زیاتر لە 50 هەزار منداڵ لە غەززە؟

سەرۆک کۆماری ئێران، دوپاتیشیکردەوە، یەکڕیزی گەلی وڵاتەکەی و یەکدەستی و یەکگرتوویی، کلیلی سەرەکیی تێپەڕاندنی ئەم قۆناغە و روبەڕوبوونەوەی زوڵمە.

سەرۆكی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی ئێران دەڵێت، ئەمریكا لە تێگەیشتن لە ئێران شكستی هێناوە و سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیلیش سەرۆكی ئەمریكای هەڵخەڵەتاندووە.

عەلی لاریجانی، سەرۆكی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی ئێران رایگەیاند، واشنتۆن بە هەڵە ویستوویەتی سیناریۆی ڤەنزوێلا لە ئێران دووبارە بكاتەوە و تێنەگەیشتووە كە پێكهاتەی فكری ئەم ناوچەیە جیاوازە.

ئاماژەی بەوەش كرد، بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكای بۆ هێرشكردنە سەر ئێران هان داوە بە مەبەستی تێكدانی پێكهاتەی حكومەتی ئێران و كوشتنی رابەری باڵای وڵاتەكە.

جەختیشیكردەوە، ئێرانییەكان سەرەڕای ناكۆكییە ناوخۆییەكان، لە كاتی مەترسیدا یەكگرتوون و رێگە بە دابەشبوونی وڵات نادەن.

لاریجانی ئاشكراشیكرد، هێرشەكانیان تەنیا بنكەكانی ئەمریكا دەكەنە ئامانج نەك وڵاتانی ناوچەكە، چونكە نایانەوێت بەرەی جەنگ فراوانتر بێت.